Πατερικές αναφορές στο ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 17:26

Στον οποίο υπήρχε η επιγραφή: «Στον Άγνωστο Θεό». Τι σημαίνει αυτό; Οι Αθηναίοι, επειδή κατά καιρούς δέχθηκαν πολλούς θεούς και από ξένα έθνη, όπως το ιερό της Αθηνάς, τον Πάνα και άλλους από αλλού, φοβούμενοι μήπως τυχόν υπάρχει και κάποιος άλλος, άγνωστος μεν ακόμη σε αυτούς, ο οποίος όμως λατρεύεται αλλού, για μεγαλύτερη δήθεν ασφάλεια έστησαν βωμό και σε αυτόν. Και επειδή ο Θεός δεν τους ήταν γνωστός, είχε γραφτεί η επιγραφή: «Στον Άγνωστο Θεό». Ο Παύλος, λοιπόν, λέγει ότι αυτός είναι ο Ιησούς Χριστός, ή μάλλον ο Θεός των πάντων. Λέγει, λοιπόν: «Εκείνον τον οποίο αγνοείτε και όμως λατρεύετε, αυτόν εγώ σας καταγγέλλω». Βλέπεις πώς αποδεικνύει ότι τον είχαν ήδη αποδεχθεί; «Δεν εισάγω τίποτα το ξένο», λέγει, «ούτε τίποτα το καινούργιο». Άλλωστε, διαρκώς αυτό έλεγαν εκείνοι: «Ποια είναι αυτή η νέα διδασκαλία που κηρύττεις; Διότι φέρνεις στα αυτιά μας κάποια ξένα πράγματα». Αμέσως, λοιπόν, ανατρέπει την εντύπωσή τους και λέγει: «Ο Θεός που δημιούργησε τον κόσμο και όλα όσα υπάρχουν μέσα σε αυτόν, αυτός που είναι Κύριος του ουρανού και της γης». Έπειτα, για να μη νομίσουν ότι είναι ένας από τους πολλούς θεούς, σπεύδει να το διορθώσει προσθέτοντας: «Δεν κατοικεί σε χειροποίητους ναούς, ούτε υπηρετείται από ανθρώπινα χέρια, σαν να έχει ανάγκη από κάτι». Βλέπεις πώς σιγά-σιγά εισάγει την αληθινή φιλοσοφία; Πώς περιγελά την ελληνική πλάνη; «Διότι αυτός έδωσε ζωή και πνοή και τα πάντα· και δημιούργησε από ένα αίμα κάθε έθνος ανθρώπων, για να κατοικούν σε ολόκληρο το πρόσωπο της γης». Αυτό αποτελεί αποκλειστικό γνώρισμα του Θεού.

Και φανέρωσε τη δημιουργία και τους ανθρώπους. Αφού καθόρισε τους προκαθορισμένους καιρούς και τα όρια της κατοικίας τους, για να αναζητούν τον Θεό, μήπως τυχόν τον ψηλαφήσουν και τον βρουν, αν και βέβαια δεν βρίσκεται μακριά από τον καθένα από εμάς. Διότι μέσα σε αυτόν ζούμε και κινούμαστε και υπάρχουμε, όπως έχουν πει και μερικοί από τους δικούς σας ποιητές: «Διότι δικό του γένος είμαστε». Αυτό το είπε ο ποιητής Άρατος. Πρόσεξε πώς προσφέρει τις αποδείξεις και από τα όσα κάνουν και από τα όσα έχουν πει. Εφόσον, λοιπόν, είμαστε γένος του Θεού, δεν πρέπει να νομίζουμε ότι το Θείο είναι όμοιο με χρυσό ή άργυρο ή λίθο, που είναι έργο τέχνης και ανθρώπινης επινόησης. Και όμως, λέει κάποιος, γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο οφείλουμε να το νομίζουμε. Σε καμία περίπτωση· διότι ούτε εμείς είμαστε όμοιοι με αυτά, ούτε οι ψυχές μας. Γιατί άραγε δεν κατέφυγε αμέσως στη φιλοσοφία και να πει: Ο Θεός είναι από τη φύση του ασώματος, αόρατος και ασχημάτιστος; Διότι του φαινόταν περιττό, προς το παρόν, να λέει αυτά τα πράγματα σε ανθρώπους που δεν είχαν μάθει ακόμη ότι υπάρχει μόνο ένας Θεός.

Ιδού, τον παρουσιάζει και ως δημιουργό της ψυχής, όχι ως γεννήτορα. Δες πάλι πώς καταρρίπτει τη θεωρία περί της ύλης, λέγοντας: «Και εποίησε εξ ενός αίματος κάθε έθνος ανθρώπων για να κατοικεί σε όλο το πρόσωπο της γης». Αυτά είναι ανώτερα από τα προηγούμενα, και αποτελούν κατηγορία τόσο κατά των ατόμων όσο και της ύλης. Εδώ αποδεικνύει ότι δεν είναι κάτι το μερικό ούτε η ψυχή του ανθρώπου. Αυτό δε που ισχυρίζονται εκείνοι, δεν συνιστά την ιδιότητα του δημιουργού. Λέγοντας δε ότι ο Θεός δεν λατρεύεται από χέρια ανθρώπων, υπονοεί ότι λατρεύεται με τη διάνοια και τον νου. Αυτός, λέει, είναι ο Κύριος του ουρανού και της γης. Επομένως, δεν είναι οι μερικοί δαίμονες. Ο Θεός, ο οποίος δημιούργησε τον κόσμο και όλα όσα υπάρχουν σε αυτόν. Αφού πρώτα έδειξε πώς δημιουργήθηκε ο ουρανός, τότε διακήρυξε ότι δεν κατοικεί σε χειροποίητους ναούς, σαν να έλεγε: Εάν είναι Θεός, είναι προφανές ότι τα δημιούργησε όλα· εάν όμως δεν τα δημιούργησε, δεν είναι Θεός.

Γ΄. Λέγοντας δε ότι δημιούργησε κάθε έθνος ανθρώπων από ένα αίμα, φανέρωσε τον αίτιο όλων των αγαθών. Τι είναι ισάξιο με αυτό το μεγαλείο; Διότι βεβαίως είναι θαυμαστό το ότι δημιούργησε τόσους πολλούς από έναν άνθρωπο· το ότι όμως ο Ίδιος τους συγκρατεί όλους, είναι κατά πολύ πιο θαυμαστό. Διότι, λέγει, δίνει σε όλους πνοή και ζωή. Τι σημαίνει η φράση: «ορίζοντας προκαθορισμένους καιρούς και τα όρια της κατοικίας τους, για να ζητούν τον Θεό, μήπως τυχόν τον ψηλαφήσουν και τον βρουν»; Σημαίνει, λέγει, ότι κανένας δεν αναγκαζόταν να περιφέρεται και να ζητά τον Θεό· ή, αν δεν σημαίνει αυτό, ότι όρισε να ζητήσουν τον Θεό. Αλλά δεν το όρισε αυτό για πάντα, παρά όρισε «προκαθορισμένους καιρούς». Αυτό δε το λέγει, δείχνοντας ότι ούτε και τώρα που τον ζήτησαν τον βρήκαν, καίτοι ήταν τόσο φανερός ώστε να μπορεί να βρεθεί, σαν κάτι που βρίσκεται μπροστά σε όλους και ψηλαφείται.