Πατερικές αναφορές στο ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 16:14

Και υπήρχαν βέβαια κατά την αρχαιότητα τόποι προσευχής και στους Ιουδαίους έξω από την πόλη και στους Σαμαρείτες, όπως βρίσκουμε και στις Πράξεις των Αποστόλων, εκεί όπου η πορφυροπώλις Λυδία συνάντησε τη συνοδεία του αγίου Παύλου, όπως ακριβώς διηγείται η θεία Γραφή, ότι δηλαδή «ενομίζετο ότι είναι τόπος προσευχής»· και πλησίασαν και δίδασκαν οι απόστολοι τις γυναίκες που είχαν συγκεντρωθεί εκείνη την ώρα. Αλλά υπάρχει και τόπος προσευχής στα Σίκιμα, στη σημερινή Νεάπολη, έξω από την πόλη στην πεδιάδα σε απόσταση περίπου δύο μιλίων, ο οποίος έχει κατασκευαστεί σε σχήμα θεάτρου υπαίθρια και σε ανοικτό χώρο από τους Σαμαρείτες, οι οποίοι μιμούνται σε όλα τους Ιουδαίους. 2. Αυτοί δε οι παλαιότεροι Μασσαλιανοί, οι οποίοι προέρχονταν από τους Έλληνες, εκείνοι δηλαδή πριν από τους σημερινούς που εξορμώνται δήθεν από το όνομα του Χριστού, αφού και οι ίδιοι σε κάποιες περιοχές κατασκεύασαν τέτοιους μικρούς τόπους, που ονομάζονταν τόποι προσευχής και ευκτήρια, και σε άλλα μέρη έφτιαξαν για τον εαυτό τους ουσιαστικά κάποιο ομοίωμα εκκλησίας, συγκεντρώνονταν κάθε βράδυ και κάθε πρωί ανάβοντας πολλούς λύχνους και φώτα, και, κάνοντας επί πολύ ώρα διάφορες απαγγελίες από τους σπουδαίους ανάμεσά τους και αναπέμποντας κάποιες επευφημίες δήθεν προς τον Θεό, απατούν τους εαυτούς τους θεωρώντας ότι μέσω των απαγγελιών και των επευφημιών δήθεν εξευμενίζουν τον Θεό. Η δε άγνοια, ούσα τυφλή, τα προκαλεί όλα αυτά στους πλανημένους μέσα από την ψευδαίσθηση της οιήσεως.

Και κάποια γυναίκα με το όνομα Λυδία, έμπορος πορφύρας, από την πόλη των Θυατείρων, η οποία σεβόταν τον Θεό, άκουγε· της οποίας ο Κύριος διάνοιξε την καρδιά για να προσέχει στα όσα ελέγοντο από τον Παύλο. Δες και πάλι την έλλειψη αλαζονείας. Γυναίκα ήταν αυτή και ταπεινή, και τούτο είναι φανερό από το επάγγελμά της· αλλά παρατήρησε το φιλόσοφο πνεύμα της. Διότι πρώτον μεν μαρτύρησε γι' αυτήν ακριβώς αυτό, το ότι δηλαδή σεβόταν τον Θεό, και έπειτα το ότι προσκάλεσε η ίδια τους αποστόλους. Όταν δε βαπτίσθηκε αυτή και ο οίκος της, παρακάλεσε λέγοντας: «Κύριοί μου, εάν με έχετε κρίνει ότι είμαι πιστή στον Κύριο, εισέλθετε στον οίκο μου και μείνετε». Και μας πίεσε επίμονα.

Πού είναι τώρα οι πλούσιοι, εκείνοι που μετρούν τόκους και τόκους επί τόκων, αυτοί που παίρνουν τα πάντα και ποτέ δεν χορταίνουν; Ακούσατε τη φωνή του Πέτρου, η οποία αποδεικνύει την πενία ως μητέρα του πλούτου; Εκείνης της φωνής που δεν έχει τίποτα, και όμως είναι πιο εύπορη από εκείνους που φορούν τα βασιλικά διαδήματα; Διότι αυτή η φωνή, που δεν έχει τίποτα, και νεκρούς ανέστησε, και χωλούς ανόρθωσε, και δαίμονες εξεδίωξε, και χάρισε τέτοια πράγματα, τα οποία εκείνοι που περιβλήθηκαν την αλουργίδα και καθοδηγούν μεγάλα και φοβερά στρατόπεδα ουδέποτε μπόρεσαν να καταφέρουν· αυτή είναι η φωνή εκείνων που έχουν ήδη μεταστεί στον ουρανό, εκείνων που έχουν κατακτήσει εκείνη την κορυφή. Με αυτόν τον τρόπο είναι δυνατόν, ενώ δεν έχει κανείς τίποτα, να κατέχει τα πάντα· έτσι είναι δυνατόν, ενώ δεν αποκτά τίποτα, να έχει αποκτήσει τα πάντα. Εάν όμως αποκτήσουμε τα πάντα, τότε έχουμε αποστερηθεί τα πάντα. Ίσως τα λεγόμενα να μοιάζουν με αίνιγμα, αλλά δεν είναι. «Μα πώς», ρωτά κάποιος, «αυτός που δεν έχει τίποτα, κατέχει τα πάντα; Δεν ισχύει πολύ περισσότερο αυτό για εκείνον που έχει τα πάντα;». Σε καμία περίπτωση, αλλά συμβαίνει το ακριβώς αντίθετο. Διότι εκείνος που δεν έχει τίποτα εξουσιάζει τους πάντες, όπως ακριβώς έκαναν και εκείνοι (οι Απόστολοι)· διότι γι' αυτούς όλα τα σπίτια της οικουμένης ήταν ανοιχτά, και εκείνοι που τους τα προσέφεραν αισθάνονταν ευγνωμοσύνη, και πήγαιναν σε αυτούς σαν να πήγαιναν σε φίλους και συγγενείς. Έτσι πήγαν στην πορφυροπώλιδα, και εκείνη σαν υπηρέτρια έθεσε στη διάθεσή τους τα υπάρχοντά της· πήγαν και στον δεσμοφύλακα, και εκείνος τους άνοιξε ολόκληρο το σπίτι του· και σε αμέτρητους άλλους.

Διότι και αλλού αναφέρει ότι πρόσεχαν αυτά που έλεγε ο Παύλος· επειδή ο Κύριος άνοιξε την καρδιά τους για να προσέχουν τα όσα κηρύσσονταν από αυτόν. Όταν όμως ακούσεις ότι ταπεινώνει όρη, και πραγματοποιεί θερισμό, και καθιστά ώριμο τον καρπό, και δημιουργεί μεγάλη ευκολία, μην αποστερήσεις αυτούς που πιστεύουν από τα μέγιστα κατορθώματα· διότι δεν παραβίαζε την ελευθερία της γνώμης, ούτε καταργούσε το αυτεξούσιο, αλλά συνεργούσε και βοηθούσε και άπλωνε το χέρι Του. Διότι, αν τα πάντα εξαρτώνταν αποκλειστικά από Εκείνον, τίποτα δεν θα εμπόδιζε να σωθούν όλοι· τώρα όμως, το ένα μέρος προερχόταν από Εκείνον, και το άλλο από όσους προσέρχονταν στην πίστη. Από εκείνους που προσέρχονταν προερχόταν το να θελήσουν και να επιλέξουν, και να επιδείξουν μεγάλη προθυμία και γενναία πίστη, ενώ από Εκείνον προερχόταν το να παρέχει τα δώρα, και να καθιστά τον λόγο κατανοητό και τη διδασκαλία σαφή, και να καταβάλλει τους σπόρους, και να βοηθά ώστε να καταστεί καρποφόρα και ώριμη η ακρόαση.

Αλλ' ίσως θα μπορούσε να πει κάποιος, πράγμα που βέβαια είναι και αληθές, ότι εννοεί μια άλλη πίστη, μέσω της οποίας γίνονταν θαύματα. Γνωρίζω και εγώ ότι είναι διαφορετική εκείνη, για την οποία έλεγαν και οι απόστολοι: «Πρόσθεσέ μας πίστη»· και διαφορετική από αυτήν σύμφωνα με την οποία είμαστε όλοι πιστοί, χωρίς μεν να επιτελούμε σημεία, έχοντας όμως τη γνώση της ευσέβειας. Αλλά και εδώ υπάρχει ανάγκη από τη βοήθεια του Πνεύματος. Διότι και για κάποια γυναίκα γράφει ο Λουκάς, ότι «διήνοιξε την καρδιά της, για να προσέχει σε όσα έλεγε ο Παύλος». Και ο Χριστός λέει: «Κανείς δεν έρχεται σε εμένα, εάν δεν τον ελκύσει ο Πατέρας». Επομένως, εάν αυτό εξαρτάται από τον Θεό, σε τι αμαρτάνουν όσοι απιστούν, όταν ούτε το Πνεύμα βοηθά, ούτε ο Πατέρας ελκύει, ούτε ο Υιός οδηγεί; Διότι και για τον εαυτό του λέει: «Εγώ είμαι η οδός». Και το λέει αυτό, για να δείξει ότι υπάρχει ανάγκη από τον ίδιο προκειμένου να προσαχθεί κάποιος στον Πατέρα.