Πατερικές αναφορές στο ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 19:4

Για ποιον λόγο λοιπόν, λέγει, δεν γίνονται σημεία σήμερα; Εδώ παρακαλώ να με προσέξετε με πολλή προσοχή· διότι το ακούω αυτό από πολλούς, και συνεχώς και πάντοτε αποτελεί απορία: γιατί τότε όλοι οι βαπτιζόμενοι μιλούσαν γλώσσες, ενώ τώρα πλέον όχι; Ας μάθουμε πρώτα τι σημαίνει το να μιλάει κανείς γλώσσες, και τότε θα εξηγήσουμε και την αιτία. Τι σημαίνει λοιπόν το να μιλάει κανείς γλώσσες; Ο βαπτιζόμενος αμέσως μιλούσε τη γλώσσα των Ινδών, των Αιγυπτίων, των Περσών, των Σκυθών, των Θρακών, και ένας άνθρωπος ελάμβανε το χάρισμα πολλών γλωσσών· και αυτούς που βρίσκονται τώρα εδώ, εάν είχαν βαπτισθεί τότε, θα τους άκουγες αμέσως να ομιλούν με διάφορες γλώσσες. Διότι και ο Παύλος, λέγει, βρήκε κάποιους που είχαν βαπτισθεί με το βάπτισμα του Ιωάννη και τους ρωτά: «Λάβατε το Άγιο Πνεύμα όταν πιστέψατε;». Εκείνοι του απαντούν: «Μα ούτε καν αν υπάρχει Άγιο Πνεύμα δεν ακούσαμε»· και αμέσως διέταξε να βαπτισθούν. Και όταν ο Παύλος έθεσε επάνω τους τα χέρια, ήλθε σε αυτούς το Άγιο Πνεύμα και μιλούσαν όλοι γλώσσες. Για ποιον λόγο λοιπόν περιορίσθηκε και αφαιρέθηκε αυτή η χάρις από τους ανθρώπους σήμερα; Όχι επειδή ο Θεός μας περιφρονεί, αλλά επειδή μας τιμά υπερβολικά.

Εκείνοι δε του είπαν: Αλλά ούτε καν αν υπάρχει Άγιο Πνεύμα έχουμε ακούσει. Και τους είπε: Σε τι λοιπόν βαπτιστήκατε; Εκείνοι δε είπαν: Στο βάπτισμα του Ιωάννη. Είπε δε ο Παύλος: Ο μεν Ιωάννης βάπτισε με βάπτισμα μετανοίας· μετανοίας, όχι αφέσεως. Και για ποιον λόγο βάπτισε; Λέγοντας στον λαό να πιστέψουν σε εκείνον που θα ερχόταν μετά από αυτόν, δηλαδή στον Κύριο Ιησού.

Διότι, για εκείνον που έλεγε στους άλλους, «Κάντε καρπό άξιο της μετανοίας», άκουσε τι λέει σε Αυτόν: «Εγώ έχω ανάγκη να βαπτιστώ από εσένα, και εσύ έρχεσαι σε μένα;» Και το έλεγε αυτό φανερώνοντας ότι δεν προσήλθε σε αυτόν για την ίδια ανάγκη που προσέρχονταν οι πολλοί· και ότι απέχει τόσο πολύ από το να βαπτίζεται γι' αυτόν τον λόγο, αφού ήταν κατά πολύ ανώτερος και από τον ίδιο τον Βαπτιστή, και ασυγκρίτως καθαρότερος. Για ποιον λόγο λοιπόν βαπτιζόταν, αν δεν το έκανε ούτε για μετάνοια, ούτε για άφεση αμαρτιών, ούτε για χορηγία του Πνεύματος; Για δύο άλλες αιτίες, εκ των οποίων τη μία την αναφέρει ο μαθητής, και την άλλη την είπε ο Ίδιος προς τον Ιωάννη. Ποια λέει λοιπόν ο Ιωάννης ότι είναι η αιτία αυτού του βαπτίσματος; Το να γίνει γνωστός στους πολλούς, όπως ακριβώς έλεγε και ο Παύλος, ότι δηλαδή ο Ιωάννης τέλεσε βάπτισμα μετανοίας, προκειμένου να πιστέψουν σε εκείνον που θα ερχόταν μετά από αυτόν· αυτό ήταν το κατόρθωμα του βαπτίσματος.

Γι' αυτόν τον λόγο και ο Χριστός τότε κυρίως άρχισε να κηρύττει, όταν ο Ιωάννης είχε πλέον απομακρυνθεί. Φρονώ δε ότι και γι' αυτό τον λόγο επιτράπηκε ο θάνατος του Ιωάννη και μάλιστα επήλθε τόσο σύντομα σε αυτόν, ώστε όλη η αφοσίωση του πλήθους να στραφεί προς τον Χριστό, και να μη διχάζονται πλέον οι άνθρωποι εξαιτίας των γνωμών τους ανάμεσα στους δύο. Εκτός αυτών, και κατά την τέλεση του βαπτίσματος δεν έπαυε να τους προτρέπει συνεχώς, αναδεικνύοντας τα έργα του Ιησού ως μεγάλα και σεπτά. Δεν βάπτιζε για κανέναν άλλο λόγο, παρά μόνο για να πιστέψουν σε Εκείνον που θα ερχόταν μετά από αυτόν.

Αν και δεν παρείχε άφεση, αλλά το δώρο αυτό ανήκε στο βάπτισμα που δόθηκε μετέπειτα· διότι σε αυτό συνταφήκαμε, και ο παλαιός μας άνθρωπος τότε συσταυρώθηκε, και πριν από τον σταυρό πουθενά δεν φαίνεται να υπάρχει άφεση· διότι παντού αυτή αποδίδεται στο αίμα Του. Και ο Παύλος εξάλλου λέει: «Αλλά απολουστήκατε, αλλά αγιαστήκατε», όχι δια του βαπτίσματος του Ιωάννη, αλλά «στο όνομα του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, και με το Πνεύμα του Θεού μας». Και αλλού πάλι λέει: «Ο Ιωάννης βέβαια κήρυξε βάπτισμα μετανοίας»· και δεν λέει «Αφέσεως»· «για να πιστέψουν σε Εκείνον που ερχόταν μετά από αυτόν». Διότι, εφόσον δεν είχε ακόμη προσφερθεί η θυσία, ούτε είχε κατέλθει το Πνεύμα, ούτε είχε καταλυθεί η αμαρτία, ούτε είχε αναιρεθεί η έχθρα, ούτε είχε εξαφανιστεί η κατάρα, πώς επρόκειτο να υπάρξει άφεση;

Παρατήρησε, λοιπόν, με πόση ακρίβεια το διατύπωσε αυτό. Διότι, αφού είπε ότι «Ήρθε κηρύττοντας βάπτισμα μετανοίας στην έρημο της Ιουδαίας», πρόσθεσε: «εις άφεσιν»· σαν να έλεγε: για τον λόγο αυτό τους έπειθε να ομολογούν και να μετανοούν για τα αμαρτήματά τους, όχι για να τιμωρηθούν, αλλά για να δεχθούν ευκολότερα την άφεση που θα ακολουθούσε. Διότι, εάν δεν κατέκριναν τον εαυτό τους, δεν θα ζητούσαν ούτε τη χάρη· και εάν δεν τη ζητούσαν, δεν θα τύχαιναν της αφέσεως. Επομένως, εκείνο το βάπτισμα προετοίμαζε τον δρόμο για τούτο· γι' αυτό και έλεγε: «Για να πιστέψουν σε εκείνον που έρχεται μετά από αυτόν», θέτοντας, μαζί με την προαναφερθείσα, και αυτήν ως μία άλλη αιτία του βαπτίσματος.

Επομένως, από την ίδια την επιθυμία προέρχεται η αμαρτία του λογισμού, και από αυτήν το αποτέλεσμα της αντίστοιχης πράξης, το οποίο η Γραφή ονόμασε θάνατο. Το ότι δε η χάρη του Πνεύματος, η οποία μας διδάσκει όλη την αλήθεια σύμφωνα με τον λόγο του Κυρίου, βρίσκεται μέσα μας από το βάπτισμα, μάθε το πάλι από τη Γραφή και από τα ίδια τα πράγματα. Πρώτον, δες στις Πράξεις τι λέει στο πλήθος ο μακάριος Πέτρος: «Μετανοήστε, λέει, και ας βαπτιστεί ο καθένας σας στο όνομα του Κυρίου μας Ιησού Χριστού για την άφεση των αμαρτιών, και θα λάβετε τη δωρεά του Αγίου Πνεύματος.» Άραγε, μόλις τώρα εννόησες πώς μέσω του βαπτίσματος η άφεση των αμαρτιών και η δωρεά του Αγίου Πνεύματος δίνονται ανάλογα με την πίστη; Στον βαθμό δε που κάποιος απιστεί, αμέσως κυριεύεται από την αμαρτία. Δες και τους δώδεκα άνδρες στην Έφεσο που είχαν βαπτιστεί χωρίς τη σωστή πίστη, πώς τους ελέγχει ο άγιος Παύλος, και «λέει: Λάβατε Πνεύμα Άγιο όταν πιστέψατε; Εκείνοι δε του είπαν: Μα ούτε καν αν υπάρχει Πνεύμα Άγιο έχουμε ακούσει. Είπε δε προς αυτούς: Σε τι λοιπόν βαπτιστήκατε; Εκείνοι δε είπαν: Στο βάπτισμα του Ιωάννη. Είπε δε ο Παύλος: Ο Ιωάννης βέβαια βάπτισε με βάπτισμα μετανοίας, λέγοντας στον λαό να πιστέψουν σε εκείνον που έρχεται μετά από αυτόν, δηλαδή στον Ιησού. Όταν δε το άκουσαν αυτό, βαπτίστηκαν στο όνομα του Κυρίου Ιησού. Και όταν ο Παύλος έθεσε τα χέρια του επάνω τους, ήρθε το Άγιο Πνεύμα σε αυτούς.»

Ως είσοδο δε στη γνώση του Χριστού οι βαπτιζόμενοι δέχονταν το βάπτισμα. Επειδή γι' αυτό βαπτίζονταν, για Εκείνον που επρόκειτο να έλθει, αναζητούσαν λοιπόν ποιος είναι ο ερχόμενος, και αναζητώντας τον, τον έβρισκαν και γίνονταν μαθητές του, και προσερχόμενοι στον Σωτήρα δεν λάμβαναν άλλο βάπτισμα, αλλά δέχονταν μόνο τις εντολές του. Εφόσον λοιπόν δεν είχε ακόμη δοξαστεί ο Ιησούς διά του σταυρού, το βάπτισμα του Ιωάννη ήταν τέλειο· μετά από αυτά όμως, όχι πλέον. Γι' αυτό και τον Απολλώ, ο οποίος είχε βαπτιστεί από τον Ιωάννη στον κατάλληλο καιρό, κανείς δεν τον αναβάπτισε, αλλά η Πρίσκιλλα και ο Ακύλας, όταν αυτός έφτασε στην Έφεσο από την πατρίδα του την Αλεξάνδρεια, τον δέχτηκαν και τον δίδαξαν ακριβέστερα τα σχετικά με τον Κύριο Ιησού Χριστό, να τον βαπτίσουν όμως δεν τόλμησαν. Ωστόσο, αυτούς που είχαν βαπτιστεί από αυτόν, επειδή έλαβαν το βάπτισμα του Ιωάννη μετά την άνοδο του Κυρίου στους ουρανούς, όταν πλέον ο Χριστός δεν ήταν ο ερχόμενος αλλά είχε ήδη έλθει και είχε εκπληρώσει όλη τη θεία οικονομία και είχε παραδώσει το δικό του βάπτισμα, εύλογα ο Παύλος, βρίσκοντάς τους και διαπιστώνοντας ότι δεν γνώριζαν καν αν υπάρχει Άγιο Πνεύμα, φρόντισε να αναβαπτιστούν με το δεσποτικό βάπτισμα. Από πολλά δε σημεία, λέει, και από αλλού μπορεί να συμπεράνει κανείς ότι το βάπτισμα του Ιωάννη ήταν τέλειο πριν από την παράδοση του δεσποτικού βαπτίσματος.