Πατερικές αναφορές στο ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 11:29

Αλλά τον Γάιο, ο οποίος κατείχε την εξουσία για λιγότερο από τέσσερα ολόκληρα χρόνια, διαδέχεται ως αυτοκράτορας ο Κλαύδιος. Επί των ημερών του, καθώς ένας λιμός έπληξε την οικουμένη (γεγονός που παραδίδουν στα ιστορικά τους έργα και συγγραφείς εκτός της δικής μας πίστης), εκπληρώθηκε η προφητεία του προφήτη Αγάβου που αναφέρεται στις Πράξεις των Αποστόλων, ότι επρόκειτο να υπάρξει λιμός σε ολόκληρη την οικουμένη. Ο Λουκάς, αφού μνημόνευσε στις Πράξεις τον λιμό επί Κλαυδίου και εξιστόρησε πώς οι αδελφοί στην Αντιόχεια έστειλαν βοήθεια σε εκείνους της Ιουδαίας μέσω του Παύλου και του Βαρνάβα, ανάλογα με την οικονομική δυνατότητα του καθενός, προσθέτει λέγοντας: «Κατ' εκείνον τον καιρόν – είναι προφανές ότι εννοεί την εποχή του Κλαυδίου – ο βασιλιάς Ηρώδης άπλωσε τα χέρια του για να κακοποιήσει μερικούς από την Εκκλησία, και θανάτωσε με μαχαίρι τον Ιάκωβο, τον αδελφό του Ιωάννη». Σχετικά με αυτόν τον Ιάκωβο, ο Κλήμης στο έβδομο βιβλίο των «Υποτυπώσεων» παραθέτει μια ιστορία άξια μνήμης, την οποία αντλεί προφανώς από την παράδοση των προγενεστέρων του, αναφέροντας ότι εκείνος που τον είχε παραδώσει στο δικαστήριο, βλέποντάς τον να μαρτυρεί, συγκινήθηκε και ομολόγησε ότι είναι και ο ίδιος Χριστιανός. «Οδηγήθηκαν, λοιπόν, και οι δύο μαζί στην εκτέλεση», λέει, «και καθ' οδόν τον παρακάλεσε να του δοθεί άφεση από τον Ιάκωβο. Εκείνος, αφού σκέφτηκε για λίγο, του είπε "Ειρήνη σε σένα", και τον φίλησε. Και έτσι αποκεφαλίστηκαν και οι δύο μαζί».

Θα διαπιστώσεις ότι αυτά βρίσκονται σε συμφωνία και με το κείμενο των Πράξεων των Αποστόλων, το οποίο αναφέρει ότι οι μαθητές της Αντιόχειας, ανάλογα με την οικονομική δυνατότητα του καθενός, αποφάσισαν να στείλει έκαστος τη συνδρομή του προς διακονία σε αυτούς που κατοικούσαν στην Ιουδαία· πράγμα το οποίο και έκαναν, στέλνοντάς την στους πρεσβυτέρους διά χειρός του Βαρνάβα και του Παύλου. Όσο για την Ελένη, την οποία βεβαίως μνημόνευσε και ο συγγραφέας, μέχρι και σήμερα επιδεικνύονται περίλαμπρα μνημεία στα προάστια της σημερινής Αιλίας· για αυτήν λεγόταν ότι είχε βασιλεύσει στο έθνος των Αδιαβηνών.

Αλλά πρόσεξε ότι γι' αυτούς και ο λιμός έγινε αίτιος σωτηρίας, αφορμή για ελεημοσύνη, πρόξενος πολλών αγαθών· ώστε το ίδιο θα μπορούσε να είχε γίνει και σε εσάς, εάν βέβαια το θέλατε, αλλά δεν το θελήσατε. Και προαναγγέλλεται ο λιμός, ώστε λοιπόν να προετοιμαστούν για την ελεημοσύνη, διότι οι κάτοικοι της Ιερουσαλήμ θα υπέφεραν δεινά· ενώ πριν από αυτό δεν βρίσκονταν σε λιμό. Και αποστέλλονται ο Βαρνάβας και ο Παύλος για να διακονήσουν. Και οι μαθητές συνεισέφεραν, ανάλογα με την ευπορία του καθενός. Είδες πώς με το που πίστεψαν, αμέσως καρποφόρησαν, και μάλιστα όχι μόνο προς τους δικούς τους, αλλά και προς τους μακρινούς; Αυτό μου φαίνεται ότι υπονοεί εδώ, αυτό το οποίο αλλού λέει ο Παύλος, ότι δηλαδή «έδωσαν σε εμένα και στον Βαρνάβα το δεξί χέρι της κοινωνίας, με μόνη προϋπόθεση να θυμόμαστε τους πτωχούς». Τόσο πολύ ωφέλησε ο λιμός. Και πρόσεξε ότι αυτοί ούτε και στη θλίψη δεν καταπίπτουν σε θρήνους και δάκρυα, όπως κάνουμε εμείς, αλλά παραδίδουν τον εαυτό τους σε έργο μεγάλο και αγαθό· διότι με μεγαλύτερη ελευθερία κήρυτταν τον λόγο. Και δεν είπαν: «Εμείς, που είμαστε Κυρηναίοι και Κύπριοι, πώς να καταπιαστούμε με μια τόσο λαμπρή και μεγάλη πόλη;»· αλλά, έχοντας εμπιστοσύνη στη χάρη του Θεού, και εκείνοι επιχείρησαν το έργο της διδασκαλίας, και τούτοι δεν απαξίωσαν να διδαχθούν κάτι από εκείνους. Πρόσεξε πώς μέσω των μικρών τα πάντα οικοδομούνται, το κήρυγμα αυξάνεται, και οι ευρισκόμενοι στα Ιεροσόλυμα φροντίζουν εξίσου για όλους, θεωρώντας ολόκληρη την οικουμένη ως μία οικία.

Επειδή υπήρχε και πλήθος, και κανένας δεν τους εμπόδιζε, εύλογα βλάστησε η πίστη, και μάλιστα επειδή δεν υπέμειναν εκεί κανέναν πειρασμό, και επειδή ο Παύλος κηρύττει και δεν αναγκάζεται πλέον να διαφεύγει. Ορθώς δε, δεν μιλούν οι ίδιοι για τον λιμό, αλλά οι προφήτες, για να μη θεωρηθούν ότι γίνονται φορτικοί. Και είναι άξιο θαυμασμού, πώς δεν αγανάκτησαν οι Αντιοχείς θεωρώντας ότι περιφρονήθηκαν, αλλά αρκούνται στους διδασκάλους· τόσο πολύ φλέγονταν όλοι από ζήλο για τον λόγο. Αυτοί μάλιστα ούτε καν περίμεναν να συμβεί ο λιμός, αλλά έστειλαν βοήθεια πριν από αυτόν, ανάλογα με την ευπορία του καθενός.

Διότι δεν είναι το ίδιο το να υπομένουν όλοι μαζί τη συμφορά, με το να βρίσκονται όλοι σε αφθονία και οι φτωχότεροι να λιμοκτονούν. Τότε υπήρχε μόνο πείνα, και αυτοί που έδωσαν ήταν φτωχοί (διότι λέει: «ανάλογα με την ευπορία που είχε ο καθένας τους»)· τώρα όμως ο λιμός είναι διπλός, όπως ακριβώς και η αφθονία είναι διπλή, λιμός βαρύς, λιμός όχι του να ακούσουν τον λόγο του Κυρίου, αλλά του να τραφούν μέσω της ελεημοσύνης. Τότε και οι φτωχοί στην Ιουδαία απόλαυσαν την παρηγοριά, και εκείνοι στην Αντιόχεια που έδωσαν τα χρήματα, και μάλιστα αυτοί οι τελευταίοι περισσότερο από τους πρώτους· τώρα όμως και εμείς και οι φτωχοί βρισκόμαστε σε λιμό· εκείνοι μεν επειδή στερούνται την αναγκαία τροφή, εμείς δε επειδή έχουμε σπάνη από το έλεος του Θεού. Από αυτήν την τροφή όμως, τίποτα δεν θα μπορούσε να είναι πιο αναγκαίο. Δεν υπάρχει περίπτωση να υποστεί κανείς τα δεινά του κορεσμού· ούτε είναι δυνατόν το περίσσευμα αυτής της τροφής να καταλήξει στον αφεδρώνα. Τίποτα δεν είναι πιο ωραίο, τίποτα πιο υγιεινό από μια ψυχή που τρέφεται με αυτόν τον τρόπο· στέκεται ανώτερη από κάθε ασθένεια, από κάθε λιμό, από κάθε ανωμαλία και δυσκρασία· κανείς δεν θα μπορέσει να την κυριεύσει· αλλά όπως ακριβώς ένα αδαμάντινο σώμα δεν μπορεί να το πλήξει το σίδερο, ούτε κανένα άλλο υλικό, έτσι και την ψυχή που έχει συγκροτηθεί από την ελεημοσύνη, απολύτως τίποτα δεν θα μπορέσει να την κυριεύσει. Διότι τι, πες μου, θα την καθυποτάξει ποτέ; Η φτώχεια; Δεν είναι δυνατόν· διότι είναι αποταμιευμένη στα βασιλικά ταμεία. Ή μήπως ο ληστής και ο διαρρήκτης; Όμως, εκείνους τους τοίχους κανείς δεν είναι ικανός να τους διαρρήξει. Ή μήπως το σκουλήκι; Αλλά και από αυτήν τη φθορά είναι ανώτερος αυτός ο θησαυρός.

Έπειτα άρχισε να κηρύττει και προκαλούσε σύγχυση στους Ιουδαίους, και ούτε τότε απέβαλε το όνομα, αλλά ακόμη ονομαζόταν Σαύλος. Διότι, λέει, έγινε γνωστή στον Σαύλο η επιβουλή των Ιουδαίων. Άραγε, λοιπόν, μόνο εκεί; Σε καμία περίπτωση, αλλά, λέει, έγινε λιμός, και οι μαθητές όρισαν να στείλουν στα Ιεροσόλυμα βοήθεια για τη διακονία των αγίων. Και την έστειλαν διά χειρός Βαρνάβα και Σαύλου. Ιδού, διακονεί τους αγίους, και ακόμη ονομάζεται Σαύλος. Μετά από αυτά, πήγε και ο Βαρνάβας στην Αντιόχεια και, αφού είδε τη χάρη του Θεού και ότι υπήρχε εκεί μεγάλο πλήθος, αναχώρησε για την Ταρσό για να αναζητήσει τον Σαύλο. Ιδού, μεταστρέφει πολλούς, και ονομάζεται Σαύλος· και πάλι: Υπήρχαν, λέει, στην Αντιόχεια, στην τοπική Εκκλησία, προφήτες και δάσκαλοι: ο Συμεών που ονομαζόταν Νίγερ, και ο Λούκιος ο Κυρηναίος, και ο Μαναήν, ο σύντροφος του τετράρχη Ηρώδη, και ο Σαύλος. Ιδού, έγινε και δάσκαλος και προφήτης, και ακόμη ονομαζόταν Σαύλος. Και πάλι: Ενώ δε αυτοί λειτουργούσαν στον Κύριο και νήστευαν, είπε το Άγιο Πνεύμα: Ξεχωρίστε για εμένα τον Βαρνάβα και τον Σαύλο.

Και τους υπενθυμίζει τους τόπους όπου διέμεναν, και τα όσα συνέβησαν εκεί: Στερούμενοι, θλιβόμενοι. Έπειτα, λέει, σας κατηγορούσαν για τον Χριστό, αλλά τα ίδια έκαναν και στον Ηλία· για ποιο πράγμα άραγε είχαν να τον κατηγορήσουν, όταν τον εξόριζαν και τον καταδίωκαν, και τον ανάγκαζαν να παλεύει με την πείνα; Αυτό ακριβώς υπέφεραν και αυτοί τότε· γι' αυτό έλεγε αλλού: «Αποφάσισαν, λοιπόν, οι αδελφοί να στείλουν βοήθεια στους θλιβόμενους από τους μαθητές· ανάλογα δηλαδή με την ευπορία που είχε ο καθένας, όρισαν όλοι τους να στείλουν διακονία στους αδελφούς που κατοικούσαν στην Ιουδαία». [Πράγμα που συνέβαινε και σε αυτούς εδώ.] Κακουχούμενοι, λέει· δηλαδή, υποφέροντας δεινά, στις οδοιπορίες, στους κινδύνους· πράγμα που συνέβαινε επίσης και σε αυτούς. Το δε, [«Περιπλανήθηκαν», τι σημαίνει;] Ότι πλανιόντουσαν σε ερήμους, και σε βουνά και σε σπήλαια, και στις τρύπες της γης. Δεν φανερώνει σχεδόν τίποτε άλλο παρά τούτο, ότι περιπλανήθηκαν σαν φυγάδες και μετανάστες, σαν να είχαν συλληφθεί για τις πιο αισχρές πράξεις, σαν αυτούς που δεν είναι άξιοι ούτε τον ήλιο να βλέπουν, και ούτε στην έρημο δεν έβρισκαν καταφύγιο, αλλά έπρεπε να φεύγουν συνεχώς, έπρεπε να αναζητούν υπόγειες κρυψώνες, έπρεπε ζωντανοί να χώνονται μέσα στη γη, να βρίσκονται πάντοτε σε φόβο. Και όλοι αυτοί, αν και έλαβαν την καλή μαρτυρία μέσω της πίστεως, δεν έλαβαν την υπόσχεση, επειδή ο Θεός είχε προβλέψει κάτι καλύτερο για εμάς, ώστε να μην φτάσουν στην τελειότητα χωρίς εμάς. Ποιος είναι λοιπόν ο μισθός μιας τόσο μεγάλης, λέει, ελπίδας; Ποια είναι η ανταπόδοση;

βʹ. Αξίζει δε να εξετάσουμε και εκείνο, ποιοι είναι αυτοί οι άγιοι· διότι δεν τους μνημονεύει μόνο εδώ, αλλά και σε άλλο σημείο πάλι λέγοντας τα εξής: «Τώρα όμως πορεύομαι στην Ιερουσαλήμ για να διακονήσω τους αγίους». Αλλά και ο Λουκάς στις Πράξεις, όταν αναμενόταν μεγάλος λιμός, μνημονεύοντας τους ίδιους αυτούς αγίους λέει: «Από τους μαθητές δε, ανάλογα με την ευπορία του καθενός, όρισε ο καθένας να στείλει στους φτωχούς εκ των αγίων στην Ιερουσαλήμ».

Γι' αυτόν τον λόγο, λοιπόν, έπρεπε να αγάλλεστε και να χαίρεστε, επειδή όλοι προστρέχουν στα δικά σας χέρια σαν σε κοινό εμπορείο, και θεωρούν αυτή την πόλη κοινή μητέρα. Μην καταστρέφετε, λοιπόν, το εγκώμιο, ούτε να ακρωτηριάζετε τον έπαινο που είναι πατροπαράδοτος και αρχαίος σε αυτήν. Διότι κάποτε, όταν επρόκειτο να ενσκήψει λιμός σε ολόκληρη τη γη, οι κάτοικοι αυτής της πόλης έστειλαν σε αυτούς που κατοικούσαν στα Ιεροσόλυμα —σε αυτούς ακριβώς για τους οποίους έχει ξεκινήσει όλος αυτός ο λόγος μας— μέσω του Βαρνάβα και του Σαύλου, όχι λίγα χρήματα. Ποιας συγγνώμης, λοιπόν, θα ήμασταν άξιοι, και ποιας απολογίας, όταν οι πρόγονοί μας φαίνεται πως έτρεφαν με τα δικά τους χρήματα ακόμη και εκείνους που κατοικούσαν μακριά, και οι ίδιοι έσπευδαν προς αυτούς· εμείς όμως αποδιώχνουμε ακόμη και εκείνους που καταφεύγουν σε εμάς από άλλα μέρη, και τους ζητούμε αυστηρές εξηγήσεις, και μάλιστα γνωρίζοντας ότι εμείς οι ίδιοι είμαστε υπόλογοι για μύρια κακά; Και αν ο Θεός εξετάσει με τόση ακρίβεια τα δικά μας, όπως εμείς τα των φτωχών, δεν θα τύχουμε καμίας συγγνώμης, ούτε κανενός ελέους. Διότι, «με όποιο κρίμα κρίνετε», λέγει, «θα κριθείτε και εσείς». Γίνε, λοιπόν, φιλάνθρωπος και ήπιος προς τον σύνδουλό σου, και συγχώρησε πολλά από τα σφάλματά του, και ελέησέ τον, για να τύχεις και εσύ παρόμοιας κρίσεως. Γιατί δημιουργείς προβλήματα στον εαυτό σου; Γιατί τα περιεργάζεσαι όλα;