Πατερικές αναφορές στο ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 10:14

Όταν βράδιασε, παρακάθισε σε δείπνο μαζί με τους δώδεκα μαθητές· και ενώ έτρωγαν, τους είπε: «Σας λέω ότι ένας από εσάς θα με παραδώσει». Και επειδή λυπήθηκαν πάρα πολύ, άρχισε ο καθένας τους να του λέει: «Μήπως είμαι εγώ, Κύριε;» ΠΡΑΞΕΙΣ. Και ακούστηκε φωνή προς αυτόν: «Σήκω, Πέτρε, σφάξε και φάε». Ο δε Πέτρος είπε: «Σε καμία περίπτωση, Κύριε· διότι ποτέ δεν έφαγα τίποτα το κοινό ή ακάθαρτο».

Και λοιπόν ο μακάριος Πέτρος, αν και προεξείχε ανάμεσα στους άγιους μαθητές, όταν κάποτε ο Σωτήρας διηγούνταν το πάθος πάνω στον σταυρό, και του εξηγούσε ωφέλιμα ότι έπρεπε να υποστεί τις ύβρεις από τα ιουδαϊκά τολμήματα, εκείνος αντιφώνησε λέγοντας: «Ο Θεός να σε φυλάξει, Κύριε, δεν πρόκειται να σου συμβεί αυτό»· παρόλο που οι άγιοι προφήτες είχαν διακηρύξει ρητά, όχι μόνο ότι θα πάθει, αλλά και ποια και πόσα θα υπομείνει. Και βέβαια, πρέπει να εξετάσουμε και τούτο επιπλέον. Διότι, όπως έχει γραφτεί στις Πράξεις των Αποστόλων και έχουμε αναγνώσει, κάποτε ο Πέτρος πείνασε και θέλησε να φάει· έπειτα, βλέποντας μια οθόνη να κατεβαίνει από τον ουρανό κρατημένη από τις τέσσερις άκρες, στην οποία υπήρχαν όλα τα ζώα, χερσαία, υδρόβια και πτηνά, και όταν ακούστηκε φωνή από πάνω: «Σήκω, Πέτρε, σφάξε και φάε», εκείνος αποκρίθηκε λέγοντας: «Σε καμία περίπτωση, Κύριε, διότι ποτέ δεν έφαγα τίποτε βέβηλο ή ακάθαρτο». Γι' αυτό ακριβώς ελέγχθηκε δικαίως, ακούγοντας πάλι: «Αυτά που ο Θεός καθάρισε, εσύ μην τα θεωρείς βέβηλα». Αν και, φυσικά, έπρεπε να θυμάται αυτό που πολλές φορές είχε πει ο Σωτήρας μας προς τους Ιουδαίους: «Δεν μολύνει τον άνθρωπο αυτό που εισέρχεται στο στόμα». Βλέπε λοιπόν πόσο είχε ανάγκη ο ίδιος από τη φώτιση του Πνεύματος. Βλέπεις πώς έπρεπε να μεταπλαστεί σε μια διαφορετική νοοτροπία, καλύτερη και σοφότερη από αυτήν που χαρακτήριζε τους Ιουδαίους;

Αλλά και ο προφήτης Ιεζεκιήλ, λέγει, όταν διατάχθηκε να παρασκευάσει τους άρτους του μέσα σε κοπριά ανθρώπων, δυσφόρησε αρκετά και για αυτό άκουσε τον λόγο: «Ιδού, σου έδωσα κοπριά βοδιών αντί για ανθρώπινη κοπριά, και θα ψήσεις τους άρτους σου πάνω σε αυτήν». Και βέβαια και αυτός ο θεσπέσιος Πέτρος, όταν κατέβαινε από τον ουρανό η οθόνη, στην οποία υπήρχαν όλα τα τετράποδα και τα κτήνη, ακούγοντας τον Θεό να λέγει, «Σήκω, Πέτρε, σφάξε και φάγε», αρνήθηκε, λέγει, απαντώντας τα εξής: «Σε καμία περίπτωση, Κύριε, διότι ποτέ δεν έφαγα τίποτε το κοινό ή ακάθαρτο, ούτε εισήλθε στο στόμα μου κανένα βέβηλο κρέας». Ο Ωσηέ όμως, όταν άκουσε ότι πρέπει να συνδεθεί με μια γυναίκα αισχρή, πόρνη, με καταραμένο βίο, δεν απορρίπτει την εντολή, δεν παρουσιάζει κανέναν δισταγμό, δεν προσφέρει ικεσία παρακαλώντας να απαλλαγεί. Αντιθέτως, σαν ένας από τους πιο ασελγείς, προθυμότατα και χωρίς αναβολή σχεδόν αρπάζει την ευκαιρία, ίσως επειδή νικήθηκε από την ηδονή για τη γυναίκα αυτή. Έπειτα, καταλήγοντας τους λόγους του σε ατοπία, προσέθετε σε αυτά λίγα και ψυχρά λόγια. Διότι προφασίζεται ότι συνηγορεί υπέρ του προφήτη, και πάλι λέγει: «ότι θα είχε προβάλει τη μέγιστη δυνατή άρνηση, εάν θεωρούσε ότι ο Θεός τον πρόσταξε να έλθει σε σωματική κοινωνία. Αλλά επειδή αυτό που επρόκειτο να γίνει ήταν κάτι πνευματικό, από υπερβολική φιλοθεΐα προσέρχεται σχεδόν αυτοβούλως να εκτελέσει το προσταχθέν».

Και τώρα πήγαινε και «εγώ θα ανοίξω το στόμα σου»· επειδή όμως μετά από αυτό εκείνος δίσταζε και καθυστερούσε ακόμη, «οργίστηκε, λέει, ο Κύριος εναντίον του Μωυσή», και είπε: «Δεν είναι εκεί ο Ααρών ο αδελφός σου; Γνωρίζω ότι αυτός θα μιλήσει για σένα». Και όταν πάλι ο Ιερεμίας είπε νωρίτερα, ότι «είμαι πολύ νέος και δεν γνωρίζω να μιλώ», παρ' όλα αυτά ο Θεός του απάντησε, λέγοντας: «Μη λες ότι “είμαι νέος”, διότι σε όλους, προς τους οποίους θα σε αποστείλω, θα πας, και θα πεις όλα όσα θα σου παραγγείλω». Διότι δεν ήταν καθόλου ακίνδυνο να πει κανείς, ή έστω μόνο να σκεφτεί, ότι η υπέρτατη βουλή απέτυχε ως προς τον ορθό λογισμό καλώντας έναν νέο άνδρα στην προφητεία. Ομοίως, ο θεσπέσιος Πέτρος άκουσε, όταν κατέβαινε η οθόνη από τον ουρανό: «Σήκω, Πέτρε, σφάξε και φάε»· επειδή όμως αναφώνησε ιουδαϊκά: «Σε καμία περίπτωση, Κύριε, διότι ποτέ δεν έφαγα κάτι βέβηλο ή ακάθαρτο», επιτιμήθηκε αμέσως, και επειδή τόλμησε να αντιτεθεί στις θείες αποφάσεις, άκουσε ξεκάθαρα: «Όσα ο Θεός καθάρισε, εσύ μην τα θεωρείς βέβηλα». Διότι ακόμη και αν ο Θεός των όλων ήθελε να τους ελέγξει ήπια, και δεν εξοργίστηκε αμέσως υπερβολικά με όσους έφεραν αντίρρηση, ωστόσο η άρνησή τους δεν έμεινε απαλλαγμένη ευθύνης.

Επειδή όμως ο μαθητής αναφώνησε και, φοβούμενος ακόμη την τήρηση του νόμου, έλεγε: «Σε καμία περίπτωση, Κύριε, διότι ποτέ δεν έφαγα τίποτα το κοινό ή ακάθαρτο, ούτε εισήλθε στο στόμα μου κανένα βέβηλο κρέας», πάλι φώναξε ο Θεός: «Όσα ο Θεός καθάρισε, εσύ μην τα θεωρείς κοινά». Γράφει δε και ο θεσπέσιος Παύλος ότι «Το φαγητό δεν μας συνιστά στον Θεό». Είναι λοιπόν ολοφάνερο ότι ο νόμος δεν θεωρεί βέβηλο κανένα απολύτως από τα όντα, αλλά γνωρίζει ότι τα πάντα είναι καθαρά για τους καθαρούς· όμως, μεταφέροντας με μεγάλη επιτυχία τα φυσικά χαρακτηριστικά κάθε ζώου στις ποιότητες των ανθρώπινων ηθών, μας ωφελεί σε μεγάλο βαθμό. Θα μπορούσες δε να κατανοήσεις ότι αυτό που λέω είναι αληθές και αναμφίβολο, και πάλι από τα εξής. Διότι φαίνεται να προστάζει να αποστρεφόμαστε αυτά που είναι καταδικασμένα από όλους, αναφέροντας την καμήλα, τον χοιρογρύλλιο, τον νυκτικόρακα, τον καταρράκτη, τον ασκαλαβώτη, τη μυγαλό, και όσα είναι ακόμη πιο αισχρά από αυτά. Άραγε δεν είναι σαφής ο σκοπός του νομοθέτη σε αυτά τα ζητήματα, αγαθέ μου; ΠΑΛΛ. Πάρα πολύ μάλιστα. ΚΥΡ. Επομένως, πρέπει να αναγάγουμε με επιτυχία τις φυσικές ιδιότητες ορισμένων άλογων ζώων στην ποιότητα των ηθών, καθώς το καθένα από αυτά, για παράδειγμα, αποτυπώνει σαν μέσα του τον τρόπο συμπεριφοράς κάποιου ανθρώπου και υποδεικνύει σε ποια κατάσταση βρίσκεται.

Και ακούστηκε φωνή προς αυτόν: Σήκω, Πέτρε, σφάξε και φάε. Ο δε Πέτρος είπε: Σε καμία περίπτωση, Κύριε, διότι ουδέποτε έφαγα οτιδήποτε κοινό ή ακάθαρτο. Και ακούστηκε φωνή ξανά για δεύτερη φορά προς αυτόν: Όσα ο Θεός καθάρισε, εσύ μην τα θεωρείς κοινά. Αυτό δε συνέβη τρεις φορές· και το σκεύος αναλήφθηκε πάλι στον ουρανό.

Επρόκειτο να σταλεί στα έθνη. Για να μην τον κατηγορήσουν λοιπόν και αυτοί, όπως είπα προηγουμένως, αυτά γίνονται κατά θεία οικονομία· ή και για να μη φανεί ότι πρόκειται για κάποια φαντασία, είπε: «Σε καμία περίπτωση, Κύριε, διότι ποτέ δεν έφαγα κάτι κοινό ή ακάθαρτο». Και ακούστηκε φωνή προς αυτόν: «Εκείνα που ο Θεός καθάρισε, εσύ μην τα θεωρείς ακάθαρτα». Αυτό βέβαια φαίνεται ότι λέγεται προς αυτόν, όμως στο σύνολό του λέγεται προς τους Ιουδαίους. Διότι, αν επιπλήττεται ο δάσκαλος, πολύ περισσότερο αυτοί. Το σεντόνι λοιπόν, αυτό είναι η γη· και τα θηρία που βρίσκονται μέσα σε αυτό, είναι οι προερχόμενοι από τα έθνη· και το «Σφάξε και φάγε» σημαίνει ότι πρέπει να πλησιάσει και σε εκείνους· και το ότι αυτό συνέβη τρεις φορές, υποδηλώνει το βάπτισμα. «Σε καμία περίπτωση, Κύριε, ποτέ δεν έφαγα κάτι κοινό ή ακάθαρτο». Και γιατί, λέγει, έφερε αντίρρηση; Για να μην πει κανείς ότι ο Θεός τον δοκίμαζε, όπως στην περίπτωση του Αβραάμ, όταν διατάχθηκε να προσφέρει τον γιο του ως θυσία· ή όπως στην περίπτωση του Φιλίππου, όταν ρωτήθηκε από τον Χριστό: «Πόσους άρτους έχετε;» – όχι για να μάθει, αλλά για να τον δοκιμάσει. Και όμως, στον νόμο σχετικά με τα καθαρά και τα ακάθαρτα, ο Μωυσής έκανε σαφή διάκριση και για τα ζώα της γης και για τα ζώα της θάλασσας· και παρόλα αυτά ούτε έτσι γνώριζε. Καθώς δε ο Πέτρος βρισκόταν σε απορία μέσα του για το τι θα μπορούσε να σημαίνει το όραμα που είδε, ιδού, οι άνδρες που είχαν σταλεί από τον Κορνήλιο, αφού ρώτησαν να βρουν την οικία του Σίμωνα, στάθηκαν μπροστά στην πύλη, και φωνάζοντας, ρωτούσαν αν ο Σίμων, που επονομάζεται Πέτρος, φιλοξενείται εκεί.

Είδατε πόση είναι η δύναμη της ελεημοσύνης, και στην προηγούμενη ομιλία και εδώ; Εκείνη απάλλαξε από τον πρόσκαιρο θάνατο, ενώ τούτη από τον αιώνιο· τούτη άνοιξε και τις πύλες του ουρανού. Πρόσεξε δε, πόση μεγάλη σημασία δόθηκε στο να πιστέψει ο Κορνήλιος, ώστε και άγγελος να σταλεί, και το Πνεύμα να ενεργήσει, και να προσκληθεί ο κορυφαίος των αποστόλων, και να φανεί τέτοιο όραμα, και απολύτως τίποτα να μην παραλειφθεί. Πόσοι εκατόνταρχοι υπήρχαν, και χιλίαρχοι, και βασιλείς, και κανείς από αυτούς δεν πέτυχε όσα αυτός; Ακούστε όλοι εσείς που υπηρετείτε στον στρατό, όσοι παρίστασθε δίπλα σε βασιλείς.

Από πού προστάζεται να εγερθεί; Από πού αλλού παρά από την κατά την αίσθηση έξη και σχέση, και από την πιο ταπεινή προκατάληψη περί των όντων ή από τη νομιζόμενη νομική δικαιοσύνη, ώστε, έχοντας τον νου και μόνο απαλλαγμένο από κάθε αισθητή φαντασία, αφού μπορέσει να ατενίσει τους λόγους των αισθητών γυμνούς από σχήματα, να αναγνωρίσει τους τύπους των νοητών και να μάθει ότι τίποτε από όσα δημιούργησε ο Θεός δεν είναι ακάθαρτο. Διότι εκείνος που εθεώρησε την ορατή κτίση να προβάλλει από τον νοητό κόσμο μέσω των λόγων, ή τους τύπους των νοητών μέσα από την τάξη των φαινομένων, σαν οθόνη που κατεβαίνει από τον ουρανό, δεν θα πιστέψει ότι υπάρχει κάτι ακάθαρτο μεταξύ των ορατών, αφού δεν διαπιστώνει να εμφανίζεται καμία αντιπάθεια στους λόγους των όντων. Επειδή η φθορά και ο μεταξύ των δημιουργημάτων πόλεμος έχει εδραιωθεί στην αίσθηση· αντίθετα, στους λόγους δεν υπάρχει απολύτως τίποτε το αντίθετο.

Είναι λοιπόν η οθόνη ο αισθητός κόσμος, ο οποίος συγκρατείται από τέσσερις αρχές, όπως από στοιχεία· τα δε ερπετά, τα θηρία και τα πτηνά είναι οι διάφοροι λόγοι των δημιουργημάτων, οι οποίοι ως προς μεν την αίσθηση είναι ακάθαρτοι, ως προς δε τον νου είναι καθαροί και θρεπτικοί, και καθίστανται συστατικοί της νοούμενης ζωής. Η δε φωνή που ακούστηκε για τρίτη φορά διδάσκει την πρακτική, τη φυσική και τη θεολογική φιλοσοφία. Διότι εκείνος που πρόκειται να ακολουθήσει τον Θεό ολοκληρωτικά και γνήσια, πρέπει, αφού εγερθεί όχι μία, αλλά και δύο και τρεις φορές, να θυσιάσει την κτίση των φαινομένων και να τη φάγει γνωστικώς.

Ας παραλείψουμε να αναφέρουμε προς το παρόν αυτά που αποκαλύπτονται στον θεσπέσιο Πέτρο, όταν είδε την οθόνη να κατεβαίνει από πάνω, δεμένη από τις τέσσερις άκρες, και του απευθύνθηκε φωνή για να σηκωθεί, να σφάξει και να φάει από αυτά που βρίσκονταν μέσα σε αυτήν· και ότι, όταν εκείνος αρνήθηκε, επειδή του φαίνονταν ότι είναι ακάθαρτα και απεχθανόταν το ασυνήθιστο, του δόθηκε πάλι θεϊκή εντολή να μην θεωρεί βέβηλο κανένα από αυτά που ο Θεός καθάρισε.