Πατερικές αναφορές στο ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 12:2

Είσαι ο πρεσβύτερος των μαθητών, άγιε Πέτρε, και πριν από όλους κήρυξες τον Ιησού Χριστό. Ενώ όμως εσύ ακόμη κήρυττες τον ευαγγελικό λόγο, μεταβαίνοντας από πόλη σε πόλη, αλλάζοντας από χώρα σε χώρα και κοπιάζοντας στο κήρυγμα, αυτός, αφού εισήλθε στο στάδιο και άρπαξε το στεφάνι των αγώνων, μεταβαίνοντας στον ουρανό δοξάστηκε, ενώ εσύ ακόμη περιφερόσουν στη γη. Και το σημαντικότερο, τον καλούσαν ο ίδιος ο Πατέρας και ο Υιός μέσα από τη θαυμαστή οπτασία. Έτσι λοιπόν έχουν τα πράγματα με τον Πέτρο και αρκούν αυτά που ειπώθηκαν. Διότι είναι τολμηρό να φιλονικεί κανείς υπερβολικά με τους πατέρες για τα πρωτεία. Ας δούμε όμως και τα δικά σου, Ιάκωβε, αδελφέ του Ιωάννη. Είσαι ευαγγελιστής του Χριστού, δεύτερο θήραμα μετά τον Πέτρο. Και ποιος δεν θα θαύμαζε την πίστη σου; Διότι μόλις κλήθηκες, χωρίς να διστάσεις καθόλου, υπάκουσες. Εγκατέλειψες, μαζί με το πλοιάριο, και τον πατέρα σου, τον Ζεβεδαίο, και ακολούθησας τον Χριστό ως γνήσιος μαθητής. Μαρτύρησες υπέρ της ευσέβειας πρόθυμα, το ομολογώ· διότι με μάχαιρα σε θανάτωσε ο τύραννος Ηρώδης, αλλά μετά τον Στέφανο, πολλά χρόνια αργότερα. Και γιατί να τους αναφέρω ονομαστικά έναν προς έναν, από τη στιγμή που έναντι όλων μαζί των αγίων αυτός κατέκτησε το βραβείο του μαρτυρίου, αφού πρώτος παρατάχθηκε ενάντια στον διάβολο και πρώτος νίκησε, μιμούμενος τον Δαβίδ, αν και με τον αντίστροφο τρόπο;

Αλλά τον Γάιο, ο οποίος κατείχε την εξουσία για λιγότερο από τέσσερα ολόκληρα χρόνια, διαδέχεται ως αυτοκράτορας ο Κλαύδιος. Επί των ημερών του, καθώς ένας λιμός έπληξε την οικουμένη (γεγονός που παραδίδουν στα ιστορικά τους έργα και συγγραφείς εκτός της δικής μας πίστης), εκπληρώθηκε η προφητεία του προφήτη Αγάβου που αναφέρεται στις Πράξεις των Αποστόλων, ότι επρόκειτο να υπάρξει λιμός σε ολόκληρη την οικουμένη. Ο Λουκάς, αφού μνημόνευσε στις Πράξεις τον λιμό επί Κλαυδίου και εξιστόρησε πώς οι αδελφοί στην Αντιόχεια έστειλαν βοήθεια σε εκείνους της Ιουδαίας μέσω του Παύλου και του Βαρνάβα, ανάλογα με την οικονομική δυνατότητα του καθενός, προσθέτει λέγοντας: «Κατ' εκείνον τον καιρόν – είναι προφανές ότι εννοεί την εποχή του Κλαυδίου – ο βασιλιάς Ηρώδης άπλωσε τα χέρια του για να κακοποιήσει μερικούς από την Εκκλησία, και θανάτωσε με μαχαίρι τον Ιάκωβο, τον αδελφό του Ιωάννη». Σχετικά με αυτόν τον Ιάκωβο, ο Κλήμης στο έβδομο βιβλίο των «Υποτυπώσεων» παραθέτει μια ιστορία άξια μνήμης, την οποία αντλεί προφανώς από την παράδοση των προγενεστέρων του, αναφέροντας ότι εκείνος που τον είχε παραδώσει στο δικαστήριο, βλέποντάς τον να μαρτυρεί, συγκινήθηκε και ομολόγησε ότι είναι και ο ίδιος Χριστιανός. «Οδηγήθηκαν, λοιπόν, και οι δύο μαζί στην εκτέλεση», λέει, «και καθ' οδόν τον παρακάλεσε να του δοθεί άφεση από τον Ιάκωβο. Εκείνος, αφού σκέφτηκε για λίγο, του είπε "Ειρήνη σε σένα", και τον φίλησε. Και έτσι αποκεφαλίστηκαν και οι δύο μαζί».

Τότε λοιπόν, όπως αναφέρει η Θεία Γραφή, όταν ο Ηρώδης είδε κατά τη θανάτωση του Ιακώβου ότι η πράξη αυτή ευχαρίστησε τους Ιουδαίους, επιτέθηκε και στον Πέτρο και τον παρέδωσε στα δεσμά· και πολύ σύντομα θα είχε εκτελέσει και τον δικό του φόνο, εάν, μέσω θείας επιφανείας, με την εμφάνιση σε αυτόν ενός αγγέλου κατά τη διάρκεια της νύχτας, δεν απαλλασσόταν παραδόξως από τη φυλακή και δεν αφηνόταν ελεύθερος για τη διακονία του κηρύγματος. Και αυτά μεν που αφορούσαν τον Πέτρο, έτσι ακριβώς διευθετήθηκαν κατά θεία οικονομία.

Έπειτα από αυτά, ο Στέφανος φονεύεται με λιθοβολισμό, επειδή μίλησε με παρρησία ενώπιον του πλήθους των Ιουδαίων, και ξεσπά σφοδρός διωγμός εναντίον εκείνων που ομολογούν το όνομα του Ιησού. Και σε άλλη πάλι περίπτωση, ο Ηρώδης, ο βασιλιάς των Ιουδαίων, «θανάτωσε με μάχαιρα τον Ιάκωβο, τον αδελφό του Ιωάννη», και ο ίδιος έριξε στα δεσμά τον Πέτρο, όπως είναι γεγραμμένο στις Πράξεις των Αποστόλων. Και μολονότι αυτοί υπέστησαν αυτά, οι υπόλοιποι μαθητές, μένοντας σταθερά προσκολλημένοι στον Ιησού, εξακολουθούσαν ακόμη περισσότερο να κηρύττουν σε όλους τόσο τον ίδιο όσο και τις θαυματουργίες του. Επιπλέον, ο Ιάκωβος ο αδελφός του Κυρίου, τον οποίο οι παλαιοί κάτοικοι των Ιεροσολύμων ονόμαζαν δίκαιο εξαιτίας των αρετών του, όταν ρωτήθηκε από τους αρχιερείς και τους διδασκάλους του ιουδαϊκού έθνους ποια πεποίθηση είχε για τον Χριστό, και αφού αποκρίθηκε ότι είναι Υιός του Θεού, λιθοβολείται και αυτός από αυτούς. Επίσης, ο Πέτρος σταυρώνεται στη Ρώμη με το κεφάλι προς τα κάτω, ο Παύλος αποκεφαλίζεται, και ο Ιωάννης εξορίζεται σε νησί. Και ενώ αυτοί έπαθαν αυτά, κανείς από τους υπόλοιπους δεν παρεξέκλινε από τον σκοπό του, αλλά αντίθετα, έχοντας ως ευχή να αξιωθούν και οι ίδιοι όμοια πάθη με τους προαναφερθέντες χάριν της ευσέβειας προς τον Θεό, μαρτυρούσαν με παρρησία ακόμη περισσότερο για τον Ιησού και τα θαυμαστά του έργα.

Διότι εκείνος ο Ηρώδης, ο απόγονος εκείνου που πρώτος βασίλευσε στην Ιερουσαλήμ, επειδή ήταν ιουδαϊκής καταγωγής και θρησκεύματος, και επειδή επιδείκνυε ζηλοτυπία για την κατάλυση των πατρικών εθίμων και νόμων, τα οποία είχαν ανατραπεί από τις διδαχές των αποστόλων και υπονομεύονταν μέχρι καταστροφής, εξαπτόταν από την οργή των ομοφύλων του και ήθελε να τους ευαρεστήσει, εκδηλώνοντας ακόμη μεγαλύτερο θυμό και λύσσα εναντίον των αποστόλων. Πρώτα λοιπόν θανάτωσε δια μαχαίρας τον Ιάκωβο, τον αδελφό του Ιωάννη, με τη Γραφή να υποδηλώνει, μέσω της αναφοράς στη μάχαιρα, τον θηριώδη και απάνθρωπο χαρακτήρα του.

ΟΜΙΛΙΑ ΚΣΤ΄. Κατά τον καιρό εκείνο ο βασιλιάς Ηρώδης άπλωσε τα χέρια του για να κακοποιήσει κάποιους από την Εκκλησία. Θανάτωσε δε με μάχαιρα τον Ιάκωβο, τον αδελφό του Ιωάννη. Και βλέποντας ότι αυτό είναι αρεστό στους Ιουδαίους, προχώρησε για να συλλάβει και τον Πέτρο.

Ιδού άλλος ένας πειρασμός. Και δες, όπως είπα από την αρχή, πώς περιπλέκονται τα πράγματα, πώς τα πάντα υφαίνονται μέσα από την άνεση και τη θλίψη. Δεν είναι πλέον οι Ιουδαίοι, ούτε το συνέδριο· αλλά ο βασιλιάς απλώνει τα χέρια του για να προκαλέσει κακό. Η εξουσία είναι μεγαλύτερη, ο πόλεμος σκληρότερος, εφόσον γινόταν και για να γίνει η χάρη στους Ιουδαίους. Και θανάτωσε με μάχαιρα τον Ιάκωβο, τον αδελφό του Ιωάννη. Έτσι απλά και τυχαία. Αν όμως κάποιος ρωτούσε: «Γιατί το παραχώρησε ο Θεός;», θα απαντήσουμε, για αυτούς ακριβώς τους λόγους: πρώτον μεν, για να τους πείσει ότι ακόμη και όταν θανατώνονται αναδεικνύονται νικητές, πράγμα που συνέβη και στην περίπτωση του Στεφάνου· δεύτερον δε, για να τους δώσει την ευκαιρία, αφού ικανοποιήσουν τον θυμό τους, να συνέλθουν από τη μανία τους· και τρίτον, για να δείξει ότι αυτό συνέβη κατά παραχώρησή Του. Και βλέποντας ότι αυτό ήταν αρεστό στους Ιουδαίους, προχώρησε στη σύλληψη και του Πέτρου. Ω, της μεγάλης μιαρότητας! Για ποια πράγματα τους έκανε χάρες, διαπράττοντας φόνους απρόκλητα και άσκοπα; Ήταν δε οι ημέρες των Αζύμων.

Πάλι η περιττή ακριβολογία των Ιουδαίων· αφενός δεν εμπόδιζαν τη θανάτωση, αφετέρου έπρατταν τέτοια πράγματα σε τέτοια χρονική περίοδο. Τον οποίο, αφού συνέλαβε, τον έβαλε στη φυλακή, παραδίδοντάς τον σε τέσσερις τετράδες στρατιωτών. Και αυτό ήταν αποτέλεσμα τόσο του θυμού όσο και του φόβου. Θανάτωσε, λέει, τον Ιάκωβο, τον αδελφό του Ιωάννη, με ξίφος. Είδες την ανδρεία τους;

Πλουτεί, λοιπόν, και ο υιός του Ζεβεδαίου με πολλά ευαγγελικά κατορθώματα· αρκεί όμως προς το παρόν, ως εγκωμιαστικός λόγος, το ότι με χαρά αποκεφαλίστηκε από αγάπη για τον Δεσπότη. Διότι αυτόν ο Ηρώδης, όπως εξιστορεί ο Λουκάς στις Πράξεις, τον θανατώνει. Αυτοί είναι οι αθλητές της ευσέβειας, αυτοί είναι οι διάκονοι των ευαγγελικών κηρυγμάτων. Αλλά, ενώ για να δουν έναν στεφανωμένο νικητή που επιστρέφει από τους Ολυμπιακούς αγώνες συρρέουν δήμοι και πόλεις, και μάλιστα έναν στεφανωμένο με φύλλα δάφνης· εμείς όμως αντικρίσαμε όχι έναν, αλλά τρεις αγωνιστές, αγωνιστές υπέρ της Τριάδος, οι οποίοι άθλησαν και στεφανώθηκαν υπέρ της Τριάδος, να προσέρχονται σε εμάς με μικρότερη συρροή πλήθους.

Δεν δείχνει αυτό τη φιλανθρωπία του Δεσπότου; Θα σου δώσω τις κλείδες. Γιατί όμως δεν τις έδωσε στον Ιωάννη, ο οποίος ανέπεσε στο στήθος του Δεσπότου, κατέχοντας ακριβώς το σύμβολο της αγάπης; Γιατί δεν τις έδωσε στον Ιάκωβο, τον πρώτο που αποκεφαλίστηκε; Διότι ο Ηρώδης θανάτωσε με μαχαίρα τον Ιάκωβο, τον αδελφό του Ιωάννη.

Αυτόν τον Αγρίππα, σε αντιδιαστολή προς τον γιο του, τον αποκαλούν και Μέγα Αγρίππα, και ο Ιώσηπος αναφέρει ότι κυβέρνησε τους Ιουδαίους προσπαθώντας να τους είναι ιδιαίτερα αρεστός. Αυτός, όπως φαίνεται, για να τους ευχαριστήσει, θανάτωσε με ξίφος τον Ιάκωβο, τον αδελφό του Ιωάννη, και επιχείρησε να θανατώσει, αν και απέτυχε, και τον κορυφαίο των μαθητών, τον Πέτρο. Αυτός, αφού φόρεσε ένδυμα κατασκευασμένο από άργυρο και μίλησε στο πλήθος, επειδή δεν τους επέπληξε όταν άκουσε από αυτούς φωνές που, εκτός από την υπερβολική κολακεία, έφταναν στο έσχατο σημείο της ασέβειας, τιμωρήθηκε αμέσως. Διότι, αφού τον έπιασε σφοδρός πόνος στην κοιλιά, έπειτα από πέντε ημέρες πέθανε, όντας πενήντα τεσσάρων ετών και διανύοντας το έβδομο έτος της βασιλείας του. Από αυτά τα έτη, τα τέσσερα κυβέρνησε επί της βασιλείας του Γαΐου, κατέχοντας τα τρία πρώτα την τετραρχία του Φιλίππου, ενώ στο τέταρτο έλαβε επιπλέον και την τετραρχία του Ηρώδη. Τα υπόλοιπα τρία έτη κυβέρνησε επί Κλαυδίου, κατά τα οποία απέκτησε επιπροσθέτως την Ιουδαία, τη Σαμάρεια και την Καισάρεια, καθώς του τα παραχώρησε ο Καίσαρας.