Πατερικές αναφορές στο ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 16:3

Εις το, «Και τον πήρε και τον περιέτεμε». Για να μην εμποδίζεται, λοιπόν, να εισέρχεται στις συναγωγές εξαιτίας του ότι ο Τιμόθεος ήταν απερίτμητος, ενήργησε κατ' οικονομίαν, ώστε να τον έχει μαζί του· δεν το θέσπισε όμως ως δόγμα. Ότι ο Μέγας Αθανάσιος λέει πως το βιβλίο των Ψαλμών στολίζεται με κάθε είδους ρητορικά σχήματα: με υπερβατά, υπερθέσεις, αποστροφές, ελλείψεις, παραβολές, μεταφορές, εμφάσεις και προσωποποιίες.

Του ιδίου, από τον Β΄ λόγο προς τους Νοβατιανούς οι οποίοι ονόμαζαν τους εαυτούς τους Καθαρούς. Κεφάλαιο 16, στίχος 3. Και αφού τον παρέλαβε, τον περιέτεμε. Για να μην εμποδίζεται, λοιπόν, να προσέρχεται στις συναγωγές, επειδή ο Τιμόθεος ήταν απερίτμητος, ώστε με αυτόν τον τρόπο να μπορεί να τον συνοδεύει, προέβη σε αυτή την πράξη κατ' οικονομίαν, και δεν την καθιέρωσε ως δόγμα.

Και λοιπόν οδοιπορούσε πεζός, θέλοντας μέσω της οδοιπορίας να ωφελήσει όσους τον έβλεπαν· ευλόγως. Διότι, όταν μεν βιάζονταν, ταξίδευαν διά θαλάσσης· τώρα όμως πλέον όχι. Και ιδού, υπήρχε εκεί κάποιος μαθητής ονόματι Τιμόθεος, υιός μιας πιστής Ιουδαίας γυναίκας, ενώ ο πατέρας του ήταν Έλληνας· για τον οποίο έδιναν καλή μαρτυρία οι αδελφοί στα Λύστρα και στο Ικόνιο. Αυτόν θέλησε ο Παύλος να αναχωρήσει μαζί του· και αφού τον παρέλαβε, τον περιέτεμε εξαιτίας των Ιουδαίων που υπήρχαν στους τόπους εκείνους. Διότι όλοι γνώριζαν τον πατέρα του, ότι ήταν Έλληνας.

Είναι άξια θαυμασμού η σύνεση του Παύλου. Αυτός που αγωνίστηκε τόσο πολύ για την περιτομή, που κίνησε τα πάντα και δεν υποχώρησε μέχρις ότου το κατόρθωσε, με την επικύρωση του δόγματος, περιτέμνει τον μαθητή. Όχι μόνο δεν εμποδίζει τους άλλους, αλλά και ο ίδιος το πράττει. Κανείς δεν υπήρξε πιο συνετός από τον Παύλο· γι' αυτό και απέβλεπε πάντοτε στο συμφέρον, και δεν έπραττε τίποτε απλώς από προκατάληψη. Αυτόν θέλησε, λέγει, να αναχωρήσει μαζί του. Το θαυμαστό είναι τούτο, ότι τον πήρε μαζί του. Εξαιτίας των Ιουδαίων, λέγει, που βρίσκονταν στους τόπους εκείνους. Αυτή ήταν η αιτία της περιτομής· διότι δεν θα ανέχονταν να ακούσουν τον λόγο από έναν απερίτμητο.

Και επιπλήττει μεν κάποιους, προστάζει δε να κάνουν το καλό προς όλους. Αυτό συνηθίζουμε να κάνουμε και εμείς. Εδώ μου φαίνεται ότι και άλλοι αγανάκτησαν μαζί με τον Παύλο. Και έπειτα, παίρνοντας και εκείνους ιδιαιτέρως, κάνει τα πάντα, και συμβουλεύει και νουθετεί. Πολλά μπορεί να καταφέρει η ομόνοια, πολλά η αγάπη· ακόμη κι αν ζητάς κάτι μεγάλο, ακόμη κι αν είσαι ανάξιος, εξαιτίας της αγαθής προαιρέσεώς σου θα εισακουστείς, μη φοβάσαι. «Περιόδευε», λέει, «τις πόλεις. Και ιδού, υπήρχε κάποιος μαθητής ονόματι Τιμόθεος, για τον οποίο έδιναν καλή μαρτυρία οι αδελφοί στα Λύστρα και στο Ικόνιο». Μεγάλη ήταν η πίστη του Τιμοθέου, εφόσον ελάμβανε καλή μαρτυρία από όλους. Όταν αναχώρησε ο Βαρνάβας, βρίσκει άλλον ισάξιο αναπληρωτή. Για αυτόν λέει: «Ενθυμούμενος τα δάκρυά σου και την ανυπόκριτη πίστη σου, η οποία κατοίκησε πρώτα στη γιαγιά σου Λωίδα και στη μητέρα σου Ευνίκη». Και αφού τον πήρε, λέει, τον περιέτεμε. Για ποιον λόγο όμως; Ο ίδιος προσθέτει λέγοντας: «Εξαιτίας των Ιουδαίων που βρίσκονταν στους τόπους εκείνους». Για αυτόν τον λόγο, λοιπόν, περιτέμνεται· ή ίσως και εξαιτίας του πατέρα του· διότι εκείνος παρέμενε Έλληνας (ειδωλολάτρης). Άρα δεν ήταν περιτμημένος.

Αυτός, λοιπόν, ο Παύλος, ο οποίος λέει ότι «Εάν περιτέμνεσθε, ο Χριστός σε τίποτα δεν θα σας ωφελήσει», φαίνεται να περιτέμνει ο ίδιος τον Τιμόθεο. Διότι, όπως αναφέρεται, αφού βρήκε ο Παύλος στα Λύστρα κάποιον νέο, υιό μιας πιστής Ιουδαίας γυναίκας και πατέρα Έλληνα, τον περιέτεμε· επειδή δεν ήθελε να στείλει ως δάσκαλο έναν απερίτμητο.

βʹ. Έπειτα υπάρχει και άλλο εγκώμιο, ότι δηλαδή δεν προερχόταν από τους εθνικούς, ούτε από απίστους, αλλά ανέκαθεν από οικογένεια που υπηρετούσε τον Χριστό. Η οποία κατοίκησε, λέει, στη γιαγιά σου Λωίδα, και στη μητέρα σου Ευνίκη. Διότι ήταν, λέει, γιος πιστής Ιουδαίας γυναίκας. Πώς Ιουδαίας; Πώς πιστής; Δεν προερχόταν από εθνικούς. Όμως εξαιτίας του πατέρα του, επειδή ήταν Έλληνας, και εξαιτίας των Ιουδαίων που βρίσκονταν στους τόπους εκείνους, τον πήρε και τον περιέτεμε. Βλέπεις πώς άρχιζε να καταλύεται ο νόμος, καθώς γίνονταν αυτές οι επιμιξίες; Και πρόσεξε πόσα παρέθεσε για να τον διαβεβαιώσει ότι δεν τον περιφρόνησε. Εγώ λατρεύω τον Θεό, λέει· έχω αληθινή συνείδηση· και εσύ τα δάκρυα.

Έτσι έπραξε και ο Παύλος, μιμούμενος τον δικό του Δεσπότη· διότι «γίνεσθε μιμητές μου», λέγει, «όπως κι εγώ του Χριστού». Όπως ακριβώς δηλαδή ο Δεσπότης του, όταν καλούσε τους μάγους, έστειλε το φαινόμενο ενός αστέρα, ώστε αναγνωρίζοντας το γνώριμό τους να υπακούσουν εύκολα, και ερχόμενοι να δουν τον Δεσπότη των αστέρων, και, αφού απαλλαγούν από εκείνη τη δουλεία, να προσέλθουν σε αυτήν τη δεσποτεία· έτσι ακριβώς και αυτός, ενώ επρόκειτο να καταργήσει την περιτομή, έστειλε τον Τιμόθεο έχοντάς τον περιτέμνει. Επειδή δηλαδή εκείνοι που επρόκειτο να τον δεχθούν ήταν Ιουδαίοι, και αυτός ήταν υιός πιστής Ιουδαίας γυναίκας, αλλά πατέρα Έλληνα, και εξαιτίας αυτού ακρόβυστος, του επέβαλε την περιτομή, ενεργώντας όπως οι αλιείς· διότι και εκείνοι δεν ρίχνουν το αγκίστρι γυμνό στο πέλαγος, αλλά το περιβάλλουν με κρέας.

Το ίδιο δε θα διαπιστώσει κανείς να ισχύει και σε άπειρα άλλα ζητήματα. Αλλά γιατί αναφέρω τα πιο μακρινά, ενώ είναι δυνατόν να επιβεβαιώσουμε τον λόγο με ένα πιο κοντινό παράδειγμα; Ο Παύλος ξυρίζεται και αγνίζεται και περιτέμνει τον Τιμόθεο· άραγε το θέλει αυτό καθαρά και αμιγώς, χωρίς να υφίσταται τίποτε από τα αθέλητα που περιπλέκονται με το θέλημα; Και πώς τότε θεωρεί ζημία και σκύβαλα τα του νόμου, και ότι με την περιτομή καταργείται το κήρυγμα του Χριστού; Επομένως, αυτά είναι ακούσια και αθέλητα (κανένας λόγος δεν θα μπορούσε να αντιλέξει σε αυτό) και αποτελούν τρόπο οικονομίας που στηρίζεται στο απρεπές μάλιστα και αθέλητο και περιπλέκεται με το θέλημα. Άραγε λοιπόν, θα μας επικρίνει κανείς για τις ονομασίες, βλέποντας ότι τα πράγματα που συμπλέκονται μεταξύ τους έχουν ανάγκη από αρμόδιες και κατάλληλες λέξεις; Τι το άτοπο υπάρχει, ή μάλλον πώς δεν είναι αναγκαίο να ονομάζουμε, εφόσον φαίνεται να υπάρχει, και το αθέλητο θέλημα και τη βία που υποδύεται το εκούσιο, και να τα εξαγγέλλουμε με όρους που τα σημαίνουν και να τα καθιστούμε γνωστά μέσω των λέξεων; Οφείλεις επομένως να εξετάσεις προσεκτικά, όχι το ότι δεν σου είναι πρόχειρα τα ονόματα, αλλά το εάν η φύση των πραγμάτων επιζητεί να σημαίνεται μέσω των κατάλληλων ονομάτων.