Πατερικές αναφορές στο ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 16:28

Και αυτό αποτελεί χαρά για όσους έχουν λάβει την εντολή να διδάσκουν. Γράφει, λοιπόν, ο Παύλος προς εκείνους που πίστεψαν μέσω αυτού, ότι αποτελούν «χαρά και στέφανό μου». Το ότι, εξάλλου, στις μυσταγωγίες των αγίων ακολουθούσε τις περισσότερες φορές η υπακοή των μυσταγωγουμένων, θα μπορούσε κανείς να το διαπιστώσει σε πολλά σημεία, ερευνώντας την αγία και θεόπνευστη Γραφή. Διότι οι θεσπέσιοι μαθητές κήρυτταν στα Ιεροσόλυμα στα πλήθη των Ιουδαίων· και, όπως είναι γραμμένο στις Πράξεις των Αποστόλων: «Προστέθηκαν σε μία ημέρα τρεις χιλιάδες άνδρες». Επίσης, και ο θεσπέσιος Παύλος, όντας φυλακισμένος μαζί με τον μακάριο Σίλα, υμνούσαν τα μεσάνυχτα τον Θεό. Όταν δε ένας άγιος άγγελος εμφανίστηκε στο δεσμωτήριο και έλυσε τα δεσμά όλων, ο δεσμοφύλακας, κυριευμένος από φόβο, θέλησε να αυτοκτονήσει· αλλά, όταν ο Παύλος φώναξε: «Μην κάνεις κανένα κακό στον εαυτό σου· διότι όλοι είμαστε εδώ», εκείνος θαύμασε το παράδοξο γεγονός και βαπτίστηκε μαζί με όλο τον οίκο του. Το ότι, μάλιστα, το γεγονός αυτό αποτέλεσε για εκείνον αφορμή μεγάλης χαράς, πώς είναι δυνατόν να το αμφισβητήσει κανείς; Επομένως, λέει, αμέσως μετά τη μυσταγωγία αυτών που καλούνται, θα ακολουθεί η υπακοή τους. Και τα μάτια σου θα δουν κατά πρόσωπο, όταν ο Κύριος ελεήσει τη Σιών. Και ποιον θα δουν, παρά τον χορηγό της σωτηρίας, δηλαδή τον Χριστό; Διότι ο Λόγος σαρκώθηκε, και μάρτυρας αυτού είναι ο Ψαλμωδός, όταν λέει: «Ο Θεός θα έλθει φανερά, ο Θεός μας, και δεν θα σιωπήσει».

Ο Παύλος όμως φώναξε με δυνατή φωνή, λέγοντας: «Μην κάνεις κανένα κακό στον εαυτό σου, διότι όλοι είμαστε εδώ». Εκείνος θαύμασε περισσότερο τη φιλανθρωπία του Παύλου· έμεινε έκπληκτος με την ανδρεία του, επειδή, αν και μπορούσε να διαφύγει, δεν έφυγε, και επειδή τον εμπόδισε από τη σφαγή. Αφού ζήτησε φώτα, όρμησε μέσα και, όντας έντρομος, προσέπεσε στον Παύλο και στον Σίλα, και αφού τους οδήγησε έξω, είπε: «Κύριοι, τι πρέπει να κάνω για να σωθώ;». Είδες πώς τον κατέκτησε το θαύμα; Εκείνοι αποκρίθηκαν: «Πίστεψε στον Κύριο Ιησού Χριστό, και θα σωθείς εσύ και ο οίκος σου». Και του κήρυξαν τον λόγο του Κυρίου, καθώς και σε όλους όσοι βρίσκονταν στην οικία του. Με το να του μιλήσουν αμέσως, επέδειξαν τη φιλανθρωπία τους απέναντί του.

Και για ποιο λόγο δεν φώναξε ο Παύλος πριν από αυτό; Ο άνθρωπος ήταν γεμάτος από σύγχυση και ταραχή, και δεν θα δεχόταν τα λόγια του. Γι' αυτό, όταν είδε ότι επρόκειτο να σκοτώσει τον εαυτό του, τον προλαβαίνει και φωνάζει, λέγοντας: «Είμαστε όλοι εδώ».

Ο Θεός δεν αποστρέφεται κανέναν τόπο· ένα μόνο ζητά, διάνοια θερμή και ψυχή σώφρονα. Και για να κατανοήσεις ότι δεν υπάρχει οπωσδήποτε ανάγκη για συγκεκριμένη στάση του σώματος, ούτε για τόπους και χρόνους, αλλά για φρόνημα γενναίο και σε εγρήγορση, ο Παύλος, ενώ βρισκόταν ξαπλωμένος ανάσκελα στη φυλακή και δεν στεκόταν όρθιος (διότι δεν του το επέτρεπε το ξύλο, στο οποίο ήταν δεμένα τα πόδια του), επειδή προσευχήθηκε με προθυμία παραμένοντας ξαπλωμένος, συντάραξε το δεσμωτήριο, συγκλόνισε τα θεμέλια, δέσμευσε τον δεσμοφύλακα, και ύστερα από αυτά τον καθοδήγησε στην ιερή μυσταγωγία.

Για ποιον λόγο, λοιπόν, συνέβη το γεγονός στο μέσον της νύχτας; Για ποιον λόγο και με σεισμό; Ακούστε την οικονομία του Θεού και θαυμάστε. Τα δεσμά όλων λύθηκαν και οι θύρες άνοιξαν. Αλλά αυτό έγινε μόνο για τον δεσμοφύλακα, όχι προς επίδειξη, αλλά προς σωτηρία. Διότι το ότι οι δεσμώτες δεν γνώριζαν πως έχουν λυθεί, είναι φανερό από τη φωνή του Παύλου. Διότι τι λέει; Φώναξε με δυνατή φωνή λέγοντας: «Μην κάνεις κανένα κακό στον εαυτό σου, γιατί όλοι βρισκόμαστε εδώ».

Διότι ήταν δυνατόν, ελευθερώνοντας και τους εαυτούς τους και τους δεσμευμένους, να αναχωρήσουν· και αν όχι τους δεσμευμένους, τουλάχιστον τους εαυτούς τους. Αλλά δεν το έπραξαν αυτό. Ώστε, του ενέπνευσαν βαθύ σεβασμό όχι μόνο εξαιτίας του θαύματος, αλλά και εξαιτίας της διαγωγής τους. Πώς του φώναξε; Με δυνατή φωνή λέγοντας: «Μην κάνεις κανένα κακό στον εαυτό σου· διότι όλοι βρισκόμαστε εδώ». Βλέπεις και την απουσία κενοδοξίας και την έλλειψη αλαζονείας και τη φιλοστοργία. Δεν είπε: «Εξαιτίας μας έγιναν αυτά», αλλά, σαν να ήταν ένας από τους φυλακισμένους, λέει: «Διότι όλοι είμαστε εδώ». Καίτοι, ακόμη και αν δεν είχαν ελευθερώσει τους εαυτούς τους ούτε πριν από αυτό, ούτε εξαιτίας του θαύματος, τους ήταν δυνατόν να σιωπήσουν και να αφήσουν να διαφύγουν όλοι οι δεσμευμένοι.

Επειδή, λοιπόν, ο ποιμένας βρισκόταν μέσα, για να μη σωθεί το πρόβατο, ήλθε ο λύκος με σκοπό να κάνει το πρόβατο βορά του. Αλλά ο ποιμένας, αν και δεμένος, τον συγκράτησε, λέγοντας: Μην κάνεις κανένα κακό στον εαυτό σου. Ω φιλανθρωπία του ποιμένα! Είναι δεμένος, και ελεεί εκείνον που τον έδεσε· παραβλέπει τα δικά του, και μεριμνά για εκείνον. Μην κάνεις κανένα κακό στον εαυτό σου.

Βλέπεις τις θύρες ανοιχτές, αλλά εγώ είμαι ευγνώμων δούλος· ανοιχτές είναι οι θύρες, αλλά παραμένω μέσα· έως ότου σε διασώσω, δεν εξέρχομαι. Γι' αυτό εισήλθα, ώστε, αφού σε λύσω από τα δεσμά, να σε απαλλάξω από τα αμαρτήματα. Εσύ έδεσες, εγώ λύνω. Μην κάνεις κανένα κακό στον εαυτό σου· διότι όλοι είμαστε εδώ. Τι λοιπόν; Ο λύκος στεκόταν θέλοντας να θανατώσει, ωθώντας το ξίφος εναντίον του δεσμοφύλακα· ο ποιμένας φώναξε· άκουσε ο λύκος και άφησε το πρόβατο.

Διότι, όταν έγινε ο σεισμός και άνοιξαν οι θύρες, λύθηκαν τα δεσμά όλων όσων βρίσκονταν εκεί, και σε κανέναν από αυτούς δεν επιτράπηκε να δραπετεύσει. Παρατήρησε εδώ και μία άλλη σοφία του Θεού. Διότι όλα τα άλλα συνέβησαν, ο σεισμός, εννοώ, και το άνοιγμα των θυρών, για να μάθουν όλοι μέσα από τα ίδια τα γεγονότα ποιοι ήταν εκείνοι που βρίσκονταν τότε στη φυλακή, και ότι δεν ήταν τυχαίοι άνθρωποι. Δεν επιτράπηκε όμως σε κανέναν να βγει έξω, ώστε να μη γίνει αυτό αφορμή κινδύνου για τον δεσμοφύλακα. Και ότι αυτό είναι αληθές, άκου πώς, όταν ο δεσμοφύλακας απλώς υποπτεύθηκε ότι συνέβη αυτό, και νόμισε ότι κάποιοι είχαν δραπετεύσει, περιφρόνησε και την ίδια του τη ζωή. Διότι, αφού τράβηξε το σπαθί του, λέει, επρόκειτο να σκοτώσει τον εαυτό του. Αλλά ο πάντοτε νήφων και άγρυπνος, ο μακάριος Παύλος, με τη φωνή του άρπαξε το αρνίο από τον φάρυγγα του θηρίου. Διότι φώναξε με μεγάλη φωνή, λέγοντας: «Μην κάνεις κανένα κακό στον εαυτό σου, γιατί όλοι είμαστε εδώ». Ω, υπερβολή ταπεινοφροσύνης! Δεν υπερηφανεύτηκε για όσα είχαν συμβεί, δεν στάθηκε υπεροπτικά απέναντι στον δεσμοφύλακα, ούτε καταδέχθηκε να πει κανέναν αλαζονικό λόγο, αλλά συγκατέλεξε τον εαυτό του μαζί με τους δεσμώτες, μαζί με τους δημίους, μαζί με τους κακούργους, λέγοντας: «Όλοι είμαστε εδώ». Είδες πώς συμπεριφέρεται με πολλή ταπεινοφροσύνη και δεν αποδίδει στον εαυτό του τίποτα περισσότερο από τους κακούργους που βρίσκονταν εκεί; Δες λοιπόν και τον δεσμοφύλακα, ο οποίος δεν τον πλησιάζει πλέον σαν να είναι ένας από τους άλλους.

Ομιλία που εκφωνήθηκε για τη Μεγάλη Εβδομάδα, στην οποία αναπτύσσεται διδασκαλία για ποιον λόγο ονομάζεται Μεγάλη Εβδομάδα· και στο ρητό «Αίνει, η ψυχή μου, τον Κύριον»· και στον δεσμοφύλακα των Πράξεων. Α'. Διανύσαμε τον πλου της νηστείας και, με τη χάρη του Θεού, φτάσαμε πλέον στο λιμάνι· αλλά ας μην εφησυχάζουμε επειδή φτάσαμε στο λιμάνι, αλλά αντιθέτως ας δείχνουμε μεγαλύτερο ζήλο, ακριβώς επειδή φθάσαμε στο τέλος. Διότι έτσι πράττουν και οι κυβερνήτες των πλοίων· όταν πρόκειται να οδηγήσουν στο στόμιο του λιμανιού ένα μεγάλο εμπορικό πλοίο, γεμάτο από σιτηρά και εμπορεύματα στοιβαγμένα ψηλά, γεμίζουν με αγωνία και φόβο, μήπως, μετά τον διάπλουν των μεγάλων πελάγων, το πλοίο προσκρούσει σε κάποιον βράχο και βυθιστεί εκεί όλο το εμπόρευμα. Έτσι πρέπει κι εμείς να φοβόμαστε και να έχουμε αγωνία, μήπως φτάνοντας στο τέλος στερηθούμε την αμοιβή των κόπων μας. Γι' αυτό πρέπει να εντείνουμε την προσπάθειά μας. Έτσι κάνουν και οι δρομείς· όταν δουν τον εαυτό τους να πλησιάζει στα βραβεία, τότε εντείνουν περισσότερο τον δρόμο τους. Έτσι και οι αθλητές, μετά από αμέτρητα παλέματα και αμέτρητες νίκες, όταν πλησιάζουν προς τα στεφάνια της νίκης, τότε δραστηριοποιούνται περισσότερο και εντείνουν την προθυμία τους.

δ'. Γι' αυτόν τον λόγο αυτά συνέβαιναν μέσα στη νύχτα, ώστε το γεγονός να τελεστεί αθόρυβα και χωρίς καμία ταραχή. Διότι οι απόστολοι δεν έπρατταν τίποτα με σκοπό την επίδειξη ούτε από ματαιοδοξία. Ο αρχιδεσμοφύλακας προσέπεσε ενώπιόν του. Τι έπραξε λοιπόν ο Παύλος; Είδες το θαύμα του; Είδες τα παράδοξα έργα του; Παρατήρησε και τη μέριμνά του, παρατήρησε τη φιλανθρωπία του. Φώναξε δυνατά, λέει, και είπε: «Μην κάνεις κανένα κακό στον εαυτό σου· διότι όλοι βρισκόμαστε εδώ». Αυτόν που τον είχε δέσει σκληρά, δεν τον άφησε να πεθάνει με σκληρό τρόπο, δεν μνησικάκησε.

«Διότι όλοι είμαστε εδώ», λέει. Δες την ταπεινοφροσύνη. Δεν είπε: «Εγώ τα έκανα αυτά τα παράδοξα», αλλά τι; «Διότι όλοι είμαστε εδώ». Ο Παύλος συγκατέλεξε τον εαυτό του ανάμεσα στους φυλακισμένους. Βλέποντάς το δε εκείνος, θαύμασε το γεγονός, εξεπλάγη με το θαύμα, ευχαρίστησε τον Θεό. Ο δεσμοφύλακας ήταν όντως άξιος μεγάλης φροντίδας και φιλανθρωπίας· δεν θεώρησε ότι τα όσα συνέβησαν ήταν έργο μαγείας. Για ποιον λόγο, λοιπόν, δεν θεώρησε πως τα όσα συνέβαιναν ήταν μαγεία; Τους άκουσε να υμνούν τον Θεό· και ο μάγος ποτέ δεν υμνεί τον Θεό. Πολλούς μάγους είχε δεχθεί, επειδή ήταν δεσμοφύλακας· αλλά ποτέ κανένας από εκείνους δεν επέδειξε τέτοιο έργο, δεν έλυσε δεσμά, δεν επέδειξε τέτοια φροντίδα. Διότι ο Παύλος προτίμησε να παραμείνει δεμένος, και να μην διαφύγει, ώστε να απαλλάξει εκείνον από τον θάνατο. Διότι όρμησε μέσα, έχοντας στα χέρια του ξίφος και λαμπάδα· και επειδή ο διάβολος ήθελε μέσω της αυτοκτονίας να τον αρπάξει πριν από τη μετάνοια, ο Παύλος με πιο δυνατή φωνή κέρδισε γρηγορότερα τη σωτηρία της ψυχής του. Διότι δεν φώναξε απλώς, αλλά με μεγάλη φωνή, λέγοντας: «Όλοι είμαστε εδώ». Θαύμασε τη φροντίδα ο δεσμοφύλακας, έπεσε στα πόδια του δεμένου αυτός που ήταν ελεύθερος, και τι λέει; «Κύριοι, τι πρέπει να κάνω για να σωθώ;». Εσύ τους έδεσες, και εσύ βρίσκεσαι σε αδιέξοδο; Εσύ τους ασφάλισες στο ξύλο, και εσύ αναζητάς τρόπο μετάνοιας και σωτηρίας; Είδες θέρμη; Είδες προθυμία;

Η τέφρα των αγίων μαρτύρων απελαύνει τους πονηρούς δαίμονες. Γι' αυτό τα πράττουν όλα με εξουσία, όπως ακριβώς και ο Ηλίας· διότι βέβαια δεν έβλεπε το διάδημα και την εξωτερική μεγαλοπρέπεια του βασιλιά, αλλά έβλεπε την ψυχή του ντυμένη με κουρέλια, ακάθαρτη, ρυπαρή, και να βρίσκεται σε πιο άθλια κατάσταση από κάθε καταδικασμένο· και βλέποντάς τον να είναι αιχμάλωτος και δούλος των παθών, περιφρόνησε την εξουσία του. Διότι του φαινόταν ότι έβλεπε βασιλιά σαν σε θεατρική σκηνή, και όχι στην πραγματικότητα. Τι όφελος υπάρχει, άλλωστε, από την εξωτερική ευπορία, όταν μέσα υπάρχει τόση πενία; Και ποια είναι η βλάβη από την εξωτερική πενία, όταν μέσα είναι αποταμιευμένος τόσος πλούτος; Τέτοιο λιοντάρι ήταν και ο μακάριος Παύλος· διότι, όταν εισήλθε στο δεσμωτήριο και μόνο που φώναξε, συντάραξε όλα τα θεμέλια και κατέφαγε τα δεσμά, χωρίς να χρησιμοποιήσει δόντια, αλλά λόγια. Γι' αυτόν τον λόγο, δεν πρέπει να τους ονομάζουμε μόνο λιοντάρια, αλλά πρέπει να τους αποκαλούμε και κάτι ανώτερο από τα λιοντάρια. Διότι το μεν λιοντάρι, πέφτοντας πολλές φορές σε δίχτυα, αιχμαλωτίζεται· οι άγιοι όμως, όταν δένονται με δεσμά, τότε γίνονται ισχυρότεροι· όπως ακριβώς έπραξε τότε στο δεσμωτήριο και αυτός ο μακάριος, ο οποίος έλυσε τους δεσμώτες, συγκλόνισε τους τοίχους, έδεσε τον δεσμοφύλακα και τον καθυπέταξε με τον λόγο της ευσέβειας.

Είδες τη φύση των δεσμών που καταλύει τα δεσμά; Όταν δε ξύπνησε ο δεσμοφύλακας και είδε ανοιγμένες τις θύρες της φυλακής, τράβηξε το ξίφος του και επρόκειτο να αυτοκτονήσει. Τι έκανε λοιπόν ο Παύλος; Φώναξε με μεγάλη φωνή λέγοντας: «Μην κάνεις κανένα κακό στον εαυτό σου, διότι όλοι είμαστε εδώ». Βλέπεις την έλλειψη κενοδοξίας, την ταπεινοφροσύνη και τη φιλοστοργία του; Δεν είπε ότι «Εξαιτίας μας έγιναν αυτά», αλλά μιλώντας σαν να ήταν ένας από τους φυλακισμένους, λέει: «Διότι όλοι είμαστε εδώ». Επειδή, αν είχε σιωπήσει και δεν είχε συγκρατήσει με τη δυνατή του φωνή τα χέρια εκείνου, θα είχε μπήξει το ξίφος στον λαιμό του. Φώναξε δε δυνατά, επειδή είχε ριχτεί στην εσώτερη φυλακή: «Εναντίον του εαυτού σου το έκανες αυτό», λέει, «με το να κλείσεις πιο μέσα εκείνους που επρόκειτο να σε ελευθερώσουν από τον κίνδυνο». Είδες τη φιλανθρωπία και το κηδεμονικό ενδιαφέρον του Παύλου; Προτίμησε να είναι δεμένος και να κινδυνεύει ο ίδιος, παρά να αδιαφορήσει και να τον αφήσει να χαθεί.

Διότι, όταν έβγαλε εκείνο το πονηρό δαιμόνιο, πενήντα χιλιάδες άνδρες μάγοι, αφού συγκεντρώθηκαν, έκαιγαν τα βιβλία της μαγείας και μεταστρέφονταν προς την αλήθεια. Και όπως ακριβώς σε καιρό πολέμου, όταν πέσει ένας πύργος ή όταν κατακρημνιστεί ένας τύραννος, όλοι όσοι ήταν μαζί του πετούν τα όπλα τους και προστρέχουν στον στρατηγό, έτσι ακριβώς συνέβη και τότε· διότι, αφού εκδιώχθηκε το δαιμόνιο, όλοι, νιώθοντας πολιορκημένοι, πέταξαν τα βιβλία τους, ή μάλλον τα κατέστρεψαν, και έτρεχαν στα πόδια του Παύλου. Αυτός δε, παρατασσόμενος απέναντι στην οικουμένη ωσάν σε ένα ενιαίο στρατόπεδο, δεν στεκόταν πουθενά, αλλά σαν να ήταν φτερωτός τα έκανε όλα· και τη μια φορά θεράπευε κάποιον χωλό, την άλλη ανέστηνε κάποιον νεκρό, και την άλλη τύφλωνε κάποιον άλλον, τον μάγο εννοώ· και ούτε όταν κλεινόταν στη φυλακή ησύχαζε, αλλά και εκεί μετέστρεφε τον δεσμοφύλακα προς το μέρος του, επιτελώντας αυτή την ωραία αιχμαλωσία. Θαυμάζεται ο Δαβίδ επειδή κατέρριψε τον Γολιάθ με έναν μόνο λίθο· αν όμως εξετάσει κανείς τα κατορθώματα του Παύλου, εκείνο φαντάζει έργο μικρού παιδιού· και όση είναι η διαφορά ανάμεσα σε έναν βοσκό και σε έναν στρατηγό, τόση είναι και η διαφορά ανάμεσα σε αυτόν και σε εκείνον. Διότι αυτός δεν κατέρριψε τον νοητό Γολιάθ ρίχνοντας λίθο, αλλά μόνο με τον λόγο του διέλυσε ολόκληρη τη φάλαγγα του διαβόλου.

Εγώ θα ευχόμουν, όχι μόνο εσύ, αλλά και όλοι οι παρόντες να γίνουν αυτό ακριβώς που είμαι εγώ. Πολλά, λοιπόν, και παντού είναι τα σημεία των θαυμάτων του Παύλου, αλλά δεν είναι τόσο ποθητά όσο τα στίγματά του· και δεν με ευφραίνει τόσο μέσα στις Γραφές όταν θαυματουργεί, όσο όταν κακοπαθεί, μαστιγώνεται, σύρεται, λιθοβολείται. Διότι «αφού τον λιθοβόλησαν», λέει, «τον έσυραν έξω από την πόλη»· και πάλι, «αφού τον έδειραν και του κατέφεραν πολλά χτυπήματα, τον έριξαν στη φυλακή». Πόσο καύχημα, πόση ευφροσύνη, πόση τιμή, πόση λαμπρότητα είναι να γνωρίζει κανείς ότι δέθηκε για τον Χριστό! Αλλά δες το θαυμαστό: «Και σείστηκε», λέει, «το δεσμωτήριο» ενώ ο Παύλος ήταν δεμένος, «και λύθηκαν τα δεσμά όλων». Είδες φύση δεσμών που να λύνει τα δεσμά; Όταν δε ξύπνησε ο δεσμοφύλακας και είδε ανοιγμένες τις θύρες της φυλακής, τράβηξε το μαχαίρι και επρόκειτο να αυτοκτονήσει. Τι έκανε, λοιπόν, ο Παύλος; Φώναξε με δυνατή φωνή, λέγοντας: «Μην κάνεις κανένα κακό στον εαυτό σου· γιατί όλοι είμαστε εδώ». Βλέπεις την έλλειψη κενοδοξίας του, την απουσία αλαζονείας και τη φιλοστοργία του; Δεν είπε ότι «εξαιτίας μας έγιναν αυτά», αλλά μίλησε σαν να ήταν ένας από τους φυλακισμένους, λέγοντας: «Γιατί όλοι είμαστε εδώ». Διότι, αν είχε σιωπήσει και δεν είχε συγκρατήσει τα χέρια εκείνου με τη δυνατή του φωνή, θα είχε ωθήσει το ξίφος στον λαιμό του. Και φώναξε δυνατά, επειδή είχε ριχτεί στην εσώτερη φυλακή.

Αλλά όμως, και μέσα στις ίδιες τις φυλακές διαμένοντας, δεν απομακρύνονταν από την οικονομία που τους είχε ανατεθεί· αλλά ο μακάριος Παύλος, ακόμη και όταν βρισκόταν στο δεσμωτήριο, μαστιγωμένος, περιρρεόμενος από αίμα, δεμένος στο ξύλο και πάσχοντας τόσα πολλά, μυσταγωγούσε μέσα στη φυλακή, βάπτιζε τον δεσμοφύλακα και έπραττε όλα όσα εξαρτώνταν από τον ίδιο. Αναλογιζόμενοι, λοιπόν, όλα αυτά και τα παρόμοια, όπως ακριβώς παρακάλεσα την αγάπη σας, να στέκεστε εδραίοι, αμετακίνητοι, ανεξαπάτητοι, προσμένοντας την ελπίδα του Θεού και τη συμμαχία από Εκείνον, με την οποία τίποτε δεν μπορεί να συγκριθεί· και σπεύσατε να μας απαντήσετε εγγράφως αμέσως για όλα. Διότι γι' αυτόν τον λόγο αποστείλαμε τον ευλαβέστατο πρεσβύτερο Ιωάννη, ώστε να στηρίξει τη διάνοιά σας και να μην επιτρέψει να κλονιστείτε από κανέναν. Εγώ έκανα το χρέος μου, και με λόγια παρηγορώντας σας, και με συμβουλές ανορθώνοντάς σας, και παρέχοντας με αφθονία τα αναγκαία, ώστε σε τίποτε να μην υστερηθείτε. Εάν όμως δεν θελήσετε να με εισακούσετε, αλλά πεισθείτε σε αυτούς που σας εξαπατούν και σας αναπτερώνουν, εγώ δεν φέρω πλέον ευθύνη. Γνωρίζετε δε σε ποιον θα επιπέσει αυτή η κατάκριση και η ζημία. Για να μη συμβεί, λοιπόν, τίποτε τέτοιο, σας παρακαλώ να με ανεχθείτε, εμένα που σας αγαπώ σφόδρα. Και για όσα έχετε ανάγκη, είτε γράψτε μας είτε, αν θέλετε, στείλτε κάποιον σε εμάς, και δεν θα σας λείψει απολύτως τίποτε.

Έτσι και ο Παύλος, αφού δέχθηκε πολλά χτυπήματα, ρίχτηκε στη φυλακή και δέθηκε στο ξύλο, είχε μεν το σώμα πιο αδύναμο, καταπονημένο από τους πόνους, αλλά την ψυχή ισχυρή και ακμαία· και ήταν τόσο ισχυρός ο δεμένος, ώστε μόνο με τη φωνή του να συγκλονίσει τα θεμέλια της φυλακής, και να οδηγήσει τον ελεύθερο δεσμοφύλακα δέσμιο στα πόδια του, και να ανοίξει τις κλειδωμένες θύρες. Διόλου μικρή παρηγοριά, λοιπόν, μας έδωσε ο Παύλος με αυτό, ακόμη και πριν από την ανάσταση, το ότι δηλαδή γινόμαστε καλύτεροι και πιο συνετοί μέσα από τους πειρασμούς.

Διότι η προσευχή είναι χορηγός και της αναστάσεως των νεκρών και όλων ανεξαιρέτως των αγαθών· και δικαιολογημένα· διότι τη δύναμη που έχουν τα ύδατα στα δέντρα, αυτήν ακριβώς έχουν και οι προσευχές στον βίο των αγίων. Αρδεύοντας την ψυχή του ο Παύλος μέσα σε τούτη τη νύχτα, υπέμενε με ευχέρεια όλα τα δεινά, προσφέροντας τα νώτα του στα πλήγματα σαν ανδριάντας. Έτσι συντάραξε το δεσμωτήριο στη Μακεδονία· έτσι διέρρηξε τα δεσμά σαν λέοντας, μέσω των προσευχών· έτσι άρπαξε τον φύλακα του δεσμωτηρίου από την πλάνη· έτσι κατέλυσε την τυραννία των δαιμόνων. Και βεβαίως γνωρίζουμε και εκείνα τα οποία γράφει προς όλους τους ανθρώπους: «Να προσκαρτερείτε στην προσευχή, αγρυπνώντας σε αυτήν με ευχαριστία, προσευχόμενοι συγχρόνως και για εμένα, ώστε να μου δοθεί λόγος κατά το άνοιγμα του στόματός μου με παρρησία, για να λαλήσω το μυστήριο του Ευαγγελίου».