Πατερικές αναφορές στο ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 2:13

Κεφάλαιο Α΄. ΜΑΤΘΑΙΟΣ. Και αφού τον πλησίασε ο πειράζων, είπε: Αν είσαι Υιός του Θεού, πες να γίνουν άρτοι αυτοί οι λίθοι. Εκείνος δε αποκρινόμενος είπε: Είναι γραμμένο: Δεν θα ζήσει ο άνθρωπος μόνο με άρτο, αλλά με κάθε λόγο που εκπορεύεται από το στόμα του Θεού. ΠΡΑΞΕΙΣ. Και επλήσθησαν όλοι από Πνεύμα Άγιο, και άρχισαν να μιλούν σε άλλες γλώσσες, καθώς το Πνεύμα τους έδινε την ικανότητα να αποφθέγγονται... Εξίσταντο δε όλοι, και απορούσαν, λέγοντας ο ένας προς τον άλλον: Τι άραγε να σημαίνει αυτό; Άλλοι όμως χλευάζοντας έλεγαν ότι είναι γεμάτοι από γλεύκος. Αφού στάθηκε δε ο Πέτρος μαζί με τους έντεκα, ύψωσε τη φωνή του και τους απευθύνθηκε: Άνδρες Ιουδαίοι, και όλοι εσείς που κατοικείτε στην Ιερουσαλήμ, αυτό ας σας γίνει γνωστό, και δώστε προσοχή στα λόγιά μου. Διότι αυτοί δεν μεθούν, όπως εσείς υποθέτετε· επειδή είναι μόλις η τρίτη ώρα της ημέρας· αλλά αυτό είναι εκείνο που έχει ειπωθεί μέσω του προφήτη Ιωήλ: Και θα συμβεί κατά τις έσχατες ημέρες, λέει ο Θεός, να εκχύσω από το Πνεύμα μου επάνω σε κάθε σάρκα, και θα προφητεύσουν, και τα εξής.

Διότι «με χλευασμό των χειλέων», λέει, «και με άλλη γλώσσα». Το νόημα της προφητείας είναι το εξής. Στις Πράξεις των Αγίων Αποστόλων είναι γραμμένο ότι «Κατά την ημέρα της Πεντηκοστής ήταν όλοι μαζί συγκεντρωμένοι στο ίδιο μέρος, και ιδού έγινε από τον ουρανό ήχος σαν ισχυρή πνοή ανέμου που ερχόταν ορμητικά.» Έπειτα λέει: «Φάνηκαν σε αυτούς διαμοιραζόμενες γλώσσες σαν από φωτιά, και κάθισε πάνω σε καθέναν από αυτούς, και άρχισαν να μιλούν σε άλλες γλώσσες, καθώς το Πνεύμα τους έδινε την ικανότητα να εκφωνούν.» Διότι ο Χριστός τους είχε προστάξει να μην απομακρυνθούν από τα Ιεροσόλυμα, αλλά να περιμένουν την υπόσχεση του Πατρός, μέχρις ότου ντυθούν με δύναμη εξ ύψους. Έπειτα, αφού κατέβηκαν, μιλούσαν στους Ισραηλίτες και σε όλους όσους κατάγονταν από άλλες χώρες με τις γλώσσες που τους είχαν δοθεί από τον Θεό, «και εκπλήσσονταν ακούγοντας, και μάλιστα έλεγαν, Ιδού, όλοι αυτοί που μιλούν δεν είναι Ιουδαίοι; Και πώς όλοι εμείς ακούμε τον καθένα τους να μιλά στη δική μας γλώσσα; Άλλοι όμως έλεγαν», λέει, «ότι είναι γεμάτοι από γλεύκος», δηλαδή, ότι είναι μεθυσμένοι. Αυτό, νομίζω, σημαίνει το με χλευασμό των χειλέων και με άλλη γλώσσα. Διότι μιλούσαν μεν με άλλες γλώσσες, επειδή ο παντοδύναμος Θεός είχε προαναγγείλει και αυτό.

Έγινε σύγχυση του πλήθους εκείνων που άκουγαν. Δεύτερη σύγχυση αντί της πρώτης, της κακής, στη Βαβυλώνα. Διότι κατά μεν τη σύγχυση των γλωσσών υπήρξε διαίρεση της προαιρέσεως, επειδή το φρόνημα ήταν αντίθεο, ενώ εδώ υπήρξε αποκατάσταση και ένωση των γνωμών, επειδή ο σκοπός ήταν ευσεβής. Διά των μέσων που επήλθε η πτώση, διά των ιδίων ήλθε και η επάνοδος. Όθεν εθαύμαζαν λέγοντας: Πώς εμείς τους ακούμε να μιλούν; Δεν είναι καθόλου παράξενο εάν εσείς το αγνοείτε. Διότι και ο Νικόδημος αγνόησε την παρουσία του Πνεύματος, και προς εκείνον ειπώθηκε: «Το Πνεύμα όπου θέλει πνέει, και την φωνή του ακούς, αλλά δεν γνωρίζεις από πού έρχεται και πού πηγαίνει». Εάν όμως, ακόμη και όταν ακούω την φωνή του, δεν γνωρίζω από πού έρχεται, πώς μπορώ να διηγηθώ τι ακριβώς είναι αυτό ως προς την υπόσταση; 〈Άλλοι δε χλευάζοντας έλεγαν, ότι είναι γεμάτοι από γλεύκος,〉 λέγοντας μεν την αλήθεια, αλλά με χλευαστικό τρόπο. Διότι πραγματικά ήταν νέος ο οίνος, η χάρις της Καινής Διαθήκης. Αλλά αυτός ο νέος οίνος προερχόταν από νοητή άμπελο, η οποία πολλές φορές στο παρελθόν είχε καρποφορήσει στους προφήτες, και εβλάστησε στην Καινή Διαθήκη. Διότι όπως αισθητά η μεν άμπελος παραμένει πάντοτε η ίδια, αλλά κατά καιρούς παράγει νέους καρπούς, έτσι και το ίδιο Πνεύμα, παραμένοντας αυτό που είναι, αν και πολλές φορές είχε ενεργήσει στους προφήτες, τώρα επέδειξε κάτι νέο και θαυμαστό. Διότι έφθασε μεν η χάρις και στους πατέρες, αλλά εδώ δόθηκε με περισσή αφθονία.

Διότι, εκτός από τα άλλα, μου συμβαίνει και κάτι τέτοιο: δεν συμφωνώ στα περισσότερα με το πλήθος, ούτε ανέχομαι να βαδίζω την ίδια οδό. Ίσως αυτό να είναι δείγμα θράσους και αμάθειας, αλλά πάντως αυτό μου συμβαίνει. Με θλίβουν τα ευχάριστα των άλλων, και ευφραίνομαι με τα δυσάρεστα των άλλων. Επομένως, δεν θα εκπλησσόμουν καθόλου αν με έδεναν με δεσμά ως προβληματικό, και αν φαινόμουν στους πολλούς ως παράφρων, όπως λέγεται ότι έπαθε κάποιος από εκείνους που φιλοσόφησαν μεταξύ των Ελλήνων, του οποίου η σωφροσύνη κατηγορήθηκε ως μανία, επειδή περιγελούσε τα πάντα, θεωρώντας άξια γέλιου εκείνα που οι πολλοί αντιμετωπίζουν με σπουδή. Ή ακόμη, θα μπορούσαν να νομίσουν ότι είμαι γεμάτος από γλεύκος, όπως συνέβη αργότερα με τους μαθητές του Χριστού επειδή μιλούσαν σε άλλες γλώσσες, οι οποίοι παρερμηνεύθηκαν από όσους αγνοούσαν ότι αυτό ήταν δύναμη του Πνεύματος και όχι έκσταση των φρενών.

Επομένως, εκείνον που ο Προφήτης ονόμασε Ύψιστο Θεό, αυτόν ο θείος Απόστολος λέει ότι είναι το Άγιο Πνεύμα. Εάν όμως αμφιβάλλεις, εξέτασε πάλι τα λεγόμενα: Διότι, καθώς λέει το Άγιο Πνεύμα: «Μη σκληρύνετε τις καρδιές σας, όπως κατά τον παραπικρασμό την ημέρα του πειρασμού στην έρημο, όπου με πείραξαν οι πατέρες σας». Εάν λοιπόν το Άγιο Πνεύμα λέει ότι: «Με πείραξαν οι πατέρες σας στην έρημο», και ο Προφήτης διαβεβαιώνει ότι αυτός που πειράχτηκε στην έρημο είναι ο Ύψιστος Θεός, τότε έκλεισαν τα στόματα των Πνευματομάχων, τα οποία λαλούν αδικία κατά του Θεού, εφόσον σαφώς τόσο ο Απόστολος όσο και ο Προφήτης μέσω αυτών των λόγων κηρύσσουν τη θεότητα του Πνεύματος. Διότι ο μεν (Προφήτης) είπε ότι, «Επείρασαν τον Ύψιστο Θεό», και απηύθυνε εκείνη τη ρήση προς τους Ισραηλίτες ως εκ μέρους του Θεού, ότι, «Στην έρημο με πείραξαν οι πατέρες σας»· ο δε μέγας Παύλος απέδωσε αυτά τα λόγια στο Άγιο Πνεύμα, ώστε μέσα από αυτά να αποδειχθεί ολοφάνερα ότι το Άγιο Πνεύμα είναι ο Ύψιστος Θεός. Άραγε βλέπουν οι εχθροί της δόξας του Πνεύματος την πύρινη γλώσσα των θείων λογίων που φωτίζει τα κρυμμένα, ή θα χλευάσουν σαν να είμαστε μεθυσμένοι από γλεύκος; Εγώ όμως, ακόμη και αν λένε τέτοια εναντίον μας, σας συμβουλεύω, αδελφοί, να μη φοβηθείτε τον ονειδισμό τέτοιων ανθρώπων, ούτε να καταβληθείτε από τις ύβρεις τους.

169. ΣΤΟΝ ΙΔΙΟ. Στο χωρίο: «Οι κάπηλοί σου». Οι απόστολοι του Κυρίου, έχοντας δεχθεί την επιφοίτηση του θείου Πνεύματος, θεωρήθηκε ότι ήταν γεμάτοι από γλεύκος και μετέφεραν σε όλα τα έθνη την αληθινή και ανόθευτη πόση των μυστηρίων. Επομένως, αυτούς που παραχαράσσουν τη θεία διδασκαλία και θολώνουν τα ουράνια διδάγματα με νόθα και φθαρτά παραγγέλματα, δηλαδή τους Μανιχαίους, τους Σίμωνες, τους Μοντανούς, τους Ναυάτους, τους Αρειανούς, τους Μακεδονιανούς, τους Φωτεινούς και τους ομόφρονές τους, δικαίως τους αποκαλεί καπήλους που αναμειγνύουν το κρασί με νερό, διότι εισάγουν τις δικές τους ασεβείς επινοήσεις στην απόλυτα καθαρή σοφία των θείων λόγων.

Και πώς, λέει, εμείς ακούμε ο καθένας στη δική μας διάλεκτο, στην οποία γεννηθήκαμε, Πάρθοι, και Μήδοι, και Ελαμίτες, και όσοι κατοικούν τη Μεσοποταμία, την Ιουδαία και την Καππαδοκία, τον Πόντο και την Ασία, τη Φρυγία και την Παμφυλία, την Αίγυπτο και τα μέρη της Λιβύης που βρίσκονται προς την Κυρήνη, και οι Ρωμαίοι παρεπίδημοι, Ιουδαίοι και προσήλυτοι, Κρήτες και Άραβες, τους ακούμε να μιλούν στις δικές μας γλώσσες για τα μεγαλεία του Θεού; Έμεναν δε όλοι έκπληκτοι και απορούσαν μεταξύ τους, λέγοντας: «Τι άραγε να σημαίνει αυτό;» Βλέπεις αυτούς να διατρέχουν από την ανατολή έως τη δύση; Άλλοι δε, λέει, χλευάζοντας έλεγαν: «Είναι γεμάτοι από γλεύκος».

Ω, τι ανοησία! Ω, τι μεγάλη κακία! Αν και δεν ήταν καν η εποχή του γλεύκους, επειδή ήταν Πεντηκοστή. Και το φοβερότερο είναι ότι, ενώ όλοι το ομολογούσαν, είτε ήταν Ρωμαίοι είτε προσήλυτοι, ίσως ακόμη και εκείνοι που Τον σταύρωσαν, κάποιοι μετά από τόσα γεγονότα έλεγαν ότι «είναι γεμάτοι από γλεύκος». Αλλά ας δούμε από την αρχή τα όσα ειπώθηκαν. Γέμισε, λέγει, τον οίκο. Η πνοή έγινε σαν κολυμβήθρα ύδατος. Και αυτό αποτελεί τεκμήριο της αφθονίας, ενώ το πυρ είναι τεκμήριο της σφοδρότητας. Πουθενά δεν συνέβη κάτι τέτοιο την εποχή των προφητών· αλλά σε αυτούς μεν δόθηκε έτσι, στους προφήτες όμως με διαφορετικό τρόπο. Διότι στον Ιεζεκιήλ δίνεται ένας τόμος βιβλίου, και τρώει εκείνα που επρόκειτο να πει· διότι έγινε, λέγει, στο στόμα του σαν γλυκό μέλι. Και πάλι, το χέρι του Θεού αγγίζει τη γλώσσα κάποιου άλλου προφήτη.

Βλέπεις την ευλάβειά τους, και πώς δεν αποφαίνονται αμέσως, αλλά βρίσκονται σε απορία; Εκείνοι όμως οι αγνώμονες αποφαίνονται λέγοντας ότι είναι γεμάτοι από γλεύκος. Επειδή, σύμφωνα με τον νόμο, είχαν την υποχρέωση να εμφανίζονται στον ναό τρεις φορές τον χρόνο, για τον λόγο αυτό κατοικούσαν εκεί ευλαβείς άνδρες από όλα τα έθνη. Δες από αυτό το σημείο τον συγγραφέα, πώς δεν τους κολακεύει. Διότι δεν είπε ότι αποφάνθηκαν, αλλά τι λέει; «Όταν δε ακούστηκε η φωνή αυτή, συγκεντρώθηκε το πλήθος και περιήλθε σε σύγχυση». Και εύλογα· διότι νόμιζαν ότι θα ερχόταν το τέλος τους εξαιτίας του τολμήματος που διέπραξαν εναντίον του Χριστού. Εξάλλου, και η συνείδηση συντάρασσε τις ψυχές τους, καθώς η σφαγή βρισκόταν ακόμη πρόσφατη στα χέρια τους, και τα πάντα τους προκαλούσαν τρόμο. «Δεν είναι άραγε», λέει, «όλοι αυτοί που μιλούν Γαλιλαίοι;»

Γ΄. Επειδή λοιπόν οι Ιουδαίοι βρίσκονταν σε αιχμαλωσία, ήταν φυσικό να παρευρίσκονται τότε μαζί τους πολλοί από τα έθνη· ή επειδή και στα έθνη είχαν ήδη διασπαρεί οι διδασκαλίες. Και γι' αυτόν τον λόγο, πολλοί από αυτούς βρίσκονταν εκεί ανακαλώντας στη μνήμη τους όσα είχαν ακούσει. Από παντού, επομένως, είναι αναντίρρητη η μαρτυρία: από τους πολίτες, από τους ξένους, από τους προσήλυτους. «Τους ακούμε να λαλούν στις δικές μας γλώσσες τα μεγαλεία του Θεού». Διότι δεν μιλούσαν απλώς, αλλά έλεγαν θαυμαστά πράγματα. Εύλογα λοιπόν απορούσαν· διότι ποτέ δεν είχε συμβεί κάτι τέτοιο. Δες την καλοπροαίρετη διάθεση των ανθρώπων. Εκπλήσσονταν και απορούσαν λέγοντας: «Τι να σημαίνει άραγε αυτό;». Άλλοι όμως, χλευάζοντας, έλεγαν ότι είναι γεμάτοι από γλεύκος (νέο κρασί). Ω, τι αναισχυντία! Το ότι δηλαδή χλεύαζαν γι' αυτόν τον λόγο. Και τι το παράδοξο; Εδώ, ακόμη και για τον ίδιο τον Δεσπότη, όταν εκδίωκε δαίμονες, έλεγαν ότι έχει δαίμονα. Διότι, όπου υπάρχει θρασύτητα, ένα μόνο πράγμα επιζητεί: να πει το οτιδήποτε, όχι για να πει κάτι που να έχει λογική βάση, αλλά απλώς για να πει το οτιδήποτε. «Είναι γεμάτοι από γλεύκος».

Βεβαιότατα· διότι άνθρωποι που βρίσκονταν σε τόσους κινδύνους, τρέμοντας για τα χειρότερα και ευρισκόμενοι σε τόση απελπισία, τολμούν να εκστομίζουν τέτοια λόγια. Και πρόσεξε· επειδή αυτό ήταν απίθανο, προσπαθώντας να παραπλανήσουν τους ακροατές και να δείξουν ότι μέθυσαν, αποδίδουν τα πάντα στην ποιότητα του οίνου, και λένε: «Είναι γεμάτοι από γλεύκος». Στάθηκε τότε ο Πέτρος μαζί με τους έντεκα, ύψωσε τη φωνή του και τους απευθύνθηκε.

Έπρεπε λοιπόν να γίνει πιστευτό ότι το όνομα του Χριστού συγχωρεί τις αμαρτίες, εφόσον βέβαια επιτελεί και τέτοια έργα. Και ενώ ο θεραπευμένος κρατούσε τον Πέτρο και τον Ιωάννη, συγκεντρώθηκε όλος ο λαός στη στοά που ονομάζεται του Σολομώντα, έκθαμβος. Δεν τους αποχωριζόταν λόγω της ευγνωμοσύνης και της αγάπης του προς αυτούς· ίσως δε και για να τους ευχαριστεί και να τους επαινεί. Και έτρεξε, λέει, όλος ο λαός. Όταν δε τους είδε ο Πέτρος, έλαβε τον λόγο. Πάλι αυτός και ενεργεί και δημηγορεί. Τότε λοιπόν τους παρακίνησε να ακούσουν το γεγονός με τις γλώσσες, ενώ τώρα τούτο το θαύμα· και τότε μεν ξεκίνησε από τις κατηγορίες, ενώ τώρα από την υποψία. Ας δούμε λοιπόν, σε τι διαφέρει αυτή η δημηγορία από εκείνη, και κατά τι έχουν κοινά. Εκείνη μεν λοιπόν έλαβε χώρα μέσα στο σπίτι, χωρίς να έχει προσέλθει ακόμη κανένας, ούτε να έχουν επιτελέσει οι ίδιοι κάποιο έργο· τούτη όμως γίνεται ενώ όλοι θαυμάζουν, με τον θεραπευμένο να στέκεται δίπλα, και χωρίς να αμφιβάλλει κανένας, όπως τότε, που έλεγαν ότι είναι γεμάτοι από γλεύκος. Και τότε μιλούσε ευρισκόμενος μαζί με όλους τους αποστόλους· ενώ τώρα βρίσκεται μόνο με τον Ιωάννη· διότι πλέον έχει πάρει θάρρος και γίνεται πιο ορμητικός.

Αλλά οι αναίσθητοι Ιουδαίοι, ενώ συνέβαιναν αυτά, και ενώ θα έπρεπε να εκπλαγούν και να τρέμουν και να προσκυνήσουν Εκείνον που χορηγούσε τη δωρεά, επιδεικνύουν και πάλι τη γνώριμη ανοησία τους, κατηγορώντας για μέθη τους αποστόλους που ήταν πλήρεις του Πνεύματος: «Διότι», λέει, «αυτοί είναι γεμάτοι από γλεύκος». Αναλογίσου την αγνωμοσύνη των ανθρώπων και παρατήρησε την ευγνωμοσύνη των αγγέλων. Διότι οι μεν άγγελοι, όταν είδαν τη δική μας απαρχή να ανέρχεται, χαίρονταν και έλεγαν: «Σηκώστε, άρχοντες, τις πύλες σας, και ανυψωθείτε, πύλες αιώνιες, και θα εισέλθει ο βασιλιάς της δόξης»· οι άνθρωποι όμως, βλέποντας τη χάρη του Πνεύματος να κατέρχεται σε εμάς, λένε ότι αυτοί που δέχθηκαν τη χάρη είναι μεθυσμένοι, και ούτε η εποχή του έτους δεν τους έκανε να ντραπούν· διότι γλεύκος την εποχή της άνοιξης δεν θα μπορούσε ποτέ να βρεθεί, και τότε ήταν άνοιξη. Αλλά ας αφήσουμε αυτούς· εμείς ας εξετάσουμε την ανταπόδοση του φιλάνθρωπου Θεού. Έλαβε την απαρχή της δικής μας φύσης ο Χριστός και μας έδωσε ως αντάλλαγμα τη χάρη του Πνεύματος. Και όπως ακριβώς συμβαίνει σε έναν μακρόχρονο πόλεμο, όταν λήξει η μάχη και επέλθει ειρήνη, εκείνοι που εχθρεύονται ο ένας τον άλλον ανταλλάσσουν μεταξύ τους ενέχυρα και ομήρους· έτσι συνέβη και μεταξύ του Θεού και της ανθρώπινης φύσης. Του έστειλε ως ενέχυρα και ομήρους την απαρχή την οποία ανέβασε ο Χριστός· και Αυτός μας έστειλε ως αντάλλαγμα, ως ενέχυρα και ομήρους, το Άγιο Πνεύμα.

Δες μια φωτιά που είναι για τους πιστούς πιο ήπια από κάθε λάδι· δες μια γλώσσα που είναι για τον διάβολο πιο φοβερή από κάθε φωτιά· δες μια γλώσσα να κατακαίει τα αγκάθια της ασέβειας και να δροσίζει τα σπαρτά της ευσέβειας· δες δώδεκα μαθητές να εκπαιδεύονται από έναν δάσκαλο· δες δώδεκα στρατηγούς να παρατάσσονται υπό έναν βασιλιά· δες δώδεκα λαμπρούς φωστήρες να ανατέλλουν από μία κορυφή· δες δώδεκα καθαρές ακτίνες να προέρχονται από έναν ήλιο· δες δώδεκα λαμπάδες να ανάβουν από έναν σπινθήρα· δες δώδεκα κλήματα να βλαστάνουν από μία άμπελο· δες δώδεκα κοφίνια να γεμίζουν από ένα τραπέζι· δες δώδεκα ποταμούς να πηγάζουν από μία πηγή· δες δώδεκα γλώσσες να ομιλούν από μία χάρη. Και μην νομίσεις ότι αυτοί μεθούν, ούτε ότι είναι γεμάτοι από γλεύκος, ούτε να υβρίσεις το δώρο με την απιστία σου, ούτε να μιμηθείς τους καταραμένους, ούτε να αποκαλέσεις μέθη την ενέργεια του Πνεύματος. Διότι η μέθη δεν γνωρίζει να χαρίζει γένη γλωσσών, αλλά δεσμεύει ακόμη και αυτήν που ήδη έχει ο καθένας, και τον καθιστά παράφρονα, και ανακόπτει τη ροή του λόγου, και, σαν να βαδίζει στο σκοτάδι ανάμεσα σε πέτρες, σκοντάφτει πάνω στα δόντια· και κυριεύει τη διάνοια, και προκαλεί ταραχή, και δημιουργεί παραισθήσεις, και περικόπτει τις συλλαβές.

Διότι δεν ήταν το ίδιο θαύμα όταν ήλεγξε τη Σαπφείρα, το οποίο αποτελούσε έργο προφητείας, με το όταν ο Πέτρος μιλούσε σε γλώσσες. Απεναντίας, τότε μεν όλοι κατελήφθησαν από δέος, ενώ, όταν μιλούσε σε γλώσσες, έδωσε ακόμη και την εντύπωση ανθρώπου που παραλογίζεται. Αφού είπε, λοιπόν, ότι η ομιλία σε γλώσσες δεν ωφέλησε, και αφού μετρίασε και πάλι αυτό ακριβώς το γεγονός με το να στρέψει την κατηγορία εναντίον των Ιουδαίων, προχωρώντας αποδεικνύει ότι προκαλεί και βλάβη. Και για ποιον λόγο, λέει, δόθηκε; Για να εκφέρεται συνοδευόμενη από ερμηνεία· διότι χωρίς αυτήν, στους ανόητους επιφέρει το αντίθετο αποτέλεσμα. Διότι, λέει, «εάν όλοι μιλούν σε γλώσσες και εισέλθουν άπιστοι ή αμύητοι, θα πουν ότι μαίνεσθε»· όπως ακριβώς και για τους αποστόλους δημιουργήθηκε η υποψία ότι ήταν μεθυσμένοι. Διότι ειπώθηκε: «Αυτοί είναι γεμάτοι από γλυκό κρασί». Αλλά αυτό δεν αποτελεί κατηγορία εναντίον του θαυμαστού σημείου, αλλά εναντίον της δικής τους αμάθειας.

Για να μη συμβεί αυτό, ας προσέξουμε με ακρίβεια τα όσα έχουν γραφεί, και ας μάθουμε πώς μεν δόθηκε ο παλαιός νόμος, πώς δε η Καινή Διαθήκη. Πώς λοιπόν δόθηκε τότε εκείνος ο νόμος, και πότε και πού; Μετά τον όλεθρο των Αιγυπτίων, στην έρημο, στο όρος Σινά, καθώς ανέβαινε καπνός και φωτιά από το βουνό, ενώ ηχούσε η σάλπιγγα, γίνονταν βροντές και αστραπές, και ο Μωυσής εισερχόταν μέσα στον ίδιο τον γνόφο. Στην Καινή Διαθήκη όμως δεν συνέβησαν έτσι τα πράγματα· ούτε σε έρημο, ούτε σε βουνό, ούτε με καπνό και σκοτάδι και γνόφο και θύελλα· αλλά, ενώ ξεκινούσε η ημέρα, μέσα σε ένα σπίτι, καθώς κάθονταν όλοι μαζί, όλα γίνονταν με πολλή γαλήνη. Διότι για τους πιο άλογους και ατίθασους χρειαζόταν κάποια αισθητή παράσταση, όπως η έρημος, το όρος, ο καπνός, ο ήχος της σάλπιγγας και τα άλλα παρόμοια· για τους πιο ανυψωμένους όμως πνευματικά και υπάκουους, οι οποίοι είχαν υπερβεί την υλική αντίληψη, δεν υπήρχε καμία ανάγκη για αυτά. Αν βέβαια και στην περίπτωσή τους ακούστηκε ήχος, δεν έγινε για τους αποστόλους, αλλά για τους Ιουδαίους που ήταν παρόντες, για χάρη των οποίων εμφανίστηκαν και οι πύρινες γλώσσες. Διότι, αν ακόμη και μετά από αυτό έλεγαν ότι «είναι γεμάτοι από γλυκό κρασί», πολύ περισσότερο θα τα έλεγαν αυτά αν δεν έβλεπαν τίποτα από όλα αυτά. Και στην Παλαιά Διαθήκη μεν, αφού ανέβηκε ο Μωυσής, κατέβηκε με αυτόν τον τρόπο ο Θεός· εδώ όμως, αφού η ανθρώπινη φύση μας αναλήφθηκε στον ουρανό, ή μάλλον στον βασιλικό θρόνο, έτσι κατεβαίνει το Άγιο Πνεύμα.

Προς τον αδελφό Σέργιο. Άραγε αυτοί που χλεύαζαν, κατανοούσαν τους αποστόλους όταν μιλούσαν στις γλώσσες ή όχι; Διότι, αν μεν δεν κατανοούσαν, πώς μιλούσαν σε όλες τις γλώσσες οι απόστολοι; Αν δε κατανοούσαν, πώς τόλμησαν να τους κατηγορήσουν για μέθη, έχοντας την αντίκρουση άμεση, εξαιτίας της αντίληψης των ίδιων των ανθρώπων που άκουγαν και κατανοούσαν; Έτσι θα μπορούσε να απαντήσει κανείς, αντιμετωπίζοντας την απορία σου με πιο οξύ τρόπο. Εγώ όμως θα έλεγα το αντίθετο: ότι αν δεν κατανοούσαν, δεν θα διέβαλλαν το θαύμα αποδίδοντάς το σε μέθη. Διότι, γιατί θα επιχειρούσε κανείς να διαβάλει κάτι που δεν ανήκει σε αυτά που τον ενοχλούν; Αλλά και κατανοούσαν, και δυσαρεστούνταν. Διότι εκείνοι μιλούσαν για τα μεγαλεία του Θεού, και οι αγνώμονες, επειδή αυτά τους κέντριζαν, επιχειρούσαν να κάνουν το θαύμα αντικείμενο χλευασμού. Γι' αυτό και ο μακάριος Λουκάς αναφέρει «χλευάζοντας έλεγαν», σαν να τους διασύρουν, να τους συκοφαντούν, μηχανευόμενοι να επισκιάσουν τη θαυματουργία.

Και παρατήρησε την υπερβολή της κακίας, η οποία εμπεριέχει εξίσου μεγάλη ανοησία· επειδή, καθώς ήταν απίθανο να παραδοθούν στη μέθη οι απόστολοι, μάλιστα κατά την τρίτη ώρα της ημέρας, άνθρωποι που ήταν κήρυκες της αρετής και περιβάλλονταν από φόβους και κινδύνους, καταφεύγουν στο ότι το ποτό ήταν καινούργιο (αν και τα σταφύλια δεν ήταν ακόμη στην εποχή τους, αλλά μόλις τότε μετέτρεπαν τους χυμούς της γης σε άνθος) και συνδέουν την ύβρη με την ποιότητα του ποτού, λέγοντας ότι «είναι γεμάτοι από γλεύκος». Διότι, για εκείνους στους οποίους το θράσος της γνώμης είναι ακατάσχετο, ένας μόνο σκοπός προβάλλει: όχι το να πουν κάτι το σωστό και μη καταγέλαστο, αλλά το να ικανοποιήσουν με όποιον τρόπο τύχει τη μανιώδη και αλλόκοτη διάθεση της ψυχής τους και να συγκαλύψουν την αμηχανία τους μπροστά σε αυτά που βλέπουν. Γι' αυτό, και αυτό που νόμισαν ότι είπαν με εξυπνάδα, καταλήγει σε μεγάλη δική τους ανοησία και παραφροσύνη.

Παρομοίως δε, και ο σατανάς και οι δυνάμεις και οι άρχοντες του σκότους, μετά την παράβαση της εντολής, εγκαταστάθηκαν στην καρδιά, στον νου και στο σώμα του Αδάμ σαν σε δικό τους θρόνο. Για τον λόγο αυτόν, λοιπόν, ήρθε ο Κύριος και έλαβε σώμα από την Παρθένο. Διότι, εάν επιθυμούσε να κατέλθει με γυμνή τη θεότητα, ποιος θα μπορούσε να το αντέξει; Αντιθέτως, μιλούσε στους ανθρώπους μέσω του οργάνου του σώματος. Επομένως, τα πνεύματα της πονηρίας, τα οποία είχαν εγκατασταθεί στο σώμα, τα καθαίρεσε από τους θρόνους των νοημάτων και των λογισμών, στους οποίους κυριαρχούσαν, και ο Κύριος καθάρισε τη συνείδηση και έκανε δικό Του θρόνο τον νου, τους λογισμούς και το σώμα. Ερώτηση: Τι σημαίνει, λοιπόν, αυτό που είπε: «θα καθίσετε πάνω σε δώδεκα θρόνους κρίνοντας τις δώδεκα φυλές του Ισραήλ»; Απόκριση: Βρίσκουμε ότι αυτό συνέβη πάνω στη γη, όταν ο Κύριος ανελήφθη στους ουρανούς. Διότι έστειλε το Παράκλητο Πνεύμα στους δώδεκα αποστόλους και την άγια δύναμη, η οποία, όταν ήλθε, κατασκήνωσε και εγκαταστάθηκε στους θρόνους των νοημάτων τους. Επειδή δε οι παριστάμενοι είπαν ότι «αυτοί είναι γεμάτοι από γλεύκος», άρχισε ο Πέτρος να τους κρίνει, λέγοντας για τον Ιησού ότι «έναν άνδρα δυνατό σε λόγια και σε θαύματα εσείς τον σταυρώσατε κρεμώντας τον πάνω σε ξύλο». Και ιδού, εκεί επιτελεί θαυμάσια, διαρρηγνύει τις πέτρες των μνημείων και ανασταίνει τους νεκρούς.

Ερώτηση: Τι σημαίνει λοιπόν αυτό που είπε: «θα καθίσετε σε δώδεκα θρόνους κρίνοντας τις δώδεκα φυλές του Ισραήλ»; Απόκριση: Βρίσκουμε ότι αυτό συνέβη στη γη, όταν αναλήφθηκε ο Κύριος στους ουρανούς. Διότι έστειλε το Παράκλητο Πνεύμα στους δώδεκα αποστόλους, την αγία Του δύναμη, η οποία, όταν ήρθε, κατασκήνωσε και εγκαθιδρύθηκε στους θρόνους των νοημάτων τους. Και ιδού, οι παριστάμενοι έλεγαν: «είναι γεμάτοι από γλεύκος». Τότε άρχισε ο Πέτρος να τους κρίνει, λέγοντας για τον Ιησού ότι «έναν άνδρα δυνατό σε λόγο και σε σημεία, εσείς τον σταυρώσατε κρεμώντας τον σε ξύλο», και ο Οποίος κάνει θαυμάσια έργα, διαρρηγνύει τους λίθους των μνημείων και εγείρει τους νεκρούς. Και είναι γραμμένο ότι: «στις έσχατες ημέρες θα εκχέω από το Πνεύμα μου επί πάσαν σάρκα, και θα προφητεύσουν οι υιοί σας και οι θυγατέρες σας», πράγμα που τώρα εκπληρώνεται. Πολλοί, λοιπόν, ήλθαν σε μετάνοια, αφού κατηχήθηκαν από τον Πέτρο, ώστε να γίνουν εκλεκτός λαός του Θεού.

Ας γίνει ο ησυχάζων σαν εκείνους που ανέβηκαν μαζί με τον Ιησού στο όρος Θαβώρ και αντίκρυσαν την αστραφτερή αίγλη και την αλλαγή των ιματίων του και το φως του προσώπου του, οι οποίοι, βλέποντας τη φωτεινή νεφέλη και ακούγοντας την πατρική φωνή να λέει: «Αυτός είναι ο Υιός μου ο αγαπητός», έπεσαν κατάπληκτοι με το πρόσωπο στη γη, για να μπορέσει και αυτός να πει όπως ο Πέτρος: «Κύριε, καλό είναι να μείνουμε εδώ. Ας φτιάξουμε τρεις σκηνές, για σένα, για τον Πατέρα σου και για το Άγιό σου Πνεύμα, στη μία βασιλεία, ως αιώνια κατοικία την ψυχή, το σώμα και τον νου, ανακαινίζοντας αυτά με την κάθαρση και οικοδομώντας τα προς τα άνω με την ποικιλία των αρετών.» Ή, σαν εκείνους που κάθονταν τότε στο υπερώο στην Ιερουσαλήμ, να περιμένει και αυτός τη δύναμη από ψηλά, ή να δεχθεί τον Παράκλητο που κατήλθε, όπως εκείνοι, και να θεωρείται από τους σαρκικούς ανθρώπους ως μεθυσμένος από γλυκό κρασί και να νομίζεται από αυτούς ως αλαζόνας και ότι υπεραίρεται πάνω από τη φύση του, επειδή εκφέρει νέα διδάγματα και ερμηνεύει τα παλαιά και μιλάει σε γλώσσες και ανατρέπει τους λόγους εκείνων που αντιτίθενται στη διδασκαλία του Πνεύματος.