Πατερικές αναφορές στο ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 2:14

Όταν, λοιπόν, ο Θεός και Σωτήρας μας ανελήφθη στους ουρανούς, έχοντας ως όχημα τη νεφέλη ενώ οι απόστολοι έβλεπαν, αυτός ο άνδρας ανέλαβε τη διδασκαλία του ευαγγελίου. Και πριν από όλους τους κοινωνούς της επισκοπής, ανοίγοντας το στόμα του, αψήφησε με θάρρος τα πλήθη που λυσσομανούσαν κατά της ευσέβειας και αναδείχθηκε σοφός ρήτορας ανάμεσα στα έθνη και στον Ισραήλ, απέναντι σε ανθρώπους που έτριζαν τα δόντια τους και γέμιζαν με θυμό, αν κάποιος ανέφερε το όνομα του Ιησού. Έτσι ώστε εκείνο που ειπώθηκε για τον Κύριο από την προφητεία να ταιριάζει απόλυτα και στον Πέτρο: «Με περικύκλωσαν σκυλιά πολλά, ταύροι παχείς με περιέζωσαν». Αλλά παρ' όλα αυτά, ζέοντας από το Πνεύμα και διαφυλάσσοντας άμεμπτη την εντολή που του έλεγε «Βόσκε τα αρνία μου», στάθηκε μπροστά σε ένα σύμμικτο πλήθος από αναρίθμητα έθνη και φώναξε: «Άνδρες Ιουδαίοι και όλοι εσείς που κατοικείτε στην Ιερουσαλήμ». Και για να μη μακρηγορούμε παραθέτοντας όλη την ομιλία, υπενθυμίζει τα λόγια του Ιωήλ που προφήτευαν την επιφοίτηση του Πνεύματος. Από εκεί μεταβαίνει στον Δαβίδ και, παραθέτοντας τον δέκατο πέμπτο ψαλμό, βεβαιώνει την ανάσταση. Και αφού ολοκλήρωσε όλο του τον λόγο με σοφία λόγων και με μαρτυρία του νόμου, αμέσως προσέλκυσε τους ακροατές, όχι δέκα, ούτε εκατό, ούτε τρεις ή πέντε φορές τόσους, αλλά τρεις χιλιάδες άνδρες, ένα πλήρωμα εκκλησίας, ένα ολόκληρο πλήθος ικανό να καταπλήξει τους εχθρούς, από τους οποίους αποκόπηκαν μαζικά.

Κεφάλαιο Α΄. ΜΑΤΘΑΙΟΣ. Και αφού τον πλησίασε ο πειράζων, είπε: Αν είσαι Υιός του Θεού, πες να γίνουν άρτοι αυτοί οι λίθοι. Εκείνος δε αποκρινόμενος είπε: Είναι γραμμένο: Δεν θα ζήσει ο άνθρωπος μόνο με άρτο, αλλά με κάθε λόγο που εκπορεύεται από το στόμα του Θεού. ΠΡΑΞΕΙΣ. Και επλήσθησαν όλοι από Πνεύμα Άγιο, και άρχισαν να μιλούν σε άλλες γλώσσες, καθώς το Πνεύμα τους έδινε την ικανότητα να αποφθέγγονται... Εξίσταντο δε όλοι, και απορούσαν, λέγοντας ο ένας προς τον άλλον: Τι άραγε να σημαίνει αυτό; Άλλοι όμως χλευάζοντας έλεγαν ότι είναι γεμάτοι από γλεύκος. Αφού στάθηκε δε ο Πέτρος μαζί με τους έντεκα, ύψωσε τη φωνή του και τους απευθύνθηκε: Άνδρες Ιουδαίοι, και όλοι εσείς που κατοικείτε στην Ιερουσαλήμ, αυτό ας σας γίνει γνωστό, και δώστε προσοχή στα λόγιά μου. Διότι αυτοί δεν μεθούν, όπως εσείς υποθέτετε· επειδή είναι μόλις η τρίτη ώρα της ημέρας· αλλά αυτό είναι εκείνο που έχει ειπωθεί μέσω του προφήτη Ιωήλ: Και θα συμβεί κατά τις έσχατες ημέρες, λέει ο Θεός, να εκχύσω από το Πνεύμα μου επάνω σε κάθε σάρκα, και θα προφητεύσουν, και τα εξής.

Διότι, με τη δύναμη του Αγίου Πνεύματος και με τη θέληση του Πατρός και του Υιού, ο Πέτρος, αφού στάθηκε μαζί με τους έντεκα και ύψωσε τη φωνή του (σύμφωνα με αυτό που έχει ειπωθεί: ύψωσε με δύναμη τη φωνή σου εσύ που ευαγγελίζεσαι την Ιερουσαλήμ), αλίευσε με το νοητό δίχτυ των λόγων περίπου τρεις χιλιάδες ψυχές, καθώς τόσο πολλή χάρη ενεργούσε ταυτόχρονα σε όλους τους αποστόλους, ώστε από εκείνους τους Ιουδαίους που σταύρωσαν τον Χριστό να πιστέψουν τόσοι πολλοί και να βαπτιστούν στο όνομα του Χριστού και να παραμένουν προσηλωμένοι στη διδασκαλία των αποστόλων και στις προσευχές.

Βεβαιότατα· διότι άνθρωποι που βρίσκονταν σε τόσους κινδύνους, τρέμοντας για τα χειρότερα και ευρισκόμενοι σε τόση απελπισία, τολμούν να εκστομίζουν τέτοια λόγια. Και πρόσεξε· επειδή αυτό ήταν απίθανο, προσπαθώντας να παραπλανήσουν τους ακροατές και να δείξουν ότι μέθυσαν, αποδίδουν τα πάντα στην ποιότητα του οίνου, και λένε: «Είναι γεμάτοι από γλεύκος». Στάθηκε τότε ο Πέτρος μαζί με τους έντεκα, ύψωσε τη φωνή του και τους απευθύνθηκε.

Ομιλία Ε΄. «Άνδρες Ιουδαίοι, και όλοι εσείς που κατοικείτε στην Ιερουσαλήμ, ας είναι αυτό γνωστό σε εσάς, και δώστε προσοχή στα λόγια μου». α΄. Εκείνους που προηγουμένως ονόμασε ξένους, προς αυτούς εδώ απευθύνει τον λόγο. Και φαίνεται μεν ότι απευθύνεται σε εκείνους, στην ουσία όμως διορθώνει αυτούς που χλεύαζαν. Διότι κατά θεία οικονομία συνέβη να χλευάσουν μερικοί, προκειμένου να λάβει αφορμή για απολογία, και απολογούμενος να διδάξει. Θεωρούσαν, βεβαίως, μεγάλο τίτλο τιμής και το να κατοικεί κανείς στα Ιεροσόλυμα. «Αυτό», λέει, «ας είναι γνωστό σε εσάς, και δώστε προσοχή στα λόγια μου». Καταρχάς, λοιπόν, τους καθιστά πιο προσεκτικούς.

Αυτό έχει ειπωθεί μεν για τον Χριστό, όπως λέει ο Παύλος· αυτός όμως δεν τολμά να το αποκαλύψει σαφώς. Ας δούμε λοιπόν από την αρχή τα όσα έχουν ειπωθεί. Ορθώς λαμβάνει θέση απέναντι σε αυτούς που γελούν και χλευάζουν, λέγοντας: Ας γίνει γνωστό σε όλους σας και ακούστε προσεκτικά τα λόγια μου. Αρχίζοντας δε τον λόγο του, έλεγε: Άνδρες Ιουδαίοι.

Εκείνος δε αποκρίθηκε: «Δεν γνωρίζω τον άνθρωπο». Και όταν ρωτήθηκε πάλι, άρχισε να αναθεματίζει και να ορκίζεται. β΄. Αλλά δες εδώ την παρρησία του και τη μεγάλη ελευθεροστομία του. Δεν επαίνεσε εκείνους που είπαν: «Τους ακούμε να λαλούν στις δικές μας γλώσσες τα μεγαλεία του Θεού»· αλλά γίνεται και αυστηρός, θέλοντας με την αυστηρότητα προς εκείνους να κάνει και τούτους πιο προσεκτικούς, και να αποδείξει τον λόγο του απαλλαγμένο από κολακεία. Διότι παντού είναι καλό να το παρατηρεί κανείς αυτό, το πώς δηλαδή, σε κατάσταση συγκαταβάσεως, ο λόγος είναι απαλλαγμένος από κάθε κολακεία και από κάθε ύβρη, πράγμα το οποίο είναι δύσκολο. Το ότι δε αυτά συνέβησαν κατά την τρίτη ώρα, δεν έχει οικονομηθεί τυχαία. Διότι, όταν το φως δείχνει τη λαμπρότητά του, τότε οι άνθρωποι δεν ασχολούνται με τα του φαγητού, τότε η ημέρα είναι φωτεινή, τότε όλοι βρίσκονται στην αγορά. Βλέπεις ότι ο λόγος του είναι επίσης γεμάτος ελευθερία; «Και αφουγκραστείτε τα λόγια μου». Αφού είπε αυτό, δεν πρόσθεσε τίποτε άλλο, αλλά συνέχισε: «Αυτό είναι εκείνο που έχει ειπωθεί μέσω του προφήτη Ιωήλ· Και θα συμβεί κατά τις έσχατες ημέρες». Διότι αποδεικνύει πλέον ότι η συντέλεια είναι κοντά. Έτσι, η φράση «Κατά τις έσχατες ημέρες», έχει μια ιδιαίτερη έμφαση.

Αυτό δε το κάνει, όχι επειδή φοβόταν στην προηγούμενη ομιλία, αλλά επειδή δεν θα μπορούσαν να το αντέξουν εκείνοι οι άνθρωποι, όντας χλευαστές και γελωτοποιοί. Γι' αυτό, όταν άρχιζε εκείνη την ομιλία, αμέσως προσελκύει την προσοχή τους μέσω του προοιμίου, λέγοντας: «Αυτό ας σας γίνει γνωστό, και ακούστε με προσοχή τα λόγια μου». Εδώ όμως δεν έχει ανάγκη από αυτήν την προετοιμασία. Διότι δεν ήταν αδιάφοροι· καθώς το θαύμα είχε τραβήξει την προσοχή όλων τους· γι' αυτό και ήταν γεμάτοι δέος και έκπληξη. Επομένως, δεν χρειάστηκε να αρχίσει από εκεί, αλλά από αλλού, από όπου μάλιστα τους κέρδισε περισσότερο, αποκρούοντας τη δόξα που προερχόταν από αυτούς. Διότι τίποτα δεν ωφελεί και δεν ανακουφίζει τόσο τους ακροατές, όσο το να μη λέει ο ομιλητής τίποτα σπουδαίο για τον εαυτό του, αλλά και να αναιρεί την όποια υποψία. Μάλλον, λοιπόν, δόξασαν τους εαυτούς τους περιφρονώντας τη δόξα και αποδεικνύοντας ότι το γεγονός δεν είναι ανθρώπινο, αλλά θεϊκό· και ότι οι ίδιοι είναι άξιοι να θαυμάζουν μαζί με αυτούς, και όχι να θαυμάζονται. Βλέπεις πώς, όντας καθαρός από φιλοδοξία, αποδιώχνει τη δόξα που κατευθύνεται προς το πρόσωπό του; Έτσι ακριβώς έπρατταν και οι παλαιοί, όπως έλεγε ο Δανιήλ: «Και σε μένα (δόθηκε η αποκάλυψη) όχι από κάποια σοφία που υπάρχει μέσα μου»· και πάλι ο Ιωσήφ: «Δεν ανήκει στον Θεό η εξήγησή τους;»· και ο Δαβίδ: «Όταν ερχόταν το λιοντάρι και η αρκούδα, στο όνομα του Κυρίου τα διέσχιζα με τα χέρια μου». Έτσι και αυτοί τώρα: «Τι μας κοιτάζετε επίμονα, σαν να τον έχουμε κάνει να περπατά με δική μας δύναμη ή ευσέβεια;».

Δες μια φωτιά που είναι για τους πιστούς πιο ήπια από κάθε λάδι· δες μια γλώσσα που είναι για τον διάβολο πιο φοβερή από κάθε φωτιά· δες μια γλώσσα να κατακαίει τα αγκάθια της ασέβειας και να δροσίζει τα σπαρτά της ευσέβειας· δες δώδεκα μαθητές να εκπαιδεύονται από έναν δάσκαλο· δες δώδεκα στρατηγούς να παρατάσσονται υπό έναν βασιλιά· δες δώδεκα λαμπρούς φωστήρες να ανατέλλουν από μία κορυφή· δες δώδεκα καθαρές ακτίνες να προέρχονται από έναν ήλιο· δες δώδεκα λαμπάδες να ανάβουν από έναν σπινθήρα· δες δώδεκα κλήματα να βλαστάνουν από μία άμπελο· δες δώδεκα κοφίνια να γεμίζουν από ένα τραπέζι· δες δώδεκα ποταμούς να πηγάζουν από μία πηγή· δες δώδεκα γλώσσες να ομιλούν από μία χάρη. Και μην νομίσεις ότι αυτοί μεθούν, ούτε ότι είναι γεμάτοι από γλεύκος, ούτε να υβρίσεις το δώρο με την απιστία σου, ούτε να μιμηθείς τους καταραμένους, ούτε να αποκαλέσεις μέθη την ενέργεια του Πνεύματος. Διότι η μέθη δεν γνωρίζει να χαρίζει γένη γλωσσών, αλλά δεσμεύει ακόμη και αυτήν που ήδη έχει ο καθένας, και τον καθιστά παράφρονα, και ανακόπτει τη ροή του λόγου, και, σαν να βαδίζει στο σκοτάδι ανάμεσα σε πέτρες, σκοντάφτει πάνω στα δόντια· και κυριεύει τη διάνοια, και προκαλεί ταραχή, και δημιουργεί παραισθήσεις, και περικόπτει τις συλλαβές.

Αλλά θα λάβετε δύναμη όταν επέλθει το Άγιο Πνεύμα σε εσάς. Και αφού αναλήφθηκε, λέγει, όταν συμπληρωνόταν η ημέρα της Πεντηκοστής και ήταν όλοι συγκεντρωμένοι στον ίδιο τόπο, επήλθε το Πνεύμα – για να μη μακρηγορώ καταγράφοντας όλη την ιστορία – και τους πλήρωσε. Διότι αυτά ούτε ο Διδάσκαλος ούτε ο μαθητής θα τα έλεγαν τώρα, εάν το Πνεύμα είχε ήδη δοθεί μέσω του Κυριακού εμφυσήματος. Πώς, δηλαδή, θα υποσχόταν αυτό που είχε ήδη δοθεί; Πώς θα καταπεμπόταν αργότερα; Αυτά ακριβώς θα σου τα πει και ο Πέτρος, ο κορυφαιότατος των μαθητών· όχι μόνο μαζί με τον Μάρκο, αλλά εκεί όπου, στεκόμενος μαζί με τους έντεκα, ύψωσε τη φωνή του και διακήρυξε, μεταξύ των άλλων, και τούτα.