Πατερικές αναφορές στο ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 1:7

Στις Πράξεις λοιπόν των Αποστόλων είναι γραμμένο, την ώρα που ανήλθε προς τους αγγέλους, αναβαίνοντας ως άνθρωπος και ανυψώνοντας στον ουρανό τη σάρκα που έφερε, όταν οι μαθητές, βλέποντας αυτό το γεγονός, τον ρωτούσαν πάλι: «Πότε θα έρθει το τέλος;» και «Πότε θα παρουσιαστείς εσύ;», τους απάντησε πιο ξεκάθαρα: «Δεν είναι δικό σας έργο να γνωρίζετε χρόνους ή καιρούς, τους οποίους ο Πατέρας έθεσε στη δική του εξουσία». Και δεν είπε τότε: «Ούτε ο Υιός», όπως είχε πει προηγουμένως ανθρωπίνως, αλλά: «Δεν είναι δικό σας έργο να γνωρίζετε». Διότι η σάρκα είχε πλέον αναστηθεί, έχοντας αποβάλει τη νέκρωση και έχοντας θεωθεί· και δεν άρμοζε πια σε αυτόν, καθώς ανερχόταν στους ουρανούς, να αποκρίνεται σαρκικώς, αλλά να διδάξει πλέον θεϊκώς ότι: «Δεν είναι δικό σας έργο να γνωρίζετε χρόνους ή καιρούς, τους οποίους ο Πατέρας έθεσε στη δική του εξουσία· αλλά θα λάβετε δύναμη». Και ποια άλλη είναι η δύναμη του Πατρός παρά ο Υιός; Διότι ο Χριστός είναι η δύναμη του Θεού και η σοφία του Θεού.

Γι' αυτό λέει: «Εσείς όμως θα βαπτισθείτε εν Αγίω Πνεύματι και θα λάβετε δύναμη, όταν το Άγιο Πνεύμα έλθει επάνω σας». Διότι πριν από το Πάθος οι απόστολοι δεν επιτελούσαν τις ιάσεις εν Αγίω Πνεύματι, αλλά με την εξουσία και την προσταγή του Χριστού. «Διότι δεν υπήρχε ακόμη Πνεύμα Άγιο, επειδή ο Ιησούς δεν είχε ακόμη δοξασθεί». Και δοξάσθηκε όταν αναστήθηκε από τους νεκρούς. Ονομάζοντας δε «Άγιο Πνεύμα» δεν εννοεί την υπόσταση του Αγίου Πνεύματος· διότι αυτή πάντοτε και υπήρχε και υπάρχει και θα υπάρχει, αλλά εννοεί το χάρισμα του Αγίου Πνεύματος, το οποίο κατά τη δέκατη ημέρα από την Ανάληψη, και πεντηκοστή από την Ανάσταση, κατήλθε στους μαθητές του Χριστού.

Ερώτηση: Πες μου, Πάτερ, αν έχει όριο το τέλος του κόσμου. Απόκριση: Βεβαίως και υπάρχει πάντοτε τέλος για τον κόσμο, αλλά ο Θεός, εάν μας βρίσκει να Τον ευαρεστούμε, προσθέτει χρόνο, διότι λέει η Γραφή: «Η δικαιοσύνη προσθέτει ημέρες, ενώ τα έτη των ασεβών θα λιγοστέψουν». Διότι η προσταγή του Θεού ονομάζεται όριο και όσον αφορά τη ζωή των ανθρώπων. Γι' αυτό άλλωστε, όταν ρώτησαν και οι Απόστολοι, είπε: «Δεν είναι δικό σας έργο να γνωρίζετε χρόνους ή καιρούς, τους οποίους ο Πατέρας έθεσε στη δική Του εξουσία». Κάποιος άλλος φιλόχριστος, αφού ασθένησε και φλεγόταν σφοδρά από τον πυρετό, παρακάλεσε τον μεγάλο Γέροντα να προσευχηθεί για αυτόν, για να ανακουφιστεί από την οδύνη. Έστειλε μάλιστα και νερό για να το ευλογήσει και να το πιει, διότι δεν άντεχε την κάψα του πυρετού. Και αφού προσευχήθηκε ο Γέροντας, ήπιε και έπεσε αμέσως ο πυρετός και σταμάτησε ο πόνος. Και ο αδελφός, γεμάτος θαυμασμό και δοξάζοντας τον Θεό για αυτό, διηγήθηκε σε κάποιους την ενέργεια του Θεού και την ευεργεσία που έγινε μέσω του αγίου Γέροντα.

Επομένως, οικονομεί και τους δύο μέσω της προσποιητής άγνοιας· για τον μεν, συντέμνοντας τον χρόνο χάριν του καλού αγώνα, και για τον δε, εξασφαλίζοντας καιρό μετανοίας εξαιτίας των αμαρτιών του. Μολονότι στα Ευαγγέλια συγκαταρίθμησε τον εαυτό του μεταξύ εκείνων που αγνοούν, εξαιτίας της ασθένειας των πολλών, όπως είπα, στις Πράξεις των Αποστόλων, συνομιλώντας μαζί τους ιδιαιτέρως ως προς τέλειους, λέει, εξαιρώντας τον εαυτό του: «Δεν είναι δικό σας έργο να γνωρίζετε χρόνους ή καιρούς, τους οποίους ο Πατέρας έθεσε στη δική του εξουσία». Και αυτά μεν ας θεωρηθεί ότι ειπώθηκαν, κατά την πρώτη προσέγγιση, κάπως πιο απλοϊκά. Τώρα όμως πρέπει να εξετάσουμε το νόημα του ρητού υψηλότερα και να κρούσουμε τη θύρα της γνώσεως, μήπως και μπορέσω να αφυπνίσω τον οικοδεσπότη, ο οποίος δίδει τους πνευματικούς άρτους σε όσους του τους ζητούν, επειδή αυτοί που σπεύδουμε να φιλοξενήσουμε είναι φίλοι και αδελφοί.

Σύμφωνα με αυτήν την έννοια, θεωρώ ότι έχει λεχθεί και το «Ο Πατέρας μου είναι μεγαλύτερός μου», και το «Δεν ανήκει σε μένα να το δώσω, αλλά σε αυτούς για τους οποίους έχει ετοιμαστεί από τον Πατέρα». Διότι αυτό σημαίνει και το να παραδώσει ο Χριστός τη βασιλεία στον Θεό και Πατέρα, όντας απαρχή και όχι τέλος, σύμφωνα με την υλικότερη, όπως ανέφερα, διδασκαλία, η οποία νοείται ως προς εμάς και όχι ως προς τον ίδιο τον Υιό. Το ότι αυτά έχουν έτσι, φαίνεται πάλι όταν οι μαθητές τον ρώτησαν στις Πράξεις των Αποστόλων: «Πότε θα αποκαταστήσεις τη βασιλεία στον Ισραήλ;», και εκείνος απαντά: «Δεν είναι δικό σας θέμα να γνωρίζετε χρόνους ή καιρούς, τους οποίους ο Πατέρας έθεσε στη δική του εξουσία». Δηλαδή, η γνώση μιας τέτοιας βασιλείας δεν ανήκει σε αυτούς που είναι δεμένοι με σάρκα και αίμα. Διότι αυτή τη θεωρία ο Πατέρας την εναπόθεσε στη δική του εξουσία, ονομάζοντας «εξουσία» εκείνους που εξουσιάζονται, και «δικούς του» (ιδίους) εκείνους στους οποίους δεν ενυπάρχει η άγνοια των κατώτερων πραγμάτων. Τους χρόνους και τους καιρούς να μην τους εννοείς ως αισθητούς, αλλά ως κάποια διαστήματα γνώσης που προκαλούνται από τον νοητό ήλιο. Πρέπει, δηλαδή, να εκπληρωθεί εκείνη η προσευχή του Δεσπότη μας. Διότι ο Ιησούς είναι εκείνος που προσευχήθηκε: «Δώσε τους να είναι και αυτοί ένα μέσα σε εμάς, όπως εγώ και εσύ, Πατέρα, είμαστε ένα». Διότι ο Θεός, όντας ένας, καθώς εισέρχεται στον καθένα ενώνει τους πάντες, και ο αριθμός καταργείται με την παρουσία της μονάδας. Και εγώ, λοιπόν, με αυτόν τον τρόπο προσέγγισα το ρητό κατά τη δεύτερη Επιχείρηση.

Κεφάλαιο Β΄. ΙΩΑΝΝΗΣ. Και μετά το κομμάτι του άρτου, τότε εισήλθε σε εκείνον ο Σατανάς. Του λέει ο Ιησούς: Ό,τι κάνεις, κάνε το γρηγορότερα. Αυτό όμως κανείς από τους συνδαιτυμόνες δεν κατάλαβε για ποιον λόγο του το είπε. ΠΡΑΞΕΙΣ. Αυτοί, λοιπόν, αφού συγκεντρώθηκαν, τον ρωτούσαν λέγοντας: Κύριε, μήπως σε αυτόν τον χρόνο αποκαθιστάς τη βασιλεία στον Ισραήλ; Είπε δε προς αυτούς: Δεν ανήκει σε εσάς να γνωρίζετε χρόνους ή καιρούς, τους οποίους ο Πατέρας έθεσε στη δική του εξουσία.

Επειδή, λοιπόν, επέλεξαν, δεν ξέρω πώς, να ρωτήσουν και να μάθουν πράγματα που υπερβαίνουν το μέτρο του δούλου, τους πείθει να ηρεμήσουν, πείθοντάς τους με αναγκαίους συλλογισμούς, ότι ούτε στους αγγέλους τα απεκάλυψε ο Πατέρας, ούτε θα τα καθιστούσε γνωστά στον ίδιο τον Υιό, εάν αυτός ήταν ένας απλός άνθρωπος στη γη, όπως αυτοί, και δεν είχε εκ φύσεως το να είναι Θεός. Επειδή όμως επέμεναν κάπως και ήταν ανένδοτοι στο ότι έπρεπε να μάθουν, κατά κάποιον τρόπο πλέον τους επιτιμά λέγοντας: «Δεν είναι δική σας δουλειά να γνωρίζετε χρόνους ή καιρούς τους οποίους ο Πατέρας έθεσε στη δική του εξουσία, αλλά θα λάβετε δύναμη όταν θα έλθει το Άγιο Πνεύμα επάνω σας, και θα είστε μάρτυρές μου και στην Ιερουσαλήμ και σε όλη την Ιουδαία και τη Σαμάρεια και έως τα πέρατα της γης». Βλέπεις πώς από τη μία τους προστάζει να μην πολυπραγμονούν καθόλου για τα πράγματα που τους υπερβαίνουν, και από την άλλη τους στρέφει, τρόπον τινά, σε εκείνα που είναι εφικτά και πιο πρέποντα; Διότι αυτό συνηθίζει να κάνει· έτσι, κάποτε οι θεσπέσιοι μαθητές του έφεραν τον εκ γενετής τυφλό, καθώς εκείνος μόλις έβγαινε από τους ιερούς περιβόλους· έπειτα, ακολουθώντας ακόμη τις ιουδαϊκές δοξασίες, έκαναν τον άρρωστο αφορμή για φιλομάθεια και μάλιστα έλεγαν: «Ραββί, ποιος αμάρτησε, αυτός ή οι γονείς του, ώστε να γεννηθεί τυφλός;»

Αποσπάσματα του Αγίου Κυρίλλου στις Πράξεις των Αποστόλων. Είπε δε προς αυτούς: Δεν είναι δικό σας έργο να γνωρίζετε χρόνους ή καιρούς, τους οποίους ο Πατέρας έθεσε στη δική του εξουσία. Του Κυρίλλου. Διότι με αυτά τους δίδασκε ότι δεν πρέπει να περιεργάζονται τα πολύ απόρρητα και όσα είναι κρυμμένα στον Θεό, αλλά μάλλον να επιθυμούν να προχωρούν με μεγάλο σφρίγος προς ό,τι είναι ωφέλιμο για αυτούς, και να θέλουν να εκπληρώνουν τη διακονία της αποστολής τους, έχοντας αναθέσει στον Θεό τη γνώση των πάντων.

Επομένως, επειδή δεν είναι απίθανο να έχουμε εμείς αυτή τη διάθεση, ισχυρίζομαι ότι ο Κύριος δεν είπε δογματικά το «Για να φανερωθούν τα έργα του Θεού σε αυτόν»· αλλά μάλλον στρέφοντας την απάντηση του ζητουμένου προς άλλη κατεύθυνση, και μεταφέροντάς την από τα ζητήματα που υπερβαίνουν την αντίληψή μας προς τα πιο κατάλληλα· διότι κατά κάποιον τρόπο και αυτό το ίδιο αποτελεί συνήθεια. Και ότι ο λόγος αυτός είναι αληθινός, άκουσε πάλι όταν οι άγιοι μαθητές κάποτε ρωτούσαν με πολλή περιέργεια τα σχετικά με τη συντέλεια του αιώνος, και προσπαθούσαν να εξακριβώσουν σε μεγάλο βαθμό τα σχετικά με τη δεύτερη παρουσία Του, υπερβαίνοντας πολύ το ανθρώπινο μέτρο, απομακρύνοντάς τους πιο ξεκάθαρα από τέτοιου είδους ερωτήσεις λέει: «Δεν είναι δικό σας έργο να γνωρίζετε χρόνους ή καιρούς που ο Πατέρας έθεσε στη δική Του εξουσία· αλλά θα λάβετε δύναμη όταν έλθει το Άγιο Πνεύμα επάνω σας, και θα είστε μάρτυρές μου και στην Ιερουσαλήμ και σε όλη την Ιουδαία». Ακούς πώς δεν μας επιτρέπει καθόλου να αναζητούμε αυτά που ελάχιστα θα έπρεπε, αλλά μάλλον μας παρατρέπει σε ό,τι ήταν αναγκαίο να φτάσουμε· έτσι και εδώ, αφού δήλωσε σαφώς αυτό που έπρεπε να μαθευτεί, αποσιωπά το υπόλοιπο, γνωρίζοντας ότι μόνο στον εαυτό Του αρμόζει να το γνωρίζει πλήρως.

Πρόσεξε δε πώς, σχετικά με το πάθος και την ανάσταση, είπε «Λίγο ακόμη και δεν θα με βλέπετε, και πάλι λίγο και θα με δείτε»· προσθέτοντας δε «Ότι πηγαίνω προς τον Πατέρα», αποσιωπά το υπόλοιπο. Διότι δεν φανέρωσε πόσο χρόνο θα παραμείνει εκεί, ούτε πότε τυχόν θα επανέλθει, και για ποια αιτία; Διότι δεν είναι δικό μας έργο το «να γνωρίζουμε χρόνους ή καιρούς, τους οποίους ο Πατέρας έθεσε στη δική του εξουσία», σύμφωνα με τα λόγια του ίδιου του Σωτήρα. <Είπαν, λοιπόν, μερικοί από τους μαθητές του μεταξύ τους: Τι είναι αυτό που μας λέει, «λίγο και δεν θα με βλέπετε, και πάλι λίγο και θα με δείτε»; και ότι «εγώ πηγαίνω προς τον Πατέρα»; Έλεγαν, λοιπόν: Τι είναι αυτό που λέει, το «λίγο»; Δεν ξέρουμε τι λέει.> Επειδή δεν είχαν κατανοήσει ακόμη τα λεγόμενα, οι θεσπέσιοι μαθητές συζητούν μεταξύ τους, και αμφιβάλλουν για το τι θα μπορούσε να τους σημαίνει το «Λίγο ακόμη και λίγο», και το «Δεν θα με βλέπετε»· τους προλαβαίνει όμως ο Χριστός ενώ προθυμοποιούνται να ρωτήσουν, αποδεικνύοντας πάλι πολύ επίκαιρα, ότι γνωρίζει τις καρδιές ως Θεός και ότι γνωρίζει καλά αυτό που στριφογυρίζει στο νου και παραμένει κρυμμένο στο βάθος της καρδιάς, σαν να έχει ήδη ειπωθεί με τη γλώσσα. Διότι τι θα μπορούσε να διαφύγει καθόλου την προσοχή Εκείνου μπροστά στον οποίο τα πάντα είναι γυμνά; Γι' αυτό και λέει προς κάποιον από τους αγίους: «Ποιος είναι αυτός που μου κρύβει σχέδιο, και κρατάει λόγια μέσα στην καρδιά του, και νομίζει ότι μπορεί να τα κρύψει από εμένα;»

Άλλο, διηγηματικώς. Ο Υιός δεν αγνοεί την ημέρα και την ώρα της δικής του παρουσίας, καθόσον είναι Λόγος και σοφία, αλλά για να μην προκαλέσει λύπη στους μαθητές, δίνοντας την εντύπωση ότι δεν θέλησε να απαντήσει στην ερώτηση που του έθεσαν, λέει το «δεν γνωρίζω» ως άνθρωπος, έχοντας την εξουσία να το πει επειδή έγινε σάρκα, όπως είναι γραμμένο, και οικειοποιήθηκε τις αδυναμίες της σάρκας. Το ότι ισχυρίζεται πως δεν γνωρίζει εξαιτίας αυτής της αιτίας, θα το καταλάβουμε από το εξής: Διότι μετά την ανάστασή του από τους νεκρούς, ενώ επρόκειτο πλέον να αναληφθεί στους ουρανούς, όταν οι μαθητές τον ρώτησαν πότε θα έρθει το τέλος και πότε θα επανέλθει, απάντησε πιο αυστηρά λέγοντας: «Δεν ανήκει σε εσάς να γνωρίζετε χρόνους ή καιρούς, τους οποίους ο Πατέρας έθεσε στη δική του εξουσία». Αλλά αν πράγματι αγνοούσε, θα έπρεπε σαφώς να τους πει: «Σας είπα, δεν γνωρίζω». Τώρα όμως τους ελέγχει επειδή δεν ρωτούν ευλόγως, και τους αποτρέπει επειδή ερευνούν πράγματα ανώτερα από αυτούς. Είναι φανερό λοιπόν ότι και τότε, αν και τα γνώριζε όλα ως Θεός, επειδή η γνώση αυτή ξεπερνούσε τους μαθητές, έλεγε ανθρωπίνως ότι δεν γνωρίζει εκείνη την ημέρα ούτε την ώρα.

Παρέρχονται, λοιπόν, τα ορατά, και έρχονται τα προσδοκώμενα, τα οποία είναι ανώτερα από αυτά. Όμως κανείς ας μην περιεργάζεται τον καιρό. Διότι, λέγει, δεν ανήκει σε εσάς να γνωρίζετε χρόνους ή καιρούς, τους οποίους ο Πατέρας έθεσε στη δική του εξουσία. Και μην τολμήσεις να αποφανθείς πότε θα γίνουν αυτά, ούτε πάλι να κοιμηθείς αμέριμνος. Διότι να αγρυπνείτε, λέγει, επειδή την ώρα που δεν το περιμένετε, έρχεται ο Υιός του ανθρώπου.

«διότι εάν δεν αποκαλυφθεί ο υιός της ανομίας, ο άνθρωπος της αδικίας» και τα εξής. Και πάλι, όταν συγκεντρώθηκαν οι μαθητές στον Σωτήρα, τον ρωτούσαν για τη συντέλεια και τους έλεγε: «Δεν ανήκει σε εσάς να γνωρίζετε χρόνους και καιρούς, τους οποίους ο Πατέρας έθεσε στη δική του εξουσία, αλλά θα λάβετε δύναμη όταν έλθει το Άγιο Πνεύμα εφ' υμάς». Και πάλι έλεγε: «Να μην απομακρυνθείτε από τα Ιεροσόλυμα, αλλά να περιμένετε την επαγγελία του Πνεύματος, την οποία ακούσατε», δηλαδή το Παράκλητο Πνεύμα, όπως είπε: «Εάν εγώ απέλθω, εκείνος θα έλθει, και θα σας αναγγείλει τα πάντα». Το δε «θα σας αναγγείλει τα πάντα» [αναφερόταν] στη δωρεά που επρόκειτο να αξιωθούν, να κατοικήσει δηλαδή μέσα τους το Άγιο Πνεύμα, ώστε να τους διηγηθεί τα πάντα με σαφήνεια, όσα μπορούσαν να χωρέσουν σε τούτον τον αιώνα. Και εδώ, έχοντας χωρέσει σε τούτον τον αιώνα το Παράκλητο Πνεύμα, προφήτευσαν, όπως <λέγει ότι> ο Άγαβος προφήτευσε για τον λιμό που επρόκειτο να συμβεί, και ότι «κατέβηκαν προφήτες από τα Ιεροσόλυμα», και ότι «στον Φίλιππο υπήρχαν τέσσερις θυγατέρες που προφήτευαν». Όταν όμως προφητεύουν, προφητεύουν εκ μέρους και γνωρίζουν εκ μέρους, ενώ το τέλειο το προσδοκούν με ελπίδα στους μέλλοντες αιώνες, «όταν το φθαρτό μεταβληθεί σε αφθαρσία και το θνητό σε αθανασία», όταν «τότε πρόσωπο με πρόσωπο».

Έτσι φρονώ ότι πρέπει, εφόσον είναι σε όλους ολοφάνερο μέσω του θείου κηρύγματος ότι θα επέλθει ο καιρός της αλλαγής, να μην περιεργαζόμαστε τους χρόνους (διότι ελέχθη ότι δεν ανήκει σε εμάς να γνωρίζουμε καιρούς και χρόνους), ούτε να αναζητούμε συλλογισμούς με τους οποίους θα καθιστούσε κάποιος σαθρή την ψυχή του ως προς την ελπίδα της αναστάσεως· αλλά, στηριζόμενος κανείς στην πίστη αυτών που προσδοκούμε, να εξασφαλίζει από πριν τη μελλοντική χάρη μέσα από την ενάρετη βιοτή.

Ομοίως δε και μετά την ανάστασή του, οι μαθητές τον πλησίασαν για το ίδιο θέμα και τον ρωτούσαν λέγοντας: «Κύριε, άραγε κατά τον χρόνο αυτόν θα αποκαταστήσεις τη βασιλεία στον Ισραήλ;» Εκείνος δε τους είπε: «Δεν ανήκει σε εσάς να γνωρίζετε χρόνους ή καιρούς τους οποίους ο Πατέρας έθεσε στη δική του εξουσία, αλλά θα λάβετε δύναμη όταν έλθει το Άγιο Πνεύμα επάνω σας και θα είστε μάρτυρές μου και στην Ιερουσαλήμ και στη Γαλιλαία και σε όλη τη χώρα της Σαμάρειας και έως τα πέρατα της γης».

Διότι δεν τους λέει πλέον ότι «Ούτε ο Υιός γνωρίζει την ημέρα»· αλλά τι; «Δεν είναι δικό σας έργο να γνωρίζετε χρόνους ή καιρούς, τους οποίους ο Πατέρας έθεσε στη δική του εξουσία». Ζητάτε μεγαλύτερα, λέει. Και όμως, είχαν ήδη μάθει πράγματα που ήταν πολύ μεγαλύτερα. Και για να το μάθεις αυτό με ακρίβεια, δες πόσα απαριθμώ. Τι μεγαλύτερο υπάρχει, πες μου, από το να μάθουν αυτά ακριβώς που έμαθαν; Έμαθαν, λοιπόν, ότι είναι Υιός του Θεού και ότι ο Θεός έχει Υιό ομότιμο· έμαθαν ότι θα υπάρξει ανάσταση· έμαθαν ότι, αφού ανήλθε, κάθισε στα δεξιά του Πατρός· έμαθαν και κάτι πιο συγκλονιστικό από αυτό, ότι δηλαδή σάρκα κάθεται στα ύψη και προσκυνείται από τους αγγέλους· έμαθαν ότι θα έρθει πάλι για να κρίνει όλο τον κόσμο· έμαθαν ότι και οι ίδιοι πρόκειται να καθίσουν τότε ως κριτές των δώδεκα φυλών του Ισραήλ· έμαθαν ότι οι Ιουδαίοι αποβάλλονται, ενώ οι προερχόμενοι από τα έθνη εισέρχονται στη θέση τους. Το να γνωρίζουν ότι αυτά θα γίνουν, είναι μεγάλο· το να μάθουν όμως ότι κάποιος θα βασιλεύσει ή το πότε, δεν είναι τίποτα το σπουδαίο.

Έπειτα πάλι, για να μην πουν: Γιατί εξυψώνεις το ζήτημα; «Τους οποίους ο Πατέρας», λέει, «έθεσε στη δική του εξουσία». Και όμως, μία είναι η εξουσία του Πατρός και του ιδίου, όπως όταν λέει: «Διότι, όπως ακριβώς ο Πατέρας εγείρει τους νεκρούς και ζωοποιεί, έτσι και ο Υιός ζωοποιεί όποιους θέλει».

Β'. Αλλά για να το κατανοήσετε, θα το κάνω αυτό φανερό με ένα παράδειγμα. Όπως ακριβώς όταν βλέπουμε ένα παιδί να κλαίει γοερά και να θέλει συνεχώς να πάρει από εμάς κάτι που δεν του είναι αναγκαίο, εμείς μάλλον το κρύβουμε, του δείχνουμε τα χέρια μας άδεια και λέμε: «Ορίστε, δεν έχουμε»· έτσι έπραξε και αυτός στους αποστόλους. Αλλά όπως εκείνο το παιδί, παρόλο που δεν του το δείχνουμε, επιμένει να κλαίει, επειδή καταλαβαίνει ότι έχει εξαπατηθεί· έπειτα εμείς το αφήνουμε και φεύγουμε λέγοντας: «Με φωνάζει ο τάδε», και του δίνουμε κάτι άλλο αντί για εκείνο, θέλοντας να το αποτρέψουμε από την επιθυμία του, και, αφού παρουσιάσουμε το ένα ως θαυμαστό αντί για το άλλο και του το δώσουμε, απομακρυνόμαστε γρήγορα· έτσι έπραξε και ο Χριστός. Εκείνοι ζητούσαν να λάβουν· αυτός απάντησε ότι δεν έχει. Όμως πρώτα τους φόβισε· και επειδή το ζητούσαν πάλι, είπε πάλι ότι δεν το έχει. Πλην όμως τώρα δεν τους φοβίζει, αλλά, αφού έδειξε αυτό που έπραξε, προβάλλει και μια εύλογη δικαιολογία: ότι «ο Πατέρας τα έθεσε στη δική του εξουσία». Τι λοιπόν; Εσύ δεν γνωρίζεις τα του Πατέρα; Τον ίδιο μεν τον γνωρίζεις, τα δικά του όμως όχι; Εσύ ο ίδιος είπες: «Κανείς δεν γνωρίζει τον Πατέρα, παρά μόνο ο Υιός»· και, «Το Πνεύμα ερευνά τα πάντα, ακόμη και τα βάθη του Θεού»· και εσύ ούτε αυτό δεν το γνωρίζεις; Μη γένοιτο. Δεν το είπε αυτό για να υποπτευθούμε κάτι τέτοιο· αλλά προσποιείται ότι αγνοεί, αποτρέποντάς τους από την άκαιρη αναζήτηση. Φοβήθηκαν λοιπόν να ρωτήσουν πάλι, για να μην ακούσουν: «Και εσείς ασύνετοι είστε;». Διότι τον φοβούνταν πολύ περισσότερο τώρα, παρά προηγουμένως.

Είπε δε προς αυτούς: Δεν ανήκει σε εσάς να γνωρίζετε τους χρόνους ή τους καιρούς, τους οποίους ο Πατήρ έθεσε στη δική του εξουσία· αλλά θα λάβετε δύναμη όταν έλθει το Άγιο Πνεύμα επάνω σας, και θα είστε μάρτυρές μου στην Ιερουσαλήμ, και σε όλη την Ιουδαία και τη Σαμάρεια, και έως τα πέρατα της γης.

Ας είναι μακριά, ας είναι κοντά· αυτό δεν μας αφορά καθόλου. Για τον λόγο αυτό δεν το είπε ο Χριστός, επειδή δεν συνέφερε. Και πώς δεν συνέφερε, θα ρωτήσει κάποιος; Αυτός που το απέκρυψε γνωρίζει γιατί δεν συνέφερε· διότι άκουσέ Τον τι λέει στους αποστόλους: «Δεν ανήκει σε εσάς να γνωρίζετε χρόνους ή καιρούς, τους οποίους ο Πατέρας έθεσε στη δική Του εξουσία».

Όσο για την ημέρα εκείνη και την ώρα κανείς δεν γνωρίζει, ούτε οι άγγελοι των ουρανών, ούτε ο Υιός, παρά μόνο ο Πατέρας. Λέγοντας, βέβαια, «ούτε οι άγγελοι», τους αποστόμωσε, ώστε να μην επιζητήσουν να μάθουν ό,τι ούτε εκείνοι δεν γνωρίζουν· ενώ λέγοντας «ούτε ο Υιός», τους εμποδίζει όχι μόνο να το μάθουν, αλλά και να το αναζητούν. Το ότι πράγματι για αυτόν τον λόγο το είπε αυτό, παρατήρησέ το μετά την ανάσταση: επειδή τους είδε να έχουν γίνει πιο περίεργοι, πώς τους αποστόμωσε σε μεγαλύτερο βαθμό. Διότι τώρα μεν ανέφερε και πολλά και αναρίθμητα σημάδια, τότε όμως είπε απλώς: «Δεν ανήκει σε εσάς να γνωρίζετε χρόνους ή καιρούς».

Έπειτα, για να μην πουν: «Στερηθήκαμε, καταφρονηθήκαμε, ούτε αυτού δεν είμαστε άξιοι», λέει: «Τους οποίους ο Πατέρας έθεσε στη δική του εξουσία». Διότι τον ένοιαζε πάρα πολύ να τους τιμά και να μην τους αποκρύπτει τίποτα. Για τον λόγο αυτόν, αποδίδει το ζήτημα στον Πατέρα του, καθιστώντας το φοβερό, και αποκλείοντας την ερώτησή τους με όσα είπε· διότι, αν δεν συμβαίνει αυτό αλλά όντως το αγνοεί, πότε θα το μάθει; Άραγε μαζί με εμάς; Και ποιος θα μπορούσε να πει κάτι τέτοιο;

Πάλι κατά την Ανάληψη, όταν άκουσε: «Δεν ανήκει σε εσάς να γνωρίζετε χρόνους ή καιρούς», πάλι σιωπά και δεν αντιλέγει. Μετά από αυτά, στο δώμα με το σεντόνι, όταν άκουσε φωνή να του λέει: «Αυτά που ο Θεός καθάρισε, εσύ μην τα θεωρείς ακάθαρτα», και μολονότι δεν γνώριζε ακόμη σαφώς τι ακριβώς σήμαινε αυτό που ελέχθη, ησυχάζει και δεν φιλονικεί.

Και το πιο παράλογο, όντας αθυρόστομοι και συνηθισμένοι στο ψέμα, προέλεγαν συγκλονισμό του σύμπαντος και συναντήσεις και συνόδους των μεγαλύτερων άστρων και εκρήξεις φοβερών ανέμων, και προφήτευαν σχεδόν τη μεταστοιχείωση του σύμπαντος, αποδεικνυόμενοι περισσότερο εγγαστρίμυθοι παρά αστροσκόποι. Και δεν μετρούσαν μόνο χρόνια και μήνες, ούτε απαριθμούσαν απλώς εβδομάδες κατά τις οποίες θα συνέβαιναν αυτά, σημαίνοντάς τα στον βασιλιά, αλλά καθόριζαν με ακρίβεια και ημέρες και φλυαρούσαν ανόητα για το κλάσμα της ώρας, σαν να γνώριζαν δήθεν με σαφήνεια εκείνα τα οποία ο Πατέρας έθεσε στη δική του εξουσία και για τα οποία ο Σωτήρας επιτίμησε τους μαθητές όταν τον ρωτούσαν. Πράγματι, όχι μόνο ο ίδιος ο βασιλιάς αναζητούσε σπήλαια και υπήνεμα καταφύγια και τα προετοίμαζε για κατοίκηση, ενώ αφαιρούνταν τα υαλώματα των βασιλικών οικημάτων, ώστε να μείνουν ανέπαφα από τις σφοδρές ριπές των ανέμων, αλλά και όσοι ανήκαν στην ακολουθία και τη συγγένειά του, καθώς και όσοι τον πλησίαζαν κολακευτικά, επιδίδονταν με επιμέλεια στα ίδια, έτσι ώστε άλλοι να σκάβουν τη γη σαν τα μυρμήγκια, και άλλοι να κατασκευάζουν σκηνές, να δένουν γύρω τους τριπλά σχοινιά και να ξύνουν πασσάλους μήκους ενός πήχη για να στηρίξουν ακλόνητα τις σκηνές.