Πατερικές αναφορές στο ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 17:30

«Τον Ιησού τον Ναζωραίο, άνδρα που αποδείχθηκε από τον Θεό σε εσάς με δυνάμεις και τέρατα και σημεία, τα οποία ενήργησε ο Θεός μέσω αυτού στο μέσο σας, όπως και οι ίδιοι γνωρίζετε, αυτόν, ο οποίος παραδόθηκε κατά την καθορισμένη βουλή και πρόγνωση του Θεού, αφού τον καρφώσατε δια χειρός ανόμων, τον θανατώσατε», και πάλι: «στο όνομα του Ιησού Χριστού του Ναζωραίου, τον οποίο εσείς σταυρώσατε, τον οποίο ο Θεός ανέστησε από τους νεκρούς, με τη χάρη αυτού στέκεται αυτός μπροστά σας υγιής»· και καθώς ο Παύλος εξηγούσε στην Αντιόχεια της Πισιδίας ότι «αφού απομάκρυνε ο Θεός τον Σαούλ, ανέδειξε τον Δαβίδ ως βασιλιά, για τον οποίο και έδωσε τη μαρτυρία: βρήκα τον Δαβίδ, τον γιο του Ιεσσαί, άνδρα κατά την καρδιά μου, ο οποίος θα πράξει όλα τα θελήματά μου· από το σπέρμα αυτού ο Θεός, σύμφωνα με την επαγγελία του, έφερε στον Ισραήλ τον σωτήρα Ιησού», και πάλι στην Αθήνα: «παραβλέποντας λοιπόν ο Θεός τους χρόνους της άγνοιας, τώρα παραγγέλλει στους ανθρώπους να μετανοούν όλοι παντού, διότι καθόρισε ημέρα κατά την οποία πρόκειται να κρίνει την οικουμένη με δικαιοσύνη, μέσω του άνδρα που όρισε, παρέχοντας σε όλους βέβαιη απόδειξη, ανασταίνοντάς τον από τους νεκρούς»· ή του Στεφάνου του μεγαλομάρτυρα, όταν λέει: «ιδού, βλέπω τους ουρανούς ανοιγμένους και τον Υιό του ανθρώπου να στέκεται εκ δεξιών του Θεού»;

Ή καταφρονείς τον πλούτο της χρηστότητάς του, και της ανοχής, και της μακροθυμίας του, αγνοώντας ότι η χρηστότητα του Θεού σε οδηγεί σε μετάνοια; Σύμφωνα δε με τη σκληρότητά σου και την αμετανόητη καρδιά σου, συσσωρεύεις για τον εαυτό σου οργή για την ημέρα της οργής και της αποκάλυψης, και της δικαιοκρισίας του Θεού, ο οποίος θα ανταποδώσει στον καθένα σύμφωνα με τα έργα του. ΠΡΑΞΕΙΣ. Αφού, λοιπόν, ο Θεός παρέβλεψε τους χρόνους της άγνοιας, τώρα παραγγέλλει σε όλους τους ανθρώπους παντού να μετανοούν· διότι έχει ορίσει ημέρα κατά την οποία μέλλει να κρίνει την οικουμένη.

Και μάλιστα ο θεσπέσιος Παύλος, μιλώντας στους Αθηναίους, αφού τους είπε ότι είναι πιο δεισιδαίμονες από όλους τους άλλους, τους αναστάτωσε σε μεγάλο βαθμό, προσθέτοντας το εξής: «Τους χρόνους λοιπόν της άγνοιας τους παρέβλεψε ο Θεός, και τώρα παραγγέλλει στους ανθρώπους να μετανοούν όλοι και παντού, διότι όρισε ημέρα κατά την οποία μέλλει να κρίνει την οικουμένη με δικαιοσύνη, μέσω του ανδρός τον οποίο όρισε, δίνοντας βεβαιότητα σε όλους, αφού τον ανέστησε από τους νεκρούς». Επομένως, το ταραγμένο νερό είναι το πλήθος των ανθρώπων στον κόσμο. Διότι μερικές φορές παρομοιάζεται με νερά, και πολύ λογικά, εφόσον ο βίος των ανθρώπων μοιάζει με θάλασσα, επειδή είναι μεγάλη η ταραχή των πραγμάτων μέσα σε αυτόν, όπως και η προς τα πάνω, προς τα κάτω και προς πάσα κατεύθυνση διασπορά και κίνηση. Και είναι πολύ το νερό που ταράσσεται, σε σύγκριση με τον Ισραήλ. Διότι εκείνοι ήταν ένα μόνο έθνος, ενώ τα άλλα ξεπερνούν κάθε αριθμό. <Στάθηκα στη σκοπιά μου, και πτοήθηκε η καρδιά μου από τη φωνή της προσευχής των χειλέων μου, και εισήλθε τρόμος στα οστά μου, και το είναι μου ταράχθηκε συθέμελα. Θα αναπαυθώ την ημέρα της θλίψής μου, ώστε να ανεβώ στον λαό της παροικίας μου.> Είναι συνήθεια στους αγίους προφήτες, την επιτήρηση που τυχόν κάνουν στην καρδιά και τον νου τους, όταν το Άγιο Πνεύμα τούς μεταδίδει προκαταβολικά τη γνώση των μελλοντικών γεγονότων, να την αποκαλούν σκοπιά ή ακοή.

Στις Πράξεις. Τους χρόνους λοιπόν της άγνοιας αφού τους παρέβλεψε ο Θεός, τώρα παραγγέλλει στους ανθρώπους να μετανοούν όλοι παντού, διότι όρισε ημέρα κατά την οποία θα κρίνει την οικουμένη με δικαιοσύνη. Στο Ευαγγέλιο. Ήλθε προς εσάς ο Ιωάννης στην οδό της δικαιοσύνης και δεν τον πιστέψατε. Οι δε τελώνες και οι πόρνες τον πίστεψαν.

Επειδή, λοιπόν, όλη η δύναμη της κακίας αναδύθηκε από την πονηρή ρίζα και αυξήθηκε ποικιλοτρόπως στις προαιρέσεις αυτών που σε κάθε γενιά διακρίνονταν για την κακία τους, φουντώνοντας ανεξέλεγκτα, τότε, καθώς λέει προς τους Αθηναίους ο Παύλος, ο Θεός, παραβλέποντας τους χρόνους της άγνοιας, έρχεται κατά τις έσχατες ημέρες, όταν δεν υπήρχε κανείς που να κατανοεί και να εκζητεί τον Θεό, όταν όλοι παρεξέκλιναν και μαζί εξαχρειώθηκαν, όταν τα πάντα συγκλείστηκαν στην αμαρτία, όταν πλεόνασε η ανομία, όταν ο ζόφος της κακίας αυξήθηκε στο ακρότατο μέτρο, —τότε φανερώθηκε η χάρη, τότε ανέτειλε η ακτίδα του αληθινού φωτός, τότε εμφανίστηκε ο ήλιος της δικαιοσύνης σε εκείνους που κάθονταν στο σκοτάδι και στη σκιά του θανάτου, τότε συνέθλιψε τα πολλά κεφάλια του δράκοντα, πατώντας τα με το πόδι Του μέσω της ανθρώπινης σάρκας, συντρίβοντάς τα στη γη και καταπατώντας τα.

Γι' αυτό, αφήνοντας το να πει εκείνα, επικεντρώνεται στο ζητούμενο και λέει: «Αφού, λοιπόν, ο Θεός παρέβλεψε τους χρόνους της άγνοιας, τώρα παραγγέλλει σε όλους τους ανθρώπους παντού να μετανοούν, διότι όρισε ημέρα κατά την οποία πρόκειται να κρίνει την οικουμένη με δικαιοσύνη, μέσω του ανδρός τον οποίο όρισε, παρέχοντας σε όλους βεβαιότητα ανασταίνοντάς τον από τους νεκρούς». Πρόσεξε πώς, αφού πρώτα συγκλόνισε τη διάνοιά τους λέγοντας «Όρισε ημέρα» και τους φόβισε, τότε σε κατάλληλη στιγμή προσθέτει αυτό το: «Ανασταίνοντάς τον από τους νεκρούς». Αλλά ας εξετάσουμε από την αρχή τα όσα ειπώθηκαν.

Δεν είπε: «Εκείνος παραμέλησε»· δεν είπε: «Επέτρεψε»· αλλά: «Εσείς αγνοήσατε». «Παρέβλεψε»· δηλαδή, δεν απαιτεί τιμωρία, παρόλο που είναι άξιοι τιμωρίας. «Αγνοήσατε». Και δεν λέει: «Με τη θέλησή σας πράξατε το κακό», αλλά αυτό το έδειξε με τα προηγούμενα, λέγοντας: «Παντού να μετανοούν». Εδώ υπαινίσσεται ολόκληρη την οικουμένη.

γ΄. Επειδή, λοιπόν, τόσες φορές ανακόπηκε, σαν να απολογείται, λέει: Η αιτία βρίσκεται σε εσάς. Ω, πόση διαφορά! Ενώ όφειλαν να διδάσκουν άλλους, δεν είναι απλώς μαθητές, αλλά οι έσχατοι μαθητές. Διότι, «ενώ οφείλατε να είστε διδάσκαλοι λόγω του χρόνου που πέρασε», λέει, «έχετε πάλι την ανάγκη να σας διδάσκει κάποιος ποια είναι τα πρώτα στοιχεία των λογίων του Θεού». Εδώ ως «στοιχεία της αρχής» εννοεί την ανθρώπινη φύση. Διότι, όπως στα κοσμικά γράμματα πρέπει πρώτα να μάθει κανείς τα στοιχεία (το αλφάβητο), έτσι και στα θεία λόγια έπρεπε πρώτα να διδαχθούν τα περί της ανθρώπινης φύσεως. Βλέπεις ποια είναι η αιτία που εκφράζεται με ταπεινά λόγια; Το ίδιο έκανε ο Παύλος και στους Αθηναίους, όταν συζητούσε μαζί τους και έλεγε: «Τους καιρούς της άγνοιας, λοιπόν, τους παρέβλεψε ο Θεός, και τώρα παραγγέλλει σε όλους τους ανθρώπους παντού να μετανοούν, διότι όρισε ημέρα κατά την οποία μέλλει να κρίνει την οικουμένη με δικαιοσύνη, μέσω ενός ανδρός τον οποίο όρισε, δίνοντας σε όλους την απόδειξη με το να τον αναστήσει από τους νεκρούς». Γι' αυτόν τον λόγο, εάν λέει κάτι υψηλό, το λέει με συντομία, ενώ τα ταπεινά νοήματα είναι διάσπαρτα σε πολλά σημεία της επιστολής. Έτσι, λοιπόν, αποδεικνύεται και το υψηλό· διότι ο υπερβολικά ταπεινός λόγος δεν επιτρέπει να υποθέσει κανείς ότι αυτά αναφέρονται στη θεότητα.

Έτσι θα μπορούσε να κατηγορηθεί από τους ασεβείς και ο Πέτρος, ο κορυφαίος των αποστόλων, ότι διαιρεί τον Εμμανουήλ, όταν λέει: «Τον Ιησού από τη Ναζαρέτ, πώς τον έχρισε ο Θεός με Πνεύμα Άγιο και δύναμη, ο οποίος διήλθε ευεργετώντας και θεραπεύοντας όλους εκείνους που καταδυναστεύονταν από τον διάβολο, διότι ο Θεός ήταν μαζί του». Ναι, βέβαια, και τον Παύλο, που περιέλαβε την οικουμένη με το κήρυγμα της ευσέβειας, με τα ίδια θα τον κατηγορήσει ο ακρωτηριαστής και συκοφάντης, για όσα είπε δημηγορώντας προς τους Αθηναίους: «Παραγγέλλει σε όλους τους ανθρώπους να μετανοούν, διότι όρισε ημέρα κατά την οποία μέλλει να κρίνει την οικουμένη με δικαιοσύνη, μέσω του ανδρός που όρισε, παρέχοντας βεβαιότητα σε όλους, ανασταίνοντάς τον από τους νεκρούς».