Πατερικές αναφορές στο ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 18:3

Αυτός λοιπόν, αφού έφτασε στη Ρώμη επί Γαΐου, λέγεται ότι επί Κλαυδίου ανέγνωσε ενώπιον ολόκληρης της ρωμαϊκής συγκλήτου τα όσα είχε γράψει για τη θεομίσητη διαγωγή του Γαΐου —τα οποία με εκφραστικότητα και ειρωνεία επέγραψε «Περί αρετών»— με αποτέλεσμα οι λόγοι του να προκαλέσουν τον θαυμασμό και να κριθούν άξιοι να κατατεθούν στις βιβλιοθήκες. Κατά τους χρόνους αυτούς, ενώ ο Παύλος ολοκλήρωνε την πορεία του ξεκινώντας από την Ιερουσαλήμ και τις γύρω περιοχές μέχρι το Ιλλυρικό, ο Κλαύδιος απελαύνει τους Ιουδαίους από τη Ρώμη. Έτσι ο Ακύλας και η Πρίσκιλλα, αποχωρώντας από τη Ρώμη μαζί με τους άλλους Ιουδαίους, καταφθάνουν στην Ασία και εκεί παραμένουν κοντά στον απόστολο Παύλο, ο οποίος στερέωνε τα θεμέλια των εκεί εκκλησιών που μόλις είχε θέσει. Πηγή διδασκαλίας και για αυτά τα γεγονότα είναι το ιερό κείμενο των Πράξεων. Ενώ δε ο Κλαύδιος κυβερνούσε ακόμη το κράτος, κατά την εορτή του Πάσχα συνέβη να ξεσπάσει στα Ιεροσόλυμα τόσο μεγάλη εξέγερση και ταραχή, ώστε, μόνο από εκείνους που συνωθούνταν βίαια στις εξόδους του ναού, να βρουν τον θάνατο τριάντα χιλιάδες Ιουδαίοι ποδοπατούμενοι αναμεταξύ τους, και η εορτή να μεταβληθεί σε πένθος για ολόκληρο το έθνος και σε θρήνο σε κάθε οικία. Και αυτά τα παραδίδει κατά λέξη ο Ιώσηπος.

ΟΜΙΛΙΑ ΛΘ΄. Όταν όμως άκουσαν για ανάσταση νεκρών, άλλοι μεν χλεύαζαν, άλλοι δε είπαν: «Θα σε ακούσουμε πάλι γι' αυτό». Και έτσι ο Παύλος αναχώρησε από ανάμεσά τους. α΄. Για ποιο λόγο άραγε, ενώ τους είχε πείσει σε τέτοιο βαθμό ώστε να πουν οι Αθηναίοι: «Θα σε ακούσουμε πάλι γι' αυτό», και ενώ δεν υπήρχαν κίνδυνοι, ο Παύλος βιάζεται να εγκαταλείψει την Αθήνα; Ίσως γνώριζε ότι δεν επρόκειτο να ωφελήσει και πολύ· άλλωστε οδηγούνταν και από το Πνεύμα στην Κόρινθο. Μερικοί όμως άνδρες προσκολλήθηκαν σε αυτόν και πίστεψαν, μεταξύ των οποίων ήταν και ο Διονύσιος ο Αρεοπαγίτης, και μία γυναίκα με το όνομα Δάμαρις, και άλλοι μαζί τους. Μετά από αυτά, αφού αναχώρησε ο Παύλος από την Αθήνα, ήλθε στην Κόρινθο. Και αφού βρήκε κάποιον Ιουδαίο ονόματι Ακύλα, Πόντιο στην καταγωγή, ο οποίος είχε έλθει πρόσφατα από την Ιταλία, και την Πρίσκιλλα τη γυναίκα του (επειδή ο Κλαύδιος είχε διατάξει να αναχωρήσουν όλοι οι Ιουδαίοι από τη Ρώμη), τους πλησίασε· και επειδή ασκούσαν την ίδια τέχνη, έμεινε κοντά τους και εργαζόταν· διότι ήταν σκηνοποιοί στο επάγγελμα. Εύλογα, όπως είπα, οδηγούνταν στην Κόρινθο από το Πνεύμα, όπου και έπρεπε να παραμείνει. Διότι οι Αθηναίοι, καίτοι ήταν λάτρεις των καινοφανών ακροαμάτων, εντούτοις δεν έδιναν προσοχή· διότι δεν επιδίωκαν αυτό, αλλά το να έχουν πάντοτε κάτι να λένε· πράγμα που τους έκανε και να απέχουν.

βʹ. Ας εξετάσουμε όμως από την αρχή τα όσα αναγνώσθηκαν. Όταν άκουσαν για ανάσταση νεκρών, άλλοι μεν χλεύαζαν, άλλοι δε είπαν: «Θα σε ακούσουμε πάλι». Παρόλο που άκουσαν τόσα μεγάλα και υψηλά πράγματα, δεν έδωσαν καμία προσοχή, αλλά χλεύαζαν! Και χλεύαζαν την ανάσταση· διότι ο ψυχικός άνθρωπος δεν δέχεται τα του Πνεύματος. «Και έτσι», λέει, «αποχώρησε ο Παύλος από ανάμεσά τους». Έτσι· δηλαδή πώς; Έχοντας πείσει μερικούς, ενώ από άλλους περιγελούμενος. «Και αφού αναχώρησε από την Αθήνα», λέει, «ήλθε στην Κόρινθο. Και αφού βρήκε κάποιον Ιουδαίο με το όνομα Ακύλα, Ποντικό στην καταγωγή, ο οποίος είχε έρθει πρόσφατα από την Ιταλία, έμεινε κοντά τους και εργαζόταν». Δες πώς αρχίζει λοιπόν να καταλύεται ο νόμος. Διότι αυτός, αν και Ιουδαίος, αφού κουρεύτηκε αργότερα στις Κεγχρεές, αναχωρεί μαζί με τον Παύλο για τη Συρία. Όντας από τον Πόντο, δεν βιάστηκε να πάει στα Ιεροσόλυμα ούτε κάπου κοντά, αλλά πιο μακριά. Κοντά του λοιπόν μένει, και δεν ντρέπεται που μένει εκεί, αλλά για αυτόν ακριβώς τον λόγο μένει, επειδή βρήκε κατάλληλο κατάλυμα· διότι του ήταν πολύ πιο κατάλληλο από τα ανάκτορα. Και μην γελάσεις ακούγοντάς το αυτό, αγαπητέ. Διότι όπως για τον αθλητή η παλαίστρα είναι πιο χρήσιμη από τα μαλακά στρώματα, έτσι και για τον πολεμιστή το σιδερένιο ξίφος είναι πιο χρήσιμο, και όχι το χρυσό. Και εργαζόταν ενώ ταυτόχρονα κήρυττε. Ας ντραπούμε εμείς, οι οποίοι ζούμε με οκνηρία ακόμα και χωρίς να έχουμε το έργο του κηρύγματος. «Και συζητούσε στη συναγωγή», λέει, «κάθε Σάββατο, και έπειθε τόσο Ιουδαίους όσο και Έλληνες».

Διότι, λέγει, ήταν σκηνοποιοί στο επάγγελμα· και δεν ντρεπόταν ο Παύλος, ούτε θεωρούσε ότι αποτελεί όνειδος απέναντι σε μια πόλη κατεξοχήν βασιλική και σε έναν λαό με υψηλό φρόνημα, το να παραγγέλλει να ασπαστούν εκείνους τους τεχνίτες, ούτε πίστευε ότι τους προσβάλλει με τη φιλία του προς εκείνους· σε τέτοιο βαθμό είχε εκπαιδεύσει τότε τους πάντες να φιλοσοφούν. Κι όμως εμείς πολλές φορές, αν και έχουμε συγγενείς λίγο πιο φτωχούς, αποξενωνόμαστε από την οικειότητα μαζί τους, και θεωρούμε ότι είναι ντροπή εάν ποτέ γίνουμε αντιληπτοί ότι σχετιζόμαστε με αυτούς. Ο Παύλος όμως δεν ενήργησε έτσι, αλλά και σεμνύνεται για το γεγονός, και κατέστησε φανερό όχι μόνο στους ανθρώπους της εποχής του, αλλά και σε όλους τους μεταγενέστερους, ότι εκείνοι οι σκηνοποιοί συγκαταλέγονταν στους πρώτους φίλους του. Και ας μην μου πει κάποιος: «Και τι το μεγάλο και θαυμαστό υπάρχει στο ότι ο ίδιος, αφού ασκούσε το ίδιο επάγγελμα, δεν ντρεπόταν τους ομότεχνούς του;». Τι λέγεις; Διότι αυτό ακριβώς είναι το μέγιστο και το θαυμαστό.

Έδειξε πώς η φτώχεια δεν αποτελεί κανένα εμπόδιο για τη φιλοξενία, και ότι παντού δεν υπάρχει ανάγκη από πλούτο και χρήματα, αλλά από αρετή και ευλαβική προαίρεση, και ότι ενδοξότεροι από όλους είναι εκείνοι που έχουν τον φόβο του Θεού, ακόμη και αν περιπέσουν στην έσχατη φτώχεια. Την Πρίσκιλλα, λοιπόν, και τον Ακύλα, μολονότι ήταν σκηνοποιοί, χειρώνακτες και ζούσαν σε φτώχεια, τους μακαρίζουμε τώρα περισσότερο από όλους τους βασιλιάδες· και εκείνοι μεν που κατείχαν αξιώματα και εξουσίες έχουν παραδοθεί στη σιωπή, ενώ ο σκηνοποιός και η σύζυγός του εξυμνούνται παντού σε όλη την οικουμένη. Εάν, όμως, σε αυτόν τον κόσμο απολαμβάνουν τόση δόξα, αναλογίσου πόσων ανταποδόσεων και στεφάνων θα αξιωθούν κατά την ημέρα εκείνη· αλλά και πριν από εκείνη την ημέρα, καρπώθηκαν από τώρα μεγάλη ευφροσύνη, ωφέλεια και δόξα, επειδή συμβίωσαν με τον Παύλο για τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα. Διότι, αυτό που έλεγα προηγουμένως, το ίδιο λέω και τώρα, και δεν θα παύσω να το λέω: ότι όχι μόνο η διδασκαλία, ούτε η παραίνεση και η συμβουλή, αλλά και αυτή καθαυτή η όψη των αγίων παρείχε πολλή αγαλλίαση και ωφέλεια, ακόμη και η ίδια η ενδυμασία τους, και ο ίδιος ο τρόπος των υποδημάτων τους. Διότι και από αυτά έχει προκύψει πολλή ωφέλεια στη δική μας ζωή, με το να μάθουμε μέχρι ποιου σημείου χρησιμοποιούσαν τα απολύτως αναγκαία.

Τι λέει λοιπόν ο σκηνοποιός, ο αγοραίος; Διότι δεν θα πάψω να επαναλαμβάνω ηχηρά αυτά τα λόγια συνεχώς, εξαιτίας της παραφροσύνης των πολλών και του επιπόλαιου τρόπου σκέψης τους. Επειδή βέβαια πολλοί στην αγορά, όταν θέλουν να βρίσουν, λένε: «Αγοραίε!». Τι σημαίνει, «αγοραίε»; Τι είναι ο αγοραίος; Πες μου· μήπως είναι έγκλημα το να είναι κανείς αγοραίος; Μήπως είναι έγκλημα το να στέκεται στην αγορά και να εργάζεται; Έγκλημα είναι να μένει κανείς κλεισμένος μέσα και να αρπάζει τα αγαθά των άλλων. Μάθε τι είναι ύβρις και τι είναι εγκώμιο, και μην περιγελάς· το να είναι κανείς αγοραίος δεν είναι έγκλημα, αλλά το να είναι άρπαγας, το να είναι πλεονέκτης. Τι με ωφελείς εσύ, που κάθεσαι στο δωμάτιό σου, ενώ είσαι λύκος; Και σε τι με βλάπτει ο φτωχός που στέκεται στην αγορά και δουλεύει σκληρά σαν το βόδι και τον ζευγά; Είσαι αγοραίος; Είσαι χειρώνακτας; Αυτά δεν είναι εγκλήματα· είναι εγκώμια, διότι συγκεντρώνεις την τροφή σου από δίκαιους κόπους, χωρίς να περιεργάζεσαι ξένα σπίτια. Δεν είναι λοιπόν έγκλημα το να είσαι αγοραίος, ούτε το να είσαι χειρώνακτας. Αλλά τι είναι έγκλημα; Το να ζεις στην αργία. Και μακάρι βέβαια να ήσουν μόνο αργός, και να μην έκανες και κακά έργα. Αγοραίος ήταν ο Παύλος, και στεκόταν σε εργαστήριο· και δεν συνέβαινε να είναι τέτοιος μόνο πριν από το Ευαγγέλιο, και μετά το Ευαγγέλιο να άλλαξε. Αλλά και κήρυττε και έραβε δέρματα· κήρυττε και έμενε κοντά στην Πρίσκιλλα και τον Ακύλα, επειδή είχαν την ίδια τέχνη· διότι ήταν σκηνοποιοί στο επάγγελμα. Ω, φιλοσοφία του Παύλου! Ω, φρόνημα υψηλό, και θέληση ακαταμάχητη!

Ὢ διάνοια που άγγιξε την αψίδα του ουρανού! Ὢ ψυχή που περιφρονεί όλα τα ορώμενα! Ὢ φρόνημα! Σαν ιστό αράχνης θεωρούσε τις φαντασίες της ζωής· δεν πήγε σε βασιλιάδες, ούτε πήγε σε πλούσιους, δεν πήγε σε εύπορους, αλλά πήγε σε σκηνοποιούς εξαιτίας της κοινής τους τέχνης, και δεν ντρεπόταν να αποκαλύπτει το επάγγελμά του, αλλά το έκανε σε όλους ολοφάνερο. Στεκόταν στην αγορά κηρύττοντας το Ευαγγέλιο, ανασταίνοντας νεκρούς, καθαρίζοντας λεπρούς, και δεν ντρεπόταν για τον τόπο, αλλά σεμνυνόταν για τον τρόπο του, και στεκόταν στην αγορά· και αυτός μεν παρέδιδε δέρματα, και οι άλλοι του έλεγαν: «Ανάστησε τον νεκρό»· και στέκονταν εκεί δύο γυναίκες, η μία έλεγε: «Φτιάξε μου το δέρμα στρώμα», και η άλλη έλεγε: «Ανάστησε τον υιό μου», και απαντούσε και στις δύο· και το ένα δεν γινόταν εμπόδιο στο άλλο, αλλά και τα χέρια εργάζονταν, και η χάρις ενεργούσε, και απαντούσε και στις δύο ο σκηνοποιός, παρέχοντας στη μία ό,τι προερχόταν από την τέχνη, και στην άλλη ό,τι προερχόταν από τη χάρη. «Εσύ τι θέλεις; Στρώμα το δέρμα, εγώ το φτιάχνω· διότι ράβω δέρματα. Τι θέλεις; Το να αναστηθεί ο νεκρός σου, εγώ το κάνω· διότι παρακαλώ τον Θεό». Η τέχνη δεν αποτελεί όνειδος. Δεν πήγε σε πλούσια και εύπορη οικία· διότι εκπλήρωνε τον Δεσποτικό νόμο που λέει: «Σε όποια πόλη ή οικία εισέλθετε, ρωτήστε ποιος είναι άξιος σε αυτήν, και εκεί να μείνετε». Μα ήταν άξιος του Παύλου ο σκηνοποιός; Και βέβαια. Διατί όχι;

δ'. Και των όσων ειπώθηκαν τα μεγαλύτερα παραδείγματα είναι ο Φαρισαίος και ο τελώνης. Διότι ο μεν πρώτος, επειδή ανέβηκε στον ναό με αλαζονεία, όχι μόνο δεν απέδωσε κανέναν καρπό, αλλά έχασε και αυτόν που ήδη είχε· ο δε τελώνης, αν και ήταν στερημένος αρετών και δεν είχε κανένα αγαθό, επιτυγχάνει για τον εαυτό του μέγα κατόρθωμα· διότι, επειδή μόνο αναστέναξε και, σκύβοντας το κεφάλι, θρήνησε την αθλιότητά του, κατέβηκε ξεχειλίζοντας από πολλή δικαιοσύνη και ξεπερνώντας ως προς αυτό τον Φαρισαίο. Για να το δείτε δε αυτό από τα ίδια τα γεγονότα και να μάθετε σε συγκεκριμένα πρόσωπα πού ταπείνωσε ο Χριστός κάθε όρος και βουνό, ας φέρει πάλι ο λόγος μπροστά μας τον Παύλο. Διότι αυτός ο σκηνοποιός (με ευχαρίστηση άλλωστε αναφέρω συνεχώς το επάγγελμά του, για να μάθεις ότι η εργασία δεν είναι ντροπή, αλλά η οκνηρία αποτελεί κατηγορία και έγκλημα)· αυτός λοιπόν ο Παύλος, όταν βρέθηκε στη Σαλαμίνα, συνάντησε κάποιον ανθύπατο και μαζί του έναν μάγο.

Και γιατί μιλώ για χρήματα, εφόσον πολλές φορές δεν διέθετε ούτε την αναγκαία τροφή, ούτε ένδυμα για να περιβληθεί; Το ότι δε δεν ήταν επιφανής ούτε από το επάγγελμά του, το αποδεικνύει και αυτό ο μαθητής του λέγοντας ότι: Έμεινε με τον Ακύλα και την Πρίσκιλλα, επειδή είχαν την ίδια τέχνη· διότι ήταν σκηνοποιοί στο επάγγελμα. Δεν ήταν επιφανής από τους προγόνους του· διότι πώς θα μπορούσε, ασκώντας ένα τέτοιο επάγγελμα;

Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο εγκωμιάζει και εκείνην που ακολουθεί, λέγοντας τα εξής: «Ασπασθείτε την Πρίσκιλλα και τον Ακύλα». Πρόσεξε δε και εδώ πάλι τη γυναίκα να λάμπει· διότι, αν και αποτελούν ένα ζεύγος, η γυναίκα έχει τοποθετηθεί πριν από τον άνδρα· διότι δεν είπε: «Τον Ακύλα και την Πρίσκιλλα», αλλά: «Την Πρίσκιλλα και τον Ακύλα». Και ποιοι ήταν αυτοί; Ήταν σκηνοποιοί στο επάγγελμα, που στέκονταν σε εργαστήριο· αλλά ούτε το επάγγελμα ούτε η φτώχεια αποτέλεσαν εμπόδιο· αντιθέτως, αφού προσπέρασε ολόκληρη την πόλη, ο μακάριος αυτός κατέλυσε σε τούτο το κατάλυμα. Για ποιον λόγο και γιατί; Όχι επειδή είχε κίονες, ούτε επειδή είχε μαρμάρινες πλάκες και δάπεδο διακοσμημένο με ψηφιδωτά, ούτε επειδή είχε χρυσή οροφή, ούτε επειδή είχε πλήθη δούλων, ούτε επειδή διέθετε υπηρεσία ευνούχων, αλλά κυρίως επειδή το κατάλυμα αυτό ήταν εντελώς καθαρό από όλα τούτα· διότι η γυναίκα και ο άνδρας, συγκεντρώνοντας τους καρπούς από τον δίκαιο κόπο τους, μετέτρεπαν την οικία σε εκκλησία, χωρίς να αρπάζουν ούτε να πλεονεκτούν, αλλά αρκούμενοι στη σωματική εργασία για την εξασφάλιση της αναγκαίας τους διατροφής.