Πατερικές αναφορές στο ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 14:11

Όταν όμως το άκουσαν αυτό οι απόστολοι Βαρνάβας και Παύλος, έσκισαν τα ιμάτιά τους και όρμησαν μέσα στο πλήθος, φωνάζοντας και λέγοντας. Κυρίλλου. Είναι έθιμο στους Ιουδαίους να σκίζουν τα ιμάτιά τους όταν ακούγονται βλασφημίες κατά του Θεού. Γι' αυτό άλλωστε και ο Καϊάφας, όταν ο Χριστός είπε ότι είναι Υιός του Θεού, έσκισε τα ρούχα του, φωνάζοντας δυνατά και λέγοντας: «Εβλασφήμησε». Αυτό ακριβώς έπραξαν και οι θεσπέσιοι μαθητές, ο Παύλος και ο Βαρνάβας. Βρέθηκαν λοιπόν στη Λυκαονία· και επειδή απάλλαξαν κάποιον άρρωστο από την πάθησή του και το γεγονός φάνηκε παράδοξο σε όσους το είδαν, οι θεατές αυτού του θαύματος ήθελαν να τους προσφέρουν θυσία· διότι έλεγαν: «Οι θεοί, παίρνοντας ανθρώπινη μορφή, κατέβηκαν σε εμάς». Ονόμαζαν δε τον Βαρνάβα Δία, και τον Παύλο Ερμή, επειδή αυτός ήταν, όπως λέει, ο κύριος ομιλητής. Επειδή λοιπόν αυτό που γινόταν αποτελούσε βλασφημία, έσκισαν τα ιμάτιά τους, ακολουθώντας τις ιουδαϊκές παραδόσεις και τα γεγραμμένα έθιμα.

Όσο για το να φυσάει κανείς στο πρόσωπο, λέγει ότι προέρχεται από ιουδαϊκή παράδοση και συνήθεια. Θα βρούμε μάλιστα ενίοτε και την αναφορά τέτοιων πράξεων καταγεγραμμένη στις θεόπνευστες Γραφές, όπως είναι το ότι οι Ιουδαίοι θεωρούσαν απαραίτητο να ξεσχίζουν τα ενδύματά τους σε περιπτώσεις βλασφημίας κατά του Θεού. Και πράγματι, ο Καϊάφας, όταν ο Χριστός έλεγε ότι είναι Υιός του Θεού, ξέσχισε το ένδυμά του, κραυγάζοντας και λέγοντας: «Εβλασφήμησε». Το ίδιο έπραξαν και οι θεσπέσιοι μαθητές Παύλος και Βαρνάβας. Διότι, όταν βρέθηκαν στη Λυκαονία, και επειδή απάλλαξαν κάποιον άρρωστο από την πάθησή του, γεγονός που φάνηκε παράδοξο σε όσους το έβλεπαν, οι θεατές του θαύματος ήθελαν να τους προσφέρουν θυσίες. Έλεγαν δηλαδή ότι «Οι θεοί πήραν μορφή ανθρώπων και κατέβηκαν σε εμάς». Και ονόμαζαν τον μεν Βαρνάβα Δία, τον δε Παύλο Ερμή, «επειδή αυτός», λέει, «ήταν εκείνος που είχε τον κύριο λόγο». Επειδή όμως αυτό που συνέβαινε αποτελούσε μια μορφή βλασφημίας, ξέσχισαν τα ενδύματά τους, ακολουθώντας ακόμη τις ιουδαϊκές παραδόσεις και τα άγραφα έθιμα. Έχει όμως κατακριθεί το έθιμο αυτό, καθώς δεν προέρχεται από τον νόμο και είναι παντελώς ανώφελο. Και βεβαίως ο Θεός των όλων είπε προς τους Ιουδαίους, οι οποίοι επινοούσαν τέτοια πράγματα και απομακρύνονταν πολύ από την αληθινή ευσέβεια: «Επιστρέψτε σε εμένα με όλη σας την καρδιά, με νηστεία, με κλάμα και με θρήνο, και ξεσχίστε τις καρδιές σας, και όχι τα ενδύματά σας».

Διότι πρώτα θεράπευαν τα σώματα και έπειτα θεράπευαν τις ψυχές· με αυτόν όμως δεν συνέβη έτσι. Φρονώ ότι ο Παύλος είδε βαθιά μέσα στην ψυχή του. Και αναπήδησε, λέει, και περπατούσε. Το ότι αναπηδούσε αποτελεί απόδειξη της πλήρους υγείας του. Τα δε πλήθη, βλέποντας αυτό που έκανε ο Παύλος, ύψωσαν τη φωνή τους λέγοντας στη λυκαονική γλώσσα: «Οι θεοί, παίρνοντας ανθρώπινη μορφή, κατέβηκαν σε εμάς».

Ονόμαζαν δε τον μεν Βαρνάβα Δία, τον δε Παύλο Ερμή, επειδή αυτός ήταν ο κύριος ομιλητής. Και ο ιερέας του Δία, που βρισκόταν προ της πόλεώς τους, αφού έφερε ταύρους και στεφάνια στις πύλες, ήθελε να προσφέρει θυσία μαζί με τα πλήθη. Αλλά αυτό δεν ήταν ακόμη φανερό· διότι ομιλούσαν στην τοπική τους διάλεκτο, λέγοντας ότι οι θεοί, αφού ομοιώθηκαν με ανθρώπους, κατέβηκαν σε εμάς· γι' αυτό δεν τους έλεγαν τίποτα.

Με τα έργα τους απέδεικνυαν ότι ήταν άξιοι να εισακουστούν· τόσο πολύ τους τιμούσαν βασιζόμενοι μόνο στα σημεία. Άλλοι μεν τους τιμούσαν ως θεούς, άλλοι δε τους καταδίωκαν ως λυμεώνες· και οι μεν όχι μόνο δεν έβρισκαν πρόσκομμα στο κήρυγμα, αλλά και έλεγαν: Οι θεοί, αφού ομοιώθηκαν με ανθρώπους, κατέβηκαν σε εμάς.

Η Χαναναία προσκυνά· αυτοί δεν κάνουν το ίδιο, αλλά αποδιώχνουν. Έτσι και εδώ, εκείνοι έδεσαν τον Ιερεμία, ενώ αυτός προσκύνησε τον Δανιήλ. Πάλι οι Ιουδαίοι αποδιώχνουν τους αποστόλους, ενώ οι Έλληνες λένε ότι: «Οι θεοί κατέβηκαν προς εμάς». Διότι, όταν η κρίση γίνεται χωρίς εμπάθεια, είναι αμερόληπτη και καθαρή. Βλέπεις τους τύπους να λάμπουν; Στη Βαβυλώνα ακούγονται τα περί του Χριστού, και ο βάρβαρος γίνεται ακροατής, για να μάθεις ότι όχι μόνο οι εθνικοί, αλλά και οι βάρβαροι θα τα ακούσουν αυτά, όπως λέει ο Παύλος: «Είμαι οφειλέτης να ευαγγελιστώ και σε Έλληνες και σε βαρβάρους». Και για να μην απελπιστείς, σκιαγραφεί τις ελπίδες. Διότι τι δεν αποτελούσε εμπόδιο;

Και πάλι στα Λύστρα όχι μόνο είχαν εκπλαγεί, αλλά έφεραν και ταύρους στολισμένους με στεφάνια, και επιχειρούσαν να προσφέρουν θυσία στον Παύλο και στον Βαρνάβα. Δες την κακουργία του διαβόλου: μέσω εκείνων με τους οποίους ο Κύριος προσπαθούσε να εξαλείψει την ασέβεια από την οικουμένη, μέσω αυτών ακριβώς εκείνος προσπαθούσε να την εισαγάγει, πείθοντας πάλι τους ανθρώπους να θεωρούν άλλους ανθρώπους ως θεούς, πράγμα το οποίο έπραξε και στα παλαιότερα χρόνια. Και αυτό ακριβώς είναι που εισήγαγε την αρχή και τη ρίζα της ειδωλολατρίας. Διότι πολλοί, επειδή πέτυχαν νίκες σε πολέμους, και έστησαν τρόπαια, και οικοδόμησαν πόλεις, και προσέφεραν στους ανθρώπους της εποχής τους και άλλες παρόμοιες ευεργεσίες, θεωρήθηκαν θεοί από το πλήθος, και τιμήθηκαν με ναούς και βωμούς, και ολόκληρος ο κατάλογος των ελληνικών θεών απαρτίζεται από αυτούς τους ανθρώπους.

Διότι, όταν δεις τους αποστόλους να ανασταίνουν μεν νεκρούς, οι ίδιοι όμως να ασθενούν και να μην μπορούν να απαλλαγούν από την αρρώστια, θα γνωρίζεις σαφώς ότι η ανάσταση του νεκρού δεν προήλθε από τη δύναμη εκείνου που τον ανέστησε, αλλά πραγματοποιήθηκε από την ενέργεια του Πνεύματος. Διότι, για το γεγονός ότι αρρώσταιναν συνεχώς, άκουσε τι λέει ο Παύλος για τον Τιμόθεο: «Να χρησιμοποιείς λίγο κρασί για το στομάχι σου και για τις συχνές σου ασθένειες»· και πάλι για κάποιον άλλον: «Τον Τρόφιμο τον άφησα στη Μίλητο άρρωστο»· και στέλνοντας επιστολή στους Φιλιππησίους έλεγε ότι ο Επαφρόδιτος ασθένησε φτάνοντας κοντά στον θάνατο. Εάν, λοιπόν, παρόλο που συνέβαιναν αυτά, τους θεώρησαν θεούς και επιχείρησαν να τους προσφέρουν θυσίες, λέγοντας, «Οι θεοί πήραν ανθρώπινη μορφή και κατέβηκαν σε εμάς», αν δεν υπήρχαν αυτές οι ασθένειες, σε ποιο σημείο ασέβειας δεν θα έφταναν, βλέποντας τότε τα θαύματα; Όπως ακριβώς, λοιπόν, σε αυτή την περίπτωση, εξαιτίας του μεγέθους των σημείων άφησε τη φύση τους να παραμένει στην ασθένεια και επέτρεψε τους αλλεπάλληλους πειρασμούς για να μη θεωρηθούν ότι είναι θεοί, έτσι έπραξε κάτι παρόμοιο και στην περίπτωση της κτίσεως. Διότι την κατασκεύασε μεν ωραία και μεγάλη, αλλά συγχρόνως και φθαρτή.

Διότι, εάν θέλαμε να τα απαριθμήσουμε όλα, ο λόγος μας θα κατέληγε σε υπερβολικό μάκρος. Όταν, λοιπόν, και πριν από τα θαύματα και εν μέσω αυτών φαίνεται ότι έκανε εκτενή χρήση του λόγου, πώς θα τολμήσουν πλέον να αποκαλέσουν αδαή περί τον λόγο εκείνον που θαυμάστηκε από όλους προπάντων για την ικανότητά του να διαλέγεται και να δημηγορεί; Διότι για ποιον λόγο οι Λυκάονες υπέθεσαν ότι αυτός είναι ο Ερμής; Το γεγονός βέβαια ότι θεωρήθηκαν θεοί προήλθε από τα θαύματα, το ότι όμως αυτός θεωρήθηκε ο Ερμής δεν προήλθε πλέον από αυτά, αλλά από τον λόγο του. Σε τι άλλο υπερτερούσε έναντι των άλλων αποστόλων αυτός ο μακάριος; Και πώς εξηγείται ότι σε ολόκληρη την οικουμένη το όνομά του βρίσκεται τόσο πολύ στα στόματα όλων; Πού οφείλεται το γεγονός ότι θαυμάζεται περισσότερο από όλους, όχι μόνο από εμάς, αλλά και από τους Ιουδαίους και από τους Έλληνες; Μήπως δεν οφείλεται στην αρετή των επιστολών του, δια της οποίας όχι μόνο τους πιστούς εκείνης της εποχής, αλλά και αυτούς που υπήρξαν από τότε μέχρι σήμερα, καθώς και εκείνους που πρόκειται να υπάρξουν μέχρι την Παρουσία του Χριστού, και τους ωφέλησε και θα τους ωφελήσει; Και δεν θα παύσει να το πράττει αυτό, για όσο καιρό εξακολουθεί να υπάρχει το ανθρώπινο γένος.

Άλλοι απέρριπταν την τιμή εξαιτίας της πρόθεσης και της προσέγγισης εκείνων που την προσέφεραν, όταν αυτή φαινόταν να γίνεται, θα έλεγε κανείς, από άθεους με τρόπο αντίθεο λόγω άγνοιας του αληθινού Θεού. Κάτι τέτοιο γνωρίζουμε ότι συνέβη με τους Λυκάονες, όπως εξιστορείται και στις ιερές Πράξεις των Αποστόλων, όταν οι θείοι κήρυκες άστραψαν σε αυτούς το φως της θεογνωσίας και επιτελούσαν μεγαλουργά θαύματα. Μπροστά σε αυτά, το πλήθος όσων τα είδαν, εκπλησσόμενο υπερβολικά όπως ήταν φυσικό, αναφωνούσε στη μητρική του γλώσσα: «Οι θεοί, παίρνοντας ανθρώπινη μορφή, κατέβηκαν σε εμάς», και μάλιστα απέδωσαν τα ονόματά τους στον Παύλο και τον Βαρνάβα. Ο αρχιερέας τους, μάλιστα, φέρνοντας ταύρους και στεφάνια, επιχειρούσε να προσφέρει θυσία μαζί με τα πλήθη. Οι κήρυκες όμως, δυσανασχετώντας σφόδρα για τα όσα γίνονταν, έσχιζαν τα ιμάτιά τους και απέτρεπαν τους πλανημένους από την παράλογη και εντελώς άτοπη ορμή τους, ομολογώντας ότι και οι ίδιοι είναι άνθρωποι ομοιοπαθείς με αυτούς, ευαγγελιζόμενοι τον σωτήριο λόγο και διδάσκοντας την αποστροφή από τα μάταια. Τέτοιου είδους τιμή και προσκύνηση είναι προτιμότερο να την απορρίπτει κανείς και να την αποφεύγει.