Πατερικές αναφορές στο ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 12:5

Κεφάλαιο β΄. ΛΟΥΚΑΣ. Σίμων, Σίμων, ιδού, ο Σατανάς ζήτησε να σας κοσκινίσει σαν το σιτάρι· εγώ όμως δεήθηκα για σένα, ώστε να μην εκλείψει η πίστη σου. ΠΡΑΞΕΙΣ. Ο μεν Πέτρος, λοιπόν, φρουρούνταν στη φυλακή. Από την Εκκλησία, όμως, γινόταν εκτενής προσευχή προς τον Θεό υπέρ αυτού.

Τότε λοιπόν, όπως αναφέρει η Θεία Γραφή, όταν ο Ηρώδης είδε κατά τη θανάτωση του Ιακώβου ότι η πράξη αυτή ευχαρίστησε τους Ιουδαίους, επιτέθηκε και στον Πέτρο και τον παρέδωσε στα δεσμά· και πολύ σύντομα θα είχε εκτελέσει και τον δικό του φόνο, εάν, μέσω θείας επιφανείας, με την εμφάνιση σε αυτόν ενός αγγέλου κατά τη διάρκεια της νύχτας, δεν απαλλασσόταν παραδόξως από τη φυλακή και δεν αφηνόταν ελεύθερος για τη διακονία του κηρύγματος. Και αυτά μεν που αφορούσαν τον Πέτρο, έτσι ακριβώς διευθετήθηκαν κατά θεία οικονομία.

Λοιπόν, με κάθε δύναμη ας περιφρονήσουμε το σώμα και ας παραδώσουμε στον Θεό την ψυχή και ας εισέλθουμε στο όνομα του Κυρίου στον αγώνα των πειρασμών. Και εκείνος που διέσωσε τον Ιωσήφ στη γη της Αιγύπτου και τον ανέδειξε εικόνα και πρότυπο της σωφροσύνης, και εκείνος που φύλαξε τον Δανιήλ αλώβητο στον λάκκο των λεόντων, και τους τρεις νέους στην κάμινο του πυρός, και τον Ιερεμία από τον λάκκο του βούρκου και εκείνος που τον ελευθέρωσε και του χάρισε έλεος στο μέσο του στρατοπέδου των Χαλδαίων, και έβγαλε τον Πέτρο από τη φυλακή με κλειστές τις θύρες και διέσωσε τον Παύλο από τη συναγωγή των Ιουδαίων και, με απλά λόγια, εκείνος που πάντοτε σε κάθε τόπο και χώρα συμπαραστέκεται στους δούλους του και δείχνει τη δύναμη και τη νίκη του μέσα από αυτούς και τους διαφυλάσσει με πολλά θαύματα και φανερώνει σε αυτούς τη σωτηρία του σε όλες τις θλίψεις τους, αυτός είθε να ενισχύσει και να διασώσει και εμάς ανάμεσα στα κύματα που μας περικυκλώνουν. Αμήν.

Κατένειμε δε τη φρουρά των στρατιωτών σε τέσσερις τετράδες, και όχι σε ένα μόνο σημείο, αλλά σε περισσότερα, τα οποία απείχαν λίγο μεταξύ τους, ώστε αφενός η ασφάλεια να είναι πιο ισχυρή, και αφετέρου, εάν ο απόστολος κατόρθωνε να αποδράσει από τα δεσμά του και να διαφύγει την προσοχή των κοντινότερων φρουρών, να γίνει αντιληπτός και να συλληφθεί εύκολα από τους υπολοίπους. Αλλά ο μεν Πέτρος, λέγει, βρισκόταν στη φυλακή, κοιμώμενος ανάμεσα σε δύο στρατιώτες και δεμένος με δύο αλυσίδες. «Γινόταν δε εκτενής προσευχή υπέρ αυτού από την Εκκλησία».

Διότι εκεί, ενώ ήταν εύκολα υποχείριος σε όσους θα τον συνελάμβαναν, ίσως να έδινε την εντύπωση ότι ενήργησε με κάποια απατηλή τέχνη, με το να διαφύγει της σύλληψης, και έτσι τα θαύματα του αποστόλου θα γίνονταν αντικείμενο χλευασμού. Εδώ όμως, ενώ ήταν δεμένος με αλυσίδες, και φρουρούνταν από τέσσερις τετράδες στρατιωτών, και κοιμόταν ανάμεσα σε δύο στρατιώτες, και δεν έλειπε τίποτα από όσα συντελούν στο να οδηγηθεί ο καταδικασμένος στον θάνατο, αξιώθηκε με αυτόν τον τρόπο την άνωθεν βοήθεια και τυγχάνει μιας παράδοξης απελευθέρωσης· και αυτό είναι τόσο πιο θαυμαστό και πιο παράδοξο από εκείνο, όσο το να διασωθεί κανείς μέσα από τα δεινά είναι πιο εξαίσιο και πιο συγκλονιστικό από το να μην τα δοκιμάσει καν.

Ο Πέτρος, λοιπόν, κρατούνταν στη φυλακή· και από την Εκκλησία γινόταν θερμή προσευχή προς τον Θεό υπέρ αυτού. Ο αγώνας, λοιπόν, αφορούσε πλέον τα πιο κρίσιμα. Διότι και το ότι θανατώθηκε εκείνος τους προκαλούσε μεγάλο φόβο, και το ότι αυτός είχε ριχτεί στη φυλακή. Όταν δε επρόκειτο ο Ηρώδης να τον παρουσιάσει, εκείνη τη νύχτα ο Πέτρος κοιμόταν ανάμεσα σε δύο στρατιώτες, δεμένος με δύο αλυσίδες· και φρουροί μπροστά στη θύρα φύλαγαν τη φυλακή. Και ιδού, άγγελος Κυρίου στάθηκε δίπλα του, και φως έλαμψε στο οίκημα. Αφού χτύπησε την πλευρά του Πέτρου τον ξύπνησε, λέγοντας: Σήκω γρήγορα. Και έπεσαν οι αλυσίδες από τα χέρια του. Δες πώς εκείνη τη νύχτα τον διέσωσε. Και φως έλαμψε στο οίκημα, για να μη νομίσει ότι ήταν φαντασία· και το φως κανείς δεν το είδε εκτός από εκείνον. Διότι, αν και έγινε αυτό, ωστόσο νόμιζε ότι ήταν φαντασία εξαιτίας του απροσδόκητου γεγονότος· αν δεν είχε γίνει αυτό, πολύ περισσότερο θα το νόμιζε· τόσο πολύ είχε προετοιμαστεί για τον θάνατο.

ε΄. Θέλεις να μάθεις πόση είναι η δύναμη της προσευχής που γίνεται μέσα στην εκκλησία; Κάποτε ο Πέτρος ήταν δεμένος στο δεσμωτήριο και ήταν ζωσμένος με πολλές αλυσίδες. Γινόταν όμως εκτενής προσευχή για αυτόν από την Εκκλησία, και αμέσως τον απάλλαξε από το δεσμωτήριο. Τι λοιπόν θα μπορούσε να είναι πιο δυνατό από αυτήν την προσευχή, η οποία ωφέλησε τους στύλους και τους πύργους της Εκκλησίας; Διότι ο Παύλος και ο Πέτρος είναι πύργοι και στύλοι της Εκκλησίας· και του ενός έλυσε τα δεσμά, του άλλου δε άνοιξε το στόμα. Και για να αποδείξουμε τη διπλή της δύναμη, όχι μόνο από τα γεγονότα εκείνης της εποχής, αλλά και από όσα τελούνται καθημερινά, ας σας υπενθυμίσουμε την ίδια την προσευχή που γίνεται από το πλήθος του λαού. Διότι, αν κάποιος πρόσταζε εσάς τους πολλούς να προσεύχεται ο καθένας μόνος του υπέρ της σωτηρίας του επισκόπου, ο καθένας θα το απέφευγε, θεωρώντας ότι το φορτίο είναι μεγαλύτερο από τη δύναμή του. Όταν όμως ακούτε όλοι από κοινού τον διάκονο να δίνει αυτό το παράγγελμα και να λέει: «Ας δεηθούμε υπέρ του επισκόπου, και του γήρατος, και της προστασίας του, και υπέρ του να ορθοτομεί τον λόγο της αλήθειας, και υπέρ των παρόντων, και υπέρ των απανταχού», δεν αρνείστε να εκτελέσετε το πρόσταγμα, αλλά με θέρμη αναπέμπετε την προσευχή, γνωρίζοντας τη δύναμη της συνάξεώς σας.

«Με παρρησία», λέει, «να καταστήσω γνωστό το μυστήριο του Ευαγγελίου». Δηλαδή, για να απολογηθώ, όπως πρέπει. Είσαι δεμένος με αλυσίδα, και έχεις ανάγκη από άλλους; Ναι, λέει· επειδή και ο Πέτρος ήταν δεμένος με αλυσίδα, αλλά ωστόσο γινόταν εκτενής προσευχή υπέρ αυτού.

Αυτό, εξάλλου, φανερώνει και αλλού η Γραφή λέγοντας: «Γινόταν δε εκτενής προσευχή από την Εκκλησία προς τον Θεό υπέρ αυτού»· και είχε τόση δύναμη, ώστε, αν και οι θύρες ήταν κλειστές, και του είχαν βάλει αλυσίδες, και φύλακες κοιμούνταν και από τις δύο πλευρές του, έβγαλε έξω τον Απόστολο και τον απάλλαξε από όλα εκείνα. Αλλά όπως, όταν υπάρχει αρετή, έχει μεγάλη δύναμη, έτσι, όταν υπάρχει κακία, σε τίποτα δεν ωφελεί το πλήθος. Διότι και οι Ισραηλίτες, για τους οποίους λέει ότι ο αριθμός τους ήταν σαν την άμμο της θάλασσας, χάθηκαν όλοι· αλλά και εκείνοι την εποχή του Νώε ήταν πολλοί και αναρίθμητοι, και σε τίποτα δεν τους ωφέλησε αυτό· διότι από μόνο του το πλήθος δεν έχει καμία δύναμη, παρά μόνο λειτουργεί συμπληρωματικά.

Ο Παύλος δεν είπε: «Τι ανάγκη έχω από προσευχή;», μολονότι εκείνοι που προσεύχονταν δεν ήταν άξιοί του, ή μάλλον ούτε καν ίσοι του· και εσύ λες: «Τι ανάγκη έχω από προσευχή;» Ο Πέτρος δεν είπε: «Τι ανάγκη έχω από προσευχή;» Διότι, όπως λέει, γινόταν εκτενής προσευχή από την Εκκλησία προς τον Θεό υπέρ αυτού· και εσύ λες: «Τι ανάγκη έχω από προσευχή;» Γι' αυτό ακριβώς την έχεις ανάγκη, επειδή νομίζεις ότι δεν χρειάζεσαι τίποτα. Ακόμη και αν γίνεις σαν τον Παύλο, έχεις ανάγκη από προσευχή. Μην υψώνεις τον εαυτό σου, για να μην ταπεινωθείς. Αλλά, όπως ακριβώς είπα, εάν είμαστε και εμείς οι ίδιοι ενεργοί, τότε τελεσφορούν και οι προσευχές που γίνονται για εσάς.

Άκου τον προφήτη που λέει: «Μήπως οι ποιμένες ποιμαίνουν τον εαυτό τους;». Βλέπεις τον Παύλο να επιζητεί συνεχώς αυτές τις προσευχές; Ακούς ότι ο Πέτρος διασώθηκε έτσι από το δεσμωτήριο, επειδή γινόταν εκτενής προσευχή υπέρ αυτού από την εκκλησία; Πιστεύω ακράδαντα ότι θα κατορθώσει πολλά η προσευχή σας, όταν γίνεται με τόση ομοφωνία. Πόσο νομίζετε ότι ξεπερνά τη δική μας μικρότητα το να προσερχόμαστε στον Θεό και να παρακαλούμε υπέρ ενός τόσο μεγάλου λαού; Διότι, αν εγώ ο ίδιος δεν έχω το θάρρος να παρακαλέσω για τον εαυτό μου, πολύ περισσότερο δεν το έχω για τους άλλους. Διότι αυτό είναι γνώρισμα εκείνων που ευδοκιμούν πνευματικά, το να ζητούν δηλαδή να γίνει ίλεως ο Θεός και για τους άλλους, εκείνων που τον έχουν καταστήσει ευμενή προς τους εαυτούς τους· εκείνος όμως που και ο ίδιος έχει φταίξει, πώς θα παρακαλέσει για κάποιον άλλον; Εντούτοις όμως, επειδή σας αγκαλιάζω με πατρική στοργή, επειδή η αγάπη τα πάντα τολμά, όχι μόνο στην εκκλησία, αλλά και στο σπίτι, πριν από όλα τα άλλα κάνω δέηση για τη δική σας υγεία, τόσο την ψυχική όσο και τη σωματική. Διότι καμία άλλη προσευχή δεν ταιριάζει τόσο πολύ στον ιερέα, όσο το να προσέρχεται και να παρακαλεί τον Θεό για τα αγαθά του λαού, πριν από τα δικά του.

Διότι, αν στις ανθρώπινες υποθέσεις, όταν καταδικασμένοι άνδρες οδηγούνταν σε θάνατο, ο λαός προσήλθε και ζήτησε τη χάρη τους, και ο βασιλιάς, καμφθείς από το πλήθος, ανακάλεσε την απόφασή του, πολύ περισσότερο ο επουράνιος Βασιλιάς, καμφθείς από εσάς, θα εκπληρώσει το αίτημά σας. Δεν έχετε ακούσει ότι ο Πέτρος με αυτόν ακριβώς τον τρόπο ελευθερώθηκε από τη φυλακή, επειδή γινόταν θερμή προσευχή για αυτόν; Πόσο νομίζετε ότι υπερβαίνει τη δική μας μικρότητα το να προσέρχεται κάποιος και να παρακαλεί τον Θεό για έναν τόσο μεγάλο λαό; Διότι, αν ο ίδιος δεν έχω την παρρησία να παρακαλέσω για τον εαυτό μου, πολύ περισσότερο δεν την έχω για τους άλλους· διότι αυτό είναι χαρακτηριστικό των εναρέτων. Όταν, λοιπόν, και εγώ ο ίδιος έχω φταίξει, πώς θα προσευχηθώ για άλλον; Το να παρακαλεί βέβαια ένας για χάρη πολλών, είναι υπερβολικά τολμηρό και απαιτεί πολλή παρρησία· το να συγκεντρωθούν όμως πολλοί μαζί και να κάνουν δέηση για έναν, δεν θα φανεί καθόλου φορτικό. Διότι, το να προσευχηθεί κανείς και στο σπίτι του είναι δυνατόν· αλλά το να προσευχηθεί με τέτοιον τρόπο, όπως στην εκκλησία, είναι αδύνατον, εκεί όπου υπάρχει τόσο μεγάλο πλήθος πατέρων, όπου η κραυγή προς τον Θεό αναπέμπεται ομόθυμα. Δεν εισακούγεσαι το ίδιο όταν παρακαλείς τον Δεσπότη από μόνος σου, όπως όταν προσεύχεσαι μαζί με τους αδελφούς σου. Επειδή εδώ υπάρχει το κάτι παραπάνω, δηλαδή η ομόνοια και η συμφωνία, και ο σύνδεσμος της αγάπης, και οι προσευχές των ιερέων. Διότι γι' αυτόν τον λόγο παρίστανται οι ιερείς, ώστε οι προσευχές του πλήθους, οι οποίες είναι πιο αδύναμες, αφού πιαστούν από αυτές τις πιο δυνατές, να ανέλθουν μαζί τους στον ουρανό.

Αν όμως η προσευχή του ενός μόνο ανθρώπου έχει τόση δύναμη, πολύ περισσότερη έχει εκείνη που γίνεται μαζί με το πλήθος· διότι η ισχύς της είναι μεγαλύτερη και η παρρησία της κατά πολύ περισσότερη από εκείνη που γίνεται στο σπίτι και κατ' ιδίαν. Από πού είναι αυτό φανερό; Άκουσε τον ίδιο τον Παύλο που λέει: «Αυτός μας ελευθέρωσε από έναν τέτοιο θάνατο και μας ελευθερώνει, και έχουμε την ελπίδα ότι και στο μέλλον θα μας ελευθερώσει, με τη συνδρομή και της δικής σας δεήσεως υπέρ ημών, ώστε για το χάρισμα που μας δόθηκε με τη συμμετοχή πολλών προσώπων, να αναπεμφθεί ευχαριστία από πολλούς υπέρ ημών.» Έτσι και ο Πέτρος διέφυγε από το δεσμωτήριο. «Διότι γινόταν εκτενής προσευχή προς τον Θεό από την Εκκλησία υπέρ αυτού.» Αν λοιπόν η προσευχή της Εκκλησίας ωφέλησε τον Πέτρο και έβγαλε τον στύλο εκείνο από το δεσμωτήριο, πώς εσύ περιφρονείς τη δύναμή της, πες μου, και ποια απολογία θα έχεις;

Μη μου λες: «Εγώ είμαι λαϊκός· πώς θα προσευχηθώ υπέρ ιερέως;». Άκουσε τη Γραφή που λέει: «γινόταν εκτενής προσευχή από την εκκλησία» και λύθηκαν τα δεσμά του Πέτρου· τη σιωπή του Παύλου έλυσε η προσευχή· λιοντάρια χαλιναγώγησε η προσευχή· το κήτος φίμωσε η προσευχή· τον παράδεισο άνοιξε η προσευχή· η προσευχή άνοιξε διάπλατα τις αψίδες του ουρανού· η προσευχή του Κορνηλίου διάνοιξε τους ουρανούς· η προσευχή κατέστησε δίκαιο τον τελώνη.

Έτσι και ο μέγας Πέτρος, ο οποίος είναι λαμπρότερος από τον ουρανό, διέφυγε από το δεσμωτήριο, πρωτίστως μεν εξαιτίας της δικής του αρετής και για την κοινή σωτηρία των ανθρώπων, έπειτα όμως επειδή και η προσευχή της Εκκλησίας άνοιξε γρήγορα τις κλειστές θύρες του δεσμωτηρίου. Διότι δεν κατέγραψε τυχαία ο Λουκάς ότι γινόταν εκτενής προσευχή από όλη την Εκκλησία υπέρ του Πέτρου, αλλά για να μάθουμε εμείς πόση ισχύ κατέχουν στους ουρανούς οι προσευχές, ώστε να απαλλάσσουν από τους κινδύνους τον Παύλο και τον Πέτρο, τους στύλους της Εκκλησίας, τους κορυφαίους των αποστόλων, τους περίφημους στον ουρανό, το τείχος της οικουμένης, το κοινό φυλακτήριο όλης της γης και της θάλασσας.

Και: «Αργά το Σάββατο», λέει ο θείος Ματθαίος, «καθώς ξημέρωνε η πρώτη ημέρα της εβδομάδας, ήρθε η Μαρία η Μαγδαληνή και η άλλη Μαρία για να δουν τον τάφο. Και ιδού, έγινε μεγάλος σεισμός, διότι άγγελος Κυρίου κατέβηκε από τον ουρανό, πλησίασε, αποκύλισε τον λίθο από τη θύρα του μνημείου και καθόταν πάνω σε αυτόν· η όψη του ήταν σαν αστραπή, και το ένδυμά του λευκό σαν το χιόνι». Διότι με διαφορετικό τρόπο η γυναίκα αυτή, έχοντας πλησιάσει τον θείο τάφο, με διαφορετικό τρόπο παρατηρούσε και τους αγγέλους. Και ο Πέτρος, η πλέον τιμημένη κορυφή των αποστόλων, ενώ φρουρούνταν στη φυλακή από τέσσερις τετράδες στρατιωτών δεμένος με δύο αλυσίδες, και ενώ ο Ηρώδης επρόκειτο να τον παρουσιάσει, ιδού, άγγελος Κυρίου παρουσιάστηκε στη φυλακή, και φως έλαμψε μέσα σε αυτήν, και αφού χτύπησε την πλευρά του Πέτρου και τον σήκωσε γρήγορα, έπεσαν αμέσως οι αλυσίδες από τα χέρια και τα πόδια του, και βγαίνοντας τον ακολουθούσε· και ο Πέτρος νόμιζε ότι έβλεπε όραμα.

Σηκώθηκε λοιπόν μέσα στο σκοτάδι, πριν ακόμη ο ήλιος ζέψει το άρμα του, και ετοιμάστηκε για μάχη, ενώ και ο υπόλοιπος στρατός φόρεσε τα όπλα του. Και οι βάρβαροι, πράττοντας παρομοίως, παρατάσσονταν και αυτοί· ανέπτυξαν τους τοξότες κατά μήκος της όχθης, το ιππικό τους ετοιμάστηκε όπως έκριναν σωστό, και άρχισαν να ακροβολίζονται, όποτε οι Ιταλοί προχωρούσαν προς τον ποταμό. Τότε, καθώς ο ρήγας επιθεωρούσε τις τάξεις και ενθάρρυνε τους δικούς του, έλεγε τα εξής: «Ότι βέβαια, ω συστρατιώτες, αυτή η εκστρατεία μας γίνεται για τον Χριστό και ότι αναλάβαμε το προκείμενο έργο επιδιώκοντας όχι τη δόξα των ανθρώπων αλλά του Θεού, το γνωρίζετε νομίζω και όλοι εσείς ξεκάθαρα, πώς αλλιώς άλλωστε; Γι' αυτόν τον λόγο αρνηθήκαμε την καλοπέραση στα σπίτια μας, αποξενωθήκαμε με τη θέλησή μας από τους δικούς μας, και πορευόμενοι σε ξένους τόπους αντιμετωπίζουμε θλίψεις, ριχνόμαστε σε κινδύνους, λιώνουμε από την πείνα, παγώνουμε από το κρύο, εξαντλούμαστε από τη ζέστη, έχουμε για κρεβάτι τη γη και για στέγη τον ουρανό, εμείς οι ευγενείς, οι αρχοντικά ντυμένοι, όσοι βρισκόμαστε σε δόξα και πλούτο και κυριαρχούμε σε πολλά έθνη. Και φορούμε διαρκώς την πολεμική μας εξάρτυση σαν ακούσια δεσμά και κοπιάζουμε υπομένοντάς τα, όπως ακριβώς ο μέγιστος των οπαδών του Χριστού, ο Πέτρος, ταλαιπωρούνταν παλαιότερα δεμένος με διπλές αλυσίδες και φρουρούμενος από τέσσερις τετράδες στρατιωτών.»