Πατερικές αναφορές στο ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 2:24

Εκείνος παραστάθηκε σε δύο ευνούχους, στον αρχιοινοχόο και στον αρχισιτοποιό, και ο Χριστός συσταυρώθηκε με δύο ληστές, με αυτόν εκ δεξιών και με αυτόν εξ ευωνύμων. Ο Ιωσήφ, από τους δύο ευνούχους, τον έναν τον παρέπεμψε στα βασίλεια, και ο Χριστός, από τους δύο ληστές, τον έναν τον εισήγαγε στη Βασιλεία: «Σήμερα θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο». Ο Ιωσήφ, κρατούμενος από την Αιγυπτία, της άφησε τα ενδύματα και εξήλθε. Ο Χριστός, κρατούμενος από τον θάνατο, εξήλθε και άφησε στον τάφο τα οθόνια που φορούσε: Και αφού έσκυψε ο Ιωάννης «βλέπει τα οθόνια». Η Αιγυπτία είχε τα ενδύματα, αλλά τον Ιωσήφ δεν τον κράτησε. Ο τάφος είχε τα οθόνια, αλλά τον Κύριο δεν τον κράτησε, διότι δεν ήταν δυνατόν να κρατηθεί από αυτόν. Γι' αυτό παρακαλώ, όσοι ακούμε για τον Ιωσήφ, ας γίνουμε μιμητές της σωφροσύνης του.

Και η αιτία είναι αυτή που ο ίδιος προείπε, ότι, ενώ ήταν Θεός, έγινε άνθρωπος. Διότι όλοι οι άλλοι άνθρωποι, προερχόμενοι μόνο από τον Αδάμ, πέθαναν, και είχαν τον θάνατο να βασιλεύει εναντίον τους· αυτός όμως ο δεύτερος άνθρωπος είναι από τον ουρανό· διότι ο Λόγος έγινε σάρκα. Και ονομάζεται ένας τέτοιος άνθρωπος εξ ουρανού και επουράνιος, επειδή ο Λόγος κατέβηκε από τον ουρανό· γι' αυτό και δεν κρατήθηκε από τον θάνατο. Διότι, αν και ταπείνωσε τον εαυτό του, επιτρέποντας στο δικό του σώμα να φτάσει μέχρι τον θάνατο, επειδή αυτό ήταν δεκτικό θανάτου· όμως υπερυψώθηκε από τη γη, επειδή αυτός ήταν εν σώματι ο Υιός του Θεού. Είναι, λοιπόν, ισοδύναμο αυτό που λέγεται εδώ: «Γι' αυτό και ο Θεός τον υπερύψωσε», με αυτό που λέγεται στις Πράξεις από τον Πέτρο: «Τον οποίον ο Θεός ανέστησε, λύνοντας τις ωδίνες του θανάτου, καθότι δεν ήταν δυνατόν να κρατείται αυτός από αυτόν». Διότι, όπως έχει γραφτεί από τον Παύλο: Επειδή, ενώ ήταν στη μορφή του Θεού, έγινε άνθρωπος, και ταπείνωσε τον εαυτό του μέχρι θανάτου, γι' αυτό και ο Θεός τον υπερύψωσε· έτσι και από τον Πέτρο λέγεται: Ότι, επειδή ενώ ήταν Θεός έγινε άνθρωπος, και τα σημεία και τα τέρατα τον απέδειξαν ως Θεό και σε εκείνους που τα έβλεπαν· για τον λόγο αυτό δεν ήταν δυνατόν να κρατείται από τον θάνατο.

Διότι όλοι μεν οι άλλοι άνθρωποι, επειδή προέρχονταν μόνο από τον Αδάμ, πέθαιναν και «ο θάνατος βασίλευε» επάνω τους· αυτός όμως είναι «ο δεύτερος άνθρωπος που προέρχεται από τον ουρανό»· διότι «ο Λόγος έγινε σάρκα», και λέγεται ότι ένας τέτοιος άνθρωπος είναι «από τον ουρανό» και «επουράνιος», επειδή ο Λόγος κατέβηκε από τον ουρανό· γι' αυτό και δεν «κρατήθηκε από τον θάνατο». Διότι, αν και ταπείνωσε τον εαυτό του, επιτρέποντας στο ίδιο του το σώμα να φτάσει μέχρι τον θάνατο επειδή αυτό ήταν δεκτικό θανάτου, εντούτοις υπερυψώθηκε από τη γη, επειδή αυτός που βρισκόταν στο σώμα ήταν ο Υιός του Θεού. Είναι, λοιπόν, ταυτόσημο αυτό που λέγεται εδώ, «γι' αυτό και ο Θεός τον υπερύψωσε», με αυτό που λέγεται στις Πράξεις από τον Πέτρο: «τον οποίο ο Θεός ανέστησε, λύνοντας τις ωδίνες του θανάτου, καθότι δεν ήταν δυνατόν να κρατείται από αυτόν». Διότι, όπως ακριβώς έχει γραφτεί από τον Παύλο, ότι επειδή, ενώ βρισκόταν «σε μορφή Θεού», έγινε άνθρωπος και «ταπείνωσε τον εαυτό του μέχρι θανάτου, γι' αυτό και ο Θεός τον υπερύψωσε», έτσι και από τον Πέτρο λέγεται ότι, επειδή ενώ ήταν Θεός έγινε άνθρωπος, και «τα σημεία και τα τέρατα τον απέδειξαν» Θεό και σε εκείνους που τον έβλεπαν, γι' αυτόν τον λόγο «δεν ήταν δυνατόν να κρατείται από τον θάνατο». Για τον άνθρωπο όμως δεν ήταν δυνατό να κατορθωθεί αυτό, διότι ο θάνατος είναι γνώρισμα των ανθρώπων· γι' αυτό ο Λόγος, ενώ ήταν Θεός, έγινε σάρκα, ώστε, αφού «θανατώθηκε ως προς τη σάρκα», να «ζωοποιήσει τους πάντες» με τη δική του δύναμη.

Διότι γνωρίζουμε ότι ελευθερωθήκαμε από την αμαρτία. Αληθινέ ειρηνοποιέ, Υιέ του Θεού· εσύ μας απέδωσες ξανά την υιοθεσία, και αφού μας συμφιλίωσες με τον δικό σου Πατέρα, κατήργησες την έχθρα διά της σαρκός σου. Πλούσιε Σωτήρα και αληθινέ Βασιλιά· διότι εσύ έγινες φτωχός, για να πλουτίσουμε εμείς με τη δική σου φτώχεια. Εσύ μας χάρισες και τη βασιλεία των ουρανών, κτίστη και δημιουργέ των πάντων, Λόγε του Πατρός· διότι εσύ μας ανέκτισες, και είμαστε δικά σου δημιουργήματα, πλασμένοι για να πράττουμε καλά έργα. Φως αληθινό και απαύγασμα του Πατρός· διότι εσύ μας φώτισες ενώ βρισκόμασταν στο σκοτάδι, και ενώ δεν βλέπαμε, μας οδήγησες στο φως. Μορφή και πραγματική εικόνα του Πατρός· διότι εσύ αναμόρφωσες εμάς που χανόμασταν, και μας χάρισες πάλι το «κατ' εικόνα». Θεέ Λόγε και αληθινή ζωή· διότι εσύ ζωοποίησες εμάς που ήμασταν νεκροί, και ανακαίνισες εμάς που είχαμε φθαρεί, ντύνοντάς μας με την αφθαρσία. Δύναμη αληθινή, και βραχίονα, και δεξιά του Πατρός· διότι εσύ έλυσες τις οδύνες του θανάτου, συνέτριψες χάλκινες πύλες και σιδερένιους μοχλούς, όπως λέει η Γραφή. Εσύ και τον δράκοντα, το φίδι, τον διάβολο, με το ανθρώπινο αγκίστρι τον διαπόμπευσες θριαμβευτικά στο τρόπαιο του σταυρού.

Διότι βρέθηκε να κυοφορεί εκ Πνεύματος Αγίου. Και τα υψηλά της γης είναι όσοι περπατούν επάνω στη γη, αλλά έχουν το πολίτευμά τους στους ουρανούς. Διότι επάνω σε αυτούς επιβαίνει η χάρις του Πνεύματος. Μακεδ. Το Άγιο Πνεύμα, λοιπόν, ανέστησε τον Χριστό; Ορθ. Το να λέω αυτά δεν είναι κοπιαστικό για εμένα, για εσάς όμως είναι ασφαλές. Διότι, όπως ακριβώς λέγεται ότι ο Πατέρας εποίησε το Κυριακό σώμα (επειδή είναι γραμμένο: «Πριν σε πλάσω στην κοιλιά, σε γνώριζα· και πριν βγεις από τη μήτρα, σε αγίασα»· και για αυτό το ίδιο το σώμα ο Σολομών λέει ότι το οικοδόμησε η σοφία· διότι λέει: «Η σοφία οικοδόμησε οίκο για τον εαυτό της», και το Ευαγγέλιο λέει ότι αυτό προήλθε εκ Πνεύματος Αγίου), έτσι και για την ανάσταση αυτού του σώματος ο μεν Υιός λέει: «Γκρεμίστε αυτόν τον ναό, και εγώ σε τρεις ημέρες θα τον αναστήσω»· ο δε Απόστολος λέει ότι «Ο Θεός τον ανέστησε, λύνοντας τις ωδίνες του θανάτου»· ενώ εδώ, λέγεται ότι τον ανέστησε το Πνεύμα. Διότι εάν ακούσω «Εκείνος που δημιουργεί τον όρθρο», αντιλαμβάνομαι την ανάσταση. Επειδή όσα πράττει ο Πατέρας, αυτά πράττει και ο Υιός· και όσα πράττει ο Πατέρας και ο Υιός, τα ίδια πράττει το Πνεύμα, όπως έχει αποδειχθεί και στα προηγούμενα.

Διότι «με την πληγή του εμείς θεραπευτήκαμε», όπως λέει ο προφήτης, και «τις αμαρτίες μας ο ίδιος τις ανέφερε στο σώμα του επάνω στο ξύλο»· σταυρώθηκε δε υπέρ πάντων και για χάρη όλων, ώστε, αφού ένας πέθανε για όλους, όλοι να ζήσουμε εν αυτώ· διότι δεν ήταν δυνατόν «να κρατείται από» τον θάνατο, αλλά ούτε την κατά φύσιν ζωή θα μπορούσε να καταβάλει η φθορά. Το ότι ο Χριστός προσέφερε τη σάρκα του υπέρ της ζωής του κόσμου, θα το γνωρίσουμε και από τα δικά του λόγια: «Πάτερ άγιε, λέει, φύλαξέ τους»· και πάλι: «Υπέρ αυτών εγώ αγιάζω τον εαυτό μου»· λέει δε ότι αγιάζει τον εαυτό του σε αυτά τα λόγια, όχι επειδή ωφελείται προς αγιασμό που συνίσταται στην κάθαρση της ψυχής ή του πνεύματος, όπως νοείται σε εμάς, αλλά ούτε και ως μετοχή του Αγίου Πνεύματος· διότι το Πνεύμα υπήρχε μέσα του φυσικώς· και ήταν και είναι πάντοτε άγιος, και θα είναι στο διηνεκές· το δε «αγιάζω», το λέει εδώ αντί του «αφιερώνω και προσφέρω ως άμωμο ιερείο σε οσμή ευωδίας». Διότι αγιαζόταν, ή σύμφωνα με τον νόμο ονομαζόταν άγιο, εκείνο που προσφερόταν στο θείο θυσιαστήριο.

Διότι η πεσμένη σκηνή του εκ σπέρματος Δαβίδ κατά σάρκα Χριστού, εγέρθηκε πρώτη προς αφθαρσία μέσω της δυνάμεως του Θεού και Πατρός, σύμφωνα με αυτό που ειπώθηκε προς τους Ιουδαίους από έναν εκ των αποστόλων γι' αυτόν: «Αυτόν, αφού σας παραδόθηκε με την ορισμένη βουλή και πρόγνωση του Θεού, τον πιάσατε και δια χειρός ανόμων τον καρφώσατε και τον αναιρέσατε, τον οποίο ο Θεός ανέστησε, λύνοντας τις ωδίνες του θανάτου, καθότι δεν ήταν δυνατόν να κρατείται από αυτόν»· και πάλι: «Αυτόν τον Ιησού τον ανέστησε ο Θεός, του οποίου όλοι εμείς είμαστε μάρτυρες». Διότι το ότι είναι συνήθεια στην Αγία Γραφή να αποκαλείται Δαβίδ ο εκ του Δαβίδ κατά σάρκα Χριστός, δεν είναι καθόλου δύσκολο να το κατανοήσει κανείς. <Αφού είπε αυτά, ο ίδιος έμεινε στη Γαλιλαία· όταν όμως ανέβηκαν οι αδελφοί του στην εορτή, τότε και αυτός ανέβηκε, όχι φανερά, αλλά σαν στα κρυφά.> Παραμένει στη Γαλιλαία, και απομακρυσμένος από τη χώρα των Ιουδαίων, ο Χριστός διαβιεί πιο ευχάριστα και με μεγαλύτερη ασφάλεια, ώστε πάλι το πλήθος των εθνών να φανεί πιο ευγενές από εκείνους που θεωρούνται νομομαθείς, αν και είναι εντελώς ακατήχητο λόγω της πλάνης που το κατέχει ακόμη. Και φανερώνει μέσω αυτού και τη δίκαιη αγάπη προς αυτά τα έθνη, και την απόλυτα δικαιολογημένη αποστροφή προς εκείνους εξ Ισραήλ.

Ή πώς να μην είναι γεμάτος από κάθε ατιμία εκείνος που εγκατέλειψε τον έναν και κατά φύσιν Θεό και λέει στο ξύλο: «Εσύ είσαι ο πατέρας μου», και στην πέτρα: «Εσύ με γέννησες»; Αλλά και με άλλον τρόπο ο Ισραήλ θα γίνει σαν την τερέβινθο, που έχει αποβάλει τα φύλλα της. Διότι, πριν από την έλευση του Σωτήρος μας, τηρώντας τη σκιά του νόμου, έμοιαζαν με φυτά που δεν έχουν μεν καρπό, αλλά είναι κατάφορτα από την έκφυση των φύλλων. Επειδή όμως προσέκρουσαν στον Χριστό, απέβαλαν και αυτήν ακόμη την τήρηση της σκιάς. Διότι δεν τηρούν πλέον τις θυσίες που όριζε ο νόμος, ούτε βέβαια σεμνύνονται από πουθενά με τα καυχήματα του νόμου· αλλά, επειδή τηρούν ελάχιστα από τα αρχαία έθιμα κατά τόπους, είναι άκαρποι και ατιμασμένοι· και πολύ δικαιολογημένα. Διότι θανάτωσαν τον αρχηγό της ζωής, τον οποίο ο Θεός ανέστησε από τους νεκρούς, λύνοντας τις οδύνες του θανάτου, καθότι δεν ήταν δυνατόν να κρατείται από αυτόν. <Και η ισχύς τους θα είναι σαν καλάμι από στουπί, και τα έργα τους σαν σπινθήρες φωτιάς, και θα κατακαούν οι άνομοι και οι αμαρτωλοί μαζί, και δεν θα υπάρχει κανείς να τους σβήσει.> Ο σοφός Σολομών έχει πει ότι: «Ο καθένας σφίγγεται με τα δεσμά των δικών του αμαρτιών»· και είναι αληθινός ο λόγος. Διότι τα ίδια μας τα σφάλματα προξενούν τον όλεθρο στον καθένα μας και επιφέρουν τις τιμωρίες της θείας οργής. Τέτοιο ακριβώς έπαθαν και οι προερχόμενοι από τον Ισραήλ.

Επειδή δε, όπως αναφέρει η θεία Γραφή, δεν ήταν δυνατόν να κρατηθεί από τον θάνατο, αναστήθηκε και πάλι την τρίτη ημέρα, λέγοντας στα πνεύματα που βρίσκονταν στον Άδη: «Εξέλθετε», και αφού λεηλάτησε όλο τον πλούτο του διαβόλου. Κατέλυσε επίσης το κράτος του θανάτου, τοποθετώντας μέσα μας το Άγιο Πνεύμα ως αρραβώνα της μελλοντικής ελπίδας και ως ενέχυρο των αγαθών που προσδοκούμε, ενώ ο ίδιος, αφού εμφανίστηκε με ανθρώπινη μορφή, προσέφερε τον εαυτό του υπέρ ημών στον Πατέρα σαν απαρχή των καρπών του παραδείσου. Διότι ήλθε στη γη, προκειμένου να καταστήσει και τον άνθρωπο πολίτη του ουρανού, και να τον ενώσει με τους εκεί χορούς. Ύστερα από όλα αυτά, αγαπητοί, έστω και αν οι Ιουδαίοι δεν το επιθυμούν, πώς δεν είναι αναγκαίο να αναπέμπουμε μεγάλες ευχαριστίες και να προσφέρουμε στον Θεό, ο οποίος μας ετίμησε και μας αγάπησε τόσο πολύ, ως μια δίκαιη ανταπόδοση, τη σεμνότητα στα έργα, την αλληλεγγύη, τη φιλοξενία, την αγάπη, τη φιλαδελφία, και το μέγιστο ανάμεσα σε αυτά φάρμακο κατά των αμαρτημάτων, την ευσπλαχνία προς τους φυλακισμένους; Διότι οφείλουμε να ενθυμούμαστε τους δεσμώτες, σαν να είμαστε και εμείς δεμένοι μαζί τους, και αυτούς που κακουχούνται, έχοντας κατά νου ότι βρισκόμαστε και εμείς οι ίδιοι σε σώμα.

Αλλά νίκησε πάσχοντας, και ανέδειξε τον θάνατο της δικής του σάρκας ως υπόθεση της σωτηρίας μας. Διότι, αφού αμέσως λαφυραγώγησε ολόκληρο τον Άδη, και αφού άνοιξε διάπλατα τις πύλες από τις οποίες δεν μπορούσαν να ξεφύγουν τα πνεύματα των κεκοιμημένων, αφήνοντας εκεί έρημο και μόνο τον διάβολο, «αναστήθηκε τριήμερος, λύνοντας τις ωδίνες του θανάτου», όπως είναι γραμμένο, «επειδή δεν ήταν δυνατόν να κρατηθεί από αυτόν». Αφού δε καινοτόμησε για την ανθρώπινη φύση την οδό της ανάστασης εκ νεκρών, ανέβηκε στον ίδιο τον ουρανό, «για να εμφανιστεί τώρα ενώπιον του προσώπου του Θεού υπέρ ημών», σύμφωνα με τα λόγια του Παύλου, ώστε να καταστήσει προσβάσιμα στους επί γης και τα λαμπρά ενδιαιτήματα των αγγέλων. Διότι αυτός «είναι η ειρήνη μας, ο οποίος έκανε τα δύο ένα», και αφού συνέδεσε τους ανθρώπους με τους αγγέλους σε φιλία, και κατέβασε σε εμάς την αγάπη των αγγέλων, ώστε λοιπόν να συμβασιλεύσουμε με τον Χριστό, ώστε να βρεθούμε μέτοχοι και κοινωνοί της αθάνατης δόξας, αποβάλλοντας κάθε οκνηρία και απομακρύνοντας την αδιαφορία για τα αγαθά έξω από τη διάνοιά μας, και επιδιδόμενοι με πολύ μεγάλη ευχαρίστηση στους ιδρώτες υπέρ της αρετής. «

Κουνούσαν δε τα κεφάλια τους εναντίον του και μάλιστα έλεγαν: «Εσύ που γκρεμίζεις τον ναό και τον χτίζεις σε τρεις ημέρες, σώσε τον εαυτό σου· εάν είσαι Υιός του Θεού, κατέβα από τον σταυρό.» Όσον αφορά, λοιπόν, το δικό τους εγχείρημα, σκότωσαν τον αρχηγό της ζωής. Αλλά δεν ήταν δυνατόν να κρατηθεί από τον θάνατο, καθώς λέει ο θεσπέσιος Πέτρος. Διότι, αφού κατέβηκε στα κατώτατα βάθη του άδη και «κήρυξε στα πνεύματα που βρίσκονταν εκεί, έβγαλε έξω με ανδρεία αυτούς που ήταν δεσμώτες», όπως λέει ο μακάριος Δαβίδ· και αναστήθηκε την τρίτη ημέρα, ζωοποιώντας ως Θεός τον δικό του ναό, «και έγινε η απαρχή αυτών που έχουν κοιμηθεί και ο πρωτότοκος από τους νεκρούς», ώστε να αναδείξει την ανθρώπινη φύση ανώτερη του θανάτου και της φθοράς, και να τη μεταστοιχειώσει σε αιώνια ζωή. Αφού δε εμφανίστηκε στους αγίους αποστόλους, ανέβηκε προς τον Πατέρα και Θεό στους ουρανούς, και κάθισε στα δεξιά του θρόνου της μεγαλοσύνης στα ύψη· περιμένοντας στο εξής, «μέχρι να τεθούν οι εχθροί του κάτω από τα πόδια του.» Και θα κατέβει στον κατάλληλο καιρό από τους ουρανούς, μέσα στη δόξα του Πατέρα του μαζί με τους αγίους αγγέλους, για να κρίνει ζωντανούς και νεκρούς.

Ότι δε ο Λόγος ήλθε έχοντας σώμα και ψυχή, ας τους πείσουν οι θείες Γραφές της Παλαιάς και της Καινής Διαθήκης. Διότι ευθύς ο Δαβίδ ομιλεί περί αυτού και ο Πέτρος σε συμφωνία με τον Δαβίδ: «δεν θα εγκαταλείψεις την ψυχή μου στον Άδη ούτε θα επιτρέψεις στον όσιό σου να γνωρίσει φθορά», ώστε να γίνει κατανοητή η σύνθετη φύση του κυριακού ανθρώπου και να αποκτήσουμε σαφή γνώση περί αυτού, για να αποδείξει αφενός ότι η ψυχή μαζί με τη θεότητα εναποτέθηκε στο τριήμερο (μνήμα), για να αναδείξει τη σάρκα όσια, και αφετέρου ότι η θεότητα μαζί με την ψυχή ολοκλήρωσε το μυστήριο ακατάσχετα στον Άδη. Διότι υπάρχει κάπου και άλλη μαρτυρία που λέει τα εξής: «ελεύθερος ανάμεσα στους νεκρούς»· το «ελεύθερος» υποδηλώνει ότι ο Άδης δεν τον κυρίευσε, αλλά ότι με τη δική του θέληση κατέβηκε μέχρι τον Άδη μαζί με την ψυχή. Λέει δε ο Πέτρος: «καθόσον δεν ήταν δυνατόν να κρατηθεί από αυτόν», δηλαδή από τον Άδη. Και ο ίδιος ο Σωτήρας λέει: «έχω εξουσία να λάβω την ψυχή μου και να την παραδώσω» και «εγώ είμαι ο ποιμένας ο καλός, που δίνει την ψυχή του υπέρ των προβάτων» και «η ψυχή μου έχει ταραχθεί», λέει, «και τι να πω; (λέγοντας το “τι να πω;” ωσάν να βρίσκεται σε αμφιβολία) Πατέρα, σώσε με από τούτη την ώρα· αλλά γι' αυτό ήλθα σε τούτη την ώρα», για να δείξει ότι η θεότητά του προσήλθε σε αυτό εκούσια· και το «έχει ταραχθεί» ελέχθη, για να μην παραχαραχθεί η μορφή της αλήθειας της ένσαρκης παρουσίας του.

και «αυτός θα οικοδομήσει την πόλη μου»· διότι εν δυνάμει αυτός ήταν που «οικοδόμησε την πόλη», την Ιερουσαλήμ, με το να επιτρέψει σε όσους το επιθυμούσαν να αναβούν από τη Βαβυλώνα και να ανεγείρουν τον τόπο, αλλά λέει «και την αιχμαλωσία του λαού μου θα επιστρέψει, όχι με λύτρα ούτε με δώρα, είπε Κύριος ο Θεός», το οποίο και εκπλήρωσε ιστορικά ο εν λόγω βασιλιάς των Περσών. Άλλος βέβαια θα μπορούσε να πει ότι αυτά λέγονται για τον Ζοροβάβελ, ο οποίος, προερχόμενος από το βασιλικό γένος, από τη φυλή του Ιούδα και τη γραμμή διαδοχής του Δαβίδ, ηγήθηκε μεν της επανόδου από τη Βαβυλώνα όσων επέστρεψαν στην Ιουδαία, οικοδόμησε δε τον ναό, την εποχή που προφήτευαν ο Αγγαίος και ο Ζαχαρίας, έτσι ώστε να έχει λεχθεί γι' αυτόν το εξής: «τα χέρια του Ζοροβάβελ θεμελίωσαν τον οίκο τούτο, και τα χέρια του θα τον ολοκληρώσουν». Έτερος πάλι, πέρα από αυτούς, θα αναγάγει τα προκείμενα στον Χριστό του Θεού, «τον οποίο ο Πατέρας ανέστησε εκ νεκρών» «λύνοντας τις ωδίνες του θανάτου», και τον κατέστησε «βασιλιά με δικαιοσύνη», ώστε ο Ίδιος να λέει επαληθεύοντας: «εγώ δε καταστάθηκα βασιλιάς από αυτόν επί της Σιών, το άγιο όρος του».

Ψαλμού ιε΄. — Ζ΄. Έβλεπα τον Κύριο ενώπιόν μου πάντοτε, διότι βρίσκεται στα δεξιά μου για να μην κλονιστώ. Γι' αυτό ευφράνθηκε η καρδιά μου και αγαλλίασε η γλώσσα μου, και επιπλέον και η σάρκα μου θα κατασκηνώσει με ελπίδα. Διότι δεν θα εγκαταλείψεις την ψυχή μου στον Άδη, ούτε θα επιτρέψεις στον όσιό σου να γνωρίσει τη φθορά. Μου γνώρισες οδούς ζωής, θα με γεμίσεις με ευφροσύνη ενώπιον του προσώπου σου. Το ότι δε και αυτά αναφέρονται στο πρόσωπο του Χριστού, το μαρτυρεί ο Πέτρος στις Πράξεις των Αποστόλων, λέγοντας τα εξής: «Τον Ιησού τον Ναζωραίο, άνδρα αποδεδειγμένο σε εμάς από τον Θεό με δυνάμεις, τέρατα και σημεία, τα οποία έκανε μέσω αυτού ο Θεός ανάμεσά σας, όπως και οι ίδιοι γνωρίζετε· αυτόν, σύμφωνα με την καθορισμένη βουλή και πρόγνωση του Θεού, αφού τον λάβατε ως παραδομένο, τον καρφώσατε διά χειρός ανόμων και τον θανατώσατε. Τον οποίον ο Θεός ανέστησε, λύνοντας τις οδύνες του θανάτου, καθότι δεν ήταν δυνατόν να κρατείται από αυτόν. Διότι ο Δαβίδ λέει: Έβλεπα τον Κύριο ενώπιόν μου διαπαντός».

Αυτός είναι που άπλωσε τον ουρανό, αυτός που περπάτησε πάνω στη θάλασσα σαν σε στερεό έδαφος, όταν, αφού ενανθρώπησε, επιτελούσε τα παράδοξα, όπως εξιστορείται στα ευαγγέλια. Εάν δε ανάγει κανείς γενικά τα σχετικά με αυτά τα χωρία στον Λόγο του Θεού, το φυσικό επακόλουθο θα ήταν να μην εκλαμβάνει ως αναφερόμενα σε αυτόν μόνο τα ρητά που παραθέσαμε, αλλά και όλα όσα λέγονται στη συγκεκριμένη περικοπή από τον Ιώβ. Διότι και το μέγα κήτος μόνος αυτός το καθυπέταξε, λύνοντας τις ωδίνες του θανάτου, και καταργώντας τον αληθινά μεγάλο δράκοντα, τον διάβολο, ο οποίος παλαιότερα κατέπινε τις ψυχές των ανθρώπων με την ισχύ του, δίκην του κήτους που είχε καταπιεί τον Ιωνά. Αφού όμως καθυποτάχθηκε αργότερα από εκείνον που τον καταπάλαιψε, απέδωσε πάλι πίσω όσους παλαιότερα είχε καταπιεί, παρόμοια με το θηρίο που απέδωσε σώο τον Ιωνά. Με αυτόν τον τρόπο εκπληρώνεται η προφητεία που λέει: «Κατέπιε ο θάνατος έχοντας ισχύσει, και πάλι αφαίρεσε ο Θεός κάθε δάκρυ από κάθε πρόσωπο»· πράγμα που λέμε εξαιτίας του Σωτήρα και Κυρίου μας, ο οποίος καθυπέταξε το αναφερόμενο εδώ μέγα κήτος.

Συγχρόνως δε, διδασκόμαστε από εδώ ότι εκείνος που έπλασε τον άνθρωπο είναι ο ίδιος που κατέβηκε και στα κατώτερα μέρη της γης, και στη λεγόμενη καρδιά της, την οποία τώρα θεωρώ ότι έχει ονομαστεί «πηγή της θάλασσας»· ακόμη, είναι αυτός που περπάτησε στα ίχνη της θάλασσας, στον οποίο μόνο, με φόβο, ανοίχτηκαν οι πύλες του θανάτου, καθότι δεν ήταν δυνατόν να κρατηθεί από αυτόν, τον οποίο και οι πυλωροί του Άδη βλέποντας έφριξαν, αντικρίζοντας τη νίκη και το κεντρί, καθώς και τις ωδίνες του θανάτου να καταργούνται από αυτόν. Ίσως δε σε αυτούς τους πυλωρούς των λεγόμενων εδώ πυλών του θανάτου να ειπώθηκε από κάποιες θείες δυνάμεις, κατά τον καιρό του πάθους και της καθόδου του Σωτήρα μας στον Άδη, το: «Άρατε τις πύλες, οι άρχοντές σας, και υψωθείτε, πύλες αιώνιες, και θα εισέλθει ο βασιλεύς της δόξης». Αιώνιες δε ονομάστηκαν οι πύλες, όπως νομίζω, επειδή από ανέκαθεν δεν είχαν ανοιχθεί σε κανέναν άλλον παρά μόνο σε αυτόν, ο οποίος έσωσε και ζωοποίησε εκείνους που άλλοτε είχαν καταποθεί από τον θάνατο. Για τον οποίο εδώ μεν αναφέρεται ότι «ανοίγονται σε σένα με φόβο οι πύλες του θανάτου, και οι πυλωροί του Άδη βλέποντάς σε έφριξαν»· στον δε 106ο Ψαλμό αναφέρεται ότι «συνέτριψε χάλκινες πύλες», οι οποίες δεν ήταν άλλες, όπως πιστεύω, από αυτές του θανάτου, και «συνέτριψε σιδερένιους μοχλούς»· προφανώς, τους μοχλούς των προαναφερθεισών πυλών.

Και πώς θα μπορούσε μια ψυχή ενδεδυμένη με σάρκα και τα μάτια των θνητών να δουν τον Ύψιστο Θεό, Αυτόν που βρίσκεται πέρα από τα πάντα, την άτρεπτη και αγέννητη ουσία, εάν δεν λέγαμε ότι ξεκάθαρα και εδώ παρίσταται ο Θεός Λόγος, που αποδεικνύεται Κύριος με ποικίλους τρόπους, συγκαταβαίνοντας από το δικό Του μεγαλείο, όπως μπορεί κανείς να μάθει και από τις ίδιες τις θείες ρήσεις, μέσα από τις οποίες και πάλι ο Κύριος, μιλώντας εκτενώς προς τον Ιώβ για τον διάβολο σαν να επρόκειτο για δράκοντα, επιχειρηματολογούσε: «Δεν φοβάσαι, επειδή έχει ετοιμαστεί για εμένα;» Διότι, για ποιον κύριο αρμόζει να θεωρούμε ότι έχει ετοιμαστεί ο δράκοντας, παρά για τον Θεό Λόγο και Σωτήρα μας; Αυτόν ο οποίος καθαίρεσε τον άρχοντα τούτου του αιώνα, που από παλιά πολιορκούσε το ανθρώπινο γένος, «αφού έλυσε τις ωδίνες του θανάτου», πράγμα που και ο ίδιος φανερώνει λέγοντας: «Ήλθες μήπως στην πηγή της θάλασσας, και περπάτησες στα ίχνη της αβύσσου; Μήπως σου ανοίγονται από φόβο οι πύλες του θανάτου, και οι πυλωροί του άδη βλέποντάς σε έφριξαν;» Και αυτά ευλόγως τα αποκαλύπτει προς τον Ιώβ μετά τον μεγάλο πειρασμό και αγώνα που υπέμεινε, διδάσκοντάς τον ότι αγωνίστηκε εν μέρει, καθώς ο μεγαλύτερος και ισχυρότερος πόλεμος και αγώνας είχε φυλαχθεί για τον ίδιο τον Κύριο, κατά τον καιρό της παρουσίας Του στον θάνατο. 〈Από τον 90ό Ψαλμό〉. «Διότι Εσύ, Κύριε, είσαι η ελπίδα μου· τον Ύψιστο έθεσες ως καταφυγή σου.

Ή αυτό πάντως είναι σαφές: ότι, επειδή εμείς γίναμε αίμα και σάρκα, καθώς λέει η Γραφή, Εκείνος που για χάρη μας έγινε όμοιος με εμάς και έλαβε μερίδιο σε σάρκα και αίμα, επειδή επρόκειτο να μας μεταποιήσει από το φθαρτό στο άφθαρτο διά της άνωθεν γεννήσεως, η οποία τελείται διά ύδατος και Πνεύματος, άνοιξε ο Ίδιος τον δρόμο για έναν τέτοιο τοκετό, προσελκύοντας διά του δικού Του βαπτίσματος το Άγιο Πνεύμα επί του ύδατος, ώστε να γίνει Αυτός πρωτότοκος όλων όσων αναγεννώνται πνευματικά και να ονομάσει αδελφούς Του όσους συμμετείχαν σε όμοια με Αυτόν γέννηση διά του ύδατος και του Πνεύματος. Επειδή δε έπρεπε να εναποθέσει στη φύση μας και τη δύναμη της εκ νεκρών αναστάσεως, γίνεται πάλι απαρχή των κεκοιμημένων και πρωτότοκος εκ των νεκρών, λύνοντας πρώτος διά του εαυτού Του τις ωδίνες του θανάτου, ώστε να διανοιχθεί και για εμάς η οδός της εκ του θανάτου παλιγγενεσίας, αφού διά της αναστάσεως του Κυρίου λύθηκε η ωδίνα του θανάτου, από τον οποίο βρισκόμασταν δεσμευμένοι.

Όσα έπονται αυτών και είναι της ίδιας συλλογιστικής κατασκευής, θα τα παραλείψω. Διότι ισχυρίζεται στη συνέχεια, προσπαθώντας να αποδείξει ότι πέθανε αυτή η ίδια η θεότητα του Μονογενούς, ότι «ο θάνατος ενός ανθρώπου δεν καταργεί τον θάνατο, ούτε ανασταίνεται εκείνος που δεν πέθανε· εξ όλων αυτών», λέγει, «είναι φανερό ότι ο ίδιος ο Θεός πέθανε, καθόσον», λέγει, «δεν ήταν δυνατόν να κρατηθεί ο Χριστός από τον θάνατο». Αυτά νομίζω πως πρέπει να τα παρατρέξω ανεξέταστα, καθώς είναι προδήλως άτοπα, αφού κάθε εχέφρων άνθρωπος μπορεί από μόνος του να αντιληφθεί την ασέβεια και την ατοπία αυτού που ρητώς αποφαίνεται ότι ο ίδιος ο Θεός πέθανε, υφιστάμενος τον θάνατο στη δική Του φύση. Εντούτοις, είναι ίσως εύλογο να επισημάνω μόνο τούτο, ότι ούτε όσα προβάλλει θέτοντάς τα στο δικό μας πρόσωπο είναι απαλλαγμένα από το ψεύδος, αλλά υπάρχουν ανάμεσά τους και εκείνα που έχουν πλαστεί συκοφαντικά προς διαβολή της διδασκαλίας μας. Διότι λέγει ότι «εμείς ισχυριζόμαστε πως ο Χριστός δεν υπήρχε εξαρχής, ώστε ο Λόγος να είναι Θεός». Εμείς, ωστόσο, δεν αρνούμαστε ότι κατά τις έσχατες ημέρες φανερώθηκε διά της σάρκας η δύναμη του Θεού και η σοφία και το φως και η ζωή, τα οποία όλα είναι ο Χριστός. Όμως, το να λέγει κανείς ότι κάποτε δεν ήταν αυτά ο Κύριος και Χριστός, ο οποίος δηλώνεται και ονομάζεται μέσα από αυτά, το κρίνουμε ως προς την ασέβεια καθόλου πιο ανεκτό από την παντελή άρνηση του ονόματός Του.

Αλλά πρόσεξε, αγαπητέ, τα θαύματα του Θεού και, μετά το Πάθος, τα κατορθώματα της χαράς. Ο ατιμασμένος μεταβλήθηκε σε ένδοξο και η χαρά του κόσμου αναστήθηκε άφθαρτη μαζί με το σώμα. Τότε δοκίμασε ωδίνες η γη και κυοφόρησε η ημέρα, και ο θάνατος απέπτυσε τη ζωή των πάντων· διότι δεν ήταν δυνατόν να κρατείται από τον θάνατο Εκείνος που συγκρατεί τα πάντα με τον λόγο Του.

Αυτός λοιπόν, ο οποίος λόγω του καινού και ιδιάζοντος χαρακτήρα της γεννήσεώς του έγινε ο μόνος τέτοιος ανάμεσα σε όλες τις μυριάδες, ο οποίος ορθά ονομάστηκε λευκός και ερυθρός εξαιτίας της σάρκας και του αίματος, και ο οποίος έχει ξεχωρίσει από τις μυριάδες λόγω της άφθαρτης και απαθούς ιδιότητας του τοκετού του σε σύγκριση με τους υπολοίπους. Ή ίσως, η νύμφη του απέδωσε αυτόν τον χαρακτηρισμό και εξαιτίας των υπόλοιπων ειδών γεννήσεως, τα οποία συντελέστηκαν χωρίς λοχεία. Διότι βεβαίως δεν αγνοείς πόσες φορές γεννήθηκε ο πρωτότοκος όλης της καινής κτίσεως, ο πρωτότοκος ανάμεσα σε πολλούς αδελφούς, ο πρωτότοκος εκ των νεκρών, αυτός που πρώτος έλυσε τις ωδίνες του θανάτου και άνοιξε τον δρόμο του εκ νεκρών τοκετού για όλους διά της αναστάσεως. Διότι σε όλα αυτά γεννήθηκε, όμως δεν περιήλθε σε γέννηση μέσω λοχείας· επειδή ούτε η γέννηση από το ύδωρ δέχθηκε το πάθος της λοχείας, ούτε η εκ των νεκρών παλιγγενεσία, ούτε η πρωτοτοκία αυτής της θείας κτίσεως, αλλά σε όλα αυτά ο τοκετός παραμένει καθαρός από λοχεία. Γι' αυτό λέει: «Εκλελοχισμένος από μυριάδες».

Διότι εκείνο που, ανάλογα με τη βαθμιαία μείωση του αγαθού, βρίσκεται πάντοτε είτε περισσότερο απομακρυσμένο από το πρώτο είτε πλησιέστερα σε αυτό, ανάλογα με την αξία και τη δύναμη που διαθέτει το καθένα, κατ' αυτόν τον τρόπο ακολουθεί εκείνο που προηγείται. Ώστε μετά τον άνθρωπο στο πρόσωπο του Χριστού, ο οποίος έγινε η απαρχή της φύσεώς μας δεχόμενος μέσα του τη θεότητα, ο οποίος έγινε και Απαρχή των κεκοιμημένων και Πρωτότοκος εκ των νεκρών, λύνοντας τις ωδίνες του θανάτου· μετά, λοιπόν, από αυτόν τον άνθρωπο, ο οποίος είναι εντελώς χωρισμένος από την αμαρτία, κατήργησε στον εαυτό του το κράτος του θανάτου και κατέλυσε κάθε αρχή και εξουσία και δύναμή του, αν βρεθεί κάποιος σαν τον Παύλο, που έγινε όσο ήταν δυνατόν μιμητής του Χριστού με την πλήρη αποξένωση από το κακό, ένας τέτοιος θα ακολουθήσει πίσω από την απαρχή κατά τον καιρό της Παρουσίας. Και πάλι πίσω από αυτόν, αναφέρω υποθετικά, θα ακολουθήσει ο Τιμόθεος, αν συμβεί έτσι, ο οποίος μιμήθηκε όσο μπορούσε στον εαυτό του τον δάσκαλό του, ή κάποιος άλλος παρόμοιος. Και ούτω καθεξής όσοι, λόγω της σταδιακής υποχώρησης του αγαθού, βρίσκονται πίσω από εκείνους που διαρκώς προηγούνται, μέχρις ότου η σειρά αυτών που ακολουθούν φτάσει σε εκείνους στους οποίους, επειδή πλεονάζει το κακό, το μερίδιο του καλού βρίσκεται να είναι μικρότερο. Κατά την ίδια αναλογία, η ακολουθία θα προχωρήσει από εκείνους που έχουν το μικρότερο μερίδιο στην κακία προς εκείνους που κατέχουν τα πρωτεία στο κακό, καθορίζοντας την τάξη εκείνων που αποκαθίστανται προς το καλύτερο, έως ότου η πρόοδος του αγαθού φτάσει στο ακρότατο όριο του κακού, εξαφανίζοντας την κακία.

Εφόσον, λοιπόν, τα έχουμε κατανοήσει αυτά κατ' αυτόν τον τρόπο, κανείς πλέον δεν θα μπορούσε να αμφιβάλλει για τα υπόλοιπα, δηλαδή για ποιο λόγο ονομάζεται πρωτότοκος είτε εκ των νεκρών, είτε της κτίσεως, είτε ανάμεσα σε πολλούς αδελφούς. Διότι όλα αυτά αποβλέπουν στον ίδιο σκοπό, έστω κι αν στο καθένα φανερώνεται κάποιο ιδιαίτερο νόημα. Διότι πρωτότοκος εκ των νεκρών γίνεται εκείνος που πρώτος μόνος του έλυσε τις ωδίνες του θανάτου, ώστε να ανοίξει σε όλους τον δρόμο προς τη γέννηση που προέρχεται από την ανάσταση. Ανάμεσα σε αδελφούς, πάλι, γίνεται πρωτότοκος εκείνος που γεννήθηκε πρώτος κατά τη νέα γέννηση της παλιγγενεσίας μέσα στο ύδωρ, τις ωδίνες της οποίας εκμαίευσε η πτήση της περιστεράς. Μέσω αυτής καθιστά αδελφούς του όσους συμμετέχουν μαζί του στην ίδια γέννηση, και γίνεται πρωτότοκος εκείνων που γεννώνται μετά από αυτόν από το ύδωρ και το Πνεύμα. Και για να το πούμε συνοπτικά, εφόσον τρεις είναι οι γεννήσεις σε εμάς, μέσω των οποίων ζωοποιείται η ανθρώπινη φύση – η μία από το σώμα, η άλλη κατά το μυστήριο της παλιγγενεσίας, και η τρίτη μέσω της προσδοκώμενης εκ νέου αναστάσεως από τους νεκρούς – και στις τρεις γίνεται πρωτότοκος. Ως προς τη διπλή παλιγγενεσία που ενεργείται και με τα δύο, δηλαδή και μέσω του βαπτίσματος και μέσω της αναστάσεως, έγινε ο ίδιος αρχηγός στην καθεμία από αυτές. Ενώ ως προς τη σάρκα γίνεται πρωτότοκος, όντας ο πρώτος και ο μόνος που καινοτόμησε στον εαυτό του, μέσω της παρθενίας, τον άγνωστο στη φύση τρόπο γεννήσεως, στον οποίο κανένας δεν προηγήθηκε μέσα σε τόσες πολλές γενεές ανθρώπων.

Το δε «αφού ξάπλωσες κοιμήθηκες σαν λιοντάρι και σαν σκύμνος», ελέχθη για να καταδείξει την κοίμηση της τριήμερης ταφής του, κατά την οποία αναπαύθηκε στην καρδιά της γης. Όπως και ο ίδιος ο Κύριος μαρτύρησε λέγοντας: «όπως ο Ιωνάς παρέμεινε στην κοιλιά του κήτους τρεις ημέρες και τρεις νύχτες, <έτσι θα είναι και ο Υιός του ανθρώπου στην καρδιά της γης τρεις ημέρες και τρεις νύχτες>». Και ο Δαβίδ προαναφωνώντας λέει: «εγώ κοιμήθηκα και αποκοιμήθηκα· εγέρθηκα, διότι ο Κύριος θα με αντιληφθεί». Ομοίως δε και ο Ιακώβ: «ποιος θα τον εγείρει;» <Και δεν είπε: κανένας δεν τον εγείρει,> αλλά «ποιος», για να κατανοήσουμε τον Πατέρα που ανέστησε τον Υιό εκ νεκρών. Όπως λέει ο Απόστολος: «και του Θεού Πατρός που τον ανέστησε εκ νεκρών». Και ο Πέτρος λέει: «τον οποίο ο Θεός ανέστησε, λύνοντας τις ωδίνες του θανάτου, καθότι δεν ήταν δυνατόν να κρατείται αυτός από αυτόν».

Είτε λοιπόν με το «Δια χειρών ανόμων» μιλάει γι' αυτόν είτε για τους στρατιώτες, δηλώνει ότι: «Δεν τον θανατώσατε απλώς, αλλά μέσω ανόμων ανδρών». Και πρόσεξε πώς παντού φροντίζουν να ομολογηθεί πρώτα το πάθος. Τα περί της αναστάσεως όμως, επειδή ήταν κάτι το σπουδαίο, προς το παρόν τα συσκιάζει, και κατά κάποιον τρόπο τα τοποθετεί στη μέση. Διότι εκείνα ήταν ήδη ομολογημένα, όπως ο σταυρός και ο θάνατος, ενώ η ανάσταση όχι ακόμη. Γι' αυτό και στη συνέχεια ομιλεί γι' αυτήν προσθέτοντας: «Τον οποίον ο Θεός ανέστησε, λύνοντας τις ωδίνες του θανάτου, καθότι δεν ήταν δυνατόν να κρατείται από αυτόν». Εδώ υπαινίχθηκε κάτι μεγάλο και υψηλό. Διότι το «Δεν ήταν δυνατόν», φανερώνει ότι παρόλο που εκείνος παραδόθηκε μόνος του, (ο θάνατος) δεν μπορούσε να τον συγκρατήσει· και ότι ο ίδιος ο θάνατος κατατρυχόταν από ωδίνες έχοντάς τον υπό την κατοχή του, και υπέφερε τα πάνδεινα.

Διότι η Γραφή συνηθίζει παντού να ονομάζει τον κίνδυνο «ωδίνες θανάτου»· και ότι έτσι αναστήθηκε, ώστε να μην πεθάνει πλέον ποτέ. Ή, με το να πει, «Επειδή δεν ήταν δυνατόν να κρατείται από αυτόν», δηλώνει ακριβώς τούτο, ότι η ανάσταση αυτή δεν υπήρξε κοινή με των άλλων. Έπειτα, προτού καν η διάνοιά τους προλάβει να σκεφτεί κάτι, τους παρουσίασε τον Δαβίδ, ο οποίος αναιρεί κάθε ανθρώπινο λογισμό.

Γ΄. Πρόσεξε πάλι πώς ομιλεί έμμεσα για τη δύναμή του, αποδεικνύοντας ότι ο ίδιος ανέστησε τον εαυτό του· όπως ακριβώς έλεγε στην προηγούμενη δημηγορία: Διότι δεν ήταν δυνατόν να κρατηθεί από αυτόν· έτσι και εδώ λέγει: Τον δε αρχηγό της ζωής θανατώσατε.

Τον οποίο ο Θεός ανέστησε· διότι δεν ήταν δυνατόν να κρατείται από αυτόν. Διότι, εάν ο Χριστός ήταν ένας απλός άνθρωπος, ο θάνατος θα είχε κυριεύσει και αυτόν, όπως όλους τους ανθρώπους. Και ανάδραμε στις παλαιές ιστορίες και έκπληξου βαθύτατα από τον θάνατο του Κυρίου. Ο Άβελ θανατώθηκε και δεν αλλοιώθηκε η κτίση· ο Αβραάμ εναποτέθηκε σε μνήμα και δεν ανοίχτηκαν τα μνήματα· ο Ισαάκ νεκρώθηκε και δεν νέκρωσε τον άδη· ο Ιακώβ ενταφιάστηκε και δεν ανέστησε αυτούς που είχαν ταφεί· ο Ιωσήφ τέθηκε κοντά στους πατέρες του και δεν ανέστησε σώματα αγίων· ο Ησαΐας πριονίστηκε και ο ήλιος δεν σκοτίστηκε· ο Ιερεμίας πνίγηκε και δεν αλλοιώθηκε η σελήνη· ο Ναβουθαί θανατώθηκε με λίθους και δεν συνταράχθηκε η γη· ο Ζαχαρίας σφαγιάστηκε και η ημέρα δεν ενδύθηκε το σκοτάδι· ο Ιωάννης αποκεφαλίστηκε και το καταπέτασμα του ναού δεν σχίστηκε.

Και όπως ακριβώς εκείνοι που λαμβάνουν τροφή, την οποία δεν μπορούν να συγκρατήσουν, εξαιτίας της εξεμούν και όσα βρίσκονταν από πριν μέσα τους, έτσι συνέβη και με τον θάνατο· αφού έλαβε το σώμα, το οποίο δεν ήταν ικανός να αφομοιώσει, απέβαλε και εκείνα που είχε στο εσωτερικό του. Διότι ένιωθε ωδίνες έχοντάς Τον και βασανιζόταν, μέχρι που Τον εξέμεσε. Γι’ αυτό λέει ο Απόστολος: «Λύνοντας τις ωδίνες του θανάτου». Διότι καμία γυναίκα που κυοφορεί παιδί δεν υποφέρει από τέτοιες ωδίνες, όσο εκείνος, που έχοντας μέσα του το Δεσποτικό σώμα, σχιζόταν και διασπαζόταν.

Σεβάσου την προσωνυμία του Δεσπότου, την οποία απέδωσε στον μαθητή. Δειλός ο Πέτρος και άνανδρος; Και ποιος θα σε ανεχθεί να λες τέτοια πράγματα; Δεν μαρτυρούν κάτι τέτοιο γι' αυτόν τα Ιεροσόλυμα, ούτε εκείνο το πρώτο θέατρο, ούτε η Εκκλησία, στην οποία πρώτος όρμησε και πρώτος εξέφερε εκείνη τη μακάρια φωνή, και είπε: «Αυτόν τον Ιησού ανέστησε ο Θεός, λύνοντας τις ωδίνες του θανάτου». Και πάλι: «Διότι δεν ανέβηκε ο Δαβίδ στον ουρανό. Αλλά ο ίδιος λέει, "Είπε ο Κύριος στον Κύριό μου, κάθισε στα δεξιά μου, έως ότου θέσω τους εχθρούς σου υποπόδιο των ποδιών σου"».

ζʹ. Εσύ όμως εξέτασε και από άλλη πλευρά, πώς δεν είναι πειστική η κατηγορία. Διότι τότε μεν, στην αρχή, όταν έλεγε: «Αυτόν τον Ιησού, τον οποίο εσείς σταυρώσατε, τον ανέστησε ο Θεός, λύνοντας τις ωδίνες του θανάτου», τότε βρισκόταν ανάμεσα σε εχθρούς, οι οποίοι διψούσαν ακόμη για φόνο, έβραζαν ακόμη από θυμό και ήθελαν ακόμη να κατασπαράξουν τους μαθητές. Επειδή βρισκόταν ακόμη στην ακμή του το πάθος τους, και η διάνοιά τους ήταν διογκωμένη από τον θυμό. Τώρα όμως, όταν ο Παύλος έγραφε αυτά, το κήρυγμα βρισκόταν ήδη στο δέκατο έβδομο έτος. Διότι, αφού είπε: «Μετά από τρία έτη ανέβηκα στα Ιεροσόλυμα», λέει πάλι ότι «Μετά από δεκατέσσερα έτη ανέβηκα στα Ιεροσόλυμα». Αυτός λοιπόν που δεν φοβήθηκε τότε στο ξεκίνημα του κηρύγματος, τώρα μετά από τόσο χρόνο φοβάται; Αυτός που δεν δείλιασε στα Ιεροσόλυμα, φοβάται στην Αντιόχεια; Αυτός που δεν πτοήθηκε τότε, όταν τον περικύκλωναν οι εχθροί, τώρα που δεν είναι παρόντες εχθροί, αλλά πιστοί και μαθητές, αγωνιά και φοβάται και δεν ορθοποδεί; Και πώς θα είχαν λογική αυτά, όταν δηλαδή η φωτιά άναβε και υψωνόταν προς τα πάνω να δείχνει τόλμη, ενώ όταν αυτή έσβησε και έγινε στάχτη να φοβάται και να τρέμει; Εάν ο Πέτρος ήταν δειλός και άνανδρος, στην αρχή του κηρύγματος, στη μητρόπολη των Ιουδαίων, όπου όλοι ήταν εχθροί, τότε θα έπρεπε να είχε φοβηθεί, και όχι μετά από τόσο χρόνο στην πλέον χριστιανική πόλη, ούτε ενώ ήταν παρόντες γνήσιοι φίλοι.

Λύθηκε το επιτίμιο των προπατόρων, Άχραντε, καθώς γέννησες χωρίς ωδίνες τον Ποιητή της κτίσεως, αυτόν που έλυσε τις πικρές ωδίνες του θανάτου με την έγερσή Του.

Και εκπλήρωσε αυτήν την οικονομία, παραδίδοντας τον εαυτό Του υπέρ ημών ως αντίλυτρο στον θάνατο, στον οποίο κρατούμασταν δέσμιοι, πουλημένοι στην αμαρτία. Και αφού συγκαταλέχθηκε στους νεκρούς και βρέθηκε ο μόνος ελεύθερος ανάμεσά τους, επειδή ο άρχοντας του κόσμου τούτου δεν βρήκε τίποτα δικό του μέσα Του, και αφού έλυσε τις ωδίνες του θανάτου, έγινε ο αρχηγός της αναστάσεώς μας και της παλιγγενεσίας προς την αθανασία. Ενώ, λοιπόν, επρόκειτο να αναληφθεί στους ουρανούς, από όπου κατήλθε, και εξαποστέλλοντας σε όλο τον κόσμο εκείνους που είχαν γίνει εδώ αυτόπτες μάρτυρες και υπηρέτες Του, ως κήρυκες του ευαγγελίου της σωτηρίας, τους παρέδωσε την εξής εντολή: «Πορευθείτε και μαθητεύστε όλα τα έθνη, βαπτίζοντάς τους εις το όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος».