Πατερικές αναφορές στο ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 16:29

ΑΛΛΟ. «Κατά τα μεσάνυχτα, ο Παύλος και ο Σίλας προσεύχονταν και υμνούσαν τον Θεό· και οι φυλακισμένοι τους άκουγαν. Ξαφνικά έγινε μεγάλος σεισμός, ώστε να σαλευτούν τα θεμέλια της φυλακής· άνοιξαν όλες οι πόρτες και λύθηκαν τα δεσμά όλων.» Έπειτα, αφού παρεμβάλλει την ταραχή του δεσμοφύλακα για αυτό το γεγονός και τις φωνές του Παύλου, συνεχίζει πάλι: «Και αφού έγινε έντρομος (ο δεσμοφύλακας δηλαδή), έπεσε στα πόδια του Παύλου και του Σίλα.

Ο Παύλος όμως φώναξε με δυνατή φωνή, λέγοντας: «Μην κάνεις κανένα κακό στον εαυτό σου, διότι όλοι είμαστε εδώ». Εκείνος θαύμασε περισσότερο τη φιλανθρωπία του Παύλου· έμεινε έκπληκτος με την ανδρεία του, επειδή, αν και μπορούσε να διαφύγει, δεν έφυγε, και επειδή τον εμπόδισε από τη σφαγή. Αφού ζήτησε φώτα, όρμησε μέσα και, όντας έντρομος, προσέπεσε στον Παύλο και στον Σίλα, και αφού τους οδήγησε έξω, είπε: «Κύριοι, τι πρέπει να κάνω για να σωθώ;». Είδες πώς τον κατέκτησε το θαύμα; Εκείνοι αποκρίθηκαν: «Πίστεψε στον Κύριο Ιησού Χριστό, και θα σωθείς εσύ και ο οίκος σου». Και του κήρυξαν τον λόγο του Κυρίου, καθώς και σε όλους όσοι βρίσκονταν στην οικία του. Με το να του μιλήσουν αμέσως, επέδειξαν τη φιλανθρωπία τους απέναντί του.

Γι' αυτό και, αφού ζήτησε φώτα, όρμησε μέσα, λέει, και προσέπεσε στον Παύλο και τον Σίλα. Στα πόδια του δεσμώτη προσπίπτει ο φύλακας. Και τους βγάζει έξω και λέει: «Κύριοι, τι πρέπει να κάνω για να σωθώ;» Διότι, τι είπαν; Πρόσεξέ τον ότι δεν δείχνει την αφοσίωσή του απλώς επειδή διασώθηκε η ζωή του, αλλά επειδή εξεπλάγη από τη δύναμή τους.

Ο Θεός δεν αποστρέφεται κανέναν τόπο· ένα μόνο ζητά, διάνοια θερμή και ψυχή σώφρονα. Και για να κατανοήσεις ότι δεν υπάρχει οπωσδήποτε ανάγκη για συγκεκριμένη στάση του σώματος, ούτε για τόπους και χρόνους, αλλά για φρόνημα γενναίο και σε εγρήγορση, ο Παύλος, ενώ βρισκόταν ξαπλωμένος ανάσκελα στη φυλακή και δεν στεκόταν όρθιος (διότι δεν του το επέτρεπε το ξύλο, στο οποίο ήταν δεμένα τα πόδια του), επειδή προσευχήθηκε με προθυμία παραμένοντας ξαπλωμένος, συντάραξε το δεσμωτήριο, συγκλόνισε τα θεμέλια, δέσμευσε τον δεσμοφύλακα, και ύστερα από αυτά τον καθοδήγησε στην ιερή μυσταγωγία.

Διότι, όπως ακριβώς ο θάνατος του Κυρίου εθανάτωσε τον θάνατο, έτσι και τα δεσμά του Παύλου έλυσαν τους δεσμώτες, συντάραξαν τη φυλακή, άνοιξαν τις θύρες· αν και δεν είναι αυτή η φύση των δεσμών, αλλά η αντίθετη, το να κρατούν δηλαδή με ασφάλεια τον δεμένο, όχι το να του ανοίγουν τους τοίχους. Αλλά αυτή δεν είναι γενικά η φύση των συνηθισμένων δεσμών, είναι όμως η φύση των δεσμών για τον Χριστό. Ο δεσμοφύλακας προσέπεσε στον Παύλο και τον Σίλα. Αλλά ούτε και αυτό το προκαλούν τα συνηθισμένα δεσμά, να φέρνουν δηλαδή αυτούς που έδεσαν στα πόδια των δεμένων, αλλά αντίθετα να καθιστούν αυτούς που έδεσαν υποχείριους στους δεμένους.

Διότι, αφού πήρε θάρρος και ζήτησε φώτα, μπήκε ορμητικά μέσα και, όντας έντρομος, έπεσε στα πόδια του Παύλου και του Σίλα· και αφού τους οδήγησε έξω, είπε: Κύριοι, τι πρέπει να κάνω για να σωθώ; Είδατε πώς σε αυτούς που αγαπούν τον Θεό όλα συνεργούν προς το αγαθό; Είδατε την πλεκτάνη του διαβόλου, πώς διαλύθηκε; Πώς ακυρώθηκαν τα τεχνάσματά του;

Ομιλία που εκφωνήθηκε για τη Μεγάλη Εβδομάδα, στην οποία αναπτύσσεται διδασκαλία για ποιον λόγο ονομάζεται Μεγάλη Εβδομάδα· και στο ρητό «Αίνει, η ψυχή μου, τον Κύριον»· και στον δεσμοφύλακα των Πράξεων. Α'. Διανύσαμε τον πλου της νηστείας και, με τη χάρη του Θεού, φτάσαμε πλέον στο λιμάνι· αλλά ας μην εφησυχάζουμε επειδή φτάσαμε στο λιμάνι, αλλά αντιθέτως ας δείχνουμε μεγαλύτερο ζήλο, ακριβώς επειδή φθάσαμε στο τέλος. Διότι έτσι πράττουν και οι κυβερνήτες των πλοίων· όταν πρόκειται να οδηγήσουν στο στόμιο του λιμανιού ένα μεγάλο εμπορικό πλοίο, γεμάτο από σιτηρά και εμπορεύματα στοιβαγμένα ψηλά, γεμίζουν με αγωνία και φόβο, μήπως, μετά τον διάπλουν των μεγάλων πελάγων, το πλοίο προσκρούσει σε κάποιον βράχο και βυθιστεί εκεί όλο το εμπόρευμα. Έτσι πρέπει κι εμείς να φοβόμαστε και να έχουμε αγωνία, μήπως φτάνοντας στο τέλος στερηθούμε την αμοιβή των κόπων μας. Γι' αυτό πρέπει να εντείνουμε την προσπάθειά μας. Έτσι κάνουν και οι δρομείς· όταν δουν τον εαυτό τους να πλησιάζει στα βραβεία, τότε εντείνουν περισσότερο τον δρόμο τους. Έτσι και οι αθλητές, μετά από αμέτρητα παλέματα και αμέτρητες νίκες, όταν πλησιάζουν προς τα στεφάνια της νίκης, τότε δραστηριοποιούνται περισσότερο και εντείνουν την προθυμία τους.

Η τέφρα των αγίων μαρτύρων απελαύνει τους πονηρούς δαίμονες. Γι' αυτό τα πράττουν όλα με εξουσία, όπως ακριβώς και ο Ηλίας· διότι βέβαια δεν έβλεπε το διάδημα και την εξωτερική μεγαλοπρέπεια του βασιλιά, αλλά έβλεπε την ψυχή του ντυμένη με κουρέλια, ακάθαρτη, ρυπαρή, και να βρίσκεται σε πιο άθλια κατάσταση από κάθε καταδικασμένο· και βλέποντάς τον να είναι αιχμάλωτος και δούλος των παθών, περιφρόνησε την εξουσία του. Διότι του φαινόταν ότι έβλεπε βασιλιά σαν σε θεατρική σκηνή, και όχι στην πραγματικότητα. Τι όφελος υπάρχει, άλλωστε, από την εξωτερική ευπορία, όταν μέσα υπάρχει τόση πενία; Και ποια είναι η βλάβη από την εξωτερική πενία, όταν μέσα είναι αποταμιευμένος τόσος πλούτος; Τέτοιο λιοντάρι ήταν και ο μακάριος Παύλος· διότι, όταν εισήλθε στο δεσμωτήριο και μόνο που φώναξε, συντάραξε όλα τα θεμέλια και κατέφαγε τα δεσμά, χωρίς να χρησιμοποιήσει δόντια, αλλά λόγια. Γι' αυτόν τον λόγο, δεν πρέπει να τους ονομάζουμε μόνο λιοντάρια, αλλά πρέπει να τους αποκαλούμε και κάτι ανώτερο από τα λιοντάρια. Διότι το μεν λιοντάρι, πέφτοντας πολλές φορές σε δίχτυα, αιχμαλωτίζεται· οι άγιοι όμως, όταν δένονται με δεσμά, τότε γίνονται ισχυρότεροι· όπως ακριβώς έπραξε τότε στο δεσμωτήριο και αυτός ο μακάριος, ο οποίος έλυσε τους δεσμώτες, συγκλόνισε τους τοίχους, έδεσε τον δεσμοφύλακα και τον καθυπέταξε με τον λόγο της ευσέβειας.

Διότι, όταν έβγαλε εκείνο το πονηρό δαιμόνιο, πενήντα χιλιάδες άνδρες μάγοι, αφού συγκεντρώθηκαν, έκαιγαν τα βιβλία της μαγείας και μεταστρέφονταν προς την αλήθεια. Και όπως ακριβώς σε καιρό πολέμου, όταν πέσει ένας πύργος ή όταν κατακρημνιστεί ένας τύραννος, όλοι όσοι ήταν μαζί του πετούν τα όπλα τους και προστρέχουν στον στρατηγό, έτσι ακριβώς συνέβη και τότε· διότι, αφού εκδιώχθηκε το δαιμόνιο, όλοι, νιώθοντας πολιορκημένοι, πέταξαν τα βιβλία τους, ή μάλλον τα κατέστρεψαν, και έτρεχαν στα πόδια του Παύλου. Αυτός δε, παρατασσόμενος απέναντι στην οικουμένη ωσάν σε ένα ενιαίο στρατόπεδο, δεν στεκόταν πουθενά, αλλά σαν να ήταν φτερωτός τα έκανε όλα· και τη μια φορά θεράπευε κάποιον χωλό, την άλλη ανέστηνε κάποιον νεκρό, και την άλλη τύφλωνε κάποιον άλλον, τον μάγο εννοώ· και ούτε όταν κλεινόταν στη φυλακή ησύχαζε, αλλά και εκεί μετέστρεφε τον δεσμοφύλακα προς το μέρος του, επιτελώντας αυτή την ωραία αιχμαλωσία. Θαυμάζεται ο Δαβίδ επειδή κατέρριψε τον Γολιάθ με έναν μόνο λίθο· αν όμως εξετάσει κανείς τα κατορθώματα του Παύλου, εκείνο φαντάζει έργο μικρού παιδιού· και όση είναι η διαφορά ανάμεσα σε έναν βοσκό και σε έναν στρατηγό, τόση είναι και η διαφορά ανάμεσα σε αυτόν και σε εκείνον. Διότι αυτός δεν κατέρριψε τον νοητό Γολιάθ ρίχνοντας λίθο, αλλά μόνο με τον λόγο του διέλυσε ολόκληρη τη φάλαγγα του διαβόλου.

Αλλά όμως, και μέσα στις ίδιες τις φυλακές διαμένοντας, δεν απομακρύνονταν από την οικονομία που τους είχε ανατεθεί· αλλά ο μακάριος Παύλος, ακόμη και όταν βρισκόταν στο δεσμωτήριο, μαστιγωμένος, περιρρεόμενος από αίμα, δεμένος στο ξύλο και πάσχοντας τόσα πολλά, μυσταγωγούσε μέσα στη φυλακή, βάπτιζε τον δεσμοφύλακα και έπραττε όλα όσα εξαρτώνταν από τον ίδιο. Αναλογιζόμενοι, λοιπόν, όλα αυτά και τα παρόμοια, όπως ακριβώς παρακάλεσα την αγάπη σας, να στέκεστε εδραίοι, αμετακίνητοι, ανεξαπάτητοι, προσμένοντας την ελπίδα του Θεού και τη συμμαχία από Εκείνον, με την οποία τίποτε δεν μπορεί να συγκριθεί· και σπεύσατε να μας απαντήσετε εγγράφως αμέσως για όλα. Διότι γι' αυτόν τον λόγο αποστείλαμε τον ευλαβέστατο πρεσβύτερο Ιωάννη, ώστε να στηρίξει τη διάνοιά σας και να μην επιτρέψει να κλονιστείτε από κανέναν. Εγώ έκανα το χρέος μου, και με λόγια παρηγορώντας σας, και με συμβουλές ανορθώνοντάς σας, και παρέχοντας με αφθονία τα αναγκαία, ώστε σε τίποτε να μην υστερηθείτε. Εάν όμως δεν θελήσετε να με εισακούσετε, αλλά πεισθείτε σε αυτούς που σας εξαπατούν και σας αναπτερώνουν, εγώ δεν φέρω πλέον ευθύνη. Γνωρίζετε δε σε ποιον θα επιπέσει αυτή η κατάκριση και η ζημία. Για να μη συμβεί, λοιπόν, τίποτε τέτοιο, σας παρακαλώ να με ανεχθείτε, εμένα που σας αγαπώ σφόδρα. Και για όσα έχετε ανάγκη, είτε γράψτε μας είτε, αν θέλετε, στείλτε κάποιον σε εμάς, και δεν θα σας λείψει απολύτως τίποτε.

Έτσι και ο Παύλος, αφού δέχθηκε πολλά χτυπήματα, ρίχτηκε στη φυλακή και δέθηκε στο ξύλο, είχε μεν το σώμα πιο αδύναμο, καταπονημένο από τους πόνους, αλλά την ψυχή ισχυρή και ακμαία· και ήταν τόσο ισχυρός ο δεμένος, ώστε μόνο με τη φωνή του να συγκλονίσει τα θεμέλια της φυλακής, και να οδηγήσει τον ελεύθερο δεσμοφύλακα δέσμιο στα πόδια του, και να ανοίξει τις κλειδωμένες θύρες. Διόλου μικρή παρηγοριά, λοιπόν, μας έδωσε ο Παύλος με αυτό, ακόμη και πριν από την ανάσταση, το ότι δηλαδή γινόμαστε καλύτεροι και πιο συνετοί μέσα από τους πειρασμούς.

Διότι η προσευχή είναι χορηγός και της αναστάσεως των νεκρών και όλων ανεξαιρέτως των αγαθών· και δικαιολογημένα· διότι τη δύναμη που έχουν τα ύδατα στα δέντρα, αυτήν ακριβώς έχουν και οι προσευχές στον βίο των αγίων. Αρδεύοντας την ψυχή του ο Παύλος μέσα σε τούτη τη νύχτα, υπέμενε με ευχέρεια όλα τα δεινά, προσφέροντας τα νώτα του στα πλήγματα σαν ανδριάντας. Έτσι συντάραξε το δεσμωτήριο στη Μακεδονία· έτσι διέρρηξε τα δεσμά σαν λέοντας, μέσω των προσευχών· έτσι άρπαξε τον φύλακα του δεσμωτηρίου από την πλάνη· έτσι κατέλυσε την τυραννία των δαιμόνων. Και βεβαίως γνωρίζουμε και εκείνα τα οποία γράφει προς όλους τους ανθρώπους: «Να προσκαρτερείτε στην προσευχή, αγρυπνώντας σε αυτήν με ευχαριστία, προσευχόμενοι συγχρόνως και για εμένα, ώστε να μου δοθεί λόγος κατά το άνοιγμα του στόματός μου με παρρησία, για να λαλήσω το μυστήριο του Ευαγγελίου».