Πατερικές αναφορές στο ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 14:12

Όταν όμως το άκουσαν αυτό οι απόστολοι Βαρνάβας και Παύλος, έσκισαν τα ιμάτιά τους και όρμησαν μέσα στο πλήθος, φωνάζοντας και λέγοντας. Κυρίλλου. Είναι έθιμο στους Ιουδαίους να σκίζουν τα ιμάτιά τους όταν ακούγονται βλασφημίες κατά του Θεού. Γι' αυτό άλλωστε και ο Καϊάφας, όταν ο Χριστός είπε ότι είναι Υιός του Θεού, έσκισε τα ρούχα του, φωνάζοντας δυνατά και λέγοντας: «Εβλασφήμησε». Αυτό ακριβώς έπραξαν και οι θεσπέσιοι μαθητές, ο Παύλος και ο Βαρνάβας. Βρέθηκαν λοιπόν στη Λυκαονία· και επειδή απάλλαξαν κάποιον άρρωστο από την πάθησή του και το γεγονός φάνηκε παράδοξο σε όσους το είδαν, οι θεατές αυτού του θαύματος ήθελαν να τους προσφέρουν θυσία· διότι έλεγαν: «Οι θεοί, παίρνοντας ανθρώπινη μορφή, κατέβηκαν σε εμάς». Ονόμαζαν δε τον Βαρνάβα Δία, και τον Παύλο Ερμή, επειδή αυτός ήταν, όπως λέει, ο κύριος ομιλητής. Επειδή λοιπόν αυτό που γινόταν αποτελούσε βλασφημία, έσκισαν τα ιμάτιά τους, ακολουθώντας τις ιουδαϊκές παραδόσεις και τα γεγραμμένα έθιμα.

Και λοιπόν οι μαθητές του Σωτήρος, δηλαδή ο Βαρνάβας και ο Παύλος, όταν κάποιοι από εκείνους που δεν είχαν πιστέψει ακόμη νόμισαν ότι είναι θεοί· «διότι αποκαλούσαν τον μεν Βαρνάβα Δία, τον δε Παύλο Ερμή»· φέρνοντας μαζί με τους ιερείς θυσίες και στεφάνια, επιχειρούσαν πλέον να τους τιμήσουν και με θυσίες, εκείνοι, πηδώντας έξω από το οίκημα, επειδή ακριβώς θα αδικούσαν τη θεία δόξα αν προσφέρονταν καθόλου θυσίες σε ανθρώπους, έσχισαν τα ιμάτιά τους, όπως είναι γραμμένο, και απέκρουσαν την αμαθή ενέργεια των ειδωλολατρών με τα πρέποντα λόγια. Κατά την κρίση δε του Σωτήρος μας Χριστού από τους διδασκάλους των Ιουδαίων, όταν του ζητήθηκε να πει ποιος είναι και από πού προέρχεται, και αφού εκείνος είπε ξεκάθαρα: «Αλήθεια σας λέω, από τώρα θα δείτε τον Υιό του ανθρώπου να κάθεται εκ δεξιών της δυνάμεως και να έρχεται πάνω στις νεφέλες του ουρανού», ο Καϊάφας, αναπηδώντας από τον ιερό θρόνο, «έσχισε τα ιμάτιά του λέγοντας: Εβλασφήμησε». Σύμφωνα λοιπόν με το έθιμο που επικρατούσε σε αυτούς, και ο ίδιος ο θείος ναός κατά κάποιον τρόπο το εφάρμοσε, σχίζοντας σαν ιμάτιο το δικό του καταπέτασμα, αμέσως μόλις παρέδωσε το πνεύμα ο Σωτήρας μας. Διότι καταδίκαζε την εχθρότητα των Ιουδαίων προς τον Θεό και την ασέβειά τους απέναντί του.

Όσο για το να φυσάει κανείς στο πρόσωπο, λέγει ότι προέρχεται από ιουδαϊκή παράδοση και συνήθεια. Θα βρούμε μάλιστα ενίοτε και την αναφορά τέτοιων πράξεων καταγεγραμμένη στις θεόπνευστες Γραφές, όπως είναι το ότι οι Ιουδαίοι θεωρούσαν απαραίτητο να ξεσχίζουν τα ενδύματά τους σε περιπτώσεις βλασφημίας κατά του Θεού. Και πράγματι, ο Καϊάφας, όταν ο Χριστός έλεγε ότι είναι Υιός του Θεού, ξέσχισε το ένδυμά του, κραυγάζοντας και λέγοντας: «Εβλασφήμησε». Το ίδιο έπραξαν και οι θεσπέσιοι μαθητές Παύλος και Βαρνάβας. Διότι, όταν βρέθηκαν στη Λυκαονία, και επειδή απάλλαξαν κάποιον άρρωστο από την πάθησή του, γεγονός που φάνηκε παράδοξο σε όσους το έβλεπαν, οι θεατές του θαύματος ήθελαν να τους προσφέρουν θυσίες. Έλεγαν δηλαδή ότι «Οι θεοί πήραν μορφή ανθρώπων και κατέβηκαν σε εμάς». Και ονόμαζαν τον μεν Βαρνάβα Δία, τον δε Παύλο Ερμή, «επειδή αυτός», λέει, «ήταν εκείνος που είχε τον κύριο λόγο». Επειδή όμως αυτό που συνέβαινε αποτελούσε μια μορφή βλασφημίας, ξέσχισαν τα ενδύματά τους, ακολουθώντας ακόμη τις ιουδαϊκές παραδόσεις και τα άγραφα έθιμα. Έχει όμως κατακριθεί το έθιμο αυτό, καθώς δεν προέρχεται από τον νόμο και είναι παντελώς ανώφελο. Και βεβαίως ο Θεός των όλων είπε προς τους Ιουδαίους, οι οποίοι επινοούσαν τέτοια πράγματα και απομακρύνονταν πολύ από την αληθινή ευσέβεια: «Επιστρέψτε σε εμένα με όλη σας την καρδιά, με νηστεία, με κλάμα και με θρήνο, και ξεσχίστε τις καρδιές σας, και όχι τα ενδύματά σας».

Βλέπεις λοιπόν και ο ίδιος πώς επικράτησε ο λόγος τους, εφόσον και το δικό τους βιβλίο των Πράξεων καταθέτει μαρτυρία σύμφωνη και εναρμονισμένη με αυτά· εκεί εξιστορείται ότι και οι ίδιοι, μέσω της ενέργειας των παραδόξων θαυμάτων που επιτελούσαν στο όνομα του Ιησού, προκαλούσαν την έκπληξη των παρευρισκομένων και των θεατών. Διότι, όπως ήταν φυσικό, πρώτα προκαλούσαν την έκπληξη των θεατών μέσω των έργων· έπειτα, με αυτόν τον τρόπο, τους καθιστούσαν πρόθυμους να ρωτούν με ενδιαφέρον ποιος άραγε ήταν αυτός, με τη δύναμη και την επίκληση του οποίου είχε γίνει το θαύμα· κατόπιν, όταν τους δίδασκαν, διαπίστωναν ότι εκείνοι με την πίστη τους είχαν ήδη προλάβει τη διδασκαλία τους. Διότι, καθώς δεν είχαν πεισθεί απλώς από τα λόγια, αλλά είχαν ήδη κατακτηθεί από τα έργα, αποκτούσαν εύκολα τη διάθεση να αποδεχθούν τα λόγια. Αναφέρεται μάλιστα ότι ορισμένοι προσέφεραν θυσίες ταύρων και σπονδές στους μαθητές του Ιησού, θεωρώντας ότι ήταν πλέον θεοί· και θεώρησαν κάποιον από αυτούς ως τον Ερμή και κάποιον άλλον ως τον Δία. Τόσο πολύ είχε εκπλήξει τη διάνοιά τους η επίδειξη των παραδόξων έργων. Έτσι, λοιπόν, σε ανθρώπους που είχαν διαμορφώσει τέτοια διάθεση, όλα όσα κήρυτταν για τον Ιησού θεωρούνταν πλέον εύλογα ότι ήταν αληθινά, και τη μαρτυρία τους για την ανάστασή Του μετά τον θάνατο δεν την κατέθεταν με λόγια απλά και αναπόδεικτα, αλλά έπειθαν μέσω της ίδιας της ενεργείας, παρουσιάζοντας τα έργα Εκείνου που ζει.

Ονόμαζαν δε τον μεν Βαρνάβα Δία, τον δε Παύλο Ερμή, επειδή αυτός ήταν ο κύριος ομιλητής. Και ο ιερέας του Δία, που βρισκόταν προ της πόλεώς τους, αφού έφερε ταύρους και στεφάνια στις πύλες, ήθελε να προσφέρει θυσία μαζί με τα πλήθη. Αλλά αυτό δεν ήταν ακόμη φανερό· διότι ομιλούσαν στην τοπική τους διάλεκτο, λέγοντας ότι οι θεοί, αφού ομοιώθηκαν με ανθρώπους, κατέβηκαν σε εμάς· γι' αυτό δεν τους έλεγαν τίποτα.

Και πάλι στα Λύστρα όχι μόνο είχαν εκπλαγεί, αλλά έφεραν και ταύρους στολισμένους με στεφάνια, και επιχειρούσαν να προσφέρουν θυσία στον Παύλο και στον Βαρνάβα. Δες την κακουργία του διαβόλου: μέσω εκείνων με τους οποίους ο Κύριος προσπαθούσε να εξαλείψει την ασέβεια από την οικουμένη, μέσω αυτών ακριβώς εκείνος προσπαθούσε να την εισαγάγει, πείθοντας πάλι τους ανθρώπους να θεωρούν άλλους ανθρώπους ως θεούς, πράγμα το οποίο έπραξε και στα παλαιότερα χρόνια. Και αυτό ακριβώς είναι που εισήγαγε την αρχή και τη ρίζα της ειδωλολατρίας. Διότι πολλοί, επειδή πέτυχαν νίκες σε πολέμους, και έστησαν τρόπαια, και οικοδόμησαν πόλεις, και προσέφεραν στους ανθρώπους της εποχής τους και άλλες παρόμοιες ευεργεσίες, θεωρήθηκαν θεοί από το πλήθος, και τιμήθηκαν με ναούς και βωμούς, και ολόκληρος ο κατάλογος των ελληνικών θεών απαρτίζεται από αυτούς τους ανθρώπους.

Διότι, εάν θέλαμε να τα απαριθμήσουμε όλα, ο λόγος μας θα κατέληγε σε υπερβολικό μάκρος. Όταν, λοιπόν, και πριν από τα θαύματα και εν μέσω αυτών φαίνεται ότι έκανε εκτενή χρήση του λόγου, πώς θα τολμήσουν πλέον να αποκαλέσουν αδαή περί τον λόγο εκείνον που θαυμάστηκε από όλους προπάντων για την ικανότητά του να διαλέγεται και να δημηγορεί; Διότι για ποιον λόγο οι Λυκάονες υπέθεσαν ότι αυτός είναι ο Ερμής; Το γεγονός βέβαια ότι θεωρήθηκαν θεοί προήλθε από τα θαύματα, το ότι όμως αυτός θεωρήθηκε ο Ερμής δεν προήλθε πλέον από αυτά, αλλά από τον λόγο του. Σε τι άλλο υπερτερούσε έναντι των άλλων αποστόλων αυτός ο μακάριος; Και πώς εξηγείται ότι σε ολόκληρη την οικουμένη το όνομά του βρίσκεται τόσο πολύ στα στόματα όλων; Πού οφείλεται το γεγονός ότι θαυμάζεται περισσότερο από όλους, όχι μόνο από εμάς, αλλά και από τους Ιουδαίους και από τους Έλληνες; Μήπως δεν οφείλεται στην αρετή των επιστολών του, δια της οποίας όχι μόνο τους πιστούς εκείνης της εποχής, αλλά και αυτούς που υπήρξαν από τότε μέχρι σήμερα, καθώς και εκείνους που πρόκειται να υπάρξουν μέχρι την Παρουσία του Χριστού, και τους ωφέλησε και θα τους ωφελήσει; Και δεν θα παύσει να το πράττει αυτό, για όσο καιρό εξακολουθεί να υπάρχει το ανθρώπινο γένος.

Άλλοι απέρριπταν την τιμή εξαιτίας της πρόθεσης και της προσέγγισης εκείνων που την προσέφεραν, όταν αυτή φαινόταν να γίνεται, θα έλεγε κανείς, από άθεους με τρόπο αντίθεο λόγω άγνοιας του αληθινού Θεού. Κάτι τέτοιο γνωρίζουμε ότι συνέβη με τους Λυκάονες, όπως εξιστορείται και στις ιερές Πράξεις των Αποστόλων, όταν οι θείοι κήρυκες άστραψαν σε αυτούς το φως της θεογνωσίας και επιτελούσαν μεγαλουργά θαύματα. Μπροστά σε αυτά, το πλήθος όσων τα είδαν, εκπλησσόμενο υπερβολικά όπως ήταν φυσικό, αναφωνούσε στη μητρική του γλώσσα: «Οι θεοί, παίρνοντας ανθρώπινη μορφή, κατέβηκαν σε εμάς», και μάλιστα απέδωσαν τα ονόματά τους στον Παύλο και τον Βαρνάβα. Ο αρχιερέας τους, μάλιστα, φέρνοντας ταύρους και στεφάνια, επιχειρούσε να προσφέρει θυσία μαζί με τα πλήθη. Οι κήρυκες όμως, δυσανασχετώντας σφόδρα για τα όσα γίνονταν, έσχιζαν τα ιμάτιά τους και απέτρεπαν τους πλανημένους από την παράλογη και εντελώς άτοπη ορμή τους, ομολογώντας ότι και οι ίδιοι είναι άνθρωποι ομοιοπαθείς με αυτούς, ευαγγελιζόμενοι τον σωτήριο λόγο και διδάσκοντας την αποστροφή από τα μάταια. Τέτοιου είδους τιμή και προσκύνηση είναι προτιμότερο να την απορρίπτει κανείς και να την αποφεύγει.

Πώς η ροή του λόγου και η ευφράδεια των λέξεων, συμπορευόμενα με το θαύμα, έκαναν τους ακροατές να θεωρήσουν τον Παύλο Ερμή, και εάν βεβαίως δεν προλάβαινε ο ίδιος να διαρρήξει τα ιμάτιά του, θα του προσφέρονταν δημοσίως ως τιμή ακόμη και θυσίες που αρμόζουν σε θεούς;

Άκουσε το αυτί πορνικά άσματα, αλλά και πάλι στρέφεται στα ρήματα του στόματος του Θεού. Το ίδιο συμβαίνει και με τις άλλες αισθήσεις. Πάλι, το λογιστικό μέρος σφάλλει στα δόγματα, αλλά και πάλι καθαρίζει την προηγούμενη κακία, μεταπίπτοντας στο να δογματίζει ορθά. Και οι υδρίες είναι λίθινες, είτε διότι η σύστασή μας προέρχεται από τη γη, είτε διότι τα δοχεία που πρόκειται να δεχθούν τέτοιον οίνο πρέπει να είναι στερεά και δυσκατάλυτα. Λίθινη υδρία ήταν το λογιστικό του Παύλου, και όταν καταδίωκε, διότι ήταν ζηλωτής των πατρικών παραδόσεων περισσότερο από όλους τους συνομηλίκους του, αλλά και όταν κήρυττε, διότι είχε τόση δύναμη στους λόγους, ώστε και από τους Λυκάονες νομίστηκε πως είναι ο Ερμής, ως ο ηγούμενος του λόγου. «Όταν δε γεύτηκε ο αρχιτρίκλινος το νερό που είχε γίνει κρασί και δεν ήξερε από πού είναι (οι διάκονοι όμως που είχαν αντλήσει το νερό γνώριζαν), φωνάζει τον νυμφίο ο αρχιτρίκλινος και του λέει: Κάθε άνθρωπος βάζει πρώτα το καλό κρασί, και όταν μεθύσουν, τότε το κατώτερο· εσύ έχεις φυλάξει το καλό κρασί έως τώρα.» Ο αρχιτρίκλινος δεν ερωτά τους διακόνους, αλλά τον νυμφίο. Για ποιον λόγο; Οπωσδήποτε κατά θεία οικονομία. Διότι, αν ρωτούσε τους διακόνους, οπωσδήποτε θα αποκάλυπταν το θαύμα, αλλά κανείς δεν θα τους πίστευε. Επειδή αυτή ήταν η αρχή των σημείων, και ακόμα κανένας δεν είχε μεγάλη υπόληψη για τον Χριστό, ώστε ακόμα και αν οι διάκονοι διηγούνταν το θαύμα, κανείς δεν θα πίστευε.