Πατερικές αναφορές στο ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 12:10

Εφόσον, λοιπόν, η Θεία Πρόνοια μάς διέσωσε με αυτόν τον παράδοξο τρόπο, ποιος θα μπορούσε δίκαια να μας κατηγορήσει, επειδή δεν παραδώσαμε τους εαυτούς μας σε εκείνους που μας αναζητούσαν ή επειδή δεν επιστρέψαμε για να εμφανιστούμε ενώπιόν τους; Διότι αυτό θα συνιστούσε ολοφάνερη αχαριστία προς τον Κύριο, πράξη αντίθετη προς την εντολή Του και στάση που συγκρούεται με τις πράξεις των αγίων. Ή, ας τολμήσει εκείνος που επικρίνει αυτή μας τη στάση να κατηγορήσει και τον μέγα απόστολο Πέτρο, διότι, μολονότι ήταν εγκλεισμένος και φρουρούνταν από στρατιώτες, ακολούθησε τον άγγελο που τον καλούσε, και αφού εξήλθε από τη φυλακή και διασώθηκε, δεν επέστρεψε για να παραδώσει τον εαυτό του, παρότι πληροφορήθηκε όσα είχε πράξει ο Ηρώδης.

Τότε λοιπόν, όπως αναφέρει η Θεία Γραφή, όταν ο Ηρώδης είδε κατά τη θανάτωση του Ιακώβου ότι η πράξη αυτή ευχαρίστησε τους Ιουδαίους, επιτέθηκε και στον Πέτρο και τον παρέδωσε στα δεσμά· και πολύ σύντομα θα είχε εκτελέσει και τον δικό του φόνο, εάν, μέσω θείας επιφανείας, με την εμφάνιση σε αυτόν ενός αγγέλου κατά τη διάρκεια της νύχτας, δεν απαλλασσόταν παραδόξως από τη φυλακή και δεν αφηνόταν ελεύθερος για τη διακονία του κηρύγματος. Και αυτά μεν που αφορούσαν τον Πέτρο, έτσι ακριβώς διευθετήθηκαν κατά θεία οικονομία.

Λοιπόν, με κάθε δύναμη ας περιφρονήσουμε το σώμα και ας παραδώσουμε στον Θεό την ψυχή και ας εισέλθουμε στο όνομα του Κυρίου στον αγώνα των πειρασμών. Και εκείνος που διέσωσε τον Ιωσήφ στη γη της Αιγύπτου και τον ανέδειξε εικόνα και πρότυπο της σωφροσύνης, και εκείνος που φύλαξε τον Δανιήλ αλώβητο στον λάκκο των λεόντων, και τους τρεις νέους στην κάμινο του πυρός, και τον Ιερεμία από τον λάκκο του βούρκου και εκείνος που τον ελευθέρωσε και του χάρισε έλεος στο μέσο του στρατοπέδου των Χαλδαίων, και έβγαλε τον Πέτρο από τη φυλακή με κλειστές τις θύρες και διέσωσε τον Παύλο από τη συναγωγή των Ιουδαίων και, με απλά λόγια, εκείνος που πάντοτε σε κάθε τόπο και χώρα συμπαραστέκεται στους δούλους του και δείχνει τη δύναμη και τη νίκη του μέσα από αυτούς και τους διαφυλάσσει με πολλά θαύματα και φανερώνει σε αυτούς τη σωτηρία του σε όλες τις θλίψεις τους, αυτός είθε να ενισχύσει και να διασώσει και εμάς ανάμεσα στα κύματα που μας περικυκλώνουν. Αμήν.

Όταν δε έφθασαν στη σιδηρά πύλη που οδηγούσε στην πόλη, αυτή άνοιξε από μόνη της για αυτούς, καθώς ο Θεός θαυματούργησε και σε αυτό το σημείο, απομακρύνοντας σιγά-σιγά τον φόβο του αποστόλου και καθιστώντας τον πρόθυμο για τη συνέχεια.

Και επειδή, αφού εξήλθαν, προχώρησαν κατά μήκος ενός δρόμου, ο μεν άγγελος απομακρύνθηκε και έγινε άφαντος. Εκείνος δε, αφού απέκτησε συναίσθηση του θαύματος, και αναλογιζόμενος τόσο τα θαύματα που είχαν τελεστεί προηγουμένως γι' αυτόν στη φυλακή, όσο «και αυτά που τώρα με τρόπο υπερφυή συντελέστηκαν», συγκρίνοντας και αντιπαραβάλλοντας αυτά με εκείνα, και έχοντας βεβαιωθεί [f. 163 vo] για το αληθές και βέβαιο της οπτασίας, και ότι αυτό που έβλεπε δεν ήταν φαντασία αλλά ολοφάνερη πραγμάτωση γεγονότος, άρθρωσε με ευχαριστία τα εξής λόγια: «Τώρα γνωρίζω αληθινά ότι ο Κύριος απέστειλε τον άγγελό του και με ελευθέρωσε από το χέρι του Ηρώδη και από όλη την προσδοκία του λαού των Ιουδαίων». 〈Τι λέγεις, υπέρτερε των αποστόλων;〉 Τώρα το γνωρίζεις;

Καθώς δε ανοίχθηκε η πύλη και εισερχόταν στο εσωτερικό, έκσταση και θάμβος τους κατείχε βλέποντας το ανέλπιστο της απελευθέρωσης, και αυτός αμέσως τους διηγούνταν τη σύλληψη από τον Ηρώδη, τον εγκλεισμό στη φυλακή, το δέσιμο με σιδερένιες αλυσίδες, την αγγελική εμφάνιση [f. 165 ro], και πώς, μέσω της οπτασίας εκείνου, οι μεν αλυσίδες έπεσαν από τα χέρια του, ο ίδιος δε, ακολουθώντας τον, παρήλθε τις σκοπιές των φρουρών και διήλθε από την πύλη που είχε ανοιχθεί από μόνη της.

Αφού η απελευθέρωση πραγματοποιήθηκε παραδόξως με την επιστασία αγγέλου, εκείνος μεν εξήλθε μέσα από την πύλη που οδηγούσε προς την πόλη· τις δε αλυσίδες, που είχαν εγκαταλειφθεί στη φυλακή, τις πήραν κρυφά εκείνοι από τους υπηρέτες του Ηρώδη στους οποίους άστραψε το φως της θεογνωσίας, και τις διαφύλαξαν σαν θησαυρό. Παραδίδοντας μάλιστα τη σχετική με αυτές διήγηση από πατέρα σε γιο, όπως λέγεται, στους μεταγενέστερους, τις διατηρούσαν με ασφάλεια και τις έκρυβαν, μέχρις ότου η ιουδαϊκή γενιά έγινε βορά του πολέμου και αφανίστηκε. Όταν πλέον εξαλείφθηκε και η σκοτομήνη της ειδωλολατρίας, τα σκήπτρα των Ρωμαίων περιήλθαν σε πιστούς βασιλείς. Καθώς αυτοί επεδείκνυαν ζήλο στο να τιμούν με κάθε τρόπο τον Χριστό και τους αποστόλους Του, φανερώνεται σε αυτούς και αυτή η αποστολική αλυσίδα· και από αυτούς μεταφέρεται στη βασιλεύουσα των πόλεων και εναποτίθεται επάξια στον ιερό ναό του αποστόλου, την οποία τιμούμε και ασπαζόμαστε, όπως ακριβώς το ίδιο το θαυματουργό του σκήνωμα.

Και είπε ο άγγελος προς αυτόν: «Ζώσου και φόρεσε τα σανδάλια σου». Και πάλι εδώ αποδεικνύεται ότι το γεγονός δεν ήταν αποτέλεσμα παράνομης πράξεως· διότι κανείς, όταν βιάζεται και θέλει να διαρρήξει τη φυλακή, δεν επιδεικνύει τόση φροντίδα ώστε να πάρει τα σανδάλια του και να ζωστεί. Και έπραξε έτσι. Και του λέγει: «Περιβλήσου το ιμάτιό σου και ακολούθησέ με». Και αφού βγήκε, τον ακολουθούσε· και δεν γνώριζε ότι ήταν αληθινό αυτό που γινόταν από τον άγγελο, αλλά νόμιζε ότι έβλεπε όραμα. Αφού δε πέρασαν την πρώτη και τη δεύτερη φρουρά, έφτασαν στη σιδερένια πύλη που οδηγούσε στην πόλη, η οποία άνοιξε μόνη της σε αυτούς. Ιδού και δεύτερο σημείο. Όταν απομακρύνθηκε ο άγγελος, τότε αντελήφθη ο Πέτρος. Και αφού εξήλθαν, προχώρησαν έναν δρόμο, και αμέσως ο άγγελος απομακρύνθηκε από αυτόν. Και ο Πέτρος, όταν συνήλθε, είπε: «Τώρα γνωρίζω αληθινά ότι ο Κύριος εξαπέστειλε τον άγγελό Του και με ελευθέρωσε από το χέρι του Ηρώδη και από όλα όσα προσδοκούσε ο λαός των Ιουδαίων».

Έλαμψε δε φως, ώστε και να δει και να ακούσει ο Πέτρος, και να μη νομίσει ότι πρόκειται για φαντασία. Και για να μην αδρανήσει, δέχεται χτύπημα στην πλευρά. Και δεν ακούει απλώς: «Σήκω», αλλά με την προσθήκη: «Γρήγορα»· τόσο βαθιά κοιμόταν. Νόμιζε δε ότι έβλεπε όραμα, λέει. Και πέρασε την πρώτη και τη δεύτερη φρουρά. Πού είναι τώρα οι αιρετικοί; Πώς πέρασε, ας μας το πουν· αλλά δεν θα είχαν τι να πουν. Εξάλλου, για τον λόγο αυτόν τον προστάζει και να ζωστεί και να φορέσει τα υποδήματά του, πείθοντάς τον και με αυτό ότι δεν είναι φάντασμα· καθώς και για να αποτινάξει τον ύπνο, και να καταλάβει ότι είναι αλήθεια. Γι' αυτό και αμέσως έπεσαν οι αλυσίδες από τα χέρια του, και ακούει: «Σήκω γρήγορα». Αυτό δεν δείχνει κάποιον που προκαλεί ταραχή, αλλά κάποιον που τον πείθει να μην καθυστερεί.

Και δεν γνώριζε, λέγει, ότι είναι αληθινό αυτό που γινόταν μέσω του αγγέλου, αλλά νόμιζε ότι έβλεπε όραμα. Εύλογα, εξαιτίας της υπερβολής των όσων συνέβαιναν. γʹ. Βλέπεις πόσο μεγάλη είναι η υπερβολή του σημείου; πώς εκπλήσσει αυτόν που το βλέπει; πώς δεν τον αφήνει να το πιστέψει; Διότι, εάν ο Πέτρος νόμιζε ότι έβλεπε όραμα για τόσο χρόνο, μολονότι ο ίδιος ζώστηκε και έβαλε τα υποδήματά του, τι δεν θα πάθαινε κάποιος άλλος; Και αφού πέρασαν, λέγει, την πρώτη και τη δεύτερη φρουρά, ήλθαν στη σιδερένια πύλη· και αφού βγήκαν, προχώρησαν έναν δρόμο, και αμέσως ο άγγελος απομακρύνθηκε από αυτόν. Βέβαια, τα όσα έγιναν στο εσωτερικό ήταν πιο θαυμαστά· ενώ αυτό πλέον ήταν πιο ανθρώπινο. Όταν πια δεν υπήρχε κανένα εμπόδιο, τότε απομακρύνθηκε ο άγγελος. Διότι δεν θα μπορούσε να προχωρήσει ο Πέτρος εφόσον υπήρχαν τόσα εμπόδια· διότι όντως, πράγματι προκαλούσε κατάπληξη. Τώρα κατάλαβα, λέγει, ότι αληθινά ο Κύριος απέστειλε τον άγγελό του, και με ελευθέρωσε από τα χέρια του Ηρώδη και από κάθε προσδοκία του λαού των Ιουδαίων. Τώρα, και όχι τότε, όταν βρισκόμουν στα δεσμά.

Κανείς δεν έβλεπε το φως, παρά μόνο ο ίδιος, και νόμιζε ότι πρόκειται για όραμα· έτσι ακριβώς δεν αντιλαμβάνονται τις ευεργεσίες του Θεού όσοι κοιμούνται. Είπε δε ο άγγελος προς αυτόν, αναφέρει το κείμενο: Ζώσου και φόρεσε τα σανδάλια σου. Και έπραξε έτσι. Και του λέει: Φόρεσε το ιμάτιό σου και ακολούθησέ με. Και αφού βγήκε, τον ακολούθησε, και δεν γνώριζε ότι είναι αληθινό αυτό που συνέβαινε μέσω του αγγέλου, αλλά νόμιζε ότι έβλεπε όραμα. Αφού πέρασαν δε την πρώτη και τη δεύτερη φρουρά, έφτασαν στη σιδερένια πύλη που οδηγούσε στην πόλη, η οποία άνοιξε από μόνη της για εκείνους. Και αφού εισήλθαν, προχώρησαν έναν δρόμο, και αμέσως ο άγγελος απομακρύνθηκε από αυτόν.

Η φιλήδονη καρδιά είναι φυλακή και αλυσίδα για την ψυχή κατά την ώρα της εξόδου της, ενώ η φιλόπονη καρδιά είναι ανοιχτή θύρα. Σιδερένια πύλη που οδηγεί στην πόλη είναι η σκληρή καρδιά. Σε εκείνον όμως που κακοπαθεί και θλίβεται, θα ανοίξει από μόνη της, όπως ακριβώς και στον Πέτρο.

ΕΡΩΤΗΣΗ ΚΔʹ Τι σημαίνει το χωρίο των Πράξεων που αναφέρεται στον Πέτρο: «αφού περάσαμε την πρώτη και τη δεύτερη φυλακή, φθάσαμε στη σιδερένια πύλη»; ΑΠΟΚΡΙΣΗ. Ο πιστός και πρακτικός νους, κατά το πρότυπο του αγίου Πέτρου, όταν κρατείται από τον Ηρώδη, δηλαδή τον δερμάτινο νόμο —διότι το όνομα Ηρώδης ερμηνεύεται ως «δερμάτινος»—, πράγμα που συνιστά το φρόνημα της σαρκός, εγκλείεται από δύο φυλακές και μία σιδερένια πύλη, πολεμούμενος αφενός από την ενέργεια των παθών και αφετέρου από τη διανοητική συγκατάθεση στα πάθη. Αυτές λοιπόν τις καταστάσεις, ως άλλες φυλακές ή δεσμωτήρια, αφού τις διαπεράσει μέσω του λόγου της πρακτικής φιλοσοφίας, σαν μέσω κάποιου αγγέλου, φθάνει στη σιδερένια πύλη που οδηγεί στην πόλη, εννοώ δηλαδή τη σκληρή, απότομη και δυσκαταμάχητη σχέση των αισθήσεων με τα αισθητά. Αυτήν (την πύλη), όταν τη διανοίξει ο λόγος της εν Πνεύματι φυσικής θεωρίας, παραπέμπει πλέον αυτομάτως και άφοβα τον νου προς τα συγγενή του νοητά, ελεύθερο από τη μανία του Ηρώδη.

Όταν δε η σιδηρά πύλη άνοιξε αυτομάτως σε αυτούς και ο θείος άγγελος απομακρύνθηκε από αυτόν, «τώρα», είπε ο Πέτρος, «γνωρίζω αληθινά ότι ο Κύριος απέστειλε τον άγγελό του και με ελευθέρωσε από το χέρι του Ηρώδη και από κάθε προσδοκία του λαού των Ιουδαίων».

ΙΕ΄ Περί του χωνευτού μόσχου στην έρημο. ΙΣΤ΄ Περί του αγγέλου που απείλησε με θάνατο τον Μωυσή στον δρόμο προς την Αίγυπτο. ΙΖ΄ Περί του «αν οι τηρητές του νόμου θα δικαιωθούν, πώς εκείνοι που δικαιώνονται μέσω του νόμου εκπίπτουν από τη χάρη;» ΙΗ΄ Τι σημαίνει «όσοι αμάρτησαν χωρίς νόμο, χωρίς νόμο και θα χαθούν». ΙΘ΄ Ποια είναι η συκιά που ξεράθηκε στο Ευαγγέλιο και όσα αφορούν αυτήν. Κ΄ Περί του τι σημαίνει «απεκδυσάμενος τις αρχές και τις εξουσίες» και τα εξής, και πώς εκείνος που δεν ενδύθηκε απολύτως τίποτα απεκδύεται. ΚΑ΄ Αν στους επερχόμενους αιώνες ο Θεός θα δείξει τον πλούτο της χρηστότητάς Του, πώς έχουν φτάσει σε εμάς τα τέλη των αιώνων. ΚΒ΄ Περί του «θα του δώσει ο Θεός τον οίκο του Δαβίδ του πατέρα του», πώς του τη δίνει, εφόσον η βασιλεία του Δαβίδ μεταβιβάστηκε στα έθνη που αναγνώρισαν τον καταγόμενο από αυτόν. ΚΓ΄ Τι σημαίνει «αφού πέρασαν την πρώτη και τη δεύτερη φρουρά» και ποια είναι η σιδερένια πύλη. ΚΔ΄ Περί του «η κεφαλή κάθε άνδρα είναι ο Χριστός» και τα εξής.