Πατερικές αναφορές στο ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 16:17

Ο ίδιος ο Φίλιππος στη Σαμάρεια εξέβαλε πολλά πνεύματα, και χωλοί και παράλυτοι θεραπεύθηκαν από αυτόν. Ο Παύλος, πλησιάζοντας στη Δαμασκό, είδε οπτασία, και αμέσως έγινε ευαγγελιστής. Ο Παύλος στα Λύστρα θεράπευσε τον Αινέα, ο οποίος ήταν χωλός εκ γενετής, στο όνομα του Κυρίου. Ο Παύλος κλήθηκε στη Μακεδονία από οπτασία. Ο Παύλος καθάρισε τη γυναίκα που είχε πνεύμα Πύθωνος. Ο Παύλος και ο Σίλας ρίχτηκαν σε φυλακή στους Φιλίππους, και είχαν τα πόδια τους ασφαλισμένα στο ξύλο.

Και σε όσα φάνηκε ότι δοξάζει τον Χριστό, έχει πλανηθεί. Διότι, αν ήταν του Χριστού, θα μιλούσε σύμφωνα με τους αγίους αποστόλους, όπως λέει ο καθένας από αυτούς: ο Πέτρος πρώτος λέγοντας ότι «εμείς από αυτόν ακούσαμε», και ο ίδιος ο Κύριος λέγοντας «εκείνος που ακούει εσάς, ακούει εμένα», και ο Παύλος λέγοντας «γίνετε μιμητές μου, όπως κι εγώ του Χριστού». Αυτή, όμως, λέει την αλήθεια ενώ ψεύδεται, και μάλιστα χωρίς να το θέλει. Διότι ορθώς μιλάει, όταν ισχυρίζεται ότι δεν πρέπει να ακούν την ίδια, αλλά τον Χριστό. Επειδή, πολλές φορές, τα ακάθαρτα πνεύματα αναγκάζονται να αναιρέσουν τον ίδιο τον εαυτό τους, εφόσον δεν προέρχονται από την αλήθεια, και να φανερώσουν τον Κύριό τους, είτε το θέλουν είτε όχι, από ανάγκη· όπως η δούλη που είχε πνεύμα πύθωνα έλεγε «αυτοί οι άνθρωποι είναι δούλοι του Θεού του Υψίστου», και το «γιατί ήρθες πριν από τον καιρό μας για να μας βασανίσεις; γνωρίζουμε ποιος είσαι, ο άγιος του Θεού», έτσι και αυτή, εξαναγκαζόμενη, έλεγε να μην ακούν την ίδια αλλά τον Χριστό. Πώς λοιπόν αυτοί που τα άκουσαν από εκείνη και την πίστεψαν επιθυμούν να την ακούν, αφού έμαθαν από την ίδια να μην ακούν αυτήν αλλά τον Κύριο; Διότι πράγματι, εφόσον αυτή εκφράζει γήινα πράγματα, αν είχαν σύνεση, δεν θα έπρεπε να την ακούν. Και μην πεις ότι είχε επίγνωση των λεγομένων της. Διότι δεν είναι γνώρισμα ανθρώπου που έχει επίγνωση το να διδάσκει και ταυτόχρονα να αναιρεί τον εαυτό του. Επειδή, αν πράγματι λέει «μην με ακούτε», ποιο ήταν το πνεύμα που μιλούσε μέσα της; Διότι, αν αυτή μιλούσε απλώς ως άνθρωπος, άρα δεν βρισκόταν εν Αγίω Πνεύματι.

Ο μεν Δαβίδ είπε ότι «οι θεοί, οι οποίοι δεν εποίησαν τον ουρανό και τη γη, ας απολεσθούν»· εγώ δε θα έλεγα, προσθέτοντας, πως είθε να συναπολεστεί με αυτούς τους θεούς εκείνη η υπεροχή του Θεού, η οποία ούτε της ανείδεης κατ' αυτούς ύλης είναι προγενέστερη ούτε εκ του μη όντος παρήγαγε τα όντα ούτε υπερέχει ασυγκρίτως από αυτά που κατά οποιονδήποτε τρόπο φαίνονται σε εμάς ούτε προνοεί για τα εδώ και τα καθ' ημάς. Διότι αυτά είναι τα δόγματα του Σωκράτη και του Αριστοτέλη και του Πλάτωνα, τους οποίους αυτός ο μαθητής τους θαύμασε επειδή δήθεν είχαν κατανοήσει τη θεία υπεροχή. Ο δε Πυθαγόρας, στα άχρηστα μάλλον παρά χρυσά του έπη, λέει ότι το θείο είναι διαρκώς τέτοιο, τέτοιος που θα μπορούσε να γίνει κάποτε ο άνθρωπος όταν βρει σχόλη· έτσι κατανόησε την υπεροχή του Θεού. Και όμως, ακόμη κι αν είχαν κατανοήσει την υπεροχή, ούτε έτσι θα ήταν πεφωτισμένοι· διότι δεν δόξασαν ως Θεό αυτόν που κατανόησαν ως Θεό, αν βέβαια τον κατανόησαν· επειδή και οι δαίμονες γνωρίζουν τον Χριστό ως Ύψιστο Θεό, όπως έλεγε το πνεύμα του Πύθωνα για τον Σίλα και τον Παύλο, «αυτοί είναι δούλοι του Υψίστου Θεού», αλλά δεν θα πούμε εξαιτίας αυτού ότι οι δαίμονες είναι πεφωτισμένοι από τον Θεό, καίτοι από τον Ύψιστο δεν υπάρχει τίποτε υψηλότερο ούτε ίσο.

Γι' αυτό ο Παύλος και ο Βαρνάβας, μην αγνοώντας τα τεχνάσματα του πονηρού και όσων έχουν μυηθεί από αυτόν, δεν αποδέχθηκαν καθόλου εκείνη που έλεγε γι' αυτούς ότι «αυτοί οι άνθρωποι είναι δούλοι του Θεού του υψίστου», μολονότι τι πιο ευσεβές θα μπορούσε να πει κάποιος από αυτόν τον λόγο; Αλλά εκείνοι γνώριζαν αυτόν «που μετασχηματίζεται σε άγγελο φωτός» και τους διακόνους του που υποκρίνονται τους «διακόνους δικαιοσύνης», και έτσι απέρριψαν την αληθινή φωνή ως αταίριαστη σε ένα ψεύτικο στόμα.

Και δεν τόλμησε να τους προσκαλέσει πριν από αυτό, παρά μόνο όταν βαπτίστηκε· καθιστώντας σαφές εξ αυτού ότι διαφορετικά δεν θα τους είχε πείσει. Γιατί όμως δεν ήθελαν ο Παύλος και οι συνοδοί του, αλλά αρνούνταν, με αποτέλεσμα να χρειαστεί να πιεστούν; Είτε διότι την παρακινούσαν σε μεγαλύτερη προθυμία, είτε επειδή ο Χριστός είχε πει: «Σε όποια πόλη εισέλθετε, ρωτήστε ποιος είναι άξιος, και εκεί να μείνετε». Επομένως, τα έκαναν όλα κατ' οικονομίαν. «Συνέβη δε, ενώ πηγαίναμε στον τόπο της προσευχής, να μας συναντήσει κάποια δούλη που είχε μαντικό πνεύμα πύθωνα, η οποία απέφερε πολλά κέρδη στους κυρίους της κάνοντας μαντείες. Αυτή, ακολουθώντας τον Παύλο και εμάς, φώναζε λέγοντας: Αυτοί οι άνθρωποι είναι δούλοι του Θεού του Υψίστου, οι οποίοι μας καταγγέλλουν την οδό της σωτηρίας». Για ποιον άραγε λόγο και ο δαίμονας έλεγε αυτά τα λόγια, και ο Παύλος τον εμπόδισε;

Και εκείνος μεν ενεργούσε με πονηριά, αυτός δε με σύνεση· διότι ήθελε να μην τον καταστήσει αξιόπιστο. Επειδή, εάν ο Παύλος είχε αποδεχθεί τη μαρτυρία του, θα είχε εξαπατήσει και πολλούς από τους πιστούς, εφόσον θα είχε γίνει αποδεκτός από αυτόν. Γι' αυτό ανέχεται να λέει τα σχετικά με εκείνους, για να εδραιώσει τα δικά του, και ο ίδιος χρησιμοποιεί τη συγκατάβαση με σκοπό την απώλεια. Στην αρχή, λοιπόν, ο Παύλος δεν τον αποδέχθηκε, αλλά τον αποστράφηκε, επειδή δεν ήθελε να αφεθεί απερίσκεπτα στην τέλεση σημείων· όταν όμως εκείνος επέμενε να το κάνει αυτό επί πολλές ημέρες και επεδείκνυε το έργο του, λέγοντας: «Αυτοί οι άνθρωποι είναι δούλοι του Θεού του Υψίστου, οι οποίοι κηρύττουν σε εμάς την οδό της σωτηρίας», τότε τον διέταξε να εξέλθει. Έχοντας δε αγανακτήσει ο Παύλος, και αφού στράφηκε, είπε στο πνεύμα: «Σε προστάζω στο όνομα του Ιησού Χριστού να βγεις από αυτήν».

β΄. Ω μιαρέ και παμμίαρε! Εάν λοιπόν γνωρίζεις ότι κηρύττουν οδό σωτηρίας, γιατί δεν αποχωρείς με τη θέλησή σου; Αλλά όπως ακριβώς ήθελε ο Σίμων όταν έλεγε: «Δώστε και σε μένα αυτήν την εξουσία, ώστε σε όποιον επιθέτω τα χέρια, να λαμβάνει Άγιο Πνεύμα»· αυτό έκανε και τούτος· επειδή τους είδε να επιτυγχάνουν, γι' αυτό και υποκρίνεται, προσδοκώντας με αυτόν τον τρόπο ότι θα του επιτραπεί να παραμείνει στο σώμα, εάν κήρυττε τα ίδια. Εάν όμως «δεν είναι ωραίος ο έπαινος στο στόμα του αμαρτωλού» όταν προέρχεται από άνθρωπο, πολύ περισσότερο όταν προέρχεται από δαίμονα. Εάν ο Χριστός δεν λαμβάνει τη μαρτυρία από ανθρώπους, ούτε καν από τον Ιωάννη, πολύ περισσότερο δεν τη λαμβάνει από τον δαίμονα. Διότι το να κηρύττει κανείς δεν είναι ίδιον ανθρώπων, αλλά του Αγίου Πνεύματος. Επειδή λοιπόν ενεργούσαν αλαζονικά κραυγάζοντας, νόμισαν ότι θα προκαλέσουν κατάπληξη με την κραυγή τους, λέγοντας: «Αυτοί οι άνθρωποι αναστατώνουν την πόλη μας». Τι λες; Πείθεσαι στον δαίμονα; Γιατί όχι και σε αυτό το σημείο; Εκείνος λέει ότι «Είναι δούλοι του Θεού του Υψίστου»· εσύ λες ότι «Αναστατώνουν την πόλη μας»· εκείνος λέει ότι «Μας κηρύττουν οδό σωτηρίας»· εσύ λες, «Μας παραδίδουν έθιμα, τα οποία δεν επιτρέπεται να αποδεχθούμε». Πρόσεξε ότι δεν έδιναν προσοχή ούτε καν στον δαίμονα, αλλά απέβλεπαν σε ένα μόνο πράγμα, στη φιλαργυρία.

Διότι, όταν εκείνη η δούλη, η οποία είχε πνεύμα πύθωνα, έλεγε: «Αυτοί οι άνθρωποι είναι δούλοι του Θεού του Υψίστου, οι οποίοι σας κηρύττουν οδό σωτηρίας», αφού τον επιτίμησε σφοδρά, φίμωσε την αναίσχυντη γλώσσα του.

Λοιπόν, λένε την αλήθεια οι μάντεις; Μη γένοιτο· αλλά από τα ίδια τους τα στόματα τους ελέγχει και τους καταπλήσσει. Το ίδιο πάλι συνέβη και στην περίπτωση της εγγαστριμύθου· διότι, επειδή ο Σαούλ πίστευε σε αυτήν, μέσω αυτής τον έκανε να ακούσει όσα επρόκειτο να του συμβούν. Για ποιον λόγο, λοιπόν, ο Παύλος αποστόμωσε τον δαίμονα που έλεγε: «Αυτοί οι άνθρωποι είναι δούλοι του ύψιστου Θεού, οι οποίοι μας αναγγέλλουν οδό σωτηρίας»; Και για ποιον λόγο ο Χριστός εμποδίζει τους δαίμονες να μιλούν; Εκεί βέβαια δικαιολογημένα, διότι τα θαύματα επιτελούνταν· επειδή και εδώ δεν υπήρχε αστέρι, αλλά ο Ίδιος κήρυττε τον εαυτό Του· και επιπλέον οι δαίμονες δεν λατρεύονταν. Διότι αυτό που μιλούσε δεν ήταν κάποιο είδωλο, ώστε να έπρεπε να εμποδιστεί. Και τον Βαλαάμ, επίσης, τον άφησε να ευλογήσει και δεν τον εμπόδισε. Έτσι, παντού ο Θεός δείχνει τη συγκατάβασή Του.

β΄. Πόση δύναμη νομίζετε ότι έχει αυτή η μικρή φράση; «Όλα», λέει, «συνεργούν προς το αγαθό»· διότι μη μου αναφέρεις εδώ τα ευχάριστα, ούτε να υπολογίσεις μόνο την άνεση και την ασφάλεια, αλλά και τα αντίθετα: τις φυλακές, τις θλίψεις, τις επιβουλές, τις καθημερινές επιθέσεις, και τότε θα διαπιστώσεις με ακρίβεια τη δύναμη του ρητού. Και για να μην οδηγήσω την αγάπη σας κάπου μακριά, εάν θέλετε, ας φέρουμε στο μέσον μερικά μικρά περιστατικά από όσα συνέβησαν σε αυτόν τον μακάριο, και θα δείτε την ισχύ του ρητού. Διότι, καθώς περιερχόταν παντού, σπέρνοντας τον λόγο της ευσέβειας, ξεριζώνοντας τα αγκάθια και επειγόμενος να εμφυτεύσει την αλήθεια στην ψυχή του καθενός, όταν βρέθηκε σε κάποια πόλη της Μακεδονίας, όπως μας διηγήθηκε ο μακάριος Λουκάς που συνέγραψε το βιβλίο των Πράξεων, συνάντησε κάποια νεαρή δούλη που κατεχόταν από πονηρό πνεύμα και δεν ανεχόταν να σιωπά, αλλά περιφερόταν και ήθελε να τους κάνει παντού γνωστούς μέσω του δαίμονα. Εκείνος, με πολλή εξουσία, με έναν λόγο και μία προσταγή, διώχνοντάς τον σαν κάποιον δούλο που αξίζει μαστίγωση, την ελευθέρωσε από τον πονηρό δαίμονα. Ενώ, λοιπόν, θα έπρεπε οι κάτοικοι εκείνης της πόλης να βλέπουν πλέον τους αποστόλους ως ευεργέτες και σωτήρες, και να τους ανταμείψουν για μια τόσο μεγάλη ευεργεσία προσφέροντάς τους κάθε είδους περιποίηση, αυτοί τους ανταμείβουν με τα αντίθετα. Και άκουσε με ποια τους ανταμείβουν.

Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο κάποιους τους εγκαταλείπει στα δεινά, χρησιμοποιώντας κάποια άρρητη σοφία, ενώ κάποιους άλλους τους διασώζει, ώστε μέσα από όλα αυτά να μάθεις την υπερβάλλουσα φιλανθρωπία Του, και ότι, επειδή φυλάσσει για αυτούς μεγαλύτερες αμοιβές, συχνά παραχωρεί να εντείνονται τα δεινά. Έτσι λοιπόν ενεργεί και εδώ. Διότι, μετά από τόση θαυματουργία και ευεργεσία που επέδειξαν εκδιώκοντας εκείνον τον αναίσχυντο δαίμονα, παραχώρησε και να μαστιγωθούν και να ριχτούν στη φυλακή. Επειδή μέσα από αυτό ακριβώς αποδεικνυόταν περίτρανα και η δύναμη του Θεού. Γι' αυτό και ο μακάριος αυτός (απόστολος) έλεγε: «Πολύ ευχαρίστως, λοιπόν, θα καυχηθώ για τις ασθένειές μου, ώστε να κατασκηνώσει επάνω μου η δύναμη του Χριστού». Και πάλι: «Όταν ασθενώ, τότε είμαι δυνατός», ονομάζοντας ασθένεια τους αλλεπάλληλους πειρασμούς. Αλλά ίσως κάποιος να απορούσε εδώ, για ποιον λόγο εξέδιωξαν τον δαίμονα, εφόσον δεν έλεγε τίποτα εναντίον τους, αλλά μάλλον τους έκανε φανερούς στο πλήθος· διότι επί πολλές ημέρες φώναζε λέγοντας: «Αυτοί οι άνθρωποι είναι δούλοι του ύψιστου Θεού, οι οποίοι μας κηρύσσουν την οδό της σωτηρίας». Μην παραξενεύεσαι, αγαπητέ· διότι και αυτό ήταν αποτέλεσμα της αποστολικής συνέσεως και της χάριτος του Πνεύματος.

Τι θα πούμε, λοιπόν, στο ότι οι δαίμονες λένε: «Είμαι η ψυχή του τάδε μοναχού»; Ακριβώς γι' αυτόν τον λόγο δεν το πιστεύω, επειδή το λένε οι δαίμονες· διότι εξαπατούν εκείνους που τους ακούν. Γι' αυτό και ο Παύλος, μολονότι έλεγαν την αλήθεια, τους αποστόμωσε, ώστε να μη βρουν αφορμή να αναμείξουν και πάλι τα ψέματα με τις αλήθειες, και γίνουν αξιόπιστοι. Διότι, επειδή έλεγαν: «Αυτοί οι άνθρωποι είναι δούλοι του Θεού του υψίστου, οι οποίοι σας κηρύττουν οδό σωτηρίας», ο Παύλος, αγανακτώντας στο πνεύμα του, επιτίμησε το πνεύμα του Πύθωνα και το διέταξε να βγει. Και όμως, τι κακό έλεγαν; «Αυτοί οι άνθρωποι είναι δούλοι του Θεού του υψίστου». Αλλά επειδή πολλοί από τους πιο απλοϊκούς δεν γνωρίζουν πώς να διακρίνουν πάντοτε τα όσα λέγονται από τους δαίμονες, τους απέκλεισε μια για πάντα το να γίνονται πιστευτοί. Ανήκεις στους ατιμασμένους, του λέει, δεν έχεις το δικαίωμα του λόγου, σώπα, φιμώσου· δεν είναι δικό σου έργο το να κηρύττεις, αυτό είναι αξίωμα των αποστόλων. Γιατί αρπάζεις κάτι που δεν είναι δικό σου; Σώπα, είσαι ατιμασμένος. Έτσι έπραξε και ο Χριστός· όταν του έλεγαν οι δαίμονες, «Γνωρίζουμε ποιος είσαι», τους επιτίμησε με πολλή σφοδρότητα, διδάσκοντάς μας να μην πειθόμαστε ποτέ σε δαίμονα, ακόμη και αν λέει κάτι το ορθό. Μαθαίνοντας, λοιπόν, αυτά, ας μην πειθόμαστε καθόλου σε δαίμονα, αλλά, ακόμη κι αν λέει κάτι αληθινό, ας τον αποφεύγουμε και ας τον αποστρεφόμαστε. Διότι τα υγιή και σωτήρια δόγματα δεν μπορεί να τα μάθει κανείς με ακρίβεια από τους δαίμονες, αλλά από τη θεία Γραφή.

Μη μου πεις, λοιπόν, τούτο, ότι δηλαδή εκεί βρίσκεται ο νόμος και τα βιβλία των προφητών. Δεν αρκεί αυτό για να κάνει έναν τόπο άγιο. Διότι τι είναι σπουδαιότερο, να βρίσκονται βιβλία σε έναν τόπο ή να προφέρει κανείς τα λόγια των βιβλίων; Είναι ολοφάνερο ότι το να προφέρει τα λόγια των βιβλίων και να τα έχει στη διάνοιά του. Τι λοιπόν, πες μου, επειδή ο διάβολος προέφερε λόγια από τις Γραφές, άραγε αγιάστηκε το στόμα του; Δεν μπορεί να το πει κανείς αυτό, αλλά παρέμεινε διάβολος. Και τι θα πούμε για τους δαίμονες; Επειδή κήρυτταν και έλεγαν: «Αυτοί οι άνθρωποι είναι δούλοι του ύψιστου Θεού, οι οποίοι σας αναγγέλλουν οδό σωτηρίας», μήπως άραγε εξαιτίας αυτού θα τους κατατάξουμε ανάμεσα στους αποστόλους; Σε καμία περίπτωση, αλλά εξακολουθούμε εξίσου να τους αποστρεφόμαστε και να τους μισούμε. Επομένως, τα λόγια που προφέρονται δεν αγιάζουν, ενώ τα βιβλία που είναι τοποθετημένα κάπου αγιάζουν; Και πώς θα μπορούσε αυτό να είναι λογικό; Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο μισώ τη συναγωγή, επειδή κατέχει τον νόμο και τους προφήτες, και την μισώ περισσότερο τώρα, παρά εάν δεν είχε τίποτα από αυτά. Για ποιον λόγο άραγε; Επειδή είναι μεγάλο το δέλεαρ και πολλή η απάτη που προέρχεται από εκεί για τους πιο απλοϊκούς· αφού και το δαιμόνιο εκείνο γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο το έδιωξε ο Παύλος, επειδή μιλούσε, περισσότερο παρά εάν σιωπούσε. Διότι, όπως λέει, αφού αγανάκτησε στο πνεύμα του, είπε: «Έξελθε από αυτήν». Και για ποιον λόγο; Επειδή φώναζε: «Αυτοί οι άνθρωποι είναι δούλοι του ύψιστου Θεού».

Αλλά μη φοβάσαι· έχεις κοινωνούς του δόγματός σου τον διάβολο και τους αγγέλους του — μάλλον όμως ούτε καν αυτούς· διότι μη νομίζεις ότι, επειδή σε έπεισαν να διακατέχεσαι από τέτοια μανία, φρονούν και οι ίδιοι με αυτόν τον τρόπο. Διότι, το ότι γνωρίζουν πως ο Θεός είναι αγαθός, άκουσέ τους που το βροντοφωνάζουν, άλλοτε λέγοντας: «Γνωρίζουμε ποιος είσαι, ο άγιος του Θεού», και άλλοτε: «Αυτοί οι άνθρωποι είναι δούλοι του Θεού του Υψίστου, οι οποίοι μας κηρύττουν την οδό της σωτηρίας». Ακόμη λοιπόν θα μιλάτε για παρθενία και θα καυχιέστε γι' αυτό το πράγμα, και δεν θα πάτε να κλάψετε για τους εαυτούς σας και να θρηνήσετε για την ανοησία εξαιτίας της οποίας ο διάβολος, αφού σας έδεσε σαν αιχμαλώτους, σας έσυρε στο πυρ της γεέννης; Δεν ήρθες σε κοινωνία γάμου; Αλλά ούτε και εξαιτίας αυτού του γεγονότος είσαι παρθένος. Διότι εγώ θα ονόμαζα παρθένο εκείνην που έχει την ελευθερία να παντρευτεί και παρ' όλα αυτά δεν το επέλεξε. Όταν όμως ισχυρίζεσαι ότι ο γάμος είναι ένα από τα απαγορευμένα πράγματα, τότε το κατόρθωμα δεν είναι πλέον αποτέλεσμα της δικής σου προαιρέσεως, αλλά της αναγκαιότητας του νόμου. Γι' αυτόν τον λόγο, θαυμάζουμε βέβαια τους Πέρσες όταν δεν συνάπτουν αιμομικτικούς γάμους με τις μητέρες τους, όχι όμως τους Ρωμαίους. Διότι εδώ η πράξη αυτή φαίνεται σε όλους ανεξαιρέτως βδελυρή, ενώ εκεί η ελευθερία όσων τολμούν να πράττουν τέτοια πράγματα καθιστά αξιέπαινους εκείνους που απέχουν από τέτοιες μίξεις. Σύμφωνα ακριβώς με την ίδια λογική πρέπει να εξετάσουμε και το ζήτημα του γάμου. Διότι εμείς, επειδή ο γάμος επιτρέπεται σε όλους ανάμεσά μας, ευλόγως θαυμάζουμε όσους δεν παντρεύονται.

Είπε δε ο Παύλος: «Σήκω όρθιος στα πόδια σου», και εκείνος αναπήδησε και περπατούσε.» «Μία νεαρή δούλη που είχε μαντικό πνεύμα (πύθωνα), καθώς αυτοί περνούσαν, φώναζε λέγοντας: "Αυτοί οι άνθρωποι είναι δούλοι του Ύψιστου Θεού". Είπε δε ο Παύλος: "Σε προστάζω στο όνομα του Ιησού Χριστού, βγες από αυτήν".» «Συνέβη δε ο πατέρας του Πουπλίου να είναι κατακλιμένος, υποφέροντας από πυρετούς και δυσεντερία. Προς αυτόν μπήκε ο Παύλος και, αφού προσευχήθηκε, έθεσε πάνω του τα χέρια και τον θεράπευσε.» ΤΙΤΛΟΣ Βʹ. — Περί των ιερατικών· και ότι δεν επιτρέπεται σε λαϊκό να αγγίζει ιερατικό σκεύος. «Άπλωσε ο Οζά το χέρι του στην κιβωτό του Θεού, για να την κρατήσει, επειδή την ταρακούνησαν τα μοσχάρια· και οργίστηκε ο Κύριος με τον Οζά, και τον χτύπησε ο Θεός, και πέθανε εκεί, κοντά στην κιβωτό του Κυρίου.» «Είπε ο Δαβίδ: Δεν επιτρέπεται να σηκώνει την κιβωτό του Θεού κανείς άλλος, παρά μόνο οι Λευίτες, διότι αυτούς εξέλεξε ο Κύριος για να τον υπηρετούν εις τον αιώνα.» «Στάθηκαν οι ιερείς απέναντι στον βασιλιά Οζία και του είπαν: Δεν ανήκει σε σένα, Οζία, να προσφέρεις θυμίαμα. Βγες από το αγιαστήριο, διότι αποστάτησες από τον Κύριο, και αυτό δεν θα σου αποβεί προς δόξαν από τον Κύριο και Θεό.»

Δεν είναι λοιπόν καθόλου δύσκολο και ο θείος Παύλος, ενώ ήταν Ιουδαίος, να καλείται και Ρωμαίος· διότι τόσο μεμονωμένα άτομα, όπως ο Λυσίας, όσο και ολόκληρες πόλεις, παρότι ήταν αλλογενείς, απέκτησαν για τον εαυτό τους την ονομασία των Ρωμαίων. Και για να παραλείψω τώρα τα υπόλοιπα, άκου πώς σεμνύνονται οι Φιλιππήσιοι αποκαλώντας τους εαυτούς τους Ρωμαίους. Διότι, όταν ο Παύλος εξεδίωξε το πνεύμα του Πύθωνα από τη δούλη και οι κύριοί της άναψαν από οργή, ενώ θα έπρεπε να τον ευχαριστήσουν, και έσερναν τους ευεργέτες τους στην αγορά ενώπιον των αρχόντων, έλεγαν τα εξής: «Αυτοί οι άνθρωποι αναστατώνουν την πόλη μας, όντας Ιουδαίοι», και έπειτα, «και κηρύσσουν έθιμα τα οποία δεν επιτρέπεται σε εμάς να αποδεχόμαστε ούτε να εφαρμόζουμε, αφού είμαστε Ρωμαίοι». Βλέπεις πώς οι Φιλιππήσιοι και έφεραν την ιδιότητα του Ρωμαίου και αποκαλούσαν τους εαυτούς τους Ρωμαίους, το ένα έχοντάς το από την καταγωγή τους, και το άλλο από ψηφίσματα; Τι εμποδίζει λοιπόν, ή μάλλον πώς δεν έχει γίνει φανερό, ότι και ο μακάριος Παύλος, ενώ ήταν Ιουδαίος, ήταν και Ρωμαίος;

Προς τον Θεόδοτο σπαθαροκανδιδάτο, στους Λαλάκωνες. Το πονηρό και ακάθαρτο πνεύμα, που φωλιάζει στην ανθρώπινη κοιλιά και είναι άξιο να κατοικεί στον χώρο των περιττωμάτων, οι μεν άνθρωποι της ευσέβειας το ονόμασαν πολύ παραστατικά εγγαστρίμυθο, ενώ από τους Έλληνες οι περισσότεροι το ονομάζουν εντερόμαντη, και άλλοι εγγαστρίμαντη. Ο Σοφοκλής όμως και ο Πλάτων, ντρεπόμενοι που το δαιμόνιο κατοικεί στην κοιλιά, ο μεν πρώτος, επειδή ήταν ποιητής και είχε μεγάλη ελευθερία και αυτονομία στη γλώσσα του, αντί για την κοιλιά του παραχώρησε τα στέρνα και το μετονόμασε στερνόμαντη· ο δε δεύτερος, αποφεύγοντας ίσως το προφανές του ψεύδους και κρύβοντας την ύβρη με άλλη μέθοδο, ονομάζει αυτό που κατοικεί στην κοιλιά «Ευρυκλέα», επειδή έτσι, λένε, ονομαζόταν παλιά κάποιος που είχε γίνει διάσημος για αυτό το πάθος, από τον οποίο και αποδίδουν αυτή την ονομασία στους μεταγενέστερους. Διότι φαίνεται ότι αυτή η γενιά των δαιμονίων αρέσκεται να εγκαθίσταται στην κοιλιά, όχι μόνο γυναικών, αλλά και ανδρών· και αυτό πλανά τον λαό και γίνεται πρόξενος της έσχατης απώλειας για εκείνους που έχουν πειστεί να του δίνουν προσοχή. Πολλοί μάλιστα από τους Έλληνες το ονομάζουν και Πύθωνα. Αυτό πιστεύω ότι είχε εγκατασταθεί και στην κοιλιά της νεαρής δούλης των Φιλιππησίων και απέφερε τα κέρδη από την πλάνη στους κυρίους της, καθώς αυτοί εξουσίαζαν και το ίδιο το δαιμόνιο μέσω αυτής. Αυτό, λοιπόν, επιχειρώντας με κακόβουλη πρόθεση να προσεγγίσει απατηλά τον θεσπέσιο Παύλο με εγκωμιαστικούς επαίνους, βρήκε ως μισθό της κολακείας του την εξορία από την άδικη και προσφιλή του κατοικία.

Αυτά λοιπόν είναι τα θεία μυστήρια των χριστιανών, αυτή είναι η κρυμμένη δύναμη της πίστης μας, την οποία οι άπιστοι ή δύσπιστοι ή, για να πούμε καλύτερα, οι ημίπιστοι δεν βλέπουν, ούτε βέβαια μπορούν καθόλου να δουν. Και άπιστοι, δύσπιστοι και ημίπιστοι είναι αυτοί που δεν αποδεικνύουν την πίστη τους μέσω των έργων. Διότι χωρίς έργα και οι δαίμονες πιστεύουν και ομολογούν ότι ο Δεσπότης Χριστός είναι Θεός· «Διότι σε γνωρίζουμε», λένε, «ότι είσαι ο Υιός του Θεού», και αλλού: «Αυτοί οι άνθρωποι είναι δούλοι του Θεού του Υψίστου». Αλλά όμως ούτε τους δαίμονες ούτε τους ίδιους τους ανθρώπους θα ωφελήσει μια τέτοια πίστη. Διότι δεν υπάρχει κανένα όφελος από αυτήν την πίστη, επειδή είναι νεκρή, σύμφωνα με τον θείο απόστολο· «Διότι η πίστη», λέει, «χωρίς τα έργα είναι νεκρή», όπως και τα έργα χωρίς την πίστη. Και πώς είναι νεκρή; Επειδή δεν έχει μέσα της τον Θεό που δίνει τη ζωή, επειδή δεν απέκτησε μέσα της Εκείνον που είπε: «Αυτός που με αγαπά θα τηρήσει τις εντολές μου, και εγώ και ο Πατέρας θα έρθουμε και θα κατοικήσουμε μέσα του», ώστε με την παρουσία του να αναστήσει από τους νεκρούς εκείνον που την απέκτησε και να του δώσει ζωή και να του χαρίσει την ικανότητα να δει Εκείνον που αναστήθηκε μέσα του και που τον ανέστησε.

«Όταν δε βράδιασε, όταν έδυσε ο ήλιος, έφεραν προς αυτόν όλους τους ασθενείς και τους δαιμονισμένους· και όλη η πόλη ήταν συγκεντρωμένη στην πόρτα, και θεράπευσε πολλούς που έπασχαν από ποικίλες ασθένειες, και έβγαλε πολλά δαιμόνια, και δεν άφηνε τα δαιμόνια να μιλήσουν, επειδή τον γνώριζαν.» Δεν προστίθεται τυχαία το «Όταν έδυσε ο ήλιος», αλλά επειδή θεωρούσαν ότι δεν επιτρέπεται σε κανέναν να θεραπεύει την ημέρα του Σαββάτου, για αυτόν τον λόγο περίμεναν τη δύση του ηλίου, και τότε έφερναν όσους επρόκειτο να θεραπευτούν· αναφέρει ότι θεράπευσε «πολλούς», αντί του «όλους»· διότι οι όλοι είναι πολλοί· ή δεν τους θεράπευσε όλους, διότι υπήρχαν ορισμένοι άπιστοι, οι οποίοι δεν θεραπεύτηκαν εξαιτίας της απιστίας τους, αλλά γιάτρεψε πολλούς από όσους προσήχθησαν, δηλαδή αυτούς που είχαν πίστη. Και δεν άφηνε τα δαιμόνια να μιλούν, όπως είπα, διδάσκοντάς μας να μην τα πιστεύουμε, ακόμη κι αν λένε την αλήθεια. Διότι, αν βρουν κάποιους να τα πιστεύουν απόλυτα, τι δεν θα μπορούσαν να κάνουν αυτοί οι καταραμένοι, αναμειγνύοντας τα ψεύδη με τα αληθινά; Έτσι και ο Παύλος εμπόδισε το πνεύμα του Πύθωνα, που έλεγε: «Αυτοί οι άνθρωποι είναι δούλοι του Θεού του υψίστου»· διότι δεν ήθελε ο άγιος να λαμβάνει συστάσεις και μαρτυρία από ακάθαρτο στόμα. «Και πολύ πρωί, ενώ ήταν ακόμη βαθύ σκοτάδι, σηκώθηκε, βγήκε και αναχώρησε ο Ιησούς σε έρημο τόπο, και εκεί προσευχόταν, και τον αναζήτησαν επίμονα ο Σίμων και όσοι ήταν μαζί του.»