Πατερικές αναφορές στο ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 15:28

Εάν, όμως, οι απόστολοι λένε: «Φάνηκε καλό στο Άγιο Πνεύμα και σε εμάς», όχι τοποθετώντας τον εαυτό τους στο ίδιο επίπεδο με την εξουσία του Πνεύματος, αλλά υποτάσσοντάς τον σε αυτήν, καθώς εμπνέονταν τότε από αυτό, ωσάν να δήλωναν ότι η γνώση, η φρόνηση και η εξουσία είναι μία, δική τους και του Πνεύματος, εσύ προσπαθείς εκβιαστικά να υποβιβάσεις το Πνεύμα στην τάξη των κτισμάτων; Είναι όπως ακριβώς αν ισχυριζόσουν ότι εξισώνεται ο Θεός με τον Μωυσή, ακούγοντας ότι: «Επίστευσε ο λαός στον Κύριο και στον Μωυσή, τον θεράποντά Του».

«Εάν όμως κάποιος δεν έχει Πνεύμα Χριστού, αυτός δεν ανήκει σε Αυτόν.» Έπειτα προσθέτει: «Εάν όμως ο Χριστός είναι μέσα σας», αντί να πει, όπως θα ήταν η λογική συνέχεια: Εάν το Πνεύμα είναι μέσα σας. Ούτε υπάρχει θεία φωνή που να διδάσκει ότι το Πνεύμα είναι δημιούργημα. Διότι το «τα πάντα δημιουργήθηκαν δι' αυτού», αναφέρεται στο πλήθος των κτισμάτων. Το δε Πνεύμα δεν ανήκει σε αυτό το πλήθος, αλλά μαζί με τη Δυάδα συμπληρώνει την Τριάδα, και είναι εντελώς ξένο προς την κτίση, και υπερέχει τα μέγιστα, εφόσον μάλιστα αγιάζει την κτίση και τη ζωοποιεί, και αποτελεί χρίσμα σε εμάς, αλλά ήδη και στην ίδια τη σάρκα του Κυρίου. Και βεβαίως ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός δεν αγιάζεται μέσω κάποιου κτίσματος, όπως λέει ο Πέτρος: «Τον Ιησού από τη Ναζαρέτ, πώς τον έχρισε ο Θεός με Άγιο Πνεύμα και δύναμη.» Ούτε λαμβάνει δύναμη μέσω κτίσματος· λέει δε: «Με το Πνεύμα του Θεού εκβάλλω τα δαιμόνια.» Ούτε καθοδηγείται από κτίσμα· διότι έχει γραφτεί ότι: «Οδηγούνταν από το Πνεύμα στην έρημο.» Ως αυθεντία του Θεού οι μεν παλαιοί προφήτες αναφωνούσαν: «Αυτά λέει ο Κύριος·» οι δε νέοι προφήτες: «Αυτά λέει το Άγιο Πνεύμα·» και οι απόστολοι: «Κρίθηκε ορθό από το Άγιο Πνεύμα και από εμάς.» Γι' αυτό και ο Απόστολος, αποδεικνύοντας ότι εκφέρει θεία λόγια, άλλοτε μεν λέει: «Ή μήπως ζητάτε απόδειξη ότι μιλάει μέσα μου ο Χριστός;» άλλοτε δε, «Νομίζω ότι έχω Πνεύμα Θεού.» Είναι δε πλήρης και η Παλαιά Γραφή από τη δοξολογία του Πνεύματος. «

Κάτι τέτοιο συμβαίνει και με όσους καλούνται από την ελληνική πλάνη· διότι θεραπεύονται από τους μυσταγωγούς χωρίς να σκληραγωγούνται υπερβολικά και χωρίς να βαδίζουν αμέσως τον τραχύ δρόμο, αλλά σαν να τρέφονται με γάλα μέσω μιας ήπιας αγωγής και να προοδεύουν σιγά-σιγά προς τον τέλειο άνδρα, στο μέτρο της ηλικίας του πληρώματος του Χριστού. Γι' αυτό άλλωστε έδωσε εντολή στους αγίους αποστόλους να βαπτίζουν όλα τα έθνη στο όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος, και να τα διδάσκουν να τηρούν όλα όσα τους παρήγγειλε. Εκείνοι, αν και ήθελαν να το πράξουν αυτό, στην αρχή δεν επέβαλαν κανένα βαρύ φορτίο στους πιστούς, χρησιμοποιώντας διδακτική δεξιοτεχνία. Διότι έγραψαν σε όσους προέρχονταν από τα έθνη: «Φάνηκε καλό στο Άγιο Πνεύμα και σε εμάς, να μην σας επιβάλλουμε κανένα επιπλέον βάρος, παρά μόνο να απέχετε από την πορνεία, από το πνιγμένο κρέας και από το αίμα». Γράφει επίσης σε κάποιους ο πανάριστος Παύλος ότι: «Σας πότισα γάλα και όχι στερεά τροφή, διότι δεν μπορούσατε ακόμα, αλλά ούτε και τώρα μπορείτε». Η στερεά τροφή όμως είναι για τους τέλειους, για εκείνους που, λόγω της συνεχούς άσκησης, έχουν τα αισθητήρια της καρδιάς τους γυμνασμένα στη διάκριση του καλού και του κακού. Επομένως, «θα σηκωθούν στους ώμους», λέει, «οι γιοι σου και οι θυγατέρες σου, και τότε θα δεις και θα φοβηθείς, και θα εκσταθείς», δηλαδή, θα θαυμάσεις. Διότι έτσι κάπου λέει και ο θεσπέσιος Αββακούμ: «Κύριε, άκουσα το άγγελμά σου και φοβήθηκα· κατενόησα τα έργα σου και έμεινα έκθαμβος».

Διότι λέει: «Φάνηκε καλό στο Άγιο Πνεύμα και σε μας, να μη σας επιβάλουμε κανένα πρόσθετο βάρος». Ακούς πώς η παραγγελία είναι κατάλληλη για νήπια, και χορηγείται σαν γάλα σε εκείνους που έχουν πιο αδύναμη πνευματική κατάσταση; Και ότι το νοητό νερό θα είναι άφθονο σε αυτούς που είναι «φυτεμένοι στον οίκο του Κυρίου», ώστε «να ανθίσουν στις αυλές του Θεού μας», ποτιζόμενοι βεβαίως από θεία νάματα, και τρεφόμενοι με τα λόγια που έρχονται άνωθεν και από τον ουρανό, το υποδηλώνει λέγοντας ότι όλες οι κοίτες του Ιούδα θα ρεύσουν νερά. Διότι και οι μακάριοι μαθητές ομολογούσαν ότι δέχονται την παράκληση από τον Θεό. Αλλά, οι μεν πρώτες πηγές των νοητών υδάτων, θα ήταν πάντως οι χορηγίες των αγαθών που δίνονται στους αγίους από τον Θεό διά του Πνεύματος· ως δεύτερες δε πηγές υδάτων βρίσκονται να είναι οι λόγοι τους προς εμάς, οι οποίοι μας γεμίζουν με πνευματικά χαρίσματα. Και η πηγή που εκπορεύεται από τον οίκο του Κυρίου, ποια άλλη θα μπορούσε να είναι εκτός από τον Χριστό; Διότι έτσι τον ονόμαζε και ο μακάριος μελωδός, λέγοντας προς τον εν τοις ουρανοίς Πατέρα και Θεό: «Πόσο επλήθυνας το έλεός σου, Θεέ· και οι γιοι των ανθρώπων θα ελπίσουν στη σκέπη των πτερύγων σου. Θα μεθύσουν από την αφθονία του οίκου σου, και θα τους ποτίσεις από τον χείμαρρο της τρυφής σου, διότι σε σένα βρίσκεται η πηγή της ζωής». Επομένως, και πηγή ζωής και χείμαρρος είναι ο Χριστός.

Όταν όμως κάποιος τον προκαλεί, εκείνος που ασκείται στην πραότητα, αν δεν έχει ακόμη εξασκηθεί επαρκώς σε αυτήν, δεν θα παρασυρθεί εύκολα σε οργή; ΠΑΛΛ. Έτσι νομίζω. ΚΥΡ. Και ο έμπειρος σοφός θα αναμετρηθεί με σοφούς, και θα αντιπαρατάξει με γενναιότητα την ορθότητα των λογισμών του ενάντια στις πανουργίες τους; ΠΑΛΛ. Αλήθεια. ΚΥΡ. Και τι γίνεται με εκείνον που έχει κατορθώσει την πραότητα; Δεν του είναι δύσκολο να οργιστεί, ακόμη κι αν κάποιες φορές κάποιοι τον υποκινούν προς αυτό; ΠΑΛΛ. Συμφωνώ. ΚΥΡ. Ορθά λοιπόν ο νόμος, προσωποποιώντας εύστοχα με μορφή γυναίκας την αρετή που συνοικεί με τους αγίους, αναφέρει: «Εάν κάποιος πάρει πρόσφατα γυναίκα, δεν θα βγει στον πόλεμο, και δεν θα του επιβληθεί καμία άλλη υποχρέωση· θα μείνει αμέριμνος στο σπίτι του. Για έναν ολόκληρο χρόνο θα ευφραίνει τη γυναίκα που πήρε». Διότι δεν επιτρέπει να επιβαρύνεται με κόπους και διωγμούς αυτός που είναι τρόπον τινά αρχάριος και του οποίου η προθυμία για το αγαθό είναι ακόμη νεαρή, αλλά ορίζει να μένει απερίσπαστος στον εαυτό του, ώστε, θερμαινόμενος, να συνδεθεί στενά με τη φιλοστοργία προς την αρετή. Κάτι παρόμοιο θα διαπιστώσουμε ότι έπραξαν και οι άγιοι Απόστολοι, οι οποίοι, προς εκείνους που επιστρέφουν από τα έθνη και έχουν κληθεί πρόσφατα στην επίγνωση του Θεού, γράφουν με σαφήνεια: «Διότι φάνηκε καλό στο Άγιο Πνεύμα και σε εμάς, να μη σας επιβάλουμε κανένα πρόσθετο βάρος, παρά μόνο να απέχετε από την πορνεία, το πνικτό κρέας και το αίμα».

Διότι δειλοί είναι όλοι όσοι εμπλέκονται σε αυτά, και όχι μόνο ακατάλληλοι για τον νοητό πόλεμο, αλλά θα μπορούσαν να γίνουν και σε άλλους αίτιοι δειλίας και φυγής. Διότι τους κάνει να οπισθοχωρούν η προσκόλληση στα προαναφερθέντα πάθη, και οι κακές συναναστροφές φθείρουν τα καλά ήθη. Γι' αυτό και ο μέγας Παύλος, επιπλήττοντας αυτούς που τον εμπόδιζαν να ανεβεί στα Ιεροσόλυμα, έλεγε: «Τι κάνετε, κλαίγοντας και συνθλίβοντάς μου την καρδιά; Διότι εγώ είμαι έτοιμος όχι μόνο να δεθώ, αλλά και να πεθάνω υπέρ του ονόματος του Κυρίου μας Ιησού Χριστού». Εάν δε κάποιος έχει πάρει γυναίκα προσφάτως, δεν θα βγει στον πόλεμο· για έναν ολόκληρο χρόνο θα ευφραίνει τη γυναίκα του, την οποία πήρε. Διότι δεν πρέπει αυτός που μόλις έλαβε την αρετή ως σύνοικό του να εξάγεται σε κόπους και διωγμούς, μέχρις ότου δεθεί στενά με τη φιλοστοργία της· αυτό άλλωστε υποδήλωσε η ετήσια ευφροσύνη. Κάτι τέτοιο έπραξαν και οι απόστολοι, στέλνοντας επιστολή σε αυτούς από τα έθνη που μόλις είχαν προσέλθει στην ευσέβεια. «Διότι φάνηκε καλό», λέει, «στο Άγιο Πνεύμα και σε εμάς να μην σας επιθέσουμε κανένα επιπλέον βάρος, παρά μόνο να απέχετε από την πορνεία, το πνικτό, το αίμα και τα ειδωλόθυτα». Εάν κάποιος ανοίξει λάκκο και δεν τον σκεπάσει με κάλυμμα, και πέσει εκεί μοσχάρι ή γάιδαρος, ο κύριος του λάκκου θα καταβάλει αργύρια στον κύριό του· ενώ το νεκρό ζώο θα ανήκει στον ίδιο.

Ασφάλισε την ψυχή σου, ώστε ποτέ να μην φας τίποτα από αυτά που έχουν προσφερθεί στα είδωλα. Διότι για αυτά τα φαγητά δεν έχει υπάρξει μέριμνα μόνο από εμένα τώρα, αλλά ήδη και από τους αποστόλους και από τον Ιάκωβο, τον επίσκοπο αυτής της εκκλησίας. Και γράφουν οι απόστολοι και οι πρεσβύτεροι προς όλα τα έθνη καθολική επιστολή, να απέχουν πρωτίστως από τα ειδωλόθυτα, και έπειτα από το αίμα και από το πνικτό. Διότι πολλοί από τους ανθρώπους, όντας θηριώδεις και ζώντας σαν σκυλιά, από τη μία ρουφούν το αίμα, μιμούμενοι τον τρόπο των πιο άγριων θηρίων, και από την άλλη καταβροχθίζουν τα πνιγμένα χωρίς φειδώ. Εσύ όμως, ο δούλος του Χριστού, όταν τρως, να φροντίζεις να τρως με ευλάβεια. Και για τα φαγητά, αυτά είναι αρκετά.

Διότι, εξαιτίας της συζήτησης στην Αντιόχεια που προκλήθηκε από εκείνους οι οποίοι υποστήριζαν ότι πρέπει να περιτέμνονται και να τηρούν τα έθιμα του Μωυσή, και αφού στάλθηκαν ο Παύλος και ο Βαρνάβας, οι απόστολοι που βρίσκονταν εκεί στα Ιεροσόλυμα ελευθέρωσαν με έγγραφη επιστολή ολόκληρη την οικουμένη από όλες τις νομικές και τυπικές διατάξεις. Όμως δεν απέδωσαν στους εαυτούς τους την αυθεντία μιας τέτοιας πράξης, αλλά ομολογούν αποστέλλοντας εγγράφως: «Διότι φάνηκε καλό στο Άγιο Πνεύμα και σε εμάς, να μην σας επιβάλουμε κανένα επιπλέον βάρος εκτός από αυτά τα αναγκαία: να απέχετε από ειδωλόθυτα, από αίμα, από πνικτό κρέας και από πορνεία». Με αυτά που έγραφαν δήλωναν σαφώς το εξής: ότι, αν και το κείμενο γράφτηκε μέσω ανθρώπων αποστόλων, εντούτοις το διάταγμα είναι οικουμενικό και προέρχεται από το Άγιο Πνεύμα, το οποίο οι γύρω από τον Βαρνάβα και τον Παύλο, αφού το έλαβαν, το εδραίωσαν σε όλη την οικουμένη.

Συμβούλευσε να αποθούμε τη δόξα, την τιμή και τους επαίνους που προέρχονται από τους ανθρώπους, και να μην τα αποδεχόμαστε καθόλου στον νου μας, αλλά να περιμένουμε την αληθινή δόξα και τον έπαινο μόνο από τον Θεό, όπως έχει προαναφερθεί. Διότι ο Κύριος δεν δίδαξε να μην γίνεται γνωστό στους ανθρώπους κάποιο καλό που επιτελούμε. Πώς θα ήταν δυνατόν κάτι τέτοιο, όταν σε άλλες περιπτώσεις προέτρεψε να λάμψουν ως φως τα καλά μας έργα μπροστά στους ανθρώπους, ώστε να γίνονται προς δόξαν του Θεού; Διότι λέει: «Για να δουν τα καλά σας έργα και να δοξάσουν τον Πατέρα σας που βρίσκεται στους ουρανούς». Και οι Απόστολοι εξάλλου, νομοθετώντας δια του Πνεύματος να μην επιβαρύνουν καθόλου τους προερχόμενους από τα έθνη, παρά μόνο να τηρούν τα απολύτως αναγκαία, δηλαδή την αποχή από την πορνεία, τα ειδωλόθυτα, το πνικτό κρέας και το αίμα, αποσιώπησαν το μεγάλο πλήθος των εντολών από πολλή και αμέτρητη αγαθότητα και συγκατάβαση. Τούτο το έπραξαν ώστε, ελαφρώνοντας τον ζυγό της νοητής και νηπιώδους ηλικίας τους, να τους προτρέψουν πρώτα να εισέλθουν στην πίστη εγκαταλείποντας την ειδωλολατρία, προκειμένου οι πιστοί, υπακούοντας σταδιακά στον λόγο της αλήθειας, να αξιωθούν να φτάσουν στα ανώτερα παραγγέλματα των εντολών και στην πνευματική αύξηση.

Έτσι λένε οι Γραφές: «Θα αποστείλεις το Πνεύμα σου και θα ανακαινίσεις το πρόσωπο της γης», όμοιο με το να λέει «θα εξαποστείλεις τον Λόγο σου και θα τα λιώσεις»· «Ενώ δε αυτοί λειτουργούσαν», λέει, «στον Κύριο και νήστευαν, είπε το Άγιο Πνεύμα: Ξεχωρίστε μου, λοιπόν, τον Βαρνάβα και τον Σαύλο για το έργο στο οποίο τους έχω προσκαλέσει», όμοιο με το να λέει «ο δε Κύριος είπε: είσελθε στην πόλη και εκεί θα σου ειπωθεί τι πρέπει να κάνεις»· «Αυτοί, λοιπόν, αφού στάλθηκαν από το Άγιο Πνεύμα, κατέβηκαν στη Σελεύκεια», όπως θα έλεγε ο Χριστός: «Ιδού, σας αποστέλλω σαν πρόβατα ανάμεσα σε λύκους»· «Διότι φάνηκε καλό στο Άγιο Πνεύμα να μην επιβληθεί κανένα άλλο βάρος εκτός από τα αναγκαία», όπως θα έλεγε: «λέω δε όχι εγώ, αλλά ο Κύριος, η γυναίκα να μην χωριστεί από τον άνδρα»· «Διήλθαν δε τη Φρυγία και τη Γαλατική χώρα, επειδή εμποδίστηκαν από το Άγιο Πνεύμα να κηρύξουν τον λόγο στην Ασία· και όταν έφτασαν στη Μυσία, προσπαθούσαν να πορευτούν προς τη Βιθυνία, και δεν τους άφησε το Πνεύμα», όπως θα έλεγε ο Χριστός: «Πορευθείτε και βαπτίστε όλα τα έθνη» 〈ή〉 «μη βαστάζετε σακίδιο ούτε ραβδί ούτε υποδήματα». «Οι οποίοι, λέει, έλεγαν στον Παύλο μέσω του Πνεύματος να μην ανεβεί στα Ιεροσόλυμα» ή ο Άγαβος: «αυτά λέει το Άγιο Πνεύμα: τον άνδρα στον οποίο ανήκει αυτή η ζώνη», όμοιο με αυτό που είπε ο Παύλος: «Εφόσον ζητάτε απόδειξη του Χριστού που λαλεί μέσα μου;».

Διότι, αφού ο Μωυσής έδωσε κάθε εντολή, έφτασε στο τέλος του βιβλίου και «τα συνέκλεισε όλα σε κατάρα», λέγοντας: «Επικατάρατος όποιος δεν εμμένει σε όλα τα γραμμένα λόγια σε τούτο το βιβλίο, ώστε να τα εφαρμόσει». Ήλθε λοιπόν (ο Χριστός), λύνοντας όσα ήταν δεμένα με τα δεσμά της κατάρας, και χαρίζοντάς μας, αντί των μικρών που δεν μπορούσαν να εκπληρωθούν, τα ανώτερα, τα οποία δεν συγκρούονται το ένα με το άλλο ως προς την εκπλήρωση του έργου, όπως τα προηγούμενα. Διότι έτσι, εξετάζοντας κάθε αίρεση σε σχέση με την τήρηση του σαββάτου και της περιτομής και των άλλων, πολλές φορές αναπτύξαμε το πώς ο Κύριος μάς έχει χαρίσει τα τελειότερα. Πώς λοιπόν θα μπορέσουν τέτοιοι άνθρωποι να έχουν απολογία, εφόσον δεν υπάκουσαν στο Άγιο Πνεύμα, το οποίο μέσω των αποστόλων είπε σε όσους από τα έθνη πίστεψαν «να μην τους επιβάλλεται κανένα βάρος εκτός από τα αναγκαία: να απέχουν από αίμα, από πνιγμένο ζώο, από πορνεία και από ειδωλόθυτα»; Και πώς δεν θα εκπέσουν από τη χάρη του Θεού, όταν ο άγιος απόστολος Παύλος λέει ότι «εάν περιτέμνεστε, ο Χριστός δεν θα σας ωφελήσει σε τίποτα» και «όσοι καυχάσθε με τον νόμο, εκπέσατε από τη χάρη»; 9. Θα είναι αρκετή, λοιπόν, και για τούτη την αίρεση η σύντομη αυτή πραγμάτευσή μας. Διότι οι άνθρωποι αυτοί ελέγχονται αμέσως και καταρρίπτονται εύκολα, όντας μάλλον Ιουδαίοι και τίποτε άλλο. Εντούτοις, αυτοί είναι απολύτως εχθρικοί προς τους Ιουδαίους.

Έτσι αναφέρουν οι Γραφές: «Θα αποστείλεις το Πνεύμα σου, και θα ανακαινίσεις το πρόσωπο της γης», πράγμα όμοιο με το να λέγει: «Θα εξαποστείλεις τον λόγο σου και θα τα λιώσεις»· «Ενώ δε αυτοί (λέγει) λειτουργούσαν στον Κύριο και νήστευαν, είπε το Άγιο Πνεύμα: ξεχωρίστε για μένα τον Βαρνάβα και τον Σαύλο για το έργο στο οποίο τους έχω προσκαλέσει», πράγμα όμοιο με το να λέγει: «Ο δε Κύριος είπε, είσελθε στην πόλη, και εκεί θα σου λαληθεί τι πρέπει να κάνεις»· «Αυτοί λοιπόν, αφού απεστάλησαν από το Άγιο Πνεύμα, κατέβηκαν στη Σελεύκεια», όπως θα έλεγε ο Χριστός: «Ιδού, σας αποστέλλω ως πρόβατα εν μέσω λύκων»· «Διότι φάνηκε καλό στο Άγιο Πνεύμα να μην επιβληθεί κανένα άλλο βάρος, εκτός από τα αναγκαία», όπως θα έλεγε: «Λέγω δε, όχι εγώ, αλλά ο Κύριος, η γυναίκα να μη χωριστεί από τον άνδρα»· «Διήλθαν δε τη Φρυγία και τη χώρα της Γαλατίας, εμποδισθέντες από το Άγιο Πνεύμα να κηρύξουν τον λόγο στην Ασία.

«Αφού εκλέξαμε», είπε, «άνδρες από αναμεσά μας». Έπειτα, για να μη φανεί ότι η αποστολή εκείνων αποτελεί δυσφήμιση του Παύλου και του Βαρνάβα, δες τα εγκώμιά τους: «Σε ανθρώπους», λέει, «που έχουν παραδώσει τις ψυχές τους υπέρ του ονόματος του Κυρίου μας Ιησού Χριστού. Στείλαμε, λοιπόν, τον Ιούδα και τον Σίλα, για να σας αναγγείλουν και αυτοί προφορικά τα ίδια. Διότι φάνηκε καλό στο Άγιο Πνεύμα και σε εμάς». Άρα, δεν υπάρχει τίποτε το ανθρώπινο, εάν το Πνεύμα τα εγκρίνει αυτά. «Να μη σας επιβληθεί κανένα επιπλέον βάρος». Πάλι ονομάζει τον νόμο βάρος. Έπειτα δικαιολογείται και για αυτά τα ίδια: «Εκτός από αυτά τα αναγκαία: να απέχετε από τα ειδωλόθυτα, από το πνικτό, από την πορνεία και από το αίμα· από τα οποία εάν προφυλάσσετε τους εαυτούς σας, θα πράξετε άριστα». Αυτά δεν τα όριζε η Καινή Διαθήκη· διότι πουθενά δεν μίλησε για αυτά ο Χριστός· αλλά τα λαμβάνουν από τον Νόμο. «Και από το πνικτό», λέει. Εδώ αποτρέπει τον φόνο. «Αυτοί λοιπόν, αφού αναχώρησαν, ήλθαν στην Αντιόχεια, και συγκεντρώνοντας το πλήθος, επέδωσαν την επιστολή. Όταν δε την ανέγνωσαν, χάρηκαν για την παράκληση». Έπειτα, δηλώνοντας ότι και εκείνοι τους παρακάλεσαν, πρόσθεσε: «Ο Ιούδας και ο Σίλας, επειδή ήταν και αυτοί προφήτες, με πολλά λόγια παρακάλεσαν τους αδελφούς και τους στήριξαν. Αφού δε παρέμειναν εκεί κάποιο διάστημα, απολύθηκαν με ειρήνη από τους αδελφούς προς τους αποστόλους».

Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο πρόσθεσε και τη φράση: «Σε ανθρώπους που έχουν παραδώσει τη ζωή τους υπέρ του ονόματος του Κυρίου μας Ιησού Χριστού». Και για ποιον λόγο είπε: «Φάνηκε καλό στο Άγιο Πνεύμα και σε εμάς», μολονότι αρκούσε να πει: «Στο Άγιο Πνεύμα»; Το μεν «Στο Άγιο Πνεύμα», για να μη νομίσουν ότι η απόφαση είναι ανθρώπινη· το δε «σε εμάς», για να διδαχθούν ότι και οι ίδιοι την αποδέχονται, αν και προέρχονταν από την περιτομή. «Να μην σας επιβληθεί», λέει, «κανένα επιπλέον βάρος». Αυτά τα λέγουν, επειδή ο λόγος απευθυνόταν σε ανθρώπους που ήταν ακόμη ασθενείς και φοβισμένοι· γι' αυτό και προστίθεται αυτό. Δείχνει δε ότι ο λόγος δεν είναι προϊόν συγκατάβασης, ούτε ειπώθηκε επειδή τους λυπήθηκαν σαν να ήταν ασθενείς, αλλά το αντίθετο· διότι ήταν μεγάλος ο σεβασμός των διδασκάλων, επειδή εκείνο αποτελούσε περιττό βάρος. Πρόσεξε ότι πρόκειται για σύντομη επιστολή που δεν περιέχει τίποτε περισσότερο, ούτε ρητορικές κατασκευές ούτε συλλογισμούς, αλλά πρόσταγμα· διότι αποτελούσε νομοθεσία του Πνεύματος. Διαρκώς το αποκαλούν βάρος. Και πάλι, αφού συγκέντρωσαν το πλήθος, επέδωσαν την επιστολή. Μετά την επιστολή, και οι ίδιοι τους προτρέπουν με τον λόγο τους· διότι έπρεπε να γίνει και αυτό, ώστε να απαλλαγούν από κάθε υποψία. «Και αυτοί», λέει, «όντας προφήτες, με εκτενή λόγο παρηγόρησαν και στήριξαν τους αδελφούς». Εδώ καταδεικνύει την αξιοπιστία. Διότι βεβαίως μπορούσε και ο Παύλος, αλλά έπρεπε να μιλήσουν αυτοί. Αφού δε παρέμειναν εκεί για κάποιο χρονικό διάστημα, αναχώρησαν με ειρήνη. Δεν υπάρχει πλέον διένεξη, δεν υπάρχει πλέον αποστροφή.

ΤΙΤΛΟΣ ΙΓ΄. — Περί τροφών και των αναγκαίων για το ζην. «Όπως τα χλωρά χόρτα, σας τα έχω δώσει όλα· όμως δεν θα φάτε κρέας με το αίμα της ζωής του.» «Από τον καρπό των έργων σου θα χορτάσει η γη.» «Τα πρωταρχικά για τη ζωή των ανθρώπων είναι το ψωμί και το νερό, το ένδυμα και η φωτιά, ο σίδηρος και το αλάτι, το σιμιγδάλι του σιταριού, το λάδι, το γάλα και το μέλι· όλα αυτά για τους ευσεβείς είναι για το καλό τους.» «Διότι φάνηκε καλό στο Άγιο Πνεύμα και σε εμάς, να μη σας επιβάλουμε κανένα πρόσθετο βάρος, εκτός από αυτά τα αναγκαία: να απέχετε από τα ειδωλόθυτα, από το αίμα, από τα πνιγμένα ζώα και από την πορνεία· αν προφυλάσσετε τους εαυτούς σας από αυτά, θα πράξετε άριστα.» «Γνωρίζω και είμαι πεπεισμένος εν Κυρίω Ιησού, ότι τίποτε δεν είναι ακάθαρτο από μόνο του, παρά μόνο για εκείνον που θεωρεί ότι κάτι είναι ακάθαρτο. Εάν όμως ο αδελφός σου λυπείται εξαιτίας μιας τροφής, τότε δεν συμπεριφέρεσαι πλέον σύμφωνα με την αγάπη. Μην καταστρέφεις με την τροφή σου εκείνον για τον οποίο πέθανε ο Χριστός. Εκείνος που αμφιβάλλει, εάν φάει, κατακρίνεται.» «Όλα είναι καθαρά για τους καθαρούς· αντίθετα, για τους μιασμένους και τους απίστους τίποτε δεν είναι καθαρό, αλλά έχει μιανθεί τόσο ο νους όσο και η συνείδησή τους.» ΣΤΟΙΧΕΙΟ Γ΄.

Σχετικά με το τέταρτο, για να μιλήσουμε συνοπτικά, στις Πράξεις των Αποστόλων είναι γραμμένο κατά λέξη ως εξής: «Οι απόστολοι, οι πρεσβύτεροι και οι αδελφοί, προς τους πιστούς από τα έθνη, χαίρετε· φάνηκε καλό στο Άγιο Πνεύμα και σε εμάς να μη σας επιβάλουμε κανένα επιπλέον βάρος, εκτός από αυτά τα αναγκαία: να απέχετε από τα ειδωλόθυτα, και από το αίμα, και από το πνικτό, και από την πορνεία· από τα οποία, αν προφυλάσσετε τους εαυτούς σας, θα πράξετε καλώς». Ακολουθώντας αυτές τις διατάξεις, και η Έκτη Σύνοδος αποφαίνεται στον εξηκοστό έβδομο κανόνα της: «Αν κάποιος από τώρα επιχειρήσει να φάει αίμα ζώου, με οποιονδήποτε τρόπο, αν μεν είναι κληρικός να καθαιρείται, αν δε λαϊκός να αφορίζεται».

Συμφωνία. «Διότι και στον νέο Νόμο του Ευαγγελίου απαγορεύεται να τρώγονται τέτοια πράγματα. Επειδή, όταν συγκεντρώθηκαν οι ίδιοι αυτοί Απόστολοι, έγραψαν προς τους εθνικούς που κατοικούσαν στην Αντιόχεια, στη Συρία και στην Κιλικία, τα εξής: Φάνηκε καλό στο Άγιο Πνεύμα και σε εμάς, να μην σας επιβάλουμε κανένα επιπλέον βάρος, παρά μόνο αυτά τα αναγκαία.