Πατερικές αναφορές στο ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 2:11

Κεφάλαιο Α΄. ΜΑΤΘΑΙΟΣ. Και αφού τον πλησίασε ο πειράζων, είπε: Αν είσαι Υιός του Θεού, πες να γίνουν άρτοι αυτοί οι λίθοι. Εκείνος δε αποκρινόμενος είπε: Είναι γραμμένο: Δεν θα ζήσει ο άνθρωπος μόνο με άρτο, αλλά με κάθε λόγο που εκπορεύεται από το στόμα του Θεού. ΠΡΑΞΕΙΣ. Και επλήσθησαν όλοι από Πνεύμα Άγιο, και άρχισαν να μιλούν σε άλλες γλώσσες, καθώς το Πνεύμα τους έδινε την ικανότητα να αποφθέγγονται... Εξίσταντο δε όλοι, και απορούσαν, λέγοντας ο ένας προς τον άλλον: Τι άραγε να σημαίνει αυτό; Άλλοι όμως χλευάζοντας έλεγαν ότι είναι γεμάτοι από γλεύκος. Αφού στάθηκε δε ο Πέτρος μαζί με τους έντεκα, ύψωσε τη φωνή του και τους απευθύνθηκε: Άνδρες Ιουδαίοι, και όλοι εσείς που κατοικείτε στην Ιερουσαλήμ, αυτό ας σας γίνει γνωστό, και δώστε προσοχή στα λόγιά μου. Διότι αυτοί δεν μεθούν, όπως εσείς υποθέτετε· επειδή είναι μόλις η τρίτη ώρα της ημέρας· αλλά αυτό είναι εκείνο που έχει ειπωθεί μέσω του προφήτη Ιωήλ: Και θα συμβεί κατά τις έσχατες ημέρες, λέει ο Θεός, να εκχύσω από το Πνεύμα μου επάνω σε κάθε σάρκα, και θα προφητεύσουν, και τα εξής.

Ώστε όπως ακριβώς, λέει, αυτό το παχύ και χοϊκό σώμα έχει συσταθεί από μέλη, έτσι και ο Χριστός, δηλαδή το σώμα Του, που είναι η Εκκλησία, συγκροτείται με τον τελειότατο τρόπο σε μια νοητή ενότητα μέσω του μεγάλου πλήθους των αγίων. Και μετά από λίγο: Όταν λοιπόν οι μυσταγωγοί της οικουμένης επρόκειτο να κηρύξουν σε κάθε γλώσσα και σε κάθε έθνος το ευαγγελικό και σωτήριο κήρυγμα, τους έδωσε ως σημείο τις γλώσσες. Ενώ ήταν άνδρες Γαλιλαίοι και αναθρεμμένοι στην Ιουδαία, Εβραίοι από γενιά Εβραίων, μιλούσαν στους Μήδους και στους Πάρθους, καθώς και στους Ελαμίτες, και σε όσους κατοικούσαν στη Μεσοποταμία, στους Καππαδόκες και στους Αιγυπτίους, στις δικές τους γλώσσες. Και το έργο αυτό επιτελούνταν σε αυτούς με την ενέργεια και τη χάρη του Πνεύματος.

Στον ίδιο χορό ανήκε και ο Παύλος και ο Βαρνάβας και ο Τιμόθεος, καθώς και όλοι οι υπόλοιποι, τους οποίους ο Παύλος ονόμαζε συνεργάτες και συστρατιώτες του, και των οποίων τη μνήμη κατέγραψαν οι Πράξεις των Αποστόλων. Σε αυτούς αρμόζει να συμπεριλάβουμε και εκείνους που είχαν συγκεντρωθεί ομόψυχα την ημέρα της Πεντηκοστής και πληρώθηκαν από το Άγιο Πνεύμα, οι οποίοι και μιλούσαν «σε άλλες γλώσσες, καθώς το Πνεύμα τούς έδινε την ικανότητα να αποφθέγγονται». Για τα γεγονότα αυτά μαρτυρεί και η Γραφή λέγοντας: «Κατοικούσαν δε στην Ιερουσαλήμ Ιουδαίοι, άνδρες ευσεβείς από κάθε έθνος κάτω από τον ουρανό. Όταν ακούστηκε αυτή η βοή, συγκεντρώθηκε το πλήθος και βρέθηκε σε σύγχυση, διότι ο καθένας τους άκουγε να μιλούν στη δική του διάλεκτο. Εκπλήσσονταν λοιπόν και θαύμαζαν, λέγοντας: Δεν είναι άραγε Γαλιλαίοι όλοι αυτοί που μιλούν; Και πώς εμείς τους ακούμε, ο καθένας στη δική του διάλεκτο στην οποία γεννηθήκαμε, Πάρθοι και Μήδοι και Ελαμίτες, και όσοι κατοικούν στη Μεσοποταμία, στη Συρία και στην Καππαδοκία, στον Πόντο και στην Ασία, στη Φρυγία και στην Παμφυλία, στην Αίγυπτο και στα μέρη της Λιβύης που βρίσκονται προς την Κυρήνη, καθώς και οι παρεπιδημούντες Ρωμαίοι, Ιουδαίοι και προσήλυτοι, Κρήτες και Άραβες, πώς τους ακούμε να ομιλούν για τα μεγαλεία του Θεού στις δικές μας γλώσσες;».

Επειδή αναφέρεται ότι και στην εποχή εκείνων είχαν συγκεντρωθεί «από κάθε έθνος κάτω από τον ουρανό» «άνδρες ευλαβείς», μεταξύ των οποίων βρίσκονταν «Πάρθοι και Μήδοι και Ελαμίτες, και όσοι κατοικούν τη Μεσοποταμία, την Ιουδαία και την Καππαδοκία, τον Πόντο και την Ασία, τη Φρυγία και την Παμφυλία, την Αίγυπτο και τα μέρη της Λιβύης κοντά στην Κυρήνη, καθώς και οι παρεπιδημούντες Ρωμαίοι, Ιουδαίοι και προσήλυτοι, Κρήτες και Άραβες», με τη διαφορά όμως ότι εκείνο το γεγονός υστερούσε στο ότι δεν απαρτίζονταν όλοι από λειτουργούς του Θεού. Στην παρούσα χορεία, αντίθετα, το πλήθος των επισκόπων ξεπερνούσε τον αριθμό των διακοσίων πενήντα, ενώ για τους πρεσβυτέρους, τους διακόνους και τους πάρα πολλούς άλλους ακολούθους που τους συνόδευαν, δεν υπήρχε καν αριθμός που να μπορεί να τους υπολογίσει.

ΙΖʹ. Επειδή, όμως, οι γλώσσες λαλούσαν στους ευλαβέστατους Ιουδαίους που κατοικούσαν στην Ιερουσαλήμ, στους Πάρθους και τους Μήδους και τους Ελαμίτες, στους Αιγυπτίους και τους Λίβυες, στους Κρήτες και τους Άραβες, στους Μεσοποτάμιους και στους δικούς μου Καππαδόκες, καθώς και στους Ιουδαίους από κάθε έθνος κάτω από τον ουρανό (αν κάποιος επιθυμεί να το εννοήσει έτσι), οι οποίοι είχαν συγκεντρωθεί εκεί, αξίζει να εξετάσουμε ποιοι ήταν αυτοί και από ποια αιχμαλωσία προέρχονταν. Διότι η αιχμαλωσία στην Αίγυπτο και τη Βαβυλώνα ήταν τοπικά περιορισμένη και είχε από παλιά τερματιστεί με την επιστροφή τους. Εκείνη, πάλι, από τους Ρωμαίους δεν είχε συμβεί ακόμη, αλλά επρόκειτο να γίνει, ως ανταπόδοση για το θράσος τους απέναντι στον Σωτήρα. Απομένει, λοιπόν, να υποθέσουμε ότι πρόκειται για την αιχμαλωσία υπό τον Αντίοχο, η οποία δεν προηγήθηκε πολύ από εκείνους τους καιρούς. Αν όμως κάποιος δεν αποδέχεται αυτή την εξήγηση ως εξεζητημένη (διότι η αιχμαλωσία αυτή ούτε παλαιά ήταν, ούτε είχε εξαπλωθεί σε μεγάλο τμήμα της οικουμένης), και αναζητά την πιθανότερη, τότε ίσως είναι προτιμότερο να υποθέσει το εξής: επειδή πολλές φορές, και από πολλούς, το έθνος αυτό εκτοπίστηκε, όπως ιστορείται στο βιβλίο του Έσδρα, κάποιες μεν από τις φυλές διασώθηκαν, ενώ κάποιες άλλες παρέμειναν στην εξορία. Καθώς, λοιπόν, είναι φυσικό αυτές να διασκορπίστηκαν σε περισσότερα έθνη, κάποιοι εξ αυτών παρευρίσκονταν εκείνον τον καιρό στην Ιερουσαλήμ και έγιναν μέτοχοι του θαύματος.

Και πώς, λέει, εμείς ακούμε ο καθένας στη δική μας διάλεκτο, στην οποία γεννηθήκαμε, Πάρθοι, και Μήδοι, και Ελαμίτες, και όσοι κατοικούν τη Μεσοποταμία, την Ιουδαία και την Καππαδοκία, τον Πόντο και την Ασία, τη Φρυγία και την Παμφυλία, την Αίγυπτο και τα μέρη της Λιβύης που βρίσκονται προς την Κυρήνη, και οι Ρωμαίοι παρεπίδημοι, Ιουδαίοι και προσήλυτοι, Κρήτες και Άραβες, τους ακούμε να μιλούν στις δικές μας γλώσσες για τα μεγαλεία του Θεού; Έμεναν δε όλοι έκπληκτοι και απορούσαν μεταξύ τους, λέγοντας: «Τι άραγε να σημαίνει αυτό;» Βλέπεις αυτούς να διατρέχουν από την ανατολή έως τη δύση; Άλλοι δε, λέει, χλευάζοντας έλεγαν: «Είναι γεμάτοι από γλεύκος».

Γ΄. Επειδή λοιπόν οι Ιουδαίοι βρίσκονταν σε αιχμαλωσία, ήταν φυσικό να παρευρίσκονται τότε μαζί τους πολλοί από τα έθνη· ή επειδή και στα έθνη είχαν ήδη διασπαρεί οι διδασκαλίες. Και γι' αυτόν τον λόγο, πολλοί από αυτούς βρίσκονταν εκεί ανακαλώντας στη μνήμη τους όσα είχαν ακούσει. Από παντού, επομένως, είναι αναντίρρητη η μαρτυρία: από τους πολίτες, από τους ξένους, από τους προσήλυτους. «Τους ακούμε να λαλούν στις δικές μας γλώσσες τα μεγαλεία του Θεού». Διότι δεν μιλούσαν απλώς, αλλά έλεγαν θαυμαστά πράγματα. Εύλογα λοιπόν απορούσαν· διότι ποτέ δεν είχε συμβεί κάτι τέτοιο. Δες την καλοπροαίρετη διάθεση των ανθρώπων. Εκπλήσσονταν και απορούσαν λέγοντας: «Τι να σημαίνει άραγε αυτό;». Άλλοι όμως, χλευάζοντας, έλεγαν ότι είναι γεμάτοι από γλεύκος (νέο κρασί). Ω, τι αναισχυντία! Το ότι δηλαδή χλεύαζαν γι' αυτόν τον λόγο. Και τι το παράδοξο; Εδώ, ακόμη και για τον ίδιο τον Δεσπότη, όταν εκδίωκε δαίμονες, έλεγαν ότι έχει δαίμονα. Διότι, όπου υπάρχει θρασύτητα, ένα μόνο πράγμα επιζητεί: να πει το οτιδήποτε, όχι για να πει κάτι που να έχει λογική βάση, αλλά απλώς για να πει το οτιδήποτε. «Είναι γεμάτοι από γλεύκος».

Εκείνος δε αποκρίθηκε: «Δεν γνωρίζω τον άνθρωπο». Και όταν ρωτήθηκε πάλι, άρχισε να αναθεματίζει και να ορκίζεται. β΄. Αλλά δες εδώ την παρρησία του και τη μεγάλη ελευθεροστομία του. Δεν επαίνεσε εκείνους που είπαν: «Τους ακούμε να λαλούν στις δικές μας γλώσσες τα μεγαλεία του Θεού»· αλλά γίνεται και αυστηρός, θέλοντας με την αυστηρότητα προς εκείνους να κάνει και τούτους πιο προσεκτικούς, και να αποδείξει τον λόγο του απαλλαγμένο από κολακεία. Διότι παντού είναι καλό να το παρατηρεί κανείς αυτό, το πώς δηλαδή, σε κατάσταση συγκαταβάσεως, ο λόγος είναι απαλλαγμένος από κάθε κολακεία και από κάθε ύβρη, πράγμα το οποίο είναι δύσκολο. Το ότι δε αυτά συνέβησαν κατά την τρίτη ώρα, δεν έχει οικονομηθεί τυχαία. Διότι, όταν το φως δείχνει τη λαμπρότητά του, τότε οι άνθρωποι δεν ασχολούνται με τα του φαγητού, τότε η ημέρα είναι φωτεινή, τότε όλοι βρίσκονται στην αγορά. Βλέπεις ότι ο λόγος του είναι επίσης γεμάτος ελευθερία; «Και αφουγκραστείτε τα λόγια μου». Αφού είπε αυτό, δεν πρόσθεσε τίποτε άλλο, αλλά συνέχισε: «Αυτό είναι εκείνο που έχει ειπωθεί μέσω του προφήτη Ιωήλ· Και θα συμβεί κατά τις έσχατες ημέρες». Διότι αποδεικνύει πλέον ότι η συντέλεια είναι κοντά. Έτσι, η φράση «Κατά τις έσχατες ημέρες», έχει μια ιδιαίτερη έμφαση.

Αυτό το τίμιο και σεβάσμιο ξύλο προσκυνείται και τιμάται από όλους· Έλληνες και βάρβαροι, Μακεδόνες και Θεσσαλοί, Παίονες και Ιλλυριοί, Αθηναίοι και Αργείοι και Λάκωνες, Πάρθοι και Μήδοι και Ελαμίτες, και όσοι κατοικούν στη Μεσοποταμία, στην Ιουδαία και στην Καππαδοκία, στον Πόντο και στην Ασία, στην Αίγυπτο και στα μέρη της Λιβύης κοντά στην Κυρήνη, Κρήτες και Άραβες, Ινδοί και Αιθίοπες, και Ομηρίτες, και όλοι οι υπόλοιποι από τα έθνη, όσους αντικρίζει ο ήλιος, εγκαταλείποντας την πλάνη τους, σφραγιζόμενοι με τον σταυρό προσκυνούν, ξεφεύγοντας από τα πολύπλοκα δεσμά του διαβόλου.

Όπως φαίνεται σύμφωνα με τον δικό μας, ορθό λόγο, σε διαφορετικές στιγμές φανερώνονται διαφορετικές πρόνοιες και χάριτες του θείου Πνεύματος, ή μάλλον ολόκληρης της θεαρχίας· ενώ σύμφωνα με τα δικά σου επιχειρήματα, κατ' ανάγκην συνεπάγεται ότι υπάρχουν προόδοι του Πνεύματος. Και αυτές είναι μάλιστα κάποιες άλλες, και διαφέρουν οπωσδήποτε ως προς τη φύση τους από την προαιώνια και υπερχρόνια [πρόοδο], στον βαθμό που αυτά είναι ανάξια της θεοπρεπούς δόξας του Πνεύματος. Εκτός από αυτά, εάν τώρα ο Χριστός δίνει το Πνεύμα πριν από την Ανάληψη, πριν από την εγκαθίδρυσή Του στον πατρικό θρόνο, πώς ήταν αληθινός όταν έλεγε: «Εάν εγώ δεν απέλθω, ο Παράκλητος δεν θα έρθει»; Και τι είναι αυτό που συνέβη έπειτα από αυτά; Που ήρθε με ήχο, σαν ορμητική πνοή ανέμου, και κάθισε πάνω στον καθένα από αυτούς με τη μορφή πύρινων γλωσσών; Όπως ακριβώς καταγράφει ο θείος Λουκάς: «Και γέμισαν όλοι από Άγιο Πνεύμα, και μιλούσαν σε άλλες, ξένες γλώσσες τα μεγαλεία του Θεού, όπως το Πνεύμα τους έδινε». Και για να μην προχωρά επ' άπειρον ο λόγος, εξετάζοντας λεπτομερώς το κάθε τι, και τις απορίες και τα άτοπα, αφού ζήτησε τόσες εξηγήσεις για την αδιάκριτη ερμηνεία περί του Πνεύματος, ας αρκεστεί σε αυτά.

Επιπλέον αυτών, αιτία της ασάφειας είναι το ότι η Παλαιά Γραφή δεν αποδόθηκε στην ελληνική γλώσσα, αλλά μεταφράστηκε σε αυτήν από την εβραϊκή. Είναι φυσικό, άλλωστε, κάθε γλώσσα, όταν μεταφράζεται σε μια ξένη, να συμπαρασύρει την ασάφεια και τη δυσκολία στην κατανόηση. Στην εβραϊκή γλώσσα εξαγγέλθηκαν αρχικά οι Μωσαϊκές νομοθεσίες, διότι τότε μόνο το έθνος των Ιουδαίων είχε αφοσιωθεί στη θεογνωσία, ενώ τα υπόλοιπα είχαν εξαγριωθεί περιπίπτοντας στην ειδωλολατρική μανία. Επειδή, όμως, πλησίαζε ο καιρός να έλθει ο Χριστός και να καλέσει την οικουμένη κοντά Του, και η ελληνική γλώσσα επικρατούσε στα έθνη περισσότερο από τις άλλες, τότε και η γλώσσα των Εβραίων μεταφράστηκε στην ελληνική, όχι περισσότερο από εκατό χρόνια πριν από την παρουσία του Σωτήρος, όταν βασίλευε στην Αίγυπτο ο Πτολεμαίος. Ήταν απαραίτητο, δηλαδή, μέσω εκείνης της γλώσσας με την οποία επρόκειτο τα περισσότερα έθνη να καθοδηγηθούν στη θεογνωσία, να προαναγγελθούν και οι χρησμοί που προφήτευαν τον κοινό Σωτήρα. Οι γλώσσες, εξάλλου, διαχωρίστηκαν σε πολλές, διότι, ενώ ο άνθρωπος έλαβε μία εξαρχής, παρασύρθηκε στην αλαζονεία και την αθεΐα. Επειδή, λοιπόν, χρησιμοποίησαν επιβλαβώς τη μία γλώσσα, ευλόγως εισήχθη το πλήθος των γλωσσών. Ωστόσο, το κέρδος και τη χρησιμότητα της μίας γλώσσας, μετά τη διαίρεση και τη διασπορά της, ύστερα από πάρα πολλά χρόνια οι μαθητές, έχοντας οπλιστεί με πύρινες γλώσσες και κηρύττοντας τα μεγαλεία του Θεού, τα απέδειξαν και τα αναπλήρωσαν.