Πατερικές αναφορές στο ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 17:27

Πρωταρχικό έργο γι' αυτούς είναι η επιστροφή του νου στον εαυτό του και η συγκέντρωσή του, και μάλλον, αν και είναι θαυμαστό να το πει κανείς, η επιστροφή όλων των δυνάμεων της ψυχής προς τον νου και η ενέργειά τους σύμφωνα με αυτόν και τον Θεό. Μέσω αυτής της ενέργειας, έχοντας ανακαινιστεί, εναρμονίζονται σωστά προς το πρωτότυπο, καθώς η χάρη κάνει να επανανθήσει εκείνο το αρχαίο και ανυπέρβλητο κάλλος. Αυτή η χάρη, ούσα εξαιρετικά φιλάνθρωπη, «περιέρχεται αναζητώντας αυτούς που την ποθούν και εμφανίζεται σε αυτούς με ευμένεια στους δρόμους τους». «Και βεβαίως δεν βρίσκεται μακριά από τον καθένα μας, διότι όντως είμαστε δικό της γένος», εφόσον αναγεννηθήκαμε από αυτήν κατά το θείο λουτρό. Αυτή είναι έτοιμη να δωρίσει τα τελειότατα αγαθά σε όσους τα χωρούν και τα αποδέχονται, αλλά δέχεται από εμάς με χαρά ακόμη και τα ελάχιστα.

Σε αυτό τώρα εμείς αμέσως θα απαντήσουμε, λέγοντας τα εξής: το πλήρωμα των ευσεβών, έχοντας γίνει ένα στόμα για το καλό, οικοδόμησε πύργο ευσέβειας, εντελώς ανώτερο από τον νοητό κατακλυσμό της δυσέβειας. Διότι, ενώ επιχειρούσαν να οικοδομήσουν, τους επισκέφθηκε η τελεσιουργός των αγαθών Τριάδα, όχι για να προκαλέσει σύγχυση, αλλά για να ενώσει και τις πεποιθήσεις και τις γλώσσες σε μια απόλυτα ευσεβή και ορθόδοξη ομοφροσύνη. Στεκόμενοι λοιπόν εμείς εδώ σε ασφαλές οχύρωμα, θα πλήξουμε από εδώ πρώτα απ' όλα με μεγάλη ευστοχία και γενναιότητα εκείνους που φέρονται αντίθετα προς τα ορθά δόγματα, συγχρόνως όμως και με τρόπο ωφέλιμο για αυτούς, εάν το επιθυμούν. Έπειτα από αυτό, θα τους παρουσιάσουμε ορισμένες από τις αποδείξεις της αλήθειας που αναδεικνύονται από πολλά, ή μάλλον από όλα τα μέρη, παρακινώντας και αυτούς στον πόθο για αυτήν, για να πω σύμφωνα με τη Γραφή: «μήπως και την ψηλαφήσουν και την βρουν, αν και βέβαια δεν βρίσκεται μακριά τους». Τώρα όμως, δεν θα πλήξουμε αυτούς μάλλον εμείς, αλλά το ίδιο το λογικό, ας πούμε, τείχος της ευσέβειας και θα τους πλήξει και θα τους πατάξει και θα τους κατατροπώσει, αλλά, αν θέλεις, και θα τους θεραπεύσει.

Και φανέρωσε τη δημιουργία και τους ανθρώπους. Αφού καθόρισε τους προκαθορισμένους καιρούς και τα όρια της κατοικίας τους, για να αναζητούν τον Θεό, μήπως τυχόν τον ψηλαφήσουν και τον βρουν, αν και βέβαια δεν βρίσκεται μακριά από τον καθένα από εμάς. Διότι μέσα σε αυτόν ζούμε και κινούμαστε και υπάρχουμε, όπως έχουν πει και μερικοί από τους δικούς σας ποιητές: «Διότι δικό του γένος είμαστε». Αυτό το είπε ο ποιητής Άρατος. Πρόσεξε πώς προσφέρει τις αποδείξεις και από τα όσα κάνουν και από τα όσα έχουν πει. Εφόσον, λοιπόν, είμαστε γένος του Θεού, δεν πρέπει να νομίζουμε ότι το Θείο είναι όμοιο με χρυσό ή άργυρο ή λίθο, που είναι έργο τέχνης και ανθρώπινης επινόησης. Και όμως, λέει κάποιος, γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο οφείλουμε να το νομίζουμε. Σε καμία περίπτωση· διότι ούτε εμείς είμαστε όμοιοι με αυτά, ούτε οι ψυχές μας. Γιατί άραγε δεν κατέφυγε αμέσως στη φιλοσοφία και να πει: Ο Θεός είναι από τη φύση του ασώματος, αόρατος και ασχημάτιστος; Διότι του φαινόταν περιττό, προς το παρόν, να λέει αυτά τα πράγματα σε ανθρώπους που δεν είχαν μάθει ακόμη ότι υπάρχει μόνο ένας Θεός.

Γ΄. Λέγοντας δε ότι δημιούργησε κάθε έθνος ανθρώπων από ένα αίμα, φανέρωσε τον αίτιο όλων των αγαθών. Τι είναι ισάξιο με αυτό το μεγαλείο; Διότι βεβαίως είναι θαυμαστό το ότι δημιούργησε τόσους πολλούς από έναν άνθρωπο· το ότι όμως ο Ίδιος τους συγκρατεί όλους, είναι κατά πολύ πιο θαυμαστό. Διότι, λέγει, δίνει σε όλους πνοή και ζωή. Τι σημαίνει η φράση: «ορίζοντας προκαθορισμένους καιρούς και τα όρια της κατοικίας τους, για να ζητούν τον Θεό, μήπως τυχόν τον ψηλαφήσουν και τον βρουν»; Σημαίνει, λέγει, ότι κανένας δεν αναγκαζόταν να περιφέρεται και να ζητά τον Θεό· ή, αν δεν σημαίνει αυτό, ότι όρισε να ζητήσουν τον Θεό. Αλλά δεν το όρισε αυτό για πάντα, παρά όρισε «προκαθορισμένους καιρούς». Αυτό δε το λέγει, δείχνοντας ότι ούτε και τώρα που τον ζήτησαν τον βρήκαν, καίτοι ήταν τόσο φανερός ώστε να μπορεί να βρεθεί, σαν κάτι που βρίσκεται μπροστά σε όλους και ψηλαφείται.

Διότι δεν συνέβαινε να υπάρχει εδώ μεν ουρανός, και αλλού όχι· ούτε υπήρχε σε τούτη την εποχή, και σε άλλη όχι. Ώστε και σε κάθε εποχή, και σε κάθε γεωγραφικό όριο να είναι δυνατόν να τον βρει κανείς. Έτσι οικονόμησε την αναζήτησή Του, ώστε να μην εμποδίζεται ούτε από τον τόπο ούτε από τον χρόνο. Και αυτό ακριβώς συνέβαλλε τα μέγιστα για αυτούς, εφόσον το ήθελαν, το ότι δηλαδή ο ουρανός βρίσκεται παντού και παραμένει σταθερός σε κάθε εποχή. Γι' αυτό και είπε τα εξής: «Αν και δεν βρίσκεται μακριά από τον καθένα μας», αλλά είναι κοντά σε όλους. Αυτό δε που λέει, σημαίνει τούτο: Όχι μόνο έδωσε τη ζωή και την πνοή και τα πάντα· αλλά και, το σημαντικότερο από όλα, μας οδήγησε στη γνώση Του, δίνοντάς μας τα μέσα με τα οποία μπορούμε να Τον βρούμε και να Τον κατανοήσουμε. Εμείς, όμως, δεν θελήσαμε να Τον αναζητήσουμε, αν και βρίσκεται μπροστά στα πόδια μας. «Δεν βρίσκεται μακριά», λέει, «από τον καθένα μας». Ώ της εκπλήξεως! Λέει ότι είναι κοντά σε όλους, οπουδήποτε και αν βρίσκονται στην οικουμένη. Τι ανώτερο υπάρχει από αυτό; Δες πώς καθαιρεί και τους τοπικούς θεούς. Τι λέω «μακριά»; Είναι τόσο κοντά, ώστε είναι αδύνατον να ζει κανείς χωρίς Αυτόν.

Ερώτηση ΛΒʹ Τι σημαίνει το «μήπως τυχόν ψηλαφήσουν και βρουν τον Θεό»; Πώς βρίσκει κανείς τον Θεό ψηλαφώντας; Απόκριση. Εκείνος που δεν προσλαμβάνει ολόκληρη τη φαινόμενη σωματική λατρεία του νόμου σύμφωνα με τις αισθήσεις, αλλά, διερευνώντας το κάθε ένα από τα ορατά σύμβολα μέσω των νοερών προσεγγίσεων, διδάσκεται τον θεοτελή λόγο που κρύβεται μέσα στο καθένα από αυτά, βρίσκει τον Θεό μέσα στον λόγο· ψηλαφεί καλώς μέσω της νοερής δύναμης, σαν μέσα σε κάποιον σωρό, δηλαδή στην ύλη των νομικών διατάξεων, αναζητώντας να βρει αν τυχόν υπάρχει κρυμμένος στη σάρκα του νόμου ο μαργαρίτης λόγος, ο οποίος διαφεύγει εντελώς από τις αισθήσεις.

κεʹ Περί του βασιλέως της Βαβυλώνος και του Ιούδα και των εθνών. κστʹ Περί της αποκαλύψεως του Πέτρου σχετικά με τον Κορνήλιο, και πώς κάποιοι ήρθαν σε διάσταση με τον Πέτρο εξαιτίας του Κορνηλίου. κζʹ Προς ποιους ελέχθη το «ελάτε, και αφού κατεβούμε ας συγχύσουμε τις γλώσσες τους». κηʹ Τι σημαίνει αυτό που αναφέρεται στις Πράξεις: «οι οποίοι μέσω του Πνεύματος έλεγαν στον Παύλο να μην ανεβεί στα Ιεροσόλυμα». κθʹ Ποια είναι η διαφορά μεταξύ ποτηρίου και βαπτίσματος. λʹ Περί του ότι, εφόσον «ο Θεός δεν κατοικεί σε χειροποίητους ναούς», πώς λεγόταν ότι κατοικεί στον ναό των Ιουδαίων. λαʹ Περί του «μήπως τυχόν Τον ψηλαφήσουν και βρουν τον Θεό». λβʹ Περί του «αμήν σας λέγω, όποιος πει στο όρος τούτο» και τα εξής. λγʹ Περί του «όσα ζητάτε προσευχόμενοι, να πιστεύετε ότι τα λαμβάνετε» και τα εξής. λδʹ Περί του ότι προσταζόμαστε να τρώμε τη σάρκα και να πίνουμε το αίμα, αλλά να μη συντρίβουμε τα οστά. λεʹ Περί του τι είναι τα σώματα των θυσιαζόμενων ζώων για τους Ισραηλίτες. λστʹ Περί της έχιδνας που προσκολλήθηκε στο χέρι του Παύλου. λζʹ Περί της ερωτήσεως των Σαδδουκαίων, η οποία έπλαθε ότι επτά άνδρες είχαν συζευχθεί με την ίδια γυναίκα. ληʹ Τι είναι οι τρεις ημέρες κατά τις οποίες παραμένουν τα πλήθη κοντά στον Χριστό στην έρημο. λθʹ Τι σημαίνει ο αριθμός των έξι υδριών στον γάμο στην Κανά της Γαλιλαίας. μʹ Ποιο είναι το νόημα των πέντε ανδρών της Σαμαρείτιδος, και του έκτου που δεν είναι άνδρας της.