Πατερικές αναφορές στο ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 16:7

Ότι η Γραφή ονομάζει το Πνεύμα άλλοτε του Πατρός και άλλοτε του Υιού· άλλοτε δε το ονομάζει καθ' εαυτό· διότι δεν κηρύσσεται εν συγχύσει, αλλά αδιαιρέτως. Περί του Πατρός: «Εμείς δε δεν λάβαμε το πνεύμα του κόσμου, αλλά το Πνεύμα του Θεού». Και πάλι: «Εσείς όμως δεν είστε εν σαρκί, αλλά εν πνεύματι, εάν βεβαίως το Πνεύμα του Θεού κατοικεί μέσα σας». Περί του Υιού: «Εξαπέστειλε ο Θεός το Πνεύμα του Υιού του στις καρδιές μας, το οποίο κράζει: Αββά, ο Πατήρ». Και πάλι: «Όποιος δεν έχει το Πνεύμα του Χριστού, αυτός δεν είναι δικός του». Περί του Πνεύματος έλεγε ο Υιός: «Μην μεριμνήσετε τι ή πώς θα μιλήσετε· διότι θα σας δοθεί εκείνη την ώρα τι θα μιλήσετε· επειδή δεν είστε εσείς που μιλάτε, αλλά το Πνεύμα του Πατέρα μου, το οποίο μιλάει μέσα σας». Περί του Πνεύματος: «Διήλθαν δε τη Φρυγία και τη Γαλατική χώρα, επειδή εμποδίστηκαν από το Άγιο Πνεύμα να κηρύξουν τον Λόγο του Θεού στην Ασία. Και όταν έφτασαν στη Μυσία, προσπαθούσαν να πορευτούν προς τη Βιθυνία, και δεν τους άφησε το Πνεύμα του Ιησού». Περί του Πνεύματος: «Μη λυπείτε το Άγιο Πνεύμα, με το οποίο σφραγιστήκατε». Οι αιρετικοί ισχυρίζονται ότι η θεότητα υφίσταται κατά τάξη και υπαρίθμηση. Εμείς θα απαντήσουμε ότι είναι γεγραμμένο: «Ο πρώτος άνθρωπος είναι από τη γη, χοϊκός· ο δεύτερος άνθρωπος είναι από τον ουρανό, ο επουράνιος». Και πάλι: «Πρώτα, λέει, το ψυχικό, και έπειτα το πνευματικό».

Μας έστειλε δε από τον ουρανό τον Παράκλητο, δια του οποίου και εντός του οποίου βρίσκεται μαζί μας και κατοικεί μέσα μας, μη εκχέοντας σε εμάς κάτι το ξένο, αλλά το Ίδιο το Πνεύμα που ανήκει στην ουσία Του και στην ουσία του Πατρός. Β. Συμφωνώ. Διότι θυμάμαι και εγώ ο ίδιος το θείο και ιερό Γράμμα, που λέει κάπως έτσι για τους αγίους αποστόλους ότι: «Δοκίμασαν μεν να μεταβούν στη Βιθυνία, αλλά δεν τους άφησε το Πνεύμα του Ιησού». Α. Και τι λοιπόν; Δεν λέει η Γραφή ότι και αυτοί οι ίδιοι οι λόγοι του Θεού είναι του Πνεύματος; Διότι ο θεσπέσιος Ησαΐας, εξιστορώντας μας εκείνη την εξαίσια και φρικωδέστατη θεοπτία, λέει: «Είδα τον Κύριο Σαβαώθ καθήμενο επί θρόνου υψηλού και υπερυψωμένου.» Και, παραθέτοντας όσα μεσολαβούν μεταξύ αυτών, προσθέτει: «Άκουσα τον Κύριο Σαβαώθ να λέει: Ποιον να αποστείλω, και ποιος θα πορευθεί προς τον λαό τούτο; Και είπα: Ιδού εγώ, απόστειλέ με.»

Υποθέτω ότι όσοι επιλέγουν την ευσέβεια και χαίρονται για την ορθότητα των δογμάτων, πρέπει να έχουν τέτοια αντίληψη για τον Σωτήρα. Διότι, βεβαίως, δεν θα κατέλθουμε και εμείς σε τέτοια παραλογία, ώστε να νομίζουμε ότι το Πνεύμα υπάρχει στον κατά φύση Υιό κατά μέθεξη, και όχι μάλλον ότι είναι ουσιωδώς έμφυτο, όπως ακριβώς βέβαια και στον ίδιο τον Πατέρα. Διότι όπως το Άγιο Πνεύμα είναι του Πατέρα, έτσι ακριβώς είναι και του Υιού. Έτσι διαβάσαμε και στις θείες Γραφές: "Όταν έφτασαν στη Μυσία", λέει, "προσπαθούσαν να πάνε στη Βιθυνία, και δεν τους άφησε το πνεύμα του Ιησού". Εάν όμως κάποιος νομίζει ότι πρέπει να ανθίσταται με πιο φιλόνεικη διάθεση στα επιχειρήματα γι' αυτά, και να ισχυρίζεται πάλι ότι το Πνεύμα υπάρχει στον Υιό κατά μέθεξη, ή ότι βρέθηκε σε αυτόν τότε, χωρίς να ενυπάρχει προηγουμένως, όταν δηλαδή βαπτίστηκε, κατά τον χρόνο της ενανθρώπησης, ας αναλογιστεί πάλι σε πόσο μεγάλα και πόσα πολλά ατοπήματα θα περιπέσει. Πρώτον μεν, διότι ο Σωτήρας λέει ότι "μεταξύ των γεννημένων από γυναίκες δεν έχει εγερθεί μεγαλύτερος από τον Ιωάννη τον Βαπτιστή". Και ο λόγος είναι αληθινός. Αλλά βλέπουμε αυτόν που έχει ανέλθει στο απόγειο της δόξας και της αρετής μεταξύ μας, να τιμά τον Χριστό με ασύγκριτες υπεροχές. Διότι λέει: "Δεν είμαι άξιος να σκύψω και να λύσω το λουρί των υποδημάτων του".

ΑΛΛΟ. Μετά την εκ νεκρών ανάσταση, ο Σωτήρας, ανακαινίζοντας μέσα μας την αρχαιότατη χάρη του Πνεύματος, εμφύσησε στους μαθητές λέγοντας: «Λάβετε Πνεύμα Άγιο». Και πάλι ο ίδιος λέει κάπου για το Πνεύμα: «Ότι από το δικό μου παίρνει». Αλλά και το Άγιο Πνεύμα ονομάζεται Πνεύμα Χριστού στις θείες Γραφές, σύμφωνα με το κείμενο των Πράξεων των Αποστόλων: «Αφού διέσχισαν την Ασία και τη χώρα της Γαλατίας, προσπαθούσαν να πάνε στη Βιθυνία, και δεν τους άφησε το Πνεύμα του Ιησού». Αν λοιπόν ο Χριστός, με το σκεπτικό ότι θα γινόταν κάποτε μεγαλύτερος από τον Ιωάννη, βρισκόταν μέχρι τότε σε ισότητα με αυτόν, ας ανανεώνει και εκείνος μέσα μας τη χάρη του Πνεύματος, και ας τη χορηγεί και αυτός, όπως ακριβώς έκανε ο Χριστός, και ας ονομάζεται και δικό του Πνεύμα αυτό που υπάρχει στον Θεό και Πατέρα, και ας φωνάζει και αυτός για το Πνεύμα: «Ότι από το δικό μου παίρνει». Αλλά και μόνο το να το σκέφτεται κανείς αυτό, είναι ασεβές. Επομένως δεν είναι ίσος με τον Χριστό, ούτε θα του παραχωρήσει αργότερα την υπεροχή, έχοντας πάντα την κατώτερη θέση, και υπολειπόμενος τόσο, όσο ένας άνθρωπος υπολείπεται από τον Θεό.

Από τις Πράξεις. «Διήλθαν δε τη Φρυγία και τη γαλατική χώρα, επειδή εμποδίστηκαν από το Άγιο Πνεύμα να κηρύξουν τον λόγο στην Ασία. Όταν δε έφτασαν στη Μυσία, προσπαθούσαν να πορευθούν προς τη Βιθυνία, και δεν τους το επέτρεψε το Πνεύμα του Ιησού.» Ιδού πάλι εδώ σαφώς το Άγιο Πνεύμα το ονόμασε Πνεύμα του Ιησού. Όταν λοιπόν το Πνεύμα του Πατρός είναι και Πνεύμα του Υιού, πώς δεν θα είναι κατά φύσιν Θεός αυτός που κατέχει ουσιωδώς τα ίδια και εξαιρετικά γνωρίσματα του κατά φύσιν όντος Θεού και Πατρός; Άλλωστε, μαζί με αυτό πρέπει να εξεταστεί και το εξής. Διότι, αν το Άγιο Πνεύμα, το οποίο ενυπάρχει φυσικώς στον Θεό, ονομάστηκε ποτέ πνεύμα αγγέλου τυχόν ή κάποιας άλλης λογικής δύναμης, τότε ας συγκαταλεχθεί με τα δημιουργήματα και ο Υιός, εφόσον δεν έχει τίποτα περισσότερο σε σχέση με αυτά, έστω και αν το Άγιο Πνεύμα ονομάζεται Πνεύμα δικό του.

Στις Πράξεις: Αφού διήλθαν τη Φρυγία και τη Γαλατική χώρα, εμποδίστηκαν από το Άγιο Πνεύμα να κηρύξουν τον λόγο στην Ασία· και όταν ήρθαν στη Μυσία, δοκίμαζαν να πορευθούν προς τη Βιθυνία, αλλά δεν τους το επέτρεψε το Πνεύμα του Ιησού.

Έτσι λένε οι Γραφές: «Θα αποστείλεις το Πνεύμα σου και θα ανακαινίσεις το πρόσωπο της γης», όμοιο με το να λέει «θα εξαποστείλεις τον Λόγο σου και θα τα λιώσεις»· «Ενώ δε αυτοί λειτουργούσαν», λέει, «στον Κύριο και νήστευαν, είπε το Άγιο Πνεύμα: Ξεχωρίστε μου, λοιπόν, τον Βαρνάβα και τον Σαύλο για το έργο στο οποίο τους έχω προσκαλέσει», όμοιο με το να λέει «ο δε Κύριος είπε: είσελθε στην πόλη και εκεί θα σου ειπωθεί τι πρέπει να κάνεις»· «Αυτοί, λοιπόν, αφού στάλθηκαν από το Άγιο Πνεύμα, κατέβηκαν στη Σελεύκεια», όπως θα έλεγε ο Χριστός: «Ιδού, σας αποστέλλω σαν πρόβατα ανάμεσα σε λύκους»· «Διότι φάνηκε καλό στο Άγιο Πνεύμα να μην επιβληθεί κανένα άλλο βάρος εκτός από τα αναγκαία», όπως θα έλεγε: «λέω δε όχι εγώ, αλλά ο Κύριος, η γυναίκα να μην χωριστεί από τον άνδρα»· «Διήλθαν δε τη Φρυγία και τη Γαλατική χώρα, επειδή εμποδίστηκαν από το Άγιο Πνεύμα να κηρύξουν τον λόγο στην Ασία· και όταν έφτασαν στη Μυσία, προσπαθούσαν να πορευτούν προς τη Βιθυνία, και δεν τους άφησε το Πνεύμα», όπως θα έλεγε ο Χριστός: «Πορευθείτε και βαπτίστε όλα τα έθνη» 〈ή〉 «μη βαστάζετε σακίδιο ούτε ραβδί ούτε υποδήματα». «Οι οποίοι, λέει, έλεγαν στον Παύλο μέσω του Πνεύματος να μην ανεβεί στα Ιεροσόλυμα» ή ο Άγαβος: «αυτά λέει το Άγιο Πνεύμα: τον άνδρα στον οποίο ανήκει αυτή η ζώνη», όμοιο με αυτό που είπε ο Παύλος: «Εφόσον ζητάτε απόδειξη του Χριστού που λαλεί μέσα μου;».

«καὶ ὅταν ἦλθαν στὴν Μυσία, δοκίμαζαν νὰ πορευθοῦν πρὸς τὴν Βιθυνία καὶ δὲν τοὺς ἄφησε τὸ Πνεῦμα», ὅπως θὰ ἔλεγε ὁ Χριστὸς «πορευθέντες βαπτίσατε ὅλα τὰ ἔθνη» ἢ «μὴ βαστάζετε σακίδιο, μήτε ράβδο, μήτε ὑποδήματα»· «οἱ ὁποῖοι (λέγει) ἔλεγαν στὸν Παῦλο μέσῳ τοῦ Πνεύματος νὰ μὴν ἀνεβαίνει στὰ Ἱεροσόλυμα», ἢ ὁ Ἄγαβος «αὐτὰ λέγει τὸ Πνεῦμα τὸ Ἅγιο, τὸν ἄνδρα στὸν ὁποῖο ἀνήκει ἡ ζώνη αὐτή», ὅμοιο μὲ αὐτὸ ποὺ εἶπε ὁ Παῦλος «ἐὰν ζητεῖτε ἀπόδειξη τοῦ Χριστοῦ ποὺ λαλεῖ μέσα μου» ἢ «νὰ θυμᾶστε τοὺς λόγους τοῦ Κυρίου, ὅτι ὁ ἴδιος εἶπε πὼς εἶναι καλὸ νὰ δίνει κανεὶς μᾶλλον παρὰ νὰ λαμβάνει»· «καὶ τώρα ἰδού, ἐγὼ δεμένος μὲ τὸ Πνεῦμα πορεύομαι», ὅπως θὰ ἔλεγε «ὁ Παῦλος, δέσμιος τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ»· «ἐκτὸς τοῦ ὅτι τὸ Πνεῦμα διαμαρτύρεται σὲ ἐμένα σὲ κάθε πόλη λέγοντας», ὅμοιο μὲ τὸ νὰ λέει «ὁ Κύριος μαρτυρεῖ στὴν ψυχή μου ὅτι δὲν ψεύδομαι»· «ἐν δυνάμει κατὰ τὸ πνεῦμα τῆς ἁγιωσύνης», ὅμοιο μὲ τὸ νὰ λέει «ἅγιος εἶναι αὐτὸς ποὺ ἀναπαύεται ἐν ἁγίοις»· «καὶ ἡ περιτομὴ τῆς καρδιᾶς ἐν πνεύματι» ὅμοιο μὲ τὸ νὰ λέει «καὶ περιτμηθήκατε μὲ περιτομὴ ἀχειροποίητη, μὲ τὴν ἀπέκδυση τοῦ σώματος τῶν ἁμαρτιῶν διὰ τῆς περιτομῆς τοῦ Χριστοῦ»· «ἐὰν βέβαια τὸ Πνεῦμα τοῦ Θεοῦ κατοικεῖ μέσα σας», ὅμοιο μὲ τὸ νὰ λέει «καθὼς λάβατε τὸν Χριστό, νὰ περιπατεῖτε ἐν αὐτῷ»· καὶ «τὸ Πνεῦμα τοῦ Κυρίου ἐλάλησε μέσα μου καὶ ὁ λόγος του εἶναι στὸ στόμα μου» καὶ «ἔχοντας τὴν ἀπαρχὴ τοῦ Πνεύματος», ὅμοιο μὲ τὸ νὰ λέει «ἀπαρχὴ εἶναι ὁ Χριστός»· «ἀλλὰ τὸ ἴδιο τὸ Πνεῦμα ὑπερμεσιτεύει ὑπὲρ ἡμῶν», ὅμοιο μὲ τὸ νὰ λέει «ὁ ὁποῖος εἶναι στὰ δεξιὰ τοῦ Θεοῦ, ὁ ὁποῖος καὶ μεσιτεύει ὑπὲρ ἡμῶν»· «ὥστε νὰ γίνει ἡ προσφορὰ τῶν ἐθνῶν εὐπρόσδεκτη, ἁγιασμένη ἐν Πνεύματι Ἁγίῳ», ὅμοιο μὲ τὸ νὰ λέει «καὶ ὁ Κύριος νὰ σᾶς ἁγιάσει, ὥστε νὰ εἶστε εἰλικρινεῖς καὶ ἀπρόσκοπτοι κατὰ τὴν ἡμέρα τοῦ Χριστοῦ»· «σὲ ἐμᾶς δὲ τὸ ἀπεκάλυψε ὁ Θεὸς διὰ τοῦ Πνεύματός του», ὅμοιο μὲ τὸ νὰ λέει «ὅταν εὐδόκησε αὐτὸς ποὺ μὲ ξεχώρισε ἀπὸ τὴν κοιλιὰ τῆς μητέρας μου, διὰ τῆς χάριτός του νὰ ἀποκαλύψει τὸν Υἱό του σὲ ἐμένα»· «ἐμεῖς δὲ δὲν λάβαμε τὸ πνεῦμα τοῦ κόσμου, ἀλλὰ τὸ Πνεῦμα τὸ ἐκ τοῦ Θεοῦ», ὅμοιο μὲ τὸ νὰ λέει «δοκιμάζετε τὸν ἑαυτό σας ἂν ὁ Χριστὸς εἶναι μέσα σας»· «ναὸς τοῦ Θεοῦ εἶστε καὶ τὸ Πνεῦμα τοῦ Θεοῦ κατοικεῖ μέσα σας», ὅμοιο μὲ τὸ νὰ λέει «θὰ κατοικήσω ἀνάμεσά τους καὶ θὰ περπατήσω μαζί τους, καὶ θὰ εἶμαι Θεός τους καὶ αὐτοὶ θὰ εἶναι λαός μου». 6.

Καθώς δε διέρχονταν από τις πόλεις, τους παρέδιδαν προς τήρηση τα δόγματα που είχαν αποφασιστεί από τους αποστόλους και τους πρεσβυτέρους στα Ιεροσόλυμα. Οι μεν Εκκλησίες, λοιπόν, στερεώνονταν στην πίστη και αυξάνονταν καθημερινά σε αριθμό. Αφού διήλθαν τη Φρυγία και τη χώρα των Γαλατών, και επειδή εμποδίστηκαν από το Άγιο Πνεύμα να κηρύξουν τον λόγο στην Ασία, άφησαν τη Φρυγία και τη Γαλατία και έσπευδαν προς την ενδοχώρα. Όταν έφτασαν στη Μυσία, δοκίμασαν να πορευθούν προς τη Βιθυνία, αλλά το Πνεύμα δεν τους το επέτρεψε. Το γιατί, λοιπόν, εμποδίστηκαν, δεν το αναφέρει· το ότι εμποδίστηκαν, όμως, το είπε, για να μας διδάξει να υπακούμε μόνο και να μην αναζητούμε τις αιτίες, αποδεικνύοντας ταυτόχρονα ότι πολλά πράγματα τα έπρατταν και με ανθρώπινο τρόπο. Αφού προσπέρασαν τη Μυσία, κατέβηκαν στην Τρωάδα. Και κατά τη διάρκεια της νύχτας εμφανίστηκε στον Παύλο ένα όραμα: στεκόταν κάποιος άνδρας Μακεδόνας, ο οποίος τον παρακαλούσε και του έλεγε: «Πέρασε στη Μακεδονία και βοήθησέ μας». Γιατί είδε όραμα και δεν του το πρόσταξε το Άγιο Πνεύμα; Διότι ήθελε να τους προσελκύσει και με αυτόν τον τρόπο· επειδή και στους αγίους εμφανίστηκε όνειρο, και ο ίδιος εξ αρχής είχε δει όραμα, έναν άνδρα να εισέρχεται και να θέτει τα χέρια του επάνω του. Έπειτα, τον ελκύει εκεί και για τον λόγο αυτό, ώστε να επεκταθεί το κήρυγμα. Εξάλλου, εμποδίζεται να παραμείνει περισσότερο στις άλλες πόλεις και για τον λόγο αυτό, επειδή ο Χριστός τον επισπεύδει.

Και ο Άγαβος: Αυτά λέγει το Πνεύμα το Άγιο: Τον άνδρα στον οποίο ανήκει αυτή η ζώνη, έτσι θα τον δέσουν στην Ιερουσαλήμ. Και οι απόστολοι: Έκρινε καλό το Άγιο Πνεύμα να μην τηρηθεί τίποτε περισσότερο· και πάλι: Αφού δε διέσχισαν τη Φρυγία και τη Γαλατική χώρα, εμποδίστηκαν από το Άγιο Πνεύμα να κηρύξουν τον λόγο στην Ασία. Όταν δε έφτασαν στη Μυσία, προσπαθούσαν να πορευτούν στη Βιθυνία, και δεν τους επέτρεψε το Άγιο Πνεύμα.