Πατερικές αναφορές στο ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 10:15

Και ακούστηκε πάλι, για δεύτερη φορά, φωνή προς αυτόν: Όσα ο Θεός καθάρισε, εσύ μην τα θεωρείς ακάθαρτα. ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ Β΄. Καταρρίπτοντας λογισμούς και κάθε ύψωμα που επαίρεται κατά της γνώσεως του Θεού, και αιχμαλωτίζοντας κάθε νόημα στην υπακοή του Χριστού.

Και λοιπόν ο μακάριος Πέτρος, αν και προεξείχε ανάμεσα στους άγιους μαθητές, όταν κάποτε ο Σωτήρας διηγούνταν το πάθος πάνω στον σταυρό, και του εξηγούσε ωφέλιμα ότι έπρεπε να υποστεί τις ύβρεις από τα ιουδαϊκά τολμήματα, εκείνος αντιφώνησε λέγοντας: «Ο Θεός να σε φυλάξει, Κύριε, δεν πρόκειται να σου συμβεί αυτό»· παρόλο που οι άγιοι προφήτες είχαν διακηρύξει ρητά, όχι μόνο ότι θα πάθει, αλλά και ποια και πόσα θα υπομείνει. Και βέβαια, πρέπει να εξετάσουμε και τούτο επιπλέον. Διότι, όπως έχει γραφτεί στις Πράξεις των Αποστόλων και έχουμε αναγνώσει, κάποτε ο Πέτρος πείνασε και θέλησε να φάει· έπειτα, βλέποντας μια οθόνη να κατεβαίνει από τον ουρανό κρατημένη από τις τέσσερις άκρες, στην οποία υπήρχαν όλα τα ζώα, χερσαία, υδρόβια και πτηνά, και όταν ακούστηκε φωνή από πάνω: «Σήκω, Πέτρε, σφάξε και φάε», εκείνος αποκρίθηκε λέγοντας: «Σε καμία περίπτωση, Κύριε, διότι ποτέ δεν έφαγα τίποτε βέβηλο ή ακάθαρτο». Γι' αυτό ακριβώς ελέγχθηκε δικαίως, ακούγοντας πάλι: «Αυτά που ο Θεός καθάρισε, εσύ μην τα θεωρείς βέβηλα». Αν και, φυσικά, έπρεπε να θυμάται αυτό που πολλές φορές είχε πει ο Σωτήρας μας προς τους Ιουδαίους: «Δεν μολύνει τον άνθρωπο αυτό που εισέρχεται στο στόμα». Βλέπε λοιπόν πόσο είχε ανάγκη ο ίδιος από τη φώτιση του Πνεύματος. Βλέπεις πώς έπρεπε να μεταπλαστεί σε μια διαφορετική νοοτροπία, καλύτερη και σοφότερη από αυτήν που χαρακτήριζε τους Ιουδαίους;

Και τώρα πήγαινε και «εγώ θα ανοίξω το στόμα σου»· επειδή όμως μετά από αυτό εκείνος δίσταζε και καθυστερούσε ακόμη, «οργίστηκε, λέει, ο Κύριος εναντίον του Μωυσή», και είπε: «Δεν είναι εκεί ο Ααρών ο αδελφός σου; Γνωρίζω ότι αυτός θα μιλήσει για σένα». Και όταν πάλι ο Ιερεμίας είπε νωρίτερα, ότι «είμαι πολύ νέος και δεν γνωρίζω να μιλώ», παρ' όλα αυτά ο Θεός του απάντησε, λέγοντας: «Μη λες ότι “είμαι νέος”, διότι σε όλους, προς τους οποίους θα σε αποστείλω, θα πας, και θα πεις όλα όσα θα σου παραγγείλω». Διότι δεν ήταν καθόλου ακίνδυνο να πει κανείς, ή έστω μόνο να σκεφτεί, ότι η υπέρτατη βουλή απέτυχε ως προς τον ορθό λογισμό καλώντας έναν νέο άνδρα στην προφητεία. Ομοίως, ο θεσπέσιος Πέτρος άκουσε, όταν κατέβαινε η οθόνη από τον ουρανό: «Σήκω, Πέτρε, σφάξε και φάε»· επειδή όμως αναφώνησε ιουδαϊκά: «Σε καμία περίπτωση, Κύριε, διότι ποτέ δεν έφαγα κάτι βέβηλο ή ακάθαρτο», επιτιμήθηκε αμέσως, και επειδή τόλμησε να αντιτεθεί στις θείες αποφάσεις, άκουσε ξεκάθαρα: «Όσα ο Θεός καθάρισε, εσύ μην τα θεωρείς βέβηλα». Διότι ακόμη και αν ο Θεός των όλων ήθελε να τους ελέγξει ήπια, και δεν εξοργίστηκε αμέσως υπερβολικά με όσους έφεραν αντίρρηση, ωστόσο η άρνησή τους δεν έμεινε απαλλαγμένη ευθύνης.

Επειδή όμως ο μαθητής αναφώνησε και, φοβούμενος ακόμη την τήρηση του νόμου, έλεγε: «Σε καμία περίπτωση, Κύριε, διότι ποτέ δεν έφαγα τίποτα το κοινό ή ακάθαρτο, ούτε εισήλθε στο στόμα μου κανένα βέβηλο κρέας», πάλι φώναξε ο Θεός: «Όσα ο Θεός καθάρισε, εσύ μην τα θεωρείς κοινά». Γράφει δε και ο θεσπέσιος Παύλος ότι «Το φαγητό δεν μας συνιστά στον Θεό». Είναι λοιπόν ολοφάνερο ότι ο νόμος δεν θεωρεί βέβηλο κανένα απολύτως από τα όντα, αλλά γνωρίζει ότι τα πάντα είναι καθαρά για τους καθαρούς· όμως, μεταφέροντας με μεγάλη επιτυχία τα φυσικά χαρακτηριστικά κάθε ζώου στις ποιότητες των ανθρώπινων ηθών, μας ωφελεί σε μεγάλο βαθμό. Θα μπορούσες δε να κατανοήσεις ότι αυτό που λέω είναι αληθές και αναμφίβολο, και πάλι από τα εξής. Διότι φαίνεται να προστάζει να αποστρεφόμαστε αυτά που είναι καταδικασμένα από όλους, αναφέροντας την καμήλα, τον χοιρογρύλλιο, τον νυκτικόρακα, τον καταρράκτη, τον ασκαλαβώτη, τη μυγαλό, και όσα είναι ακόμη πιο αισχρά από αυτά. Άραγε δεν είναι σαφής ο σκοπός του νομοθέτη σε αυτά τα ζητήματα, αγαθέ μου; ΠΑΛΛ. Πάρα πολύ μάλιστα. ΚΥΡ. Επομένως, πρέπει να αναγάγουμε με επιτυχία τις φυσικές ιδιότητες ορισμένων άλογων ζώων στην ποιότητα των ηθών, καθώς το καθένα από αυτά, για παράδειγμα, αποτυπώνει σαν μέσα του τον τρόπο συμπεριφοράς κάποιου ανθρώπου και υποδεικνύει σε ποια κατάσταση βρίσκεται.

Γνωρίζω ότι και ο μακάριος Πέτρος βρέθηκε σε αυτού του είδους τη μέθη, όντας ταυτόχρονα πάρα πολύ πεινασμένος και μεθυσμένος· διότι, προτού λάβει τη σωματική τροφή, όταν πείνασε πολύ και ήθελε να γευματίσει, ενώ του ετοίμαζαν το τραπέζι, του συνέβη η θεία και νηφάλια μέθη. Μέσω αυτής περιέρχεται σε έκσταση και βλέπει την ευαγγελική οθόνη να κατεβαίνει από ψηλά κρατούμενη από τις τέσσερις άκρες, η οποία περιείχε μέσα της κάθε γένος ανθρώπων υπό τη μορφή αμέτρητων ειδών πτηνών, τετραπόδων, ερπετών και θηρίων, τα οποία είχαν διαμορφωθεί ανάλογα με τις διαφορές των λατρειών τους. Τη θηριώδη και άλογη μορφή αυτών προστάζει ο Λόγος τον Πέτρο να θυσιάσει, ώστε, αφού αυτά καθαριστούν, το υπόλοιπο να γίνει βρώσιμο. Τότε λοιπόν παραδίδεται γυμνός και απροκάλυπτος ο λόγος της ευσέβειας, καθώς η θεία φωνή δεν είπε μόνο μία φορά ότι δεν είναι κοινό (μιαρό) αυτό που ο Θεός καθάρισε, αλλά τέτοιου είδους διακήρυξη επαναλήφθηκε τρεις φορές, για να μάθουμε ότι με τη μία φωνή ο Θεός που καθαρίζει είναι ο Πατέρας, με τη δεύτερη ομοίως ότι ο Θεός που καθαρίζει είναι ο μονογενής Θεός, και με την άλλη παρομοίως ότι ο Θεός που καθαρίζει κάθε τι ακάθαρτο είναι το Άγιο Πνεύμα.

Αυτές είναι οι φωνές της εκκλησίας από την οποία κάθε εκκλησία έχει λάβει την αρχή της· αυτές είναι οι φωνές της μητρόπολης των πολιτών της Καινής Διαθήκης· αυτές είναι οι φωνές των αποστόλων, αυτές είναι οι φωνές των μαθητών του Κυρίου, των αληθινά τελείων, οι οποίοι τελειώθηκαν μετά την ανάληψη του Κυρίου μέσω του Πνεύματος, και οι οποίοι επικαλούνταν τον Θεό, τον ποιητή του ουρανού, της γης και της θάλασσας, ο οποίος κηρύχθηκε μέσω των προφητών, και τον Παίδα Του, τον οποίο έχρισε ο Θεός, και δεν γνώριζαν κανέναν άλλον. Διότι δεν υπήρχε τότε εκεί ούτε ο Ουαλεντίνος, ούτε ο Μαρκίων, ούτε οι υπόλοιποι που καταστρέφουν και τον εαυτό τους και όσους πείθονται σε αυτούς. Γι' αυτό και τους εισάκουσε ο Θεός, ο Ποιητής των πάντων· διότι «σαλεύτηκε», λέει, «ο τόπος στον οποίο ήταν συγκεντρωμένοι, και γέμισαν όλοι από το Άγιο Πνεύμα, και λαλούσαν τον λόγο του Θεού με παρρησία σε καθέναν που ήθελε να πιστέψει.» Όταν ο Πέτρος είδε την αποκάλυψη, στην οποία η ουράνια φωνή του είπε: «Εκείνα που ο Θεός καθάρισε, εσύ μην τα θεωρείς ακάθαρτα», αυτό σήμαινε ότι, αφού ο Θεός έκανε διαχωρισμό μέσω του νόμου μεταξύ καθαρών και ακαθάρτων, Αυτός καθάρισε τα έθνη διά του αίματος του Παιδός Του, τον οποίο σεβόταν και ο Κορνήλιος.

Και ακούστηκε φωνή προς αυτόν: Σήκω, Πέτρε, σφάξε και φάε. Ο δε Πέτρος είπε: Σε καμία περίπτωση, Κύριε, διότι ουδέποτε έφαγα οτιδήποτε κοινό ή ακάθαρτο. Και ακούστηκε φωνή ξανά για δεύτερη φορά προς αυτόν: Όσα ο Θεός καθάρισε, εσύ μην τα θεωρείς κοινά. Αυτό δε συνέβη τρεις φορές· και το σκεύος αναλήφθηκε πάλι στον ουρανό.

Επρόκειτο να σταλεί στα έθνη. Για να μην τον κατηγορήσουν λοιπόν και αυτοί, όπως είπα προηγουμένως, αυτά γίνονται κατά θεία οικονομία· ή και για να μη φανεί ότι πρόκειται για κάποια φαντασία, είπε: «Σε καμία περίπτωση, Κύριε, διότι ποτέ δεν έφαγα κάτι κοινό ή ακάθαρτο». Και ακούστηκε φωνή προς αυτόν: «Εκείνα που ο Θεός καθάρισε, εσύ μην τα θεωρείς ακάθαρτα». Αυτό βέβαια φαίνεται ότι λέγεται προς αυτόν, όμως στο σύνολό του λέγεται προς τους Ιουδαίους. Διότι, αν επιπλήττεται ο δάσκαλος, πολύ περισσότερο αυτοί. Το σεντόνι λοιπόν, αυτό είναι η γη· και τα θηρία που βρίσκονται μέσα σε αυτό, είναι οι προερχόμενοι από τα έθνη· και το «Σφάξε και φάγε» σημαίνει ότι πρέπει να πλησιάσει και σε εκείνους· και το ότι αυτό συνέβη τρεις φορές, υποδηλώνει το βάπτισμα. «Σε καμία περίπτωση, Κύριε, ποτέ δεν έφαγα κάτι κοινό ή ακάθαρτο». Και γιατί, λέγει, έφερε αντίρρηση; Για να μην πει κανείς ότι ο Θεός τον δοκίμαζε, όπως στην περίπτωση του Αβραάμ, όταν διατάχθηκε να προσφέρει τον γιο του ως θυσία· ή όπως στην περίπτωση του Φιλίππου, όταν ρωτήθηκε από τον Χριστό: «Πόσους άρτους έχετε;» – όχι για να μάθει, αλλά για να τον δοκιμάσει. Και όμως, στον νόμο σχετικά με τα καθαρά και τα ακάθαρτα, ο Μωυσής έκανε σαφή διάκριση και για τα ζώα της γης και για τα ζώα της θάλασσας· και παρόλα αυτά ούτε έτσι γνώριζε. Καθώς δε ο Πέτρος βρισκόταν σε απορία μέσα του για το τι θα μπορούσε να σημαίνει το όραμα που είδε, ιδού, οι άνδρες που είχαν σταλεί από τον Κορνήλιο, αφού ρώτησαν να βρουν την οικία του Σίμωνα, στάθηκαν μπροστά στην πύλη, και φωνάζοντας, ρωτούσαν αν ο Σίμων, που επονομάζεται Πέτρος, φιλοξενείται εκεί.

Είδατε πόση είναι η δύναμη της ελεημοσύνης, και στην προηγούμενη ομιλία και εδώ; Εκείνη απάλλαξε από τον πρόσκαιρο θάνατο, ενώ τούτη από τον αιώνιο· τούτη άνοιξε και τις πύλες του ουρανού. Πρόσεξε δε, πόση μεγάλη σημασία δόθηκε στο να πιστέψει ο Κορνήλιος, ώστε και άγγελος να σταλεί, και το Πνεύμα να ενεργήσει, και να προσκληθεί ο κορυφαίος των αποστόλων, και να φανεί τέτοιο όραμα, και απολύτως τίποτα να μην παραλειφθεί. Πόσοι εκατόνταρχοι υπήρχαν, και χιλίαρχοι, και βασιλείς, και κανείς από αυτούς δεν πέτυχε όσα αυτός; Ακούστε όλοι εσείς που υπηρετείτε στον στρατό, όσοι παρίστασθε δίπλα σε βασιλείς.

Πάλι κατά την Ανάληψη, όταν άκουσε: «Δεν ανήκει σε εσάς να γνωρίζετε χρόνους ή καιρούς», πάλι σιωπά και δεν αντιλέγει. Μετά από αυτά, στο δώμα με το σεντόνι, όταν άκουσε φωνή να του λέει: «Αυτά που ο Θεός καθάρισε, εσύ μην τα θεωρείς ακάθαρτα», και μολονότι δεν γνώριζε ακόμη σαφώς τι ακριβώς σήμαινε αυτό που ελέχθη, ησυχάζει και δεν φιλονικεί.

Από πού προστάζεται να εγερθεί; Από πού αλλού παρά από την κατά την αίσθηση έξη και σχέση, και από την πιο ταπεινή προκατάληψη περί των όντων ή από τη νομιζόμενη νομική δικαιοσύνη, ώστε, έχοντας τον νου και μόνο απαλλαγμένο από κάθε αισθητή φαντασία, αφού μπορέσει να ατενίσει τους λόγους των αισθητών γυμνούς από σχήματα, να αναγνωρίσει τους τύπους των νοητών και να μάθει ότι τίποτε από όσα δημιούργησε ο Θεός δεν είναι ακάθαρτο. Διότι εκείνος που εθεώρησε την ορατή κτίση να προβάλλει από τον νοητό κόσμο μέσω των λόγων, ή τους τύπους των νοητών μέσα από την τάξη των φαινομένων, σαν οθόνη που κατεβαίνει από τον ουρανό, δεν θα πιστέψει ότι υπάρχει κάτι ακάθαρτο μεταξύ των ορατών, αφού δεν διαπιστώνει να εμφανίζεται καμία αντιπάθεια στους λόγους των όντων. Επειδή η φθορά και ο μεταξύ των δημιουργημάτων πόλεμος έχει εδραιωθεί στην αίσθηση· αντίθετα, στους λόγους δεν υπάρχει απολύτως τίποτε το αντίθετο.

Είναι λοιπόν η οθόνη ο αισθητός κόσμος, ο οποίος συγκρατείται από τέσσερις αρχές, όπως από στοιχεία· τα δε ερπετά, τα θηρία και τα πτηνά είναι οι διάφοροι λόγοι των δημιουργημάτων, οι οποίοι ως προς μεν την αίσθηση είναι ακάθαρτοι, ως προς δε τον νου είναι καθαροί και θρεπτικοί, και καθίστανται συστατικοί της νοούμενης ζωής. Η δε φωνή που ακούστηκε για τρίτη φορά διδάσκει την πρακτική, τη φυσική και τη θεολογική φιλοσοφία. Διότι εκείνος που πρόκειται να ακολουθήσει τον Θεό ολοκληρωτικά και γνήσια, πρέπει, αφού εγερθεί όχι μία, αλλά και δύο και τρεις φορές, να θυσιάσει την κτίση των φαινομένων και να τη φάγει γνωστικώς.

Ας παραλείψουμε να αναφέρουμε προς το παρόν αυτά που αποκαλύπτονται στον θεσπέσιο Πέτρο, όταν είδε την οθόνη να κατεβαίνει από πάνω, δεμένη από τις τέσσερις άκρες, και του απευθύνθηκε φωνή για να σηκωθεί, να σφάξει και να φάει από αυτά που βρίσκονταν μέσα σε αυτήν· και ότι, όταν εκείνος αρνήθηκε, επειδή του φαίνονταν ότι είναι ακάθαρτα και απεχθανόταν το ασυνήθιστο, του δόθηκε πάλι θεϊκή εντολή να μην θεωρεί βέβηλο κανένα από αυτά που ο Θεός καθάρισε.