Πατερικές αναφορές στο ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 1:4

Και ολοκληρώνοντας σε αυτό όλη τη θεολογία και τη δική μας τελείωση, με την οποία μας ένωσε με τον εαυτό Του και μέσω του εαυτού Του με τον Πατέρα, παρήγγειλε στους μαθητές: «Αφού πορευθείτε, να μαθητεύσετε όλα τα έθνη, βαπτίζοντάς τα εις το όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος»· και αφού τους υποσχέθηκε ότι θα το στείλει, «τους παρήγγειλε να μην απομακρυνθούν από τα Ιεροσόλυμα»· και μετά από λίγες ημέρες, «Όταν συμπληρώθηκε η ημέρα της Πεντηκοστής, βρίσκονταν όλοι μαζί στο ίδιο μέρος· και ξαφνικά ήρθε από τον ουρανό ένας ήχος, σαν βίαιη πνοή ανέμου, και γέμισε όλο τον οίκο όπου κάθονταν· και τους φανερώθηκαν διαμοιραζόμενες γλώσσες σαν από φωτιά, και στάθηκαν πάνω στον καθένα από αυτούς· και γέμισαν όλοι από το Άγιο Πνεύμα, και άρχισαν να μιλούν σε άλλες γλώσσες, σύμφωνα με όσα το Πνεύμα τους έδινε να προφέρουν». Έκτοτε, λοιπόν, μέσω της επιθέσεως των χειρών των αποστόλων δινόταν σε όσους αναγεννιούνταν το Άγιο Πνεύμα· και κάποιος Άγαβος προφήτευσε μέσω αυτού λέγοντας: «Αυτά λέει το Άγιο Πνεύμα»· ο δε Παύλος είπε: «Στο οποίο το Άγιο Πνεύμα σας έθεσε επισκόπους, για να ποιμαίνετε την Εκκλησία του Θεού, την οποία απέκτησε με το ίδιο Του το αίμα»· και αφού βαπτίστηκε ο ευνούχος, «Το Πνεύμα του Κυρίου άρπαξε τον Φίλιππο».

Και ολοκληρώνοντας με αυτό όλη τη θεολογία και τη δική μας τελείωση, μέσω της οποίας μας ένωσε με τον εαυτό Του και δι' αυτού με τον Πατέρα, έδωσε την εξής παραγγελία στους μαθητές: «Αφού πορευθείτε, να μαθητεύσετε όλα τα έθνη, βαπτίζοντάς τους στο όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος»· και αφού τους υποσχέθηκε ότι θα το στείλει, «τους παρήγγειλε να μην απομακρυνθούν από τα Ιεροσόλυμα»· και μετά από λίγες ημέρες, «όταν έφτασε η ημέρα της Πεντηκοστής, ήταν όλοι ομοθυμαδόν στο ίδιο μέρος· και ξαφνικά ακούστηκε από τον ουρανό ένας ήχος, σαν δυνατή πνοή ανέμου, και γέμισε όλο τον οίκο, όπου κάθονταν· και τους φανερώθηκαν γλώσσες που διαμοιράζονταν σαν να ήταν από φωτιά, και κάθισε από μία πάνω στον καθένα τους· και πληρώθηκαν άπαντες με Άγιο Πνεύμα, και άρχισαν να μιλούν σε άλλες γλώσσες, σύμφωνα με ό,τι το Πνεύμα τους έδινε να φθέγγονται». Έκτοτε λοιπόν, μέσω της επιθέσεως των χειρών των αποστόλων δινόταν στους αναγεννωμένους το Άγιο Πνεύμα· κάποιος δε Άγαβος προφήτευσε εν αυτώ λέγοντας: «Αυτά λέει το Άγιο Πνεύμα»· ενώ ο Παύλος είπε: «Στο οποίο το Άγιο Πνεύμα σας έθεσε επισκόπους, για να ποιμαίνετε την Εκκλησία του Θεού, την οποία απέκτησε με το ίδιο Του το αίμα»· και όταν βαπτίστηκε ο ευνούχος, «το Πνεύμα του Κυρίου άρπαξε τον Φίλιππο».

Εάν, λοιπόν, σε κανέναν δεν ανήκει η εξουσία να συγχωρεί αμαρτίες, όπως και πράγματι δεν ανήκει παρά μόνο στον Θεό, το δε Άγιο Πνεύμα τις συγχωρεί μέσω των αποστόλων· άρα το Άγιο Πνεύμα είναι Θεός, και έχει την ίδια ενέργεια με τον Πατέρα και τον Υιό. «Μαθητεύσατε όλα τα έθνη, βαπτίζοντάς τα στο όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος». Λέει, δηλαδή, ότι τα έθνη, αφού πιστέψουν και μαθητευθούν, βαπτίζονται στο όνομα της Τριάδος. Ο δε Πέτρος, προς τους Ιουδαίους που είχαν συναινέσει στον θάνατο του Χριστού και οι οποίοι μετανόησαν, είπε: «Ας μετανοήσει ο καθένας, αδελφοί, από την κακία σας και από την πονηρή οδό, και ας βαπτιστεί στο όνομα του Κυρίου Ιησού, και θα σωθεί»· καταδεικνύοντας ότι ο Υιός δύναται να ενεργεί τα ίδια κατά την παλιγγενεσία του λουτρού, τα οποία ενεργούν ο Πατέρας και το Πνεύμα. Ο δε Κύριος είπε στους αποστόλους να περιμένουν την επαγγελία του Πατρός, «την οποία ακούσατε· διότι ο μεν Ιωάννης βάπτισε με ύδωρ εις μετάνοιαν, εσείς όμως θα βαπτιστείτε εν Αγίω Πνεύματι».

Και λοιπόν ο Σωτήρας, συναναστρεφόμενος μαζί τους μετά την εκ νεκρών ανάστασή του, όπως έχει γραφτεί, και αφού τους πρόσταξε να κηρύξουν σε όλη την οικουμένη τη χάρη της πίστεως, «παρήγγειλε να μην απομακρυνθούν από τα Ιεροσόλυμα, αλλά να περιμένουν την επαγγελία του Πατρός, την οποία» άκουσαν τόσο από τον ίδιο όσο και δια της φωνής των αγίων προφητών. Διότι θα συμβεί τις ημέρες εκείνες, λέγει ο Κύριος, «θα εκχύσω από το Πνεύμα μου σε κάθε σάρκα». Και ο ίδιος ο Σωτήρας σαφώς τους υποσχέθηκε ότι θα έρθει επάνω τους η έκχυση του Πνεύματος, λέγοντας: «Έχω ακόμη πολλά να σας πω, αλλά δεν μπορείτε να τα βαστάξετε τώρα· όταν όμως έλθει εκείνος, το Πνεύμα της αληθείας, θα σας οδηγήσει σε όλη την αλήθεια», και πάλι: «Και εγώ θα παρακαλέσω τον Πατέρα, και θα σας δώσει άλλον Παράκλητο».

Και βέβαια δεν θα πούμε ότι η άνανδρη δειλία υπήρξε για αυτούς η αιτία μιας τόσο συνετής φυγής, αλλά μάλλον θα θεωρήσουμε ότι η γνώση του ωφελίμου είχε εντεθεί στις ψυχές των αγίων από τον Χριστό, ο οποίος δεν επέτρεπε να κινδυνεύσουν άκαιρα εκείνοι που επρόκειτο να γίνουν φωστήρες και δάσκαλοι της οικουμένης. Διότι έπρεπε να αποδειχθεί αληθινός ο δικός του λόγος, τον οποίο είπε για αυτούς προς τον εν τοις ουρανοίς Πατέρα: «Πάτερ άγιε, φύλαξέ τους στο όνομά σου που μου έχεις δώσει, για να είναι ένα καθώς εμείς είμαστε ένα. Όταν ήμουν μαζί τους, εγώ τους διατηρούσα στο όνομά σου που μου έδωσες, και τους φύλαξα, και κανένας από αυτούς δεν χάθηκε, παρά μόνο ο υιός της απώλειας». Φεύγουν λοιπόν κρυφά οι μαθητές, θεωρώντας ότι πρέπει να περιμένουν τον καιρό της παρρησίας. Και το έκαναν αυτό υπακούοντας στα λόγια του Σωτήρα. Διότι τους παράγγειλε «να μην απομακρυνθούν από τα Ιεροσόλυμα», καθώς έχει γραφτεί, «αλλά να περιμένουν την επαγγελία του Πατρός, την οποία άκουσαν από αυτόν, ότι δηλαδή ο Ιωάννης μεν βάπτισε με νερό, αυτοί όμως θα βαπτιστούν εν Πνεύματι Αγίω μετά από λίγες ημέρες». Πράγμα που θα δούμε ότι εκπληρώθηκε κατά τις ημέρες της αγίας Πεντηκοστής, όταν «τους φάνηκαν διαμοιραζόμενες γλώσσες σαν από φωτιά, και κάθισε πάνω στον καθένα από αυτούς».

Είδες τους μαθητές να είναι ακόμη ολιγόπιστοι· θαύμασέ τους που έλαβαν αύξηση της πίστεώς τους από τον Σωτήρα όλων μας Χριστό. «Τους παρήγγειλε να μην απομακρυνθούν από τα Ιεροσόλυμα, αλλά να περιμένουν την επαγγελία του Πατρός, μέχρι να ενδυθούν δύναμη εξ ύψους». Όταν δε κατήλθε επάνω τους η εξ ύψους δύναμη με τη μορφή πύρινων γλωσσών, δηλαδή η χάρις του Αγίου Πνεύματος, τότε ακριβώς, τότε έγιναν θαρραλέοι, ακμαίοι και φλογεροί στο πνεύμα· ώστε και τον θάνατο να καταφρονούν, και να θεωρούν ως τίποτα τα επερχόμενα δεινά εκ μέρους των απίστων, ενώ τότε έγιναν και επιτελεστές θαυμάτων.

Διότι τους προανήγγειλε τα πάθη πάνω στον σταυρό, σύμφωνα με όσα είχαν πει από πριν οι προφήτες. Ανοίγει δε και τους οφθαλμούς της καρδιάς τους, ώστε να κατανοούν τα όσα είχαν προειπωθεί παλαιότερα. —(A f. 320) Ο Σωτήρας υπόσχεται στους μαθητές την κάθοδο του Αγίου Πνεύματος, την οποία ο Θεός είχε προεπαγγελθεί μέσω του Ιωήλ, και τη δύναμη εξ ύψους, ώστε να είναι ρωμαλέοι και ακαταμάχητοι, και χωρίς κανένα φόβο να διακηρύξουν σε όλο τον κόσμο το θείο μυστήριο. —(D f. 83) Σε αυτούς που είχαν λάβει το Πνεύμα, λέει: «Λάβετε Πνεύμα άγιο», μετά την ανάσταση· και λέει: «Εσείς όμως καθίστε στα Ιεροσόλυμα, και περιμένετε την επαγγελία του Πατρός, την οποία ακούσατε από εμένα· διότι ο μεν Ιωάννης βάπτισε με νερό, εσείς όμως θα βαπτιστείτε με Πνεύμα άγιο·» όχι πλέον με νερό, διότι είχαν ήδη λάβει, αλλά με Πνεύμα άγιο· δεν εισάγει επιπλέον νερό στο νερό, αλλά αναπληρώνει αυτό που λείπει σε εκείνο που υπολείπεται. —(B f. 226, C f. 159 b, G f. 119 b) Αφού τους ευλόγησε και προχώρησε λίγο, αναλαμβανόταν στον ουρανό, για να παρακαθήσει με τον Πατέρα έχοντας μαζί του και τη σάρκα που ενώθηκε με αυτόν. Και αυτόν τον δρόμο εγκαινίασε για εμάς ο Λόγος, λαμβάνοντας ανθρώπινη μορφή. Θα έλθει δε πάλι στους κατάλληλους καιρούς μέσα στη δόξα του Πατρός του, μαζί με τους αγγέλους, και θα μας παραλάβει μαζί του. Ας δοξολογήσουμε λοιπόν τον Θεό Λόγο που ενανθρώπησε για εμάς, αυτόν που εκούσια έπαθε κατά σάρκα, και αναστήθηκε από τους νεκρούς, και κατάργησε τη φθορά.

Επειδή, λοιπόν, ο Χριστός ανέβηκε, οικοδόμησε τη δική του ανάβαση και για εμάς, αν βέβαια είναι αληθινός ο μακάριος Παύλος όταν λέει: «Διότι αυτό σας το λέμε με τον λόγο του Κυρίου, ότι εμείς οι ζωντανοί, που θα έχουμε απομείνει μέχρι την παρουσία του Κυρίου, δεν θα προλάβουμε αυτούς που έχουν κοιμηθεί. Διότι ο ίδιος ο Κύριος με πρόσταγμα, με φωνή αρχαγγέλου και με σάλπιγγα Θεού θα καταβεί από τον ουρανό, και οι νεκροί εν Χριστώ θα αναστηθούν πρώτοι. Έπειτα εμείς οι ζωντανοί που θα έχουμε απομείνει, θα αρπαγούμε μαζί με αυτούς μέσα σε νεφέλες, για να προϋπαντήσουμε τον Κύριο στον αέρα, και έτσι πάντοτε θα είμαστε μαζί με τον Κύριο». Ανέβηκε, λοιπόν, ως άνθρωπος, για να καταστήσει και σε εμάς που πιστέψαμε βατή την ανάβαση που αρμόζει σε αυτόν και μόνο, επειδή είναι Θεός και εκ Θεού. Ο ίδιος θεμελιώνει την ίδια του την επαγγελία πάνω στη γη. Διότι δεν έχει διαψευστεί καθόλου, αλλά μάλλον θα φέρει σε πέρας όλα όσα μας έχει υποσχεθεί να κατορθώσει. Διότι είπε: «Σας συμφέρει να φύγω εγώ. Διότι, αν δεν φύγω, ο Παράκλητος δεν θα έρθει σε εσάς. Όταν όμως φύγω, θα τον στείλω σε εσάς». Γι' αυτό λοιπόν διέταξε και τους αγίους αποστόλους «να μην απομακρυνθούν από τα Ιεροσόλυμα, αλλά να περιμένουν την επαγγελία του Πατέρα που» άκουσαν από αυτόν. Αλλά εξέχεε πλούσια σε αυτούς τη χάρη. Γι' αυτό και έγιναν «Μάρτυρες της δόξας του και στην Ιερουσαλήμ και στην Ιουδαία» και σε όλη τη γη.

Εάν δε ακούσεις ότι «αφού υψώθηκε στα δεξιά του Θεού και έλαβε από τον Πατέρα την επαγγελία του Πνεύματος» ή «να περιμένετε την επαγγελία του Πατρός, την οποία ακούσατε» ή ότι «το Πνεύμα τον εκβάλλει στην έρημο» ή ότι ο ίδιος λέει «μην μεριμνήσετε τι θα πείτε, διότι το Πνεύμα του Πατρός μου είναι αυτό που λαλεί μέσα σας» ή «εάν δε εγώ εκβάλλω τα δαιμόνια εν Πνεύματι Θεού» ή «όποιος βλασφημήσει εις το Άγιο Πνεύμα δεν θα του συγχωρεθεί» και τα εξής, ή «Πατέρα, στα χέρια σου θα παραθέσω το πνεύμα μου» [και τα εξής] ή «το παιδίον αυξανόταν και κραταιωνόταν στο πνεύμα» ή «ο Ιησούς δε, πλήρης Αγίου Πνεύματος, επέστρεψε από τον Ιορδάνη» ή «επέστρεψε ο Ιησούς με τη δύναμη του Πνεύματος» ή «εκείνο που έχει γεννηθεί από το Πνεύμα είναι πνεύμα» (παρόμοιο με το να λέει «αυτό που έγινε σε αυτόν ήταν ζωή») ή «και εγώ θα παρακαλέσω τον Πατέρα και θα σας δώσει άλλον Παράκλητο, το Πνεύμα της αληθείας» ή «γιατί γέμισε ο Σατανάς την καρδιά σου (λέει ο Πέτρος στον Ανανία) ώστε να πεις ψέματα στο Άγιο Πνεύμα;» και μετά από αυτά «δεν είπες ψέματα σε ανθρώπους, αλλά στον Θεό», (επομένως, Θεός εκ Θεού και Θεός είναι το Άγιο Πνεύμα, στο οποίο είπαν ψέματα όσοι υπεξαίρεσαν από το αντίτιμο του κτήματος) ή «ο οποίος φανερώθηκε εν σαρκί, δικαιώθηκε εν Πνεύματι» — από αυτό δεν έχω κάτι σπουδαιότερο να πω.

«διότι εάν δεν αποκαλυφθεί ο υιός της ανομίας, ο άνθρωπος της αδικίας» και τα εξής. Και πάλι, όταν συγκεντρώθηκαν οι μαθητές στον Σωτήρα, τον ρωτούσαν για τη συντέλεια και τους έλεγε: «Δεν ανήκει σε εσάς να γνωρίζετε χρόνους και καιρούς, τους οποίους ο Πατέρας έθεσε στη δική του εξουσία, αλλά θα λάβετε δύναμη όταν έλθει το Άγιο Πνεύμα εφ' υμάς». Και πάλι έλεγε: «Να μην απομακρυνθείτε από τα Ιεροσόλυμα, αλλά να περιμένετε την επαγγελία του Πνεύματος, την οποία ακούσατε», δηλαδή το Παράκλητο Πνεύμα, όπως είπε: «Εάν εγώ απέλθω, εκείνος θα έλθει, και θα σας αναγγείλει τα πάντα». Το δε «θα σας αναγγείλει τα πάντα» [αναφερόταν] στη δωρεά που επρόκειτο να αξιωθούν, να κατοικήσει δηλαδή μέσα τους το Άγιο Πνεύμα, ώστε να τους διηγηθεί τα πάντα με σαφήνεια, όσα μπορούσαν να χωρέσουν σε τούτον τον αιώνα. Και εδώ, έχοντας χωρέσει σε τούτον τον αιώνα το Παράκλητο Πνεύμα, προφήτευσαν, όπως <λέγει ότι> ο Άγαβος προφήτευσε για τον λιμό που επρόκειτο να συμβεί, και ότι «κατέβηκαν προφήτες από τα Ιεροσόλυμα», και ότι «στον Φίλιππο υπήρχαν τέσσερις θυγατέρες που προφήτευαν». Όταν όμως προφητεύουν, προφητεύουν εκ μέρους και γνωρίζουν εκ μέρους, ενώ το τέλειο το προσδοκούν με ελπίδα στους μέλλοντες αιώνες, «όταν το φθαρτό μεταβληθεί σε αφθαρσία και το θνητό σε αθανασία», όταν «τότε πρόσωπο με πρόσωπο».

Εάν δε ακούσεις ότι «αφού υψώθηκε στα δεξιά του Θεού και έλαβε από τον Πατέρα την επαγγελία του Πνεύματος» ή «να περιμένουν την επαγγελία του Πατέρα που ακούσατε»· ή ότι «το Πνεύμα τον βγάζει στην έρημο», ή ότι ο ίδιος λέει «μη μεριμνήσετε τι θα πείτε, διότι το Πνεύμα του Πατέρα μου είναι αυτό που μιλάει μέσα σας», ή «εάν δε εγώ εκβάλλω τα δαιμόνια με το Πνεύμα του Θεού», ή «όποιος όμως βλασφημήσει κατά του Αγίου Πνεύματος, δεν θα του συγχωρεθεί» και τα εξής, ή «Πατέρα, στα χέρια σου θα παραδώσω το πνεύμα μου», ή «το παιδίον αυξανόταν και κραταιωνόταν στο πνεύμα», ή «ο Ιησούς, πλήρης Αγίου Πνεύματος, επέστρεψε από τον Ιορδάνη» ή «επέστρεψε ο Ιησούς με τη δύναμη του Πνεύματος» ή «εκείνο που έχει γεννηθεί από το Πνεύμα είναι πνεύμα», όμοιο με το να πει «εκείνο που έγινε σε αυτόν ήταν ζωή», ή «και εγώ θα παρακαλέσω τον Πατέρα και θα σας δώσει άλλον Παράκλητο, το Πνεύμα της αλήθειας», ή «γιατί ο Σατανάς γέμισε την καρδιά σου (λέει ο Πέτρος στον Ανανία), ώστε να πεις ψέματα στο Άγιο Πνεύμα;» και μετά από αυτά «δεν είπες ψέματα σε ανθρώπους, αλλά στον Θεό». Άρα, Θεός εκ Θεού και Θεός είναι το Άγιο Πνεύμα, στο οποίο είπαν ψέματα αυτοί που ιδιοποιήθηκαν μέρος από το τίμημα του κτήματος, ή «ο Θεός φανερώθηκε εν σαρκί, δικαιώθηκε εν πνεύματι». Ανώτερο από αυτό δεν έχω να πω. Και Θεός είναι ο Υιός: «από τους οποίους (λέει) προήλθε ο Χριστός κατά σάρκα, ο οποίος είναι Θεός πάνω από όλα». «

Αυτή θα πρέπει να είναι η εβδομάδα του σωτηρίου κηρύγματος, διά του οποίου ο Σωτήρας και Κύριός μας Ιησούς Χριστός εδραίωσε την παράδοση της Καινής Διαθήκης σε πολλούς που μαθήτευσαν κοντά Του· άλλοτε μεν πριν από το πάθος ζώντας και πολιτευόμενος μαζί τους, άλλοτε δε και μετά την ανάληψη εμφανιζόμενος σε αυτούς επί σαράντα ημέρες και συναναστρεφόμενος μαζί τους, και λέγοντας τα σχετικά με τη βασιλεία του Θεού· γι' αυτό και τους παρήγγειλε να μην απομακρυνθούν από τα Ιεροσόλυμα. Στο μέσο δε αυτής της εβδομάδας, εξαιτίας της επιβουλής που υπέστη από τους Ιουδαίους, εκπληρώθηκαν και τα όσα ακολουθούσαν τη θεία προφητεία, αφού κήρυξε περίπου τριάμισι έτη, όπως αποδεικνύεται και από τη γραφή των Ευαγγελίων· γι' αυτό έχει ειπωθεί: «και στο μέσο της εβδομάδας θα καταργηθεί η θυσία και η σπονδή»· και είναι σαφές πώς, αμέσως με το πάθος, στην ουσία καταργήθηκε από αυτούς η θυσία και η σπονδή· όταν, σύμφωνα με τη γραφή των Ευαγγελίων, το καταπέτασμα του ναού σχίστηκε από πάνω μέχρι κάτω· και σύμφωνα με την ιστορία του Ιώσηπου: «Κατά την ίδια την εορτή της Πεντηκοστής, τη νύχτα, όταν οι ιερείς εισήλθαν στο ιερό, όπως ήταν η συνήθειά τους, για τις ιερουργίες, ανέφεραν ότι πρώτα αντιλήφθηκαν μια κίνηση και έναν θόρυβο, και έπειτα από αυτά μια ομαδική φωνή (που έλεγε): "Ας μεταβούμε από εδώ"».

Η΄. Του Ευσεβίου, από τα «Προς Μαρίνον». Σχετικά δε με τη νέα απορία, πώς δηλαδή κατά τον Ματθαίο ο Κύριος εμφανίστηκε στους μαθητές στη Γαλιλαία, στο όρος, ενώ κατά τον Ιωάννη κοντά στη θάλασσα της Τιβεριάδος, θα πούμε ότι δεν εμφανίστηκε μόνο μία και δύο φορές, αλλά πολλές. Γι' αυτό δεν θα έκανες λάθος αν έλεγες ότι αυτή κατά τον Ματθαίο είναι η τέταρτη εμφάνιση (οπτασία), την οποία ο Ματθαίος κατέγραψε ότι δεν έγινε κοντά στη θάλασσα της Γαλιλαίας, ούτε σε αυτούς στους οποίους εμφανιζόταν, αλλά στο όρος στους έντεκα, λέγοντας: «Οι δε έντεκα μαθητές πορεύθηκαν στο όρος, όπου τους είχε ορίσει ο Ιησούς· και όταν Τον είδαν, Τον προσκύνησαν.» Και μετά από αυτό, δεν θα έσφαλες αν έλεγες ότι εμφανίστηκε ταυτόχρονα στους έντεκα μαθητές που ήταν συγκεντρωμένοι εκεί μαζί με τους εβδομήντα. Ο δε Απόστολος ιστορεί ότι ο Κύριος θεάθηκε μετά την ανάσταση από ακόμη περισσότερους από αυτούς, λέγοντας: «Ότι εγέρθηκε την τρίτη ημέρα σύμφωνα με τις Γραφές, και εμφανίστηκε στον Κηφά, έπειτα στους δώδεκα, έπειτα εμφανίστηκε σε πάνω από πεντακόσιους αδελφούς εφάπαξ.» Βλέπεις πόσες φορές και σε πόσους εμφανίστηκε μετά την ανάσταση; Έτσι και σε όσους κρύβονταν στην Ιερουσαλήμ από τον φόβο των Ιουδαίων, και πριν από όλους τους άνδρες στον Σίμωνα Πέτρο, και από τις γυναίκες σε εκείνες που βρίσκονταν μαζί με τη Μαγδαληνή· γι' αυτό και ο Λουκάς λέει: «Εμφανιζόμενος σε αυτούς επί σαράντα ημέρες και συναναστρεφόμενος μαζί τους, τους παρέδιδε τις διδασκαλίες περί της βασιλείας του Θεού.» Θ΄. Του Ευσεβίου, από το «Προς Μαρίνον».

Μετά δε την εκ νεκρών ανάσταση, επί ίσο, όπως είναι εύλογο, χρονικό διάστημα ετών· βρισκόταν μαζί με τους μαθητές και αποστόλους του, «εμφανιζόμενος σε αυτούς επί σαράντα ημέρες και συναναστρεφόμενος μαζί τους, και μιλώντας για τα σχετικά με τη βασιλεία του Θεού», όπως άλλωστε περιέχουν οι Πράξεις των Αποστόλων, ώστε αυτή να είναι η εβδομάδα ετών που δηλώνεται στην προφητεία, κατά την οποία ενδυνάμωσε «διαθήκη σε πολλούς», εδραιώνοντας δηλαδή την καινή διαθήκη του ευαγγελικού κηρύγματος. Σε ποιους «πολλούς» την ενδυνάμωσε αυτή, παρά προφανώς στους δικούς του μαθητές και αποστόλους και σε όλους όσοι προέρχονταν από τους Εβραίους και είχαν πιστέψει σε αυτόν;

Ακόμη, αν η γραφή των Ευαγγελίων γνώριζε μόνο τους έντεκα μαθητές του Σωτήρος, και έτσι θα μπορούσε κάποιος να πει ότι τίποτε δεν λείπει από τον λόγο, εφόσον, για να θεραπεύσει τους μαθητές του που προηγουμένως δυσπιστούσαν στις αγγελίες των γυναικών, εμφανίστηκε σε αυτούς μία και δεύτερη φορά ενώ κρύβονταν μυστικά στην Ιερουσαλήμ· αντιθέτως, στη Γαλιλαία δεν εμφανίστηκε πλέον στα κρυφά, ούτε μία ούτε δύο φορές, αλλά ούτε και ενώ ήταν κλειδωμένοι εξαιτίας του φόβου των Ιουδαίων, αλλά με πολλή παρρησία πραγματοποιούσε τη θεοφάνειά του και την απόδειξη της θεότητάς του, παρουσιάζοντας σε αυτούς τον εαυτό του ζωντανό μετά το πάθος του, με πολλά τεκμήρια, εμφανιζόμενος επί σαράντα ημέρες και διδάσκοντας τα σχετικά με τη βασιλεία του Θεού, και συναναστρεφόμενος μαζί τους, όπως αναφέρει ο Λουκάς στις Πράξεις· και αυτή μεν είναι η πρώτη λύση.

Και μετά από αυτούς δεν θα έσφαλλες αν έλεγες ότι εμφανίστηκε στους έντεκα και μαζί στους εβδομήντα, που ήταν συγκεντρωμένοι όλοι μαζί στον ίδιο τόπο. Ο δε Παύλος εξιστορεί ότι ο Σωτήρας εμφανίστηκε μετά την ανάσταση σε ακόμη περισσότερους από αυτούς, έχοντας μάθει τούτο από άλλους: «Διότι εμφανίστηκε», λέει, «στον Κηφά, έπειτα στους δώδεκα, έπειτα σε πεντακόσιους, έπειτα στον Ιάκωβο, έπειτα σε όλους τους αποστόλους, και έσχατον από όλους», λέει, «και σε εμένα». Βλέπεις πόσες φορές και σε πόσους εμφανίστηκε μετά την ανάσταση; Έτσι εμφανίστηκε και σε αυτούς που κρύβονταν στην Ιερουσαλήμ· και πριν από αυτούς, στον Κλεόπα και τη συνοδεία του που μετέβαιναν στην Εμμαούς· και πριν από όλους, από τους μεν άνδρες στον Σίμωνα, από τις δε γυναίκες στη Μαγδαληνή. Γι' αυτό ο Λουκάς στις Πράξεις, επειδή πολλές φορές φανέρωνε τον εαυτό του στους μαθητές, επισημαίνει λέγοντας ότι, καθώς εμφανιζόταν σε αυτούς και συναναστρεφόταν μαζί τους επί σαράντα ημέρες, τους παρέδιδε διδασκαλίες σχετικά με τη βασιλεία του Θεού, και τους προέτρεπε να κατευθυνθούν στην Ιερουσαλήμ και εκεί να κηρύξουν τον λόγο πρώτα στους Ιουδαίους· και να μην αναχωρήσουν προηγουμένως από την πόλη, αλλά να περιμένουν την επαγγελία του Πατρός, περί της οποίας θα πραγματευθούμε λίγο αργότερα.

Επομένως, όσοι φοβάστε τον Κύριο, σε όποιους τόπους κι αν βρίσκεστε, αινέστε Τον· διότι η τοπική μετακίνηση δεν επιφέρει την προσέγγιση του Θεού, αλλά όπου κι αν είσαι, ο Θεός θα έρθει σε σένα, εάν βέβαια το κατάλυμα της ψυχής σου βρεθεί τέτοιο, ώστε να ενοικήσει ο Κύριος μέσα σου και να συμπορευθεί. Εάν όμως έχεις τον εσωτερικό σου άνθρωπο γεμάτο από πονηρούς λογισμούς, έστω κι αν βρίσκεσαι στον Γολγοθά, έστω κι αν βρίσκεσαι στο όρος των Ελαιών, έστω κι αν βρίσκεσαι κάτω από το μνήμα της Αναστάσεως, απέχεις τόσο πολύ από το να δεχθείς τον Χριστό μέσα σου, όσο και εκείνοι που δεν Τον ομολόγησαν ούτε καν εξαρχής. Συμβούλευσε λοιπόν, αγαπητέ, τους αδελφούς να εκδημούν από το σώμα προς τον Κύριο, και όχι από την Καππαδοκία στην Παλαιστίνη. Εάν πάλι κάποιος προβάλει τον λόγο του Κυρίου, ο οποίος παρήγγειλε στους μαθητές να μην απομακρυνθούν από τα Ιεροσόλυμα, ας κατανοήσει βαθύτερα αυτό που ειπώθηκε. Επειδή ακριβώς η χάρη και η διανομή του Αγίου Πνεύματος δεν είχε ακόμη επιφοιτήσει στους αποστόλους, ο Κύριος τους πρόσταξε να παραμένουν στο ίδιο μέρος, έως ότου ενδυθούν δύναμη εξ ύψους. Εάν, λοιπόν, ό,τι γινόταν εξαρχής συνέβαινε μέχρι και σήμερα, δηλαδή το Άγιο Πνεύμα υπό μορφήν πυρός να διανέμει στον καθένα τα χαρίσματα, τότε θα έπρεπε όλοι να βρίσκονται σε εκείνον τον τόπο όπου γινόταν η διανομή του χαρίσματος· εάν όμως το Πνεύμα πνέει όπου θέλει, τότε και αυτοί που πιστεύουν εδώ γίνονται μέτοχοι του χαρίσματος ανάλογα με την πίστη τους, και όχι ανάλογα με την παραμονή τους στα Ιεροσόλυμα.

Αλλά, για να επισφραγίσω την απολογία μου και «να φραγεί κάθε στόμα που αντιλέγει», προβάλλοντας τον ίδιο τον Λόγο της αλήθειας να συμφωνεί μαζί μας στον παρόντα λόγο σύμφωνα με τους προκατόχους μας, θα τον επικαλεστώ ως μάρτυρα της αλήθειας. Διότι Αυτός, που από πουθενά δεν χωρίζεται, όταν ανερχόταν από τη γη προς τον επουράνιο Πατέρα, παρήγγειλε σε όσους παρέμειναν μαζί Του μέχρι τέλους «να μην απομακρυνθούν από τα Ιεροσόλυμα, αλλά να περιμένουν την επαγγελία του Πατέρα, την οποία ακούσατε από εμένα», όπως λέει. Αλλά ποια είναι η επαγγελία; Ότι «θα βαπτιστείτε», λέει, «εν Αγίω Πνεύματι, όχι μετά από πολλές ημέρες». Επομένως, πριν από την ανάληψη του Σωτήρα δεν είχαν ακόμη λάβει την επαγγελία· άρα το Άγιο Πνεύμα δεν τους δόθηκε μέσω του εμφυσήματος, διότι αυτό αποτελεί την επαγγελία. Πότε λοιπόν άκουσαν οι μαθητές αυτά που υποσχέθηκε ο Σωτήρας; Όταν, ενώ επρόκειτο να πεθάνει εκουσίως για εμάς —ω, τι μέγεθος αγάπης προς εμάς!— δεν παρέδιδε μόνο τον εαυτό Του σε σφαγή για χάρη μας, αλλά με διαθήκη μας καθιστούσε και κληρονόμους των υπαρχόντων Του, και μας άνοιγε και μας παρέδιδε τους θησαυρούς, καθώς και τον ίδιο τον συμφυή, ο οποίος υπερβαίνει κάθε κτίση, τον ακένωτο πλούτο του Πνεύματος· «διότι εγώ», λέει, «θα παρακαλέσω τον Πατέρα, και θα σας δώσει άλλον Παράκλητο, για να μένει μαζί σας εις τον αιώνα». Έπειτα, μετά από λίγο: «Ο δε Παράκλητος, το Άγιο Πνεύμα, το οποίο θα πέμψει ο Πατέρας στο όνομά μου, εκείνος θα σας διδάξει τα πάντα».

Διότι βεβαίως δεν θα αντισταθούν ούτε σε αυτό, ούτε θα πολεμήσουν απέναντι σε αυτά που βλέπουν. Επομένως, όταν λένε ότι δεν έγιναν θαύματα, καταισχύνουν τον εαυτό τους ακόμη περισσότερο. Διότι αυτό είναι το μεγαλύτερο θαύμα, το ότι δηλαδή χωρίς θαύματα προσέδραμε ολόκληρη η οικουμένη, έχοντας αλιευθεί από δώδεκα φτωχούς και αγράμματους ανθρώπους. Διότι οι αλιείς δεν επικράτησαν ούτε με πλούτο χρημάτων, ούτε με σοφία λόγων, ούτε με κάτι άλλο παρόμοιο· ώστε ακόμη και παρά τη θέλησή τους θα ομολογήσουν ότι υπήρχε μέσα τους θεία δύναμη, διότι είναι αδύνατον να μπορέσει ποτέ η ανθρώπινη ισχύς να κατορθώσει τόσα πράγματα. Για τον λόγο αυτόν και ο Ίδιος παρέμεινε σαράντα ημέρες μετά την ανάσταση, παρέχοντας απόδειξη της ορατής παρουσίας Του στο μακρύ αυτό χρονικό διάστημα, ώστε να μη νομίσουν ότι αυτό που έβλεπαν ήταν φάντασμα. Και δεν αρκέστηκε ούτε σε αυτό, αλλά πρόσθεσε και κοινό τραπέζι. Όπως ακριβώς λέει προχωρώντας παρακάτω: «Και ενώ συνέτρωγε μαζί τους». Αυτό εξάλλου προέβαλλαν πάντοτε και οι ίδιοι οι απόστολοι ως τεκμήριο της αναστάσεως, λέγοντας: «Εμείς οι οποίοι συνφάγαμε και συνήπιαμε με Αυτόν». Το τι έκανε δε όταν εμφανιζόταν, το δείχνει με όσα πρόσθεσε λέγοντας: «Εμφανιζόμενος σε αυτούς και λέγοντας τα σχετικά με τη βασιλεία του Θεού». Και επειδή ήταν καταπονημένοι και ταραγμένοι από όσα είχαν ήδη συμβεί, και επρόκειτο στο εξής να εξέλθουν σε μεγάλους αγώνες, αναθαρρύνοντάς τους με τα λόγια Του για όσα επρόκειτο να ακολουθήσουν, τους παρήγγειλε να μην απομακρυνθούν από τα Ιεροσόλυμα, αλλά να περιμένουν την επαγγελία του Πατρός.

Έπειτα, αφού άκουσαν και διέμειναν μαζί σαράντα ημέρες, τους παρήγγειλε να μην απομακρυνθούν από τα Ιεροσόλυμα. Γιατί άραγε; Όπως ακριβώς κάποιους στρατιώτες που πρόκειται να ορμήσουν απέναντι σε πλήθος, κανείς δεν τους αφήνει να εξέλθουν έως ότου οπλιστούν· ούτε αφήνει τα άλογα να προπηδήσουν από την αφετηρία, έως ότου δεχθούν τον ηνίοχο· έτσι λοιπόν και αυτούς, δεν τους άφηνε να εμφανιστούν στην παράταξη πριν από την κάθοδο του Πνεύματος, ώστε να μην καταστούν ευχείρωτοι και αλώσιμοι στους πολλούς.

Διότι στην αρχή βαπτίστηκαν από τον Ιωάννη· και μην απορείς. Διότι, εάν πόρνες και τελώνες προσέρχονταν σε εκείνο το βάπτισμα, πολύ περισσότερο προσήλθαν αυτοί που επρόκειτο αργότερα να βαπτιστούν από το Πνεύμα. Έπειτα, για να μην πουν ότι το ζήτημα παραμένει πάντοτε σε υποσχέσεις (διότι ήδη είχαν λεχθεί πολλά περί αυτού), και για να μη νομίσουν ότι αυτό είναι κάποια ανυπόστατη ενέργεια, απομακρύνοντάς τους από τέτοιου είδους υποψία, λέγει: «Όχι μετά από πολλές ημέρες». Και δεν φανέρωσε το πότε, ώστε να γρηγορούν πάντοτε, αλλά είπε μεν ότι θα γίνει σύντομα, για να μην αποθαρρυνθούν· δεν προσέθεσε όμως το πότε ακριβώς, ώστε να νήφουν πάντοτε. Και δεν τους βεβαιώνει μόνο με αυτό, με τη συντομία δηλαδή του χρόνου, αλλά και με το να λέγει: «Την υπόσχεση, την οποία ακούσατε από εμένα».

Ο Λουκάς, ο συγγραφέας των Πράξεων των Αποστόλων, είπε: «αφού εμφανιζόταν σε αυτούς επί σαράντα ημέρες και τους μιλούσε για τα σχετικά με τη βασιλεία του Θεού· και ενώ βρισκόταν μαζί τους, τους παρήγγειλε να μην απομακρυνθούν από τα Ιεροσόλυμα, αλλά να περιμένουν την υπόσχεση του Πατρός, την οποία ακούσατε από εμένα· διότι ο μεν Ιωάννης βάπτισε με νερό, εσείς όμως θα βαπτιστείτε με Άγιο Πνεύμα, όχι ύστερα από πολλές ημέρες», και τα εξής: «Και αφού είπε αυτά, ενώ εκείνοι τον έβλεπαν, αναλήφθηκε, και μια νεφέλη τον πήρε και τον έκρυψε από τα μάτια τους. Και καθώς είχαν προσηλωμένο το βλέμμα τους στον ουρανό ενώ αυτός πορευόταν, ιδού, στάθηκαν δίπλα τους δύο άνδρες με λευκά ενδύματα, οι οποίοι και είπαν: Άνδρες Γαλιλαίοι, γιατί στέκεστε και κοιτάζετε προς τον ουρανό; Αυτός ο Ιησούς, ο οποίος αναλήφθηκε από εσάς στον ουρανό, έτσι θα έλθει πάλι, με τον ίδιο τρόπο που τον είδατε να πορεύεται προς τον ουρανό». Και πότε θα έλθει; Όταν πολλοί ψευδόχριστοι και ψευδοπροφήτες «θα έλθουν στο όνομά του, λέγοντας ότι εγώ είμαι ο Χριστός, και θα πλανήσουν πολλούς»· όταν «θα εγερθεί έθνος εναντίον έθνους και βασιλεία εναντίον βασιλείας· όταν θα γίνουν λιμοί και λοιμοί και σεισμοί κατά τόπους».

Επειδή, λοιπόν, Εκείνος οργιζόταν, και εμείς ακόμη και έτσι αποστρεφόμασταν τον φιλάνθρωπο Δεσπότη, ο Δεσπότης μας Χριστός, θέτοντας τον εαυτό Του στο μέσο, πραγματοποίησε την καταλλαγή. Διότι κατέλυσε αληθινά το μεσότοιχο του φραγμού. Γι’ αυτό, έχουμε πλέον αγαθές ελπίδες, ατενίζοντας τον Κύριο της δικής μας απαρχής. Διότι, οτιδήποτε και αν πεις πλέον, δεν φοβάμαι, είτε πεις για σκουλήκι, είτε για σκόνη, είτε για πυρ, είτε για κόλαση, είτε για τριγμό οδόντων, είτε για στάχτη, είτε οτιδήποτε μου πεις, όλα είναι για μένα ευκαταφρόνητα, βλέποντας τη δική μου απαρχή να κάθεται ψηλά, και σχεδόν να συνομιλεί με όλους τους ανθρώπους και να φωνάζει: Απομακρυνθείτε, λοιπόν, από τη ραθυμία, και συνειδητοποιήστε την πνευματική σας ευγένεια, αναλογιζόμενοι το μέτρο των δωρεών, των οποίων τη μετοχή πρόκειται μετά από λίγο να δεχθείτε. Διότι, καθώς βρισκόταν μαζί τους, τους παρήγγειλε να μην απομακρυνθούν από τα Ιεροσόλυμα, αλλά να περιμένουν την επαγγελία του Πατρός. Δες και σε αυτό την κηδεμονία του Δεσπότη· διότι, βλέποντας την ασθένεια της ανθρώπινης φύσης, και ότι έχει ανάγκη από ισχυρή συμπαράσταση, χάρισε τη βοήθεια του Αγίου Πνεύματος, ώστε να γίνει ο άνθρωπος ακατανίκητος απέναντι στις μεθοδείες του διαβόλου.

Γι' αυτό, λοιπόν, δικαίως θα μπορούσε να ρωτήσει κανείς, γιατί άραγε έχει θεσπιστεί να διαβάζεται η διήγηση για τον σταυρό κατά την ημέρα του σταυρού και του πάθους, ενώ τις Πράξεις των Αποστόλων δεν τις διαβάζουμε τις ίδιες εκείνες ημέρες, ούτε την εποχή κατά την οποία συνέβησαν τα γεγονότα, αλλά προλαμβάνουμε τον χρόνο; Διότι δεν έκαναν θαύματα οι απόστολοι αμέσως μόλις αναστήθηκε ο Χριστός, αλλά επί σαράντα ημέρες συναναστρεφόταν μαζί τους πάνω στη γη. Το για ποιον λόγο βρισκόταν μαζί τους επί σαράντα ημέρες πάνω στη γη, θα το εξηγήσουμε σε άλλη ευκαιρία· προς το παρόν ας έρθουμε στο προκείμενο θέμα του λόγου μας, αποδεικνύοντας ότι ο Χριστός δεν ανέβηκε στον ουρανό αμέσως μετά την ανάσταση, αλλά παρέμεινε στη γη μαζί με τους μαθητές για σαράντα ημέρες, και δεν παρέμεινε απλώς, αλλά συναναστρεφόταν, συμμετείχε σε κοινό τραπέζι και συνομιλούσε μαζί τους, και μετά τις σαράντα ημέρες ανήλθε προς τον Πατέρα στους ουρανούς. Και ούτε τότε θαυματουργούσαν, αλλά πέρασαν άλλες δέκα ημέρες, και όταν συμπληρώθηκε η Πεντηκοστή στάλθηκε σε αυτούς το Άγιο Πνεύμα, και τότε, αφού έλαβαν τις πύρινες γλώσσες, άρχισαν να κάνουν θαύματα. Όλα αυτά, αγαπητοί, θα τα επιβεβαιώσουμε από τις Γραφές· ότι, δηλαδή, βρισκόταν μαζί τους για σαράντα ημέρες, ότι το Άγιο Πνεύμα κατήλθε μετά την Πεντηκοστή, ότι τότε έλαβαν τις πύρινες γλώσσες, ότι έκτοτε άρχισαν τα σημεία. Ποιος, λοιπόν, τα λέει όλα αυτά;

Ο μαθητής του Παύλου, ο τίμιος και μέγας Λουκάς, κάνοντας κατ' αυτόν τον τρόπο την αρχή, λέει: «Τον μεν πρώτο λόγο συνέταξα, ω Θεόφιλε, για όλα όσα άρχισε ο Ιησούς να κάνει και να διδάσκει, μέχρι την ημέρα που αναλήφθηκε, αφού πρώτα έδωσε εντολές μέσω του Αγίου Πνεύματος στους αποστόλους τους οποίους εξέλεξε· στους οποίους και παρουσίασε τον εαυτό του ζωντανό μετά το πάθος του, με πολλές αποδείξεις, εμφανιζόμενος σε αυτούς επί σαράντα ημέρες και λέγοντας τα σχετικά με τη βασιλεία του Θεού. Και ενώ συνεστιάτο μαζί τους, τους παρήγγειλε να μην απομακρυνθούν από τα Ιεροσόλυμα». Βλέπεις ότι μετά την ανάσταση ο Κύριος βρισκόταν επάνω στη γη επί σαράντα ημέρες, μιλώντας για τη βασιλεία του Θεού και συνεστιώμενος με τους αποστόλους; Βλέπεις ότι συμμετείχε και στο ίδιο τραπέζι;

Και τους παρήγγειλε, λέγει, να μην απομακρυνθούν από τα Ιεροσόλυμα, αλλά να περιμένουν την επαγγελία του Πατρός, για την οποία, λέγει, ακούσατε από εμένα· ότι δηλαδή ο μεν Ιωάννης βάπτισε με νερό, εσείς όμως θα βαπτισθείτε εν Αγίω Πνεύματι ύστερα από όχι πολλές ημέρες. Αυτά δε τα έλεγε ο Σωτήρας κατά τη διάρκεια των σαράντα ημερών. Εκείνοι λοιπόν, αφού συγκεντρώθηκαν, τον ρωτούσαν λέγοντας: Κύριε, άραγε σε αυτόν τον χρόνο θα αποκαταστήσεις τη βασιλεία στο Ισραήλ;

Όταν, λοιπόν, ακούσεις ότι παρουσίασε τον εαυτό του ζωντανό για σαράντα ημέρες, εμφανιζόμενος σε αυτούς και τρώγοντας μαζί τους, μάθε την αιτία αυτού του τραπεζιού: ότι έτρωγε, όχι επειδή ο ίδιος είχε ανάγκη από τροφή, αλλά επειδή ήθελε να διορθώσει την αδυναμία των μαθητών· από όπου καθίσταται φανερό ότι τα θαύματα και τα σημεία των αποστόλων αποτέλεσαν τη μέγιστη απόδειξη της αναστάσεως. Γι' αυτό και ο ίδιος λέγει: «Αμήν, αμήν, σας λέγω, όποιος πιστεύει σε εμένα, τα έργα που κάνω εγώ, θα τα κάνει και εκείνος, και μεγαλύτερα από αυτά θα κάνει». Διότι, επειδή ο σταυρός που μεσολάβησε σκανδάλισε πάρα πολλούς, για τον λόγο αυτό υπήρξε ανάγκη για μεγαλύτερα σημεία στη συνέχεια. Άλλωστε, εάν ο Χριστός, αφού πέθανε, είχε παραμείνει στον θάνατο και μέσα στον τάφο, και δεν είχε αναστηθεί, όπως ακριβώς ισχυρίζονται οι Ιουδαίοι, ούτε είχε ανεβεί στους ουρανούς, όχι μόνο δεν θα έπρεπε τα μεταγενέστερα σημεία, δηλαδή αυτά μετά τον σταυρό, να γίνουν μεγαλύτερα, αλλά θα έπρεπε να είχαν σβήσει και εκείνα που είχαν γίνει προηγουμένως. Προσέξτε με με μεγάλη ακρίβεια στο σημείο αυτό· διότι τα όσα λέγονται αποτελούν αναμφισβήτητες αποδείξεις της αναστάσεως, γι' αυτό και θα πω πάλι τα ίδια.

β΄. Επειδή, λοιπόν, όσα είχαν ειπωθεί ήταν συγκαλυμμένα, λέει: «Αυτά σας τα έχω πει με παροιμίες· έρχεται όμως η ώρα που δεν θα σας μιλήσω πλέον με παροιμίες». Θα έλθει καιρός που όλοι θα τα κατανοήσετε με σαφήνεια. Εννοεί δε τον χρόνο της αναστάσεως. «Τότε με παρρησία θα σας αναγγείλω τα περί του Πατρός». Διότι πράγματι επί σαράντα ημέρες ήταν μαζί τους και τους μιλούσε, συναναστρεφόμενος και λέγοντας τα σχετικά με τη βασιλεία του Θεού. Διότι τώρα, επειδή διακατέχεστε από φόβο, δεν προσέχετε τα λεγόμενα· τότε όμως, όταν θα με δείτε αναστημένο και θα είμαστε μαζί, θα μπορέσετε με παρρησία να τα μάθετε όλα, ότι δηλαδή ο ίδιος ο Πατέρας θα σας αγαπήσει, εφόσον η πίστη σας προς εμένα θα έχει καταστεί πλέον βέβαιη. Και δεν θα παρακαλέσω τον Πατέρα. Αρκεί η αγάπη προς εμένα για να σας προστατεύσει. «Επειδή εσείς με αγαπήσατε και πιστέψατε ότι από τον Θεό εξήλθα. Από τον Πατέρα εξήλθα και έρχομαι στον κόσμο. Πάλι αφήνω τον κόσμο και πορεύομαι προς τον Πατέρα». Επειδή, λοιπόν, ο λόγος περί της αναστάσεως τους παρηγορούσε εξαιρετικά, και μαζί με αυτό το να ακούν ότι «Από τον Θεό εξήλθα και εκεί πηγαίνω», επαναλαμβάνει τα λόγια αυτά συνεχώς. Διότι το πρώτο παρείχε την εγγύηση ότι ορθώς πιστεύουν σε αυτόν, ενώ το δεύτερο ότι πρόκειται να βρίσκονται σε ασφάλεια. Όταν, λοιπόν, έλεγε: «Λίγο ακόμη και δεν θα με βλέπετε· και πάλι λίγο ακόμη και θα με δείτε», δικαιολογημένα δεν καταλάβαιναν· τώρα όμως όχι πλέον. Τι σημαίνει δε το, «Εμένα δεν θα με ρωτήσετε»; Ότι δεν θα πείτε: «Δείξε μας τον Πατέρα σου» και, «Πού πηγαίνεις;».

Θα σου πει ο Ματθαίος: «Και αφού βαπτίστηκε ο Ιησούς, ανέβηκε αμέσως από το νερό· και ιδού, του ανοίχθηκαν οι ουρανοί, και είδε το Πνεύμα του Θεού να κατεβαίνει σαν περιστέρι και να έρχεται επάνω του». Αυτό θα το πει και ο Μάρκος· και μαζί με τον Μάρκο ο Πέτρος, ο καθοδηγητής του δικού του ευαγγελίου. Το ίδιο και ο Λουκάς, ο επόπτης της αναστάσεως, ακόλουθος του Παύλου και κοινωνός του Ευαγγελίου· ο οποίος κατέχει πλήρως εξακριβωμένη όλη την αλήθεια, όπως αυτή παραδόθηκε από εκείνους που υπήρξαν εξ αρχής αυτόπτες μάρτυρες και υπηρέτες του Λόγου. Ο ίδιος δε ο Λουκάς θα σου επιλύσει σαφέστερα και την απορία σχετικά με το εμφύσημα· καθώς παρουσιάζει τον Ιησού, όταν επρόκειτο να αναληφθεί, να παραγγέλλει στους αποστόλους να μην απομακρυνθούν από τα Ιεροσόλυμα, αλλά να περιμένουν, όπως λέγει, την επαγγελία του Πατρός, «την οποία ακούσατε από εμένα· διότι ο μεν Ιωάννης βάπτισε με νερό, εσείς όμως θα βαπτιστείτε με Άγιο Πνεύμα, όχι μετά από πολλές ημέρες». Και πάλι:

Γιατί παρήγγειλε ο Χριστός στους αποστόλους να μην απομακρυνθούν από τα Ιεροσόλυμα; Και πότε άκουσαν την επαγγελία του Πατρός; «Τους παρήγγειλε να μην απομακρυνθούν από τα Ιεροσόλυμα, αλλά να περιμένουν την επαγγελία του Πατρός, την οποία ακούσατε από εμένα». Αλλά το ότι ο Σωτήρας το είπε αυτό, είναι φανερό· διότι είπε ότι «αναβαίνω προς τον Πατέρα μου, και τον παρακαλώ, και σας στέλνει τον Παράκλητο»· ο Πατέρας όμως πού το υποσχέθηκε; Διότι μέσα στο Ευαγγέλιο δεν βρίσκεται η επαγγελία του Πατρός. Είναι φανερό ότι βρίσκεται στους προφήτες, όπως μαρτυρεί και ο Παύλος λέγοντας: «Ο Παύλος, δούλος του Ιησού Χριστού, κλητός απόστολος, ξεχωρισμένος για το ευαγγέλιο του Θεού, το οποίο υποσχέθηκε από πριν διά μέσου των προφητών του στις άγιες Γραφές σχετικά με τον Υιό του»· αφού λοιπόν προεπαγγέλθηκε το ευαγγέλιο, υποσχέθηκε να δώσει και το Άγιο Πνεύμα. Λέει μάλιστα ο Θεός και μέσω του προφήτη: «Στις έσχατες ημέρες, λέει ο Κύριος ο Παντοκράτωρ, θα εκχύσω από το Πνεύμα μου σε κάθε σάρκα, και θα προφητεύσουν οι γιοι σας και οι θυγατέρες σας». Ιδού η επαγγελία· και η εκπλήρωσή της έγινε όταν το Άγιο Πνεύμα κάθισε με μορφή γλωσσών πάνω στον καθένα από τους μαθητές, και κήρυτταν τα μεγαλεία του Θεού.

Γι' αυτό και ο Ίδιος, οδηγώντας τους μαθητές στην ιερατική τελείωση, αν και ως Θεός είναι τελετάρχης, αναθέτει ωστόσο ιεραρχικώς την τελεταρχική τελεσιουργία στον πανάγιο Πατέρα Του και στο θεαρχικό Πνεύμα, παραγγέλλοντας στους μαθητές, όπως λένε τα ιερά Λόγια: «Να μην απομακρυνθούν από τα Ιεροσόλυμα, αλλά να περιμένουν την υπόσχεση του Πατέρα, την οποία ακούσατε από εμένα, ότι εσείς θα βαπτισθείτε εν Αγίω Πνεύματι». Και μάλιστα, και ο ίδιος ο κορυφαίος των μαθητών, μαζί με την ομόταγη και ιεραρχική προς αυτόν δεκάδα, όταν προέβη στην ιερατική τελείωση του δωδέκατου των μαθητών, εναπέθεσε με ευλάβεια την εκλογή στη θεαρχία, λέγοντας: «Ανάδειξε εκείνον που εξέλεξες» και έκανε δεκτό στον ιεραρχικό αριθμό της αγίας δωδεκάδας εκείνον που αναδείχθηκε με θεϊκό τρόπο από τον θείο κλήρο.

Τώρα η φθορά έχει αφανιστεί· διότι ο Χριστός, η αφθαρσία και η ζωή, αναστήθηκε από τους νεκρούς, και συναναστρέφεται με τους αποστόλους του, διδάσκοντάς τους τα ανώτερα και θεία, και παραγγέλλοντας: Να μην απομακρυνθείτε από τα Ιεροσόλυμα.