Πατερικές αναφορές στο ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 17:31

Ερώτηση ριϛ΄. Άραγε όλοι οι αιρετικοί οδηγούνται στην απώλεια ή όχι; Απόκριση. Υπάρχει αίρεση και αίρεση, και υπάρχει κρίμα και κρίμα. Διότι άλλη είναι η απώλεια των Μανιχαίων, των Μοντανιστών, των Σιμωνιανών, των Αρειανών, των Πνευματομάχων και των τέτοιου είδους θεοκατάρατων αιρετικών· και άλλη πάλι εκείνων που ισχυρίζονται ότι ο Κύριος ημών και Θεός Ιησούς Χριστός ανέλαβε άφθαρτο σώμα από την αγία Θεοτόκο. Πλην όμως, εκείνος που είναι άπιστος στα λίγα, είναι άπιστος και στα πολλά. Και όχι μόνο αυτό· αλλά και μέσα στην ίδια αίρεση υπάρχουν πολλά και διάφορα κρίματα. Διότι άλλη είναι η αμαρτία του επισκόπου που πλανά τον λαό, και άλλο το κρίμα του κληρικού που μπορεί να μάθει την ορθόδοξη πίστη· και άλλο πάλι αυτού που δεν μπορεί, και άλλο αυτού που αναθεματίζει την αλήθεια και μας πολεμά· και άλλο αυτού που σφάλλει εν γνώσει του, και άλλο αυτού που σφάλλει εν αγνοία του· και άλλο πάλι το ελαφρύτερο όλων, αυτό της γυναίκας. Όλα αυτά τα γνωρίζει με ακρίβεια Εκείνος που πρόκειται να κρίνει την οικουμένη με δικαιοσύνη.

Επομένως, ο Χριστός ας νοείται ευσεβώς ως το συναμφότερο. Εάν δε και το σώμα αποκαλείται σε πολλά σημεία από τη Γραφή «Χριστός», όπως όταν λέει ο μακάριος Πέτρος διδάσκοντας τον Κορνήλιο «τον Ιησού από τη Ναζαρέτ, τον οποίο έχρισε ο Θεός με Άγιο Πνεύμα», και πάλι προς τους Ιουδαίους «τον Ιησού από τη Ναζαρέτ, άνδρα ο οποίος αναδείχθηκε σε εσάς από τον Θεό», και πάλι ο μακάριος Παύλος προς τους Αθηναίους: «μέσω του άνδρα που όρισε, παρέχοντας βεβαιότητα σε όλους, ανασταίνοντάς τον από τους νεκρούς». Βρίσκουμε δε σε πολλά σημεία ότι η ανάδειξη και η αποστολή ταυτίζονται με το χρίσμα, από τα οποία μπορεί να μάθει όποιος επιθυμεί, ότι δεν υπάρχει καμία διαφωνία στα λόγια των αγίων, αλλά με διαφορετικούς τρόπους ονομάζουν την ένωση του Θεού Λόγου που έγινε με τον άνθρωπο εκ της Μαρίας, άλλοτε μεν «χρίσμα», άλλοτε δε «αποστολή», και άλλοτε «ανάδειξη». Επομένως, αυτό που λέγεται από τον μακάριο Πέτρο κηρύττει ορθή και ανόθευτη τη θεότητα του Μονογενούς, χωρίς να χωρίζει την υπόσταση του Θεού Λόγου από τον άνθρωπο εκ της Μαρίας. Μη γένοιτο! Διότι, πώς θα μπορούσε [να τον χωρίσει] εκείνος που άκουσε κατ' επανάληψη το «εγώ και ο Πατέρας είμαστε ένα» και το «εκείνος που έχει δει εμένα, έχει δει τον Πατέρα»; Μέσω του οποίου, ακόμη και μετά την ανάσταση, ενώ εισήλθε με το ίδιο σώμα «ενώ οι θύρες ήταν κλειστές» προς όλη την ομήγυρη των αποστόλων, και εάν υπήρχε οποιαδήποτε δυσπιστία εξαιτίας αυτού, τη διέλυσε λέγοντας: «Ψηλαφήστε με και δείτε, διότι ένα πνεύμα δεν έχει σάρκα και οστά, όπως βλέπετε να έχω εγώ».

«Τον Ιησού τον Ναζωραίο, άνδρα που αποδείχθηκε από τον Θεό σε εσάς με δυνάμεις και τέρατα και σημεία, τα οποία ενήργησε ο Θεός μέσω αυτού στο μέσο σας, όπως και οι ίδιοι γνωρίζετε, αυτόν, ο οποίος παραδόθηκε κατά την καθορισμένη βουλή και πρόγνωση του Θεού, αφού τον καρφώσατε δια χειρός ανόμων, τον θανατώσατε», και πάλι: «στο όνομα του Ιησού Χριστού του Ναζωραίου, τον οποίο εσείς σταυρώσατε, τον οποίο ο Θεός ανέστησε από τους νεκρούς, με τη χάρη αυτού στέκεται αυτός μπροστά σας υγιής»· και καθώς ο Παύλος εξηγούσε στην Αντιόχεια της Πισιδίας ότι «αφού απομάκρυνε ο Θεός τον Σαούλ, ανέδειξε τον Δαβίδ ως βασιλιά, για τον οποίο και έδωσε τη μαρτυρία: βρήκα τον Δαβίδ, τον γιο του Ιεσσαί, άνδρα κατά την καρδιά μου, ο οποίος θα πράξει όλα τα θελήματά μου· από το σπέρμα αυτού ο Θεός, σύμφωνα με την επαγγελία του, έφερε στον Ισραήλ τον σωτήρα Ιησού», και πάλι στην Αθήνα: «παραβλέποντας λοιπόν ο Θεός τους χρόνους της άγνοιας, τώρα παραγγέλλει στους ανθρώπους να μετανοούν όλοι παντού, διότι καθόρισε ημέρα κατά την οποία πρόκειται να κρίνει την οικουμένη με δικαιοσύνη, μέσω του άνδρα που όρισε, παρέχοντας σε όλους βέβαιη απόδειξη, ανασταίνοντάς τον από τους νεκρούς»· ή του Στεφάνου του μεγαλομάρτυρα, όταν λέει: «ιδού, βλέπω τους ουρανούς ανοιγμένους και τον Υιό του ανθρώπου να στέκεται εκ δεξιών του Θεού»;

Ή καταφρονείς τον πλούτο της χρηστότητάς του, και της ανοχής, και της μακροθυμίας του, αγνοώντας ότι η χρηστότητα του Θεού σε οδηγεί σε μετάνοια; Σύμφωνα δε με τη σκληρότητά σου και την αμετανόητη καρδιά σου, συσσωρεύεις για τον εαυτό σου οργή για την ημέρα της οργής και της αποκάλυψης, και της δικαιοκρισίας του Θεού, ο οποίος θα ανταποδώσει στον καθένα σύμφωνα με τα έργα του. ΠΡΑΞΕΙΣ. Αφού, λοιπόν, ο Θεός παρέβλεψε τους χρόνους της άγνοιας, τώρα παραγγέλλει σε όλους τους ανθρώπους παντού να μετανοούν· διότι έχει ορίσει ημέρα κατά την οποία μέλλει να κρίνει την οικουμένη.

Διότι το ότι ο Μονογενής είναι ζωή εκ φύσεως, και όχι μέτοχος ζωής από άλλον, και ότι ζωογονεί όπως ακριβώς και ο Πατέρας, θεωρώ περιττό να το πω προς το παρόν, επειδή έχουμε αναλώσει όχι λίγο λόγο σε αυτό στην αρχή του βιβλίου, με αφορμή το ρητό «Ό,τι έγινε, σε αυτόν ήταν ζωή». «Μην απορείτε γι' αυτό· διότι έρχεται ώρα κατά την οποία όλοι όσοι είναι στα μνημεία θα ακούσουν τη φωνή του και θα εξέλθουν, όσοι έκαναν τα αγαθά σε ανάσταση ζωής, και όσοι έπραξαν τα φαύλα σε ανάσταση κρίσεως.» Σημαίνει μεν μέσα από αυτά τον καιρό της ανάστασης όλων, όταν, όπως μας έγραψε ο θεσπέσιος Παύλος «Ο ίδιος ο Κύριος με πρόσταγμα, με φωνή αρχαγγέλου και με σάλπιγγα Θεού θα καταβεί από τον ουρανό» για να κρίνει «την οικουμένη με δικαιοσύνη», και να αποδώσει στον καθένα σύμφωνα με τα έργα του. Όμως, με την επανάληψη των ίδιων πραγμάτων, καθοδηγεί την εξαιρετικά αμαθή διάνοια των Ιουδαίων ώστε να μπορέσουν να κατανοήσουν σαφώς ότι θα είναι αυτουργός και μεγαλύτερων θαυμάτων από αυτά που συνέβησαν στον παράλυτο, και θα αναδειχθεί κριτής της οικουμένης. Αντιπαραβάλλοντας δε χρησίμως τη θεραπεία ενός ασθενούς με την ανάσταση των νεκρών, αποδεικνύει μεγαλύτερη και πιο αξιόλογη την ενέργεια που καταλύει τον θάνατο και αναιρεί τη φθορά όλων, και εύλογα και αναγκαία, ως προς το μικρότερο παράδοξο λέει: Μην απορείτε γι' αυτό.

Και μάλιστα ο θεσπέσιος Παύλος, μιλώντας στους Αθηναίους, αφού τους είπε ότι είναι πιο δεισιδαίμονες από όλους τους άλλους, τους αναστάτωσε σε μεγάλο βαθμό, προσθέτοντας το εξής: «Τους χρόνους λοιπόν της άγνοιας τους παρέβλεψε ο Θεός, και τώρα παραγγέλλει στους ανθρώπους να μετανοούν όλοι και παντού, διότι όρισε ημέρα κατά την οποία μέλλει να κρίνει την οικουμένη με δικαιοσύνη, μέσω του ανδρός τον οποίο όρισε, δίνοντας βεβαιότητα σε όλους, αφού τον ανέστησε από τους νεκρούς». Επομένως, το ταραγμένο νερό είναι το πλήθος των ανθρώπων στον κόσμο. Διότι μερικές φορές παρομοιάζεται με νερά, και πολύ λογικά, εφόσον ο βίος των ανθρώπων μοιάζει με θάλασσα, επειδή είναι μεγάλη η ταραχή των πραγμάτων μέσα σε αυτόν, όπως και η προς τα πάνω, προς τα κάτω και προς πάσα κατεύθυνση διασπορά και κίνηση. Και είναι πολύ το νερό που ταράσσεται, σε σύγκριση με τον Ισραήλ. Διότι εκείνοι ήταν ένα μόνο έθνος, ενώ τα άλλα ξεπερνούν κάθε αριθμό. <Στάθηκα στη σκοπιά μου, και πτοήθηκε η καρδιά μου από τη φωνή της προσευχής των χειλέων μου, και εισήλθε τρόμος στα οστά μου, και το είναι μου ταράχθηκε συθέμελα. Θα αναπαυθώ την ημέρα της θλίψής μου, ώστε να ανεβώ στον λαό της παροικίας μου.> Είναι συνήθεια στους αγίους προφήτες, την επιτήρηση που τυχόν κάνουν στην καρδιά και τον νου τους, όταν το Άγιο Πνεύμα τούς μεταδίδει προκαταβολικά τη γνώση των μελλοντικών γεγονότων, να την αποκαλούν σκοπιά ή ακοή.

Διότι, αφού κατήλθε στον άδη και κήρυξε στα πνεύματα που βρίσκονταν εκεί, και αφού άνοιξε τις κλεισμένες πύλες σε αυτούς που βρίσκονταν κάτω και άδειασε τον άπληστο μυχό του θανάτου, αναστήθηκε την τρίτη ημέρα. Έτσι ανέβηκε προς τον Πατέρα με τη σάρκα που προσέλαβε, σαν μια απαρχή της δικής μας φύσης, και ως «πρωτότοκος εκ των νεκρών, ώστε να έχει τα πρωτεία σε όλα», σύμφωνα με όσα έχουν γραφτεί. Και θα έρθει πάλι σε εμάς από τον ουρανό ως κριτής, για να αποδώσει στον καθένα σύμφωνα με τα έργα του. «Διότι θα κρίνει την οικουμένη με δικαιοσύνη», όπως έχει γραφτεί. Πάνω σε αυτά, αγαπητοί, βασίζονται τα μηνύματα της άγιας μας εορτής, αυτά ακριβώς διακηρύσσουν τους λόγους της θείας μας πανηγύρεως. Εμπρός λοιπόν, παραμερίζοντας κάθε δισταγμό και αποβάλλοντας κάθε ραθυμία της διανοίας μας, με γρήγορο και άγρυπνο φρόνημα ας κατευθυνθούμε τρέχοντας προς κάθε τι αγαθό, έχοντας στον νου τον θείο φόβο, ασπαζόμενοι την αγάπη μεταξύ μας, επιδιώκοντας την αγνεία του σώματος, αποδιώχνοντας τον μολυσμό από τις ψυχές, ενθυμούμενοι τους φτωχούς και αυτούς που κακοπαθούν, επειδή και εμείς βρισκόμαστε στο σώμα· ενθυμούμενοι τους φυλακισμένους, σαν να είμαστε και εμείς δεμένοι μαζί τους· και πράττοντας τα πάντα με φόβο Θεού.

Στις Πράξεις. Τους χρόνους λοιπόν της άγνοιας αφού τους παρέβλεψε ο Θεός, τώρα παραγγέλλει στους ανθρώπους να μετανοούν όλοι παντού, διότι όρισε ημέρα κατά την οποία θα κρίνει την οικουμένη με δικαιοσύνη. Στο Ευαγγέλιο. Ήλθε προς εσάς ο Ιωάννης στην οδό της δικαιοσύνης και δεν τον πιστέψατε. Οι δε τελώνες και οι πόρνες τον πίστεψαν.

Όρισε ο Θεός μια ημέρα, κατά την οποία πρόκειται να κρίνει την οικουμένη με δικαιοσύνη. Όχι πολλές ημέρες, αλλά μία· διότι η νύχτα αυτής είναι το εξώτερο σκοτάδι. Για τους Αγίους, η μία ημέρα είναι η αιώνια απόλαυση του φωτός, ενώ για τους αμαρτωλούς η μία νύχτα είναι η αιώνια φυλακή. Γι' αυτό και ο Χριστός λέγει: αυτοί θα πορευθούν σε ζωή αιώνια, και οι παράνομοι σε κόλαση αιώνια. Ο ήλιος και η σελήνη μαζί με τα άστρα συναθροίζονται σε έναν χώρο του παραδείσου, και η νύχτα γίνεται πάλι σκοτάδι· διότι για χάρη των ανθρώπων τοποθετήθηκαν τα φωτεινά σώματα στο στερέωμα, ώστε να έχουν την ελευθερία να τα απολαμβάνουν καθώς πορεύονται πάνω στη γη.

Γι' αυτό, αφήνοντας το να πει εκείνα, επικεντρώνεται στο ζητούμενο και λέει: «Αφού, λοιπόν, ο Θεός παρέβλεψε τους χρόνους της άγνοιας, τώρα παραγγέλλει σε όλους τους ανθρώπους παντού να μετανοούν, διότι όρισε ημέρα κατά την οποία πρόκειται να κρίνει την οικουμένη με δικαιοσύνη, μέσω του ανδρός τον οποίο όρισε, παρέχοντας σε όλους βεβαιότητα ανασταίνοντάς τον από τους νεκρούς». Πρόσεξε πώς, αφού πρώτα συγκλόνισε τη διάνοιά τους λέγοντας «Όρισε ημέρα» και τους φόβισε, τότε σε κατάλληλη στιγμή προσθέτει αυτό το: «Ανασταίνοντάς τον από τους νεκρούς». Αλλά ας εξετάσουμε από την αρχή τα όσα ειπώθηκαν.

Αυτά μεν έχουν ειπωθεί προς τους Αθηναίους· θα ήταν όμως κατάλληλος καιρός να λέγονται και προς εμάς, ότι πρέπει όλοι παντού να μετανοούν, επειδή όρισε ημέρα κατά την οποία πρόκειται να κρίνει την οικουμένη. Πρόσεξε πώς τον παρουσιάζει και ως κριτή, και ως προνοητή του κόσμου, και ως φιλάνθρωπο, και ως συγχωρητικό, και ως δυνατό, και ως σοφό, και, με απλά λόγια, να έχει όλα τα γνωρίσματα του Δημιουργού. Απόδειξη για όσα ειπώθηκαν έδωσε με την ανάστασή του από τους νεκρούς. Ας μετανοήσουμε λοιπόν· διότι οπωσδήποτε πρέπει να κριθούμε. Εάν δεν αναστήθηκε ο Χριστός, δεν κρινόμαστε· εάν όμως αναστήθηκε, οπωσδήποτε θα κριθούμε. Διότι γι' αυτό και πέθανε, λέει, για να γίνει Κύριος και νεκρών και ζωντανών· και πάλι: Διότι όλοι θα παρασταθούμε στο βήμα του Χριστού, για να λάβει ο καθένας την ανταπόδοση σύμφωνα με αυτά που έπραξε. Μη νομίσετε, λοιπόν, ότι αυτά είναι απλώς λόγια· ιδού, εισήγαγε και τον λόγο περί της αναστάσεως των πάντων· διότι διαφορετικά δεν μπορεί να κριθεί η οικουμένη. Και το, «αφού τον ανέστησε από τους νεκρούς», έχει ειπωθεί για το σώμα· διότι αυτό είναι που νεκρώθηκε, αυτό είναι που έπεσε.

γ΄. Επειδή, λοιπόν, τόσες φορές ανακόπηκε, σαν να απολογείται, λέει: Η αιτία βρίσκεται σε εσάς. Ω, πόση διαφορά! Ενώ όφειλαν να διδάσκουν άλλους, δεν είναι απλώς μαθητές, αλλά οι έσχατοι μαθητές. Διότι, «ενώ οφείλατε να είστε διδάσκαλοι λόγω του χρόνου που πέρασε», λέει, «έχετε πάλι την ανάγκη να σας διδάσκει κάποιος ποια είναι τα πρώτα στοιχεία των λογίων του Θεού». Εδώ ως «στοιχεία της αρχής» εννοεί την ανθρώπινη φύση. Διότι, όπως στα κοσμικά γράμματα πρέπει πρώτα να μάθει κανείς τα στοιχεία (το αλφάβητο), έτσι και στα θεία λόγια έπρεπε πρώτα να διδαχθούν τα περί της ανθρώπινης φύσεως. Βλέπεις ποια είναι η αιτία που εκφράζεται με ταπεινά λόγια; Το ίδιο έκανε ο Παύλος και στους Αθηναίους, όταν συζητούσε μαζί τους και έλεγε: «Τους καιρούς της άγνοιας, λοιπόν, τους παρέβλεψε ο Θεός, και τώρα παραγγέλλει σε όλους τους ανθρώπους παντού να μετανοούν, διότι όρισε ημέρα κατά την οποία μέλλει να κρίνει την οικουμένη με δικαιοσύνη, μέσω ενός ανδρός τον οποίο όρισε, δίνοντας σε όλους την απόδειξη με το να τον αναστήσει από τους νεκρούς». Γι' αυτόν τον λόγο, εάν λέει κάτι υψηλό, το λέει με συντομία, ενώ τα ταπεινά νοήματα είναι διάσπαρτα σε πολλά σημεία της επιστολής. Έτσι, λοιπόν, αποδεικνύεται και το υψηλό· διότι ο υπερβολικά ταπεινός λόγος δεν επιτρέπει να υποθέσει κανείς ότι αυτά αναφέρονται στη θεότητα.

Και εξακολουθούσε να πράττει πολύ περισσότερα από αυτά, για να μην τα απαριθμούμε όλα τώρα, δαπανώντας όλον τον πλούτο του σε όσους είχαν ανάγκη. Θέλεις να δεις και αυτούς που δεν έγιναν πλούσιοι από τον Θεό, για να μάθεις πώς χρησιμοποιούν τον πλούτο; Κοίταξε τον πλούσιο στην παραβολή του Λαζάρου, ο οποίος δεν έδινε ούτε τα ψίχουλα· κοίταξε τον Αχαάβ, ο οποίος άρπαξε ακόμη και το αμπέλι· κοίταξε τον Γιεζή, κοίταξε όλους τους παρόμοιους. Διότι εκείνοι που απέκτησαν δίκαια τα αγαθά τους, επειδή τα έλαβαν από τον Θεό, τα καταναλώνουν σύμφωνα με τα προστάγματα του Θεού· ενώ εκείνοι που κατά την απόκτηση του πλούτου ήρθαν σε αντίθεση με τον Θεό, κάνουν το ίδιο και κατά τη δαπάνη του, ξοδεύοντας σε πόρνες και παράσιτους, ή θάβοντας και κλειδώνοντας τα χρήματα, χωρίς να δαπανούν τίποτε απολύτως για τον φτωχό. Και για ποιον λόγο, θα ρωτήσει κανείς, επιτρέπει ο Θεός να πλουτίζουν τέτοιοι άνθρωποι; Επειδή είναι μακρόθυμος, επειδή θέλει να μας οδηγήσει σε μετάνοια, επειδή ετοίμασε τη γέεννα, επειδή όρισε ημέρα κατά την οποία μέλλει να κρίνει την οικουμένη. Εάν δε τιμωρούσε αμέσως όσους πλουτίζουν με κακό τρόπο, ο Ζακχαίος δεν θα είχε το χρονικό περιθώριο της μετάνοιας, ώστε και να επιστρέψει στο τετραπλάσιο όσα άρπαξε και να διαθέσει επιπλέον τα μισά από τα υπάρχοντά του· ούτε ο Ματθαίος θα μπορούσε να μεταστραφεί και να γίνει απόστολος, εάν είχε αρπαχτεί από τη ζωή πριν από τον κατάλληλο καιρό· ούτε και πολλοί άλλοι παρόμοιοι με αυτούς. Για τους λόγους αυτούς δείχνει ανοχή, καλώντας τους πάντες σε μετάνοια.

Είδες πονηρούς να ευημερούν, και δικαίους να δυστυχούν και να υποφέρουν μύρια δεινά, και δεν μπόρεσες να βρεις την αιτία αυτών που συμβαίνουν; Πες: Έγινα σαν κτήνος μπροστά σου, όμως εγώ είμαι παντοτινά μαζί σου. Εάν δε αναζητάς και την αιτία, αναλογίσου ότι όρισε ημέρα κατά την οποία πρόκειται να κρίνει την οικουμένη, και θα αποβάλεις κάθε απορία· διότι τότε ο καθένας θα λάβει την ανταπόδοση που του αξίζει, όπως ακριβώς ο Λάζαρος και ο πλούσιος. Θυμήσου τους αποστόλους· διότι και εκείνοι, ενώ μαστιγώνονταν και καταδιώκονταν και υπέφεραν μύρια δεινά, έχαιραν επειδή αξιώθηκαν να ατιμαστούν υπέρ του ονόματος του Χριστού.

δ΄. Και γιατί απορείς, αν ο Πέτρος λέει αυτό; Διότι ο Παύλος, όταν συνομιλούσε με τους Αθηναίους, τον ονομάζει μόνο άνδρα, λέγοντας τα εξής: «Μέσω του άνδρα τον οποίο όρισε, παρέχοντας βεβαιότητα σε όλους με το να τον αναστήσει από τους νεκρούς»· και δεν λέει τίποτα περί της μορφής του Θεού, ούτε ότι είναι ίσος με Αυτόν, ούτε ότι είναι απαύγασμα της δόξας Του· και ευλόγως. Διότι δεν ήταν ακόμη ο καιρός για αυτά τα λόγια, αλλά ήταν ικανοποιητικό προς το παρόν να αποδεχθούν ότι είναι άνθρωπος και ότι αναστήθηκε. Έτσι έπραξε και ο ίδιος ο Χριστός· από τον οποίο διδάχθηκε και ο Παύλος, και οικονομούσε κατ' αυτόν τον τρόπο τα πράγματα.

Ζ΄. Τη σωτηρία που υποσχέθηκες, Δέσποτα, μέσα στους ιερούς σου λόγους, χάρισέ μου, για να μιλήσω με παρρησία σε αυτούς που με χλευάζουν. Διότι εκείνος που βρίσκεται σε συμφορές, υπομένει τους ονειδισμούς σιωπώντας· ενώ εκείνος που ζει βίο ευάρεστο, ελέγχει αυτούς που τον ονειδίζουν κακόβουλα. Διότι ίσως κάποιοι άπιστοι, βλέποντάς με σε αυτήν τη ζωή να βρίσκομαι σε θλίψεις και συμφορές, με ονειδίζουν· εγώ όμως θα τους δώσω ως απάντηση τον εξής λόγο: ότι ο Χριστός, ο Θεός μας, έχει ορίσει ημέρα κατά την οποία πρόκειται να κρίνει την οικουμένη, και να αποδώσει στον καθένα σύμφωνα με τα έργα του· σε εκείνους μεν που με την υπομονή στο αγαθό έργο ζητούν δόξα, τιμή και αφθαρσία, θα δώσει αιώνια ζωή· σε εκείνους δε που από φιλόνεικη διάθεση απειθούν στην αλήθεια και υπακούουν στην αδικία, θα επέλθει θυμός, οργή και στενοχώρια, πάνω σε κάθε ψυχή ανθρώπου που κατεργάζεται το κακό, Ιουδαίου πρώτα, αλλά και Έλληνα.

Και νόμο έδωσες, και προειδοποιείς τους παραβάτες για το τι είδους τιμωρίες θα υποστούν, και υπόσχεσαι σε όσους τον τηρούν τις αγαθές ανταποδόσεις, και επιβεβαιώνεις τις υποσχέσεις με τα έργα. Διότι αυτό δηλώνει η φράση «Αλήθειαν σφόδρα». Διότι όρισε ημέρα κατά την οποία πρόκειται να κρίνει την οικουμένη και να αποδώσει στον καθένα σύμφωνα με τα έργα του· σε εκείνους μεν που με την υπομονή στο αγαθό έργο ζητούν δόξα, τιμή και αφθαρσία, θα δώσει ζωή αιώνια, ενώ σε εκείνους που υπακούουν στην αδικία και απειθούν στην αλήθεια, θα επιπέσει θυμός και οργή, θλίψη και στενοχώρια σε κάθε ψυχή ανθρώπου που κατεργάζεται το κακό. Με τη φράση δε «Αλήθειαν σφόδρα», φανέρωσε τη βεβαιότητα και την τελική έκβαση των πραγμάτων. «Με έλιωσε ο ζήλος για εσένα, διότι οι εχθροί μου λησμόνησαν τους λόγους σου».

Πολλοί λοιπόν, όπως ανέφερα, έχουν υποστεί πολλά τέτοια. Και εάν κάποιοι διέφυγαν, δεν πρόκειται να διαφύγουν μέχρι τέλους, αλλά προς κακό του ίδιου τους του εαυτού· διότι, όταν απέλθουν εκεί, θα υποστούν πικρότερη τιμωρία. Για ποιο λόγο άραγε, θα ρωτήσει κάποιος, δεν τιμωρούνται όλοι εδώ; Επειδή ο Θεός όρισε ημέρα κατά την οποία πρόκειται να κρίνει την οικουμένη· και η ημέρα αυτή δεν έχει έλθει ακόμη.

Εμείς οι προσκεκλημένοι, ας στολιστούμε λαμπρά με το ένδυμα του γάμου, ώστε να γίνουμε κοινωνοί του θείου γάμου, και ας αναγνωριστούμε άξιοι της προσκλήσεως, και ας μεταλάβουμε από τον σιτευτό μόσχο, και ας μετάσχουμε στον αμνό του Πάσχα, και ας χορτάσουμε από το νέο γέννημα της αμπέλου, το οποίο τώρα μεταποιείται αληθινά και άρρητα με την επίκληση σε σάρκα Θεού από τον σίτο, και σε αίμα Θεού από τον οίνο· διότι είναι αψευδής εκείνος που το υποσχέθηκε. Με καθαρή συνείδηση τρώγοντας και πίνοντας, και δι' αυτών καθαριζόμενοι επταπλάσια όπως ο χρυσός, και αποβάλλοντας το κίβδηλο στοιχείο της αμαρτίας, και κληρονομώντας την αφθαρσία, και ενωνόμενοι με τον Θεό, και θεούμενοι, και απολαμβάνοντας τη δική Του μέθεξη, όταν ηχήσει η σάλπιγγα του Κυρίου, και οι νεκροί αναστηθούν, όταν στηθεί το κριτήριο, και κατά την ημέρα που όρισε ο Θεός για να κρίνει την οικουμένη με δικαιοσύνη· όταν τα πάντα θα λάβουν την οικεία τους αποκατάσταση, χωρίς να υπολείπεται καμία άλλη αποκατάσταση· όταν η φωτιά θα κατατρώει τους εχθρούς ακατάπαυστα, ενώ τους δικαίους θα υποδεχθούν οι προετοιμασμένες προ αιώνων μονές, και ο κόλπος του Αβραάμ, δηλαδή ο σεσαρκωμένος από τους κόλπους του Αβραάμ, εννοώ, Θεός Λόγος και Κύριος· όταν η γη των ασεβών θα καταπέσει, και θα τους υποδεχθεί το σκοτάδι, και η σκοτεινή φωτιά την οποία άναψαν για τους εαυτούς τους, και το σκουλήκι που θα τους βασανίζει ακοίμητα, και ο κλαυθμός που θα είναι αναμεμειγμένος με τον τριγμό των οδόντων· ενώ αυτούς που είναι ευθείς στην καρδιά και έχουν πίστη αμώμητη, οι οποίοι θα είναι λαμπροί και θα λάμπουν λαμπρά σαν τον ήλιο, θα τους δεχθεί η γη των πραέων· όταν από τις παρθένους, οι μεν μωρές θα ταραχθούν με τη μεγαλύτερη αφροσύνη, αναζητώντας σε ακατάλληλο χρόνο τα του χρόνου, και σπεύδοντας να κοσμήσουν τις σβησμένες λαμπάδες τους με ξένο λάδι, για τις οποίες ο νυμφώνας θα παραμείνει κλειστός.

Έτσι θα μπορούσε να κατηγορηθεί από τους ασεβείς και ο Πέτρος, ο κορυφαίος των αποστόλων, ότι διαιρεί τον Εμμανουήλ, όταν λέει: «Τον Ιησού από τη Ναζαρέτ, πώς τον έχρισε ο Θεός με Πνεύμα Άγιο και δύναμη, ο οποίος διήλθε ευεργετώντας και θεραπεύοντας όλους εκείνους που καταδυναστεύονταν από τον διάβολο, διότι ο Θεός ήταν μαζί του». Ναι, βέβαια, και τον Παύλο, που περιέλαβε την οικουμένη με το κήρυγμα της ευσέβειας, με τα ίδια θα τον κατηγορήσει ο ακρωτηριαστής και συκοφάντης, για όσα είπε δημηγορώντας προς τους Αθηναίους: «Παραγγέλλει σε όλους τους ανθρώπους να μετανοούν, διότι όρισε ημέρα κατά την οποία μέλλει να κρίνει την οικουμένη με δικαιοσύνη, μέσω του ανδρός που όρισε, παρέχοντας βεβαιότητα σε όλους, ανασταίνοντάς τον από τους νεκρούς».