Πατερικές αναφορές στο ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 2:30

Πρέπει να γνωρίζουμε ότι ο θεσπέσιος Δαβίδ, όντας προφήτης και γνωρίζοντας ότι ο Θεός του ορκίστηκε με όρκο να καθίσει στον θρόνο του απόγονος από τον καρπό της κοιλίας του, καθώς είναι γεγραμμένο, ενδιατρίβει στις διηγήσεις περί του Χριστού. Από αυτό νομίζω ότι προχώρησε και στην ανάγκη να συνθέτει ωδές και μέλη δοξολογίας. Και το πράγμα αυτό δεν γινόταν σε ασυμφωνία με τον νόμο. Διότι έχει διατάξει μαζί με τα άλλα και αυτό, και βέβαια έχει νομοθετήσει τον τρόπο για κάθε θυσία. Μνημονεύει δε και θυσία αινέσεως, την οποία ονομάζει και σωτηρίου, διότι έχει γραφτεί: «Ποτήριον σωτηρίου λήψομαι και το όνομα Κυρίου επικαλέσομαι». Είπε δε ως εξής ο Θεός προς τον ιεροφάντη Μωυσή: «Αυτός είναι ο νόμος της θυσίας σωτηρίου, την οποία θα προσφέρουν στον Κύριο. Εάν την προσφέρει για αίνεση, θα προσφέρει για τη θυσία της αινέσεως άρτους από σεμίδαλι ζυμωμένους με λάδι και άζυμα λάγανα αλειμμένα με λάδι και σεμίδαλι αναμεμειγμένη με λάδι. Μαζί με ένζυμους άρτους θα προσφέρει τα δώρα του για θυσία αινέσεως σωτηρίου». Αν και έχει διατάξει σαφώς σε άλλα σημεία ότι το ένζυμο δεν πρέπει να προσφέρεται στον Θεό. Είπε δηλαδή έτσι: «Καμία ζύμη και κανένα μέλι δεν θα προσφέρετε στον Θεό. Ως δώρο απαρχής θα τα προσφέρετε, αλλά στο θυσιαστήριο δεν θα ανέβουν ως οσμή ευωδίας στον Κύριο». Τότε πώς η θυσία του σωτηρίου και της αινέσεως τελείται μαζί με ένζυμους άρτους;

Λέμε λοιπόν ότι ο Λόγος ενώθηκε, ως όλος, με όλον τον άνθρωπο. Διότι, βέβαια, δεν θα θεωρούσε ανάξιο λόγου το ανώτερο στοιχείο μέσα μας, δηλαδή την ψυχή, δωρίζοντας τους κόπους της παρουσίας του μόνο στη σάρκα. Αλλά το μυστήριο της θείας οικονομίας επιτελούνταν καλώς και μέσω των δύο. Και χρησιμοποίησε ως όργανο αφενός τη δική του σάρκα για τα έργα της σάρκας και τις φυσικές αδυναμίες και όσα απέχουν από κάθε ψεγάδι, και αφετέρου τη δική του ψυχή για τα ανθρώπινα και αδιάβλητα πάθη. Διότι λέγεται ότι πείνασε, και ότι υπέμεινε τους κόπους από τις μακρινές οδοιπορίες, και ταραχές και φόβους και λύπη και αγωνία και τον θάνατο στον σταυρό. Διότι, χωρίς να τον εξαναγκάζει κανείς, έθεσε από μόνος του τη δική του ψυχή για εμάς, «ώστε να κυριεύσει και νεκρούς και ζώντες». Προσφέροντας ως αντάλλαγμα τη δική του σάρκα για τη σάρκα όλων, ένα δώρο αληθινά ισάξιο, και καθιστώντας την ψυχή του αντίλυτρο για την ψυχή όλων, αν και αναβίωσε πάλι, επειδή είναι εκ φύσεως ζωή ως Θεός. Και βεβαίως ο θεσπέσιος Πέτρος λέει: «Άνδρες αδελφοί, μου επιτρέπεται να σας πω με παρρησία για τον πατριάρχη Δαβίδ, ότι και πέθανε και ετάφη, και το μνήμα του βρίσκεται ανάμεσά μας μέχρι αυτήν την ημέρα. Επειδή λοιπόν ήταν προφήτης και γνώριζε ότι ο Θεός του ορκίστηκε με όρκο πως από τον καρπό της οσφύος του θα καθίσει απόγονό του στον θρόνο του, προείδε και μίλησε για την ανάσταση του Χριστού, ότι ούτε εγκαταλείφθηκε στον άδη η ψυχή του, ούτε η σάρκα του είδε φθορά.»

Διότι, αφού ανέλυσε στον λαό τα του ψαλμού και δίδαξε ότι αυτά τα λεγόμενα αναφέρονται στον Σωτήρα, στη συνέχεια προσθέτει και λέει: «Άνδρες αδελφοί, μου επιτρέπεται να σας μιλήσω με παρρησία για τον πατριάρχη Δαβίδ, ότι και πέθανε και ετάφη· και το μνήμα του βρίσκεται ανάμεσά μας μέχρι τη σημερινή ημέρα. Επειδή, λοιπόν, ήταν προφήτης και γνώριζε ότι ο Θεός του ορκίστηκε με όρκο πως από τον καρπό της οσφύος του θα αναστήσει κατά σάρκα τον Χριστό, για να τον καθίσει στον θρόνο του, έχοντας προΐδει αυτά, μίλησε για την ανάσταση του Χριστού, ότι ούτε εγκαταλείφθηκε στον άδη ούτε η σάρκα του είδε φθορά. Αυτόν τον Ιησού ανέστησε ο Θεός, για το οποίο όλοι εμείς είμαστε μάρτυρες». Αφού ειπώθηκαν αυτά με αυτόν τον τρόπο, θα ήταν περιττό στο εξής να αναζητούμε σε ποιον πρέπει να αποδώσουμε την προφητεία, εφόσον έχουμε πλέον διδαχθεί από έναν τόσο σπουδαίο μάρτυρα.

Έπειτα, αφού ανέφερε ενδιάμεσα ορισμένα πράγματα, προσθέτει αυτολεξεί τα εξής: «Άνδρες αδελφοί, μου επιτρέπεται να σας μιλήσω με παρρησία για τον πατριάρχη Δαβίδ, ότι και πέθανε και ετάφη, και το μνήμα του βρίσκεται ανάμεσά μας μέχρι τη σημερινή ημέρα. Επειδή, λοιπόν, ήταν προφήτης και γνώριζε ότι ο Θεός του ορκίστηκε με όρκο πως από τον καρπό της οσφύος του θα καθίσει κάποιος στον θρόνο του, προείδε και μίλησε για την ανάσταση του Χριστού, ότι ούτε εγκαταλείφθηκε στον Άδη ούτε η σάρκα του γνώρισε τη φθορά». Αφού, λοιπόν, ο Πέτρος απέδωσε την ερμηνεία της προφητείας στον Σωτήρα, εναπόκειται σε όποιον δεν θεωρεί την έρευνα αυτών των ζητημάτων ως πάρεργο, είτε να εφαρμόσει στο πρόσωπό Του κάθε λέξη του Ψαλμού, ακολουθώντας την ερμηνεία του Πέτρου, είτε να μελετήσει τα υπομνήματα που έχουν συνταχθεί από άλλους για τον Ψαλμό. Διότι ο δικός μας σκοπός δεν μας επιτρέπει να πούμε τίποτα περισσότερο από τα προλεχθέντα για τα χωρία αυτά.

Πολλή είναι η ταπεινοφροσύνη· εκεί όπου δεν προκαλούσε καμία βλάβη, συγκαταβαίνει. Για τον λόγο αυτόν ακριβώς δεν είπε ότι αυτά έχουν ειπωθεί για τον Χριστό, και όχι για τον Δαβίδ· ενεργώντας με πολλή σύνεση, τους προκαλεί σεβασμό με τη μεγάλη τιμή που αποδίδει στον μακάριο Δαβίδ, και σε ό,τι αφορά το ομολογημένο γεγονός το οποίο φαινόταν τολμηρό να ειπωθεί, τους εξευμενίζει με τα όσα ήρεμα εγκωμιάζει. Γι' αυτό και δεν λέει απλώς «Για τον Δαβίδ», αλλά «Για τον πατριάρχη Δαβίδ, ότι και πέθανε και ετάφη». Δεν προσθέτει βέβαια «Και δεν αναστήθηκε», αλλά παρουσιάζει ευθέως το ίδιο πράγμα με άλλον τρόπο, λέγοντας: «Και το μνήμα του βρίσκεται ανάμεσά μας μέχρι τη σημερινή ημέρα». Έπειτα, αφού θεμελίωσε αυτό που ήθελε, ούτε και τότε προχώρησε στον Χριστό, αλλά συνέχισε πάλι με εγκώμια προς τον Δαβίδ: «Επειδή, λοιπόν, ήταν προφήτης, και γνώριζε ότι ο Θεός του υποσχέθηκε με όρκο».

β'. Αυτά δε τα λέγει, ώστε, έστω και από σεβασμό προς εκείνον και το γένος, να αποδεχθούν τον λόγο περί της αναστάσεως· διότι θα θιγόταν και η προφητεία, εάν δεν ίσχυε αυτό, καθώς και η τιμή απέναντί τους. «Και επειδή γνώριζε», λέγει, «ότι με όρκο του ορκίστηκε ο Θεός». Δεν είπε ότι απλώς του υποσχέθηκε, αλλά αυτό που ήταν σπουδαιότερο, ότι ορκίστηκε με όρκο, ότι από τον καρπό της οσφύος του θα αναστήσει, κατά σάρκα, τον Χριστό, για να τον καθίσει στον θρόνο του. Πρόσεξε πώς υπαινίχθηκε πάλι το υψηλό νόημα. Διότι, αφού πρώτα τους καταπράυνε με τα λόγια του, παρενέβαλε με θάρρος αυτό το χωρίο του προφήτη και ομιλεί περί της αναστάσεως: «Ότι ούτε η ψυχή του εγκαταλείφθηκε στον Άδη ούτε η σάρκα του είδε διαφθορά».

ζʹ. Εσύ όμως εξέτασε και από άλλη πλευρά, πώς δεν είναι πειστική η κατηγορία. Διότι τότε μεν, στην αρχή, όταν έλεγε: «Αυτόν τον Ιησού, τον οποίο εσείς σταυρώσατε, τον ανέστησε ο Θεός, λύνοντας τις ωδίνες του θανάτου», τότε βρισκόταν ανάμεσα σε εχθρούς, οι οποίοι διψούσαν ακόμη για φόνο, έβραζαν ακόμη από θυμό και ήθελαν ακόμη να κατασπαράξουν τους μαθητές. Επειδή βρισκόταν ακόμη στην ακμή του το πάθος τους, και η διάνοιά τους ήταν διογκωμένη από τον θυμό. Τώρα όμως, όταν ο Παύλος έγραφε αυτά, το κήρυγμα βρισκόταν ήδη στο δέκατο έβδομο έτος. Διότι, αφού είπε: «Μετά από τρία έτη ανέβηκα στα Ιεροσόλυμα», λέει πάλι ότι «Μετά από δεκατέσσερα έτη ανέβηκα στα Ιεροσόλυμα». Αυτός λοιπόν που δεν φοβήθηκε τότε στο ξεκίνημα του κηρύγματος, τώρα μετά από τόσο χρόνο φοβάται; Αυτός που δεν δείλιασε στα Ιεροσόλυμα, φοβάται στην Αντιόχεια; Αυτός που δεν πτοήθηκε τότε, όταν τον περικύκλωναν οι εχθροί, τώρα που δεν είναι παρόντες εχθροί, αλλά πιστοί και μαθητές, αγωνιά και φοβάται και δεν ορθοποδεί; Και πώς θα είχαν λογική αυτά, όταν δηλαδή η φωτιά άναβε και υψωνόταν προς τα πάνω να δείχνει τόλμη, ενώ όταν αυτή έσβησε και έγινε στάχτη να φοβάται και να τρέμει; Εάν ο Πέτρος ήταν δειλός και άνανδρος, στην αρχή του κηρύγματος, στη μητρόπολη των Ιουδαίων, όπου όλοι ήταν εχθροί, τότε θα έπρεπε να είχε φοβηθεί, και όχι μετά από τόσο χρόνο στην πλέον χριστιανική πόλη, ούτε ενώ ήταν παρόντες γνήσιοι φίλοι.