Πατερικές αναφορές στο ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 2:31

Αλλά προδόθηκαν από τον ίδιο τους τον εαυτό, λέγοντας ότι κλάπηκε. Διότι, αν οι Ιουδαίοι δεν είχαν διαδώσει αυτό - καθώς άκουσαν από πολλούς ότι αναστήθηκε και εμφανίστηκε σε πολλούς - ότι δηλαδή φαντάζει ως πνεύμα και δεν αναστήθηκε ο Χριστός, ότι κλάπηκε το σώμα και δεν εγέρθηκε αυτός που τάφηκε, δεν θα έλεγε ο Κύριος στους αποστόλους μετά την ανάσταση: «Ψηλαφήστε με και δείτε ότι εγώ ο ίδιος είμαι, διότι ένα πνεύμα δεν έχει σάρκα και οστά, καθώς βλέπετε ότι έχω εγώ». Για αυτούς τους λόγους οι στρατιώτες και οι άγγελοι φύλαγαν τον τάφο. Και ας μην παραξενεύει κανέναν το ότι προσαρμόσαμε τον προκείμενο ψαλμό στην ανάσταση του Χριστού· διότι ακολουθήσαμε τον αποστολικό κανόνα και κρατάμε την ερμηνεία του Παύλου ως νόμο. Ο Παύλος λέει στις Πράξεις: «Και εμείς σας ευαγγελιζόμαστε την υπόσχεση που δόθηκε προς τους πατέρες, ότι δηλαδή ο Θεός την εκπλήρωσε στα τέκνα τους, σε εμάς, ανασταίνοντας τον Ιησού». Και αφού μνημόνευσε την ανάσταση του Ιησού, πήρε τον προκείμενο ψαλμό, λέγοντας: «Όπως ακριβώς είναι γραμμένο στον δεύτερο ψαλμό: Υιός μου είσαι εσύ· εγώ σήμερα σε γέννησα». Όπως γεννήθηκε από την παρθένο χωρίς σπορά, έτσι αναστήθηκε από τον τάφο χωρίς φθορά· «Διότι ούτε η σάρκα του γνώρισε φθορά». Για τον λόγο αυτό, η εκ νεκρών ανάσταση ονομάζεται παλιγγενεσία.

Διότι, επειδή δανείστηκε τον χιτώνα της σάρκας, και αυτόν που δημιούργησε τον έλαβε, και αυτόν που χάρισε, ο ίδιος τον δανείστηκε, αυτόν δε τον χιτώνα οι Ιουδαίοι πάνω στον σταυρό με τα καρφιά τον έσκισαν και με τη λόγχη τον διέρρηξαν, τον έβγαλε με τον θάνατο και τον έπλυνε και τον έβαψε. Βγήκε από την πλευρά αίμα και νερό· τον έπλυνε με το νερό, τον έβαψε με το αίμα και τον θυμιάτισε με το σμύρνο που έφερε ο Νικόδημος, και τον τύλιξε με το σεντόνι που αγόρασε ο Ιωσήφ, και τον φύλαξε μέσα στον τάφο, ασφαλίζοντάς τον σαν μέσα σε κιβωτό. Διότι «ούτε η σάρκα του είδε φθορά». Και αφού αναστήθηκε από τον τάφο σαν νυμφίος από τον νυμφικό θάλαμο, φόρεσε σαν νυμφίος ανακαινισμένο και ακέραιο τον χιτώνα, και φορώντας μέσα σε αυτόν την εκκλησία, ανήλθε στους ουρανούς, ώστε να καυχηθούν εκείνοι που δάνεισαν το ένδυμα, ότι φορώντας το ο Βασιλιάς κάθισε στα δεξιά του Πατέρα. Και ας λέει ο Παύλος: «Και μας συνέγειρε και μας συγκάθισε στα επουράνια εν Χριστώ». Και δες λοιπόν εδώ το θαυμαστό μυστήριο: ο Χριστός και η εκκλησία ντύθηκαν ο ένας τον άλλον. Ώ στοργή, ώ φιλία, ώ αγάπη, ώ διάθεση! Η νύμφη και ο νυμφίος φόρεσαν ο ένας τον άλλον. Πώς και με ποιον τρόπο; Άκουσε: διότι ψηλά ο Χριστός έχει ντυθεί την εκκλησία μέσω του σώματος, καθώς θα ντύσει όλους τους ανθρώπους· και κάτω η εκκλησία ντύθηκε τον Χριστό μέσω του βαπτίσματος: «Διότι όσοι βαπτιστήκατε στον Χριστό, ντυθήκατε τον Χριστό». Ποιον Χριστό;

Μακεδ. Λέμε ότι ενανθρώπησε, αλλά όχι ότι έλαβε ψυχή. Ορθ. Μην λες μόνο ότι ενανθρώπησε, αλλά και ότι σαρκώθηκε. Διότι, εάν δεν έλαβε έμψυχο σώμα, ούτε ενανθρώπησε. Μακεδ. Γιατί; Ορθ. Επειδή ένα άψυχο σώμα, το οποίο δεν έχει ενωθεί με λογική ψυχή, δεν είναι ανθρώπινο σώμα. Πώς λοιπόν, σαν την «κωφή οχιά που κλείνει τα αυτιά της, η οποία δεν θα εισακούσει τη φωνή εκείνου που την γητεύει», έτσι ακούτε τον Πέτρο που λέει στις Πράξεις των Αποστόλων ότι «Ούτε η ψυχή του εγκαταλείφθηκε στον άδη, ούτε η σάρκα του γνώρισε φθορά»; Και ο προφήτης Ησαΐας βοά: «Εάν δώσετε την ψυχή σας για την αμαρτία, θα δείτε σπέρμα μακρόβιο». Και ο Κύριος θα θελήσει με το χέρι Του να αφαιρέσει τον πόνο της ψυχής του, να του δείξει φως, και να τον πλάσει με σύνεση, να δικαιώσει τον δίκαιο που υπηρετεί καλά πολλούς· και τις αμαρτίες τους αυτός θα τις αναλάβει. Γι' αυτόν τον λόγο αυτός θα κληρονομήσει πολλούς, και θα μοιράσει τα λάφυρα των ισχυρών. Επειδή παραδόθηκε στον θάνατο η ψυχή του, και συγκαταλέχθηκε ανάμεσα στους ανόμους, και ο ίδιος ανέλαβε τις αμαρτίες πολλών, και εξαιτίας της ανομίας τους παραδόθηκε». Μακεδ. Και εμείς γνωρίζουμε ότι σε πολλά σημεία αναφέρεται στην Αγία Γραφή ότι είχε ψυχή· αλλά έχει λεχθεί καταχρηστικώς, και όχι αληθινά. Ορθ. Όλα λοιπόν όσα έχουν λεχθεί γι' αυτόν και είναι ανθρώπινα, όπως η ακοή, η όραση, η όσφρηση, η φωνή, η γεύση, η επιθυμία, η λύπη, το θάμβος, η αδημονία, το βάδισμα, έχουν λεχθεί καταχρηστικώς, και όχι αληθινά; Μακεδ.

Διότι ο Χριστός δεν οδηγήθηκε στον θάνατο, αλλά στο χώμα του θανάτου· διότι δεν εγκαταλείφθηκε η ψυχή του στον Άδη, ούτε η σάρκα του είδε φθορά.

Απολ. Είχε ανθρώπινο νου ο Χριστός; Ορθ. Μη λες, διαιρώντας, ότι ο Χριστός είχε νου· διότι το συναμφότερο, νους και Λόγος, ονομάζεται Χριστός. Έτσι λοιπόν ονομάζω τον νου ανθρώπινο, μέσα στον οποίο βρισκόταν ο Λόγος, όπως στην αρχή του λόγου είπαμε ότι το σώμα είναι ανθρώπινο κατά τη φύση, κατά δε την οικονομία, Θεού. Έτσι και η ψυχή είναι κατά τη φύση ανθρώπινη, κατά δε την οικονομία Θεού, και ο νους είναι ανθρώπινος κατά τη φύση, κατά δε την οικονομία Θεού. Και όπως η σάρκα Του δεν γνώρισε φθορά, έτσι ούτε ο νους Του διέπραξε αμαρτία· και όπως είναι ανάγκη το κατά φύση ανθρώπινο σώμα, προερχόμενο από τον Αδάμ, να έχει τη σύστασή του από σάρκα και αίμα, έτσι είναι ανάγκη η ανθρώπινη ψυχή να είναι λογική. Και πάλι λέγω: όπως το σώμα κατά φύση μεν είναι ανθρώπινο, κατά δε την ένωση της οικονομίας θεϊκό, έτσι και ο νους κατά φύση μεν είναι ανθρώπινος, κατά δε την ένωση της οικονομίας είναι νους Θεού.

Του Κυρίλλου. Διότι αναστήθηκε την τρίτη ημέρα, επειδή δεν ήταν δυνατόν αυτός που είναι ζωή κατά φύση να κρατείται από τα δεσμά του θανάτου. Και πάλι: Διότι δεν είναι θεμιτό να λέμε ότι ήταν ποτέ δυνατόν να κρατηθεί από τη φθορά η σάρκα που ενώθηκε με τον Λόγο, και να γίνει αιχμάλωτη στις ίδιες τις πύλες του άδη η θεία ψυχή. Διότι δεν εγκαταλείφθηκε στον άδη, όπως ακριβώς είπε και ο θεσπέσιος Πέτρος.

Αλλά και αν ο τρόπος υπάρξεώς του έγινε κατά κάποιον τρόπο διπλός, εντούτοις είναι οπωσδήποτε ένας και ο αυτός, χωρίς να διαιρείται σε δύο μετά την ένωσή του με τη σάρκα. Ούτε βέβαια τέμνεται σε δυάδα υιών· διότι ο Χριστός είναι ένας και αμέριστος. Σαφής τύπος αυτού του γεγονότος θα μπορούσε να είναι το αδιαίρετο των πτηνών· «Διότι τα πουλιά», λέει, «δεν τα διχοτόμησε». Και υποδηλωνόταν μεν ότι προέρχεται από τη γη εξαιτίας της ανθρώπινης φύσης, όπως ακριβώς συμβολίζεται με το μοσχάρι, καθώς και με την κατσίκα και το κριάρι. Αφετέρου, πάλι, νοείται ως προερχόμενος από τον ουρανό και άνωθεν, λόγω της ιδιότητάς του ως Θεού, η οποία συμβολίζεται μέσω των πτηνών. Το γεγονός δε ότι, παρόλο που υπέμεινε τη θεληματική σφαγή υπέρ ημών, «η σάρκα του δεν είδε», σύμφωνα με τις Γραφές, «διαφθορά», και ότι σύμφωνα με τα λόγια του Ψαλμωδού, «δεν θα ωφεληθεί ο εχθρός σε βάρος του, και ο γιος της ανομίας δεν θα συνεχίσει να τον κακοποιεί», αυτό το έδειξε πάρα πολύ καθαρά πάλι τυπολογικά ο θεσπέσιος Αβραάμ, όταν έδιωξε τα όρνια που ήθελαν να κατασπαράξουν τα διχοτομημένα σφάγια.

Λέμε λοιπόν ότι ο Λόγος ενώθηκε, ως όλος, με όλον τον άνθρωπο. Διότι, βέβαια, δεν θα θεωρούσε ανάξιο λόγου το ανώτερο στοιχείο μέσα μας, δηλαδή την ψυχή, δωρίζοντας τους κόπους της παρουσίας του μόνο στη σάρκα. Αλλά το μυστήριο της θείας οικονομίας επιτελούνταν καλώς και μέσω των δύο. Και χρησιμοποίησε ως όργανο αφενός τη δική του σάρκα για τα έργα της σάρκας και τις φυσικές αδυναμίες και όσα απέχουν από κάθε ψεγάδι, και αφετέρου τη δική του ψυχή για τα ανθρώπινα και αδιάβλητα πάθη. Διότι λέγεται ότι πείνασε, και ότι υπέμεινε τους κόπους από τις μακρινές οδοιπορίες, και ταραχές και φόβους και λύπη και αγωνία και τον θάνατο στον σταυρό. Διότι, χωρίς να τον εξαναγκάζει κανείς, έθεσε από μόνος του τη δική του ψυχή για εμάς, «ώστε να κυριεύσει και νεκρούς και ζώντες». Προσφέροντας ως αντάλλαγμα τη δική του σάρκα για τη σάρκα όλων, ένα δώρο αληθινά ισάξιο, και καθιστώντας την ψυχή του αντίλυτρο για την ψυχή όλων, αν και αναβίωσε πάλι, επειδή είναι εκ φύσεως ζωή ως Θεός. Και βεβαίως ο θεσπέσιος Πέτρος λέει: «Άνδρες αδελφοί, μου επιτρέπεται να σας πω με παρρησία για τον πατριάρχη Δαβίδ, ότι και πέθανε και ετάφη, και το μνήμα του βρίσκεται ανάμεσά μας μέχρι αυτήν την ημέρα. Επειδή λοιπόν ήταν προφήτης και γνώριζε ότι ο Θεός του ορκίστηκε με όρκο πως από τον καρπό της οσφύος του θα καθίσει απόγονό του στον θρόνο του, προείδε και μίλησε για την ανάσταση του Χριστού, ότι ούτε εγκαταλείφθηκε στον άδη η ψυχή του, ούτε η σάρκα του είδε φθορά.»

Διότι δεν είναι θεμιτό να λέμε ότι η σάρκα που ενώθηκε με τον Λόγο μπορούσε να κυριευθεί παντοτινά από τη φθορά, ούτε πάλι ότι η θεία Του ψυχή έγινε δέσμια στις πύλες του άδη. Διότι «δεν εγκαταλείφθηκε στον άδη», όπως είπε και ο θεσπέσιος Πέτρος. Διότι ασφαλώς δεν εννοεί ότι η εντελώς απρόσιτη και αδούλωτη από τον θάνατο φύση, δηλαδή η θεότητα του Μονογενούς, ανασύρθηκε από τα υποχθόνια βάθη. Διότι το γεγονός δεν θα θεωρούνταν θαύμα, εάν ο εκ Θεού Λόγος δεν βρισκόταν στον άδη, πληρώντας τα πάντα και παρευρισκόμενος στα πάντα με την ενέργεια και τη φύση της θεότητάς Του, παραδόξως και υπερλόγως. Διότι το θείο είναι ανώτερο από κάθε τόπο, περιορισμό και μετρήσιμο μέγεθος, και το ίδιο δεν περιχωρείται από τίποτα.

Εκείνος που υπέμεινε για εμάς το πάθος αληθινά στη σάρκα και με την τέλεια ενανθρώπηση, που έπαθε αληθινά πάνω στον σταυρό, ενώ η θεότητα συνυπήρχε σε αυτόν, χωρίς όμως να τραπεί στο να πάσχει, αλλά παραμένοντας απαθής και άτρεπτη, καθώς οι δύο ακολουθίες κατανοούνται σαφώς, δηλαδή του «Χριστού που πάσχει για εμάς κατά τη σάρκα», αλλά παραμένει απαθής κατά τη θεότητα, χωρίς ο άνθρωπος να υπάρχει χωριστά και η θεότητα χωριστά, αλλά με τη θεότητα να συνυπάρχει, χωρίς όμως να πάσχει εξαιτίας του αμιγούς και ασύγκριτου της ουσίας, ενώ <ο Χριστός> πάσχει στη σάρκα και θανατώνεται στη σάρκα, αλλά ζει πάντοτε κατά τη θεότητα και εγείρει τους νεκρούς· του σώματος που τάφηκε αληθινά και παρέμεινε άψυχο το τριήμερο, χωρίς πνοή και ακίνητο, που τυλίχθηκε με τη σινδόνη, κατατέθηκε στο μνήμα, κλείστηκε με τον λίθο και τη σφραγίδα που τοποθετήθηκαν, χωρίς να έχει εγκλειστεί η θεότητα, χωρίς να έχει ταφεί η θεότητα, αλλά αυτή συγκατήλθε με την αγία ψυχή στα καταχθόνια, απελευθερώνοντας από εκεί την αιχμαλωσία των ψυχών, συντρίβοντας το «κεντρί του θανάτου», «διαρρηγνύοντας» τα κλείθρα και «τους αδαμάντινους μοχλούς», και «λύνοντας τις ωδίνες του Άδη» με τη δική της εξουσία, και ανεβαίνοντας μαζί με την ψυχή, «χωρίς να εγκαταλειφθεί η ψυχή στον Άδη, ούτε η σάρκα να γνωρίσει τη φθορά», αφού την ανέστησε η θεότητα, ή μάλλον αφού αναστήθηκε ο ίδιος ο Κύριος Θεός Λόγος και Υιός του Θεού, με την ψυχή και το σώμα και όλο το σκεύος, με το σκεύος λοιπόν να έχει ενωθεί με το πνεύμα, και το ίδιο το σώμα να έχει γίνει πνευματικό, αυτό που άλλοτε υπόκειτο στην αφή και παραδόθηκε σε μαστιγώσεις με την εκούσια θέληση της θεότητας και στο οποίο επιτράπηκε να πειραστεί από τον Σατανά και να δοκιμαστεί από πείνα και ύπνο και κόπο, λύπη και αδημονία· αυτό λοιπόν το άγιο σώμα ενώθηκε με τη θεότητα, με τη θεότητα να συνυπάρχει αδιάλειπτα στο άγιο σώμα που έπαθε όλα αυτά.

Διότι, αφού ανέλυσε στον λαό τα του ψαλμού και δίδαξε ότι αυτά τα λεγόμενα αναφέρονται στον Σωτήρα, στη συνέχεια προσθέτει και λέει: «Άνδρες αδελφοί, μου επιτρέπεται να σας μιλήσω με παρρησία για τον πατριάρχη Δαβίδ, ότι και πέθανε και ετάφη· και το μνήμα του βρίσκεται ανάμεσά μας μέχρι τη σημερινή ημέρα. Επειδή, λοιπόν, ήταν προφήτης και γνώριζε ότι ο Θεός του ορκίστηκε με όρκο πως από τον καρπό της οσφύος του θα αναστήσει κατά σάρκα τον Χριστό, για να τον καθίσει στον θρόνο του, έχοντας προΐδει αυτά, μίλησε για την ανάσταση του Χριστού, ότι ούτε εγκαταλείφθηκε στον άδη ούτε η σάρκα του είδε φθορά. Αυτόν τον Ιησού ανέστησε ο Θεός, για το οποίο όλοι εμείς είμαστε μάρτυρες». Αφού ειπώθηκαν αυτά με αυτόν τον τρόπο, θα ήταν περιττό στο εξής να αναζητούμε σε ποιον πρέπει να αποδώσουμε την προφητεία, εφόσον έχουμε πλέον διδαχθεί από έναν τόσο σπουδαίο μάρτυρα.

Έπειτα, αφού ανέφερε ενδιάμεσα ορισμένα πράγματα, προσθέτει αυτολεξεί τα εξής: «Άνδρες αδελφοί, μου επιτρέπεται να σας μιλήσω με παρρησία για τον πατριάρχη Δαβίδ, ότι και πέθανε και ετάφη, και το μνήμα του βρίσκεται ανάμεσά μας μέχρι τη σημερινή ημέρα. Επειδή, λοιπόν, ήταν προφήτης και γνώριζε ότι ο Θεός του ορκίστηκε με όρκο πως από τον καρπό της οσφύος του θα καθίσει κάποιος στον θρόνο του, προείδε και μίλησε για την ανάσταση του Χριστού, ότι ούτε εγκαταλείφθηκε στον Άδη ούτε η σάρκα του γνώρισε τη φθορά». Αφού, λοιπόν, ο Πέτρος απέδωσε την ερμηνεία της προφητείας στον Σωτήρα, εναπόκειται σε όποιον δεν θεωρεί την έρευνα αυτών των ζητημάτων ως πάρεργο, είτε να εφαρμόσει στο πρόσωπό Του κάθε λέξη του Ψαλμού, ακολουθώντας την ερμηνεία του Πέτρου, είτε να μελετήσει τα υπομνήματα που έχουν συνταχθεί από άλλους για τον Ψαλμό. Διότι ο δικός μας σκοπός δεν μας επιτρέπει να πούμε τίποτα περισσότερο από τα προλεχθέντα για τα χωρία αυτά.

Διότι έτσι λέει και ο Παύλος: Για να κτίσει τους δύο στον εαυτό του σε έναν νέο άνθρωπο· και κατ' αυτόν τον τρόπο, κατά τον καιρό του πάθους, προαναγγέλλει τον εκούσιο χωρισμό της ψυχής του από το ίδιο του το σώμα λέγοντας: Κανείς δεν αφαιρεί την ψυχή μου από εμένα, αλλά εγώ την παραδίδω από τον εαυτό μου· έχω εξουσία να παραδώσω την ψυχή μου, και έχω εξουσία να την λάβω πάλι. Αλλά και ο προφήτης Δαβίδ, σύμφωνα με την ερμηνεία του μεγάλου Πέτρου, έχοντας προφητική ενόραση για αυτόν, είπε: Διότι δεν θα εγκαταλείψεις την ψυχή μου στον Άδη, ούτε θα παραδώσεις τον όσιό σου να δει φθορά, έτσι όπως ακριβώς ερμήνευσε το ρητό ο απόστολος Πέτρος, ότι δηλαδή ούτε η ψυχή του εγκαταλείφθηκε στον Άδη ούτε η σάρκα του είδε φθορά.

Με τη θέλησή μας πουληθήκαμε στις αμαρτίες και, σαν εξαγορασμένοι δούλοι, υποδουλωθήκαμε στον εχθρό της ζωής μας. Τι θα ήταν για εσένα το πιο επιθυμητό να γίνει από τον Δεσπότη; Δεν θα ήταν η απαλλαγή από τη συμφορά; Γιατί εξετάζεις με περιέργεια τον τρόπο; Γιατί καθορίζεις στον ευεργέτη το είδος της ευεργεσίας, όπως ακριβώς αν κάποιος, απωθώντας τον ιατρό για την καλή του πράξη, θα τον κατέκρινε επειδή δεν πραγματοποίησε τη θεραπεία με αυτόν τον τρόπο αλλά με κάποιον άλλον; Εάν όμως από φιλοπραγμοσύνη επιζητείς να μάθεις τον λόγο της Θείας Οικονομίας, σου αρκεί να κατανοήσεις τούτο: ότι το Θείο δεν κατέχει μόνο ένα από τα αγαθά, αλλά τα πάντα· καθετί που νοείται ως αγαθό, Εκείνο το είναι — είναι δυνατό, δίκαιο, αγαθό, σοφό, και όλα όσα αποτελούν ονόματα και έννοιες θεοπρεπούς σημασίας. Εξέτασε λοιπόν αν δεν συνέδραμαν όλα τα προειρημένα σε αυτό που τελέστηκε για εμάς: η αγαθότητα, η σοφία, η δικαιοσύνη, η δύναμη. Ως αγαθός, αγάπησε τον αποστάτη. Ως σοφός, μηχανεύθηκε τον τρόπο της επανόδου των υποδουλωμένων. Ως δίκαιος, δεν ασκεί βία σε αυτόν που μας υποδούλωσε και που δικαιωματικά, μέσω αγοράς, μας απέκτησε, αλλά προσφέρει τον εαυτό Του ως αντάλλαγμα για όσους κρατούνταν αιχμάλωτοι, ώστε, σαν ένας εγγυητής που μεταθέτει στον εαυτό του το χρέος, να ελευθερώσει τον αιχμάλωτο από εκείνους που τον κρατούσαν. Ως δυνατός, δεν κρατήθηκε στον άδη ούτε η σάρκα Του γνώρισε τη φθορά. Διότι δεν ήταν δυνατόν να κρατηθεί από τη φθορά ο αρχηγός της ζωής.

Διάψαλμα· και πάλι μεταβολή της προφητείας. «Έως πότε»: Ο προφήτης, δεόμενος προς τον Θεό, [λέγει] να μην εγκαταλειφθεί. «Εκκαυθήσεται»: Εις τέλος, λέγει, θα εξεγερθεί. «Μνήσθητι»: Διότι δεν αγνοείς, λέγει, τον άνθρωπο που έπλασας, ότι είναι ασθενής και ευόλισθος. «Μη γαρ ματαίως»: Διότι δεν εποίησας μάταια, λέγει, τον άνθρωπο, αλλά προς δόξαν των χειρών σου, τον οποίο να μην παραβλέψεις, ως Θεός συμπαθής. «Τις εστιν»: Κανείς, λέγει· για αυτό ο Θεός, καταβαίνοντας από τον ουρανό, κατήργησε τον θάνατο. «Ρύσεται»: Διότι κανείς δεν δύναται (δεν είναι ικανός) να λυτρωθεί (να ιαθεί) από τον άδη, παρά μόνον ο Χριστός, για τον οποίο έχει γραφεί: και η σάρκα αυτού δεν είδε διαφθορά. «Πού εστιν»: Όταν έπλασας τον άνθρωπο καθαρό και δίχως καμία αμαρτία. «Α ώμοσας»: Αυτά που υποσχέθηκες στον Δαβίδ, ότι από αυτόν θα φανερωθεί κατά σάρκα, και τώρα τάχυνε τα ελέη σου <Κύριε>. «Μνήσθητι»: Πώς ονειδίζουν (ονείδιζαν) οι δαίμονες τον άνθρωπο λέγοντάς του: πού είναι ο Θεός σου; «Ου υπέσχου»: Καθώς, λέγει, υποσχέθηκες μέσω του σπέρματός μου να επιστρέψουν τα έθνη προς σωτηρία, λέγει ο Δαβίδ. «Ου ωνείδισαν»: Διότι ονείδιζαν οι δαίμονες τον άνθρωπο καθώς καθυστερούσε η παρουσία του Κυρίου. «Ευλογητός»: Ο πιστός λαός προσφέρει την ευλογία (θυσία) στον Θεό, ευχαριστώντας για εκείνα από τα οποία σώθηκε.

β'. Αυτά δε τα λέγει, ώστε, έστω και από σεβασμό προς εκείνον και το γένος, να αποδεχθούν τον λόγο περί της αναστάσεως· διότι θα θιγόταν και η προφητεία, εάν δεν ίσχυε αυτό, καθώς και η τιμή απέναντί τους. «Και επειδή γνώριζε», λέγει, «ότι με όρκο του ορκίστηκε ο Θεός». Δεν είπε ότι απλώς του υποσχέθηκε, αλλά αυτό που ήταν σπουδαιότερο, ότι ορκίστηκε με όρκο, ότι από τον καρπό της οσφύος του θα αναστήσει, κατά σάρκα, τον Χριστό, για να τον καθίσει στον θρόνο του. Πρόσεξε πώς υπαινίχθηκε πάλι το υψηλό νόημα. Διότι, αφού πρώτα τους καταπράυνε με τα λόγια του, παρενέβαλε με θάρρος αυτό το χωρίο του προφήτη και ομιλεί περί της αναστάσεως: «Ότι ούτε η ψυχή του εγκαταλείφθηκε στον Άδη ούτε η σάρκα του είδε διαφθορά».

Μεγάλο ήταν αυτό. Πώς όμως κάθισε επί του θρόνου; Ως βασιλιάς των Ιουδαίων. Εάν δε των Ιουδαίων, πολύ περισσότερο εκείνων που τον σταύρωσαν. Διότι, λέγει, η σάρκα του δεν γνώρισε φθορά. Αυτό φαίνεται μεν να υπολείπεται της αναστάσεως, εντούτοις είναι το ίδιο. Αυτόν τον Ιησού ανέστησε ο Θεός. Πρόσεξε πώς δεν τον ονομάζει διαφορετικά. Για αυτό το γεγονός όλοι εμείς είμαστε μάρτυρες. Αφού λοιπόν υψώθηκε στα δεξιά του Θεού. Πάλι καταφεύγει στον Πατέρα, αν και αρκούσε να πει το προηγούμενο· αλλά γνωρίζει πόση σημασία έχει αυτό. Εδώ υπαινίχθηκε και την ανάληψη, και το ότι βρίσκεται στους ουρανούς, αλλά ούτε αυτό το λέει φανερά. Και αφού έλαβε, λέγει, την επαγγελία του Αγίου Πνεύματος. Πρόσεξε πώς, όταν ξεκινούσε, δεν είπε ότι ο ίδιος το έστειλε, αλλά ο Πατέρας· επειδή όμως υπενθύμισε τα θαύματά του και όσα έγιναν σε αυτόν από τους Ιουδαίους, και αφού μίλησε για την ανάσταση, λαμβάνοντας πλέον θάρρος εισάγει και τον λόγο για αυτά, παρουσιάζοντάς τους πάλι ως μάρτυρες μέσω αμφοτέρων των αισθήσεων· και την μεν ανάσταση την μνημονεύει συνεχώς, ενώ το τόλμημά τους μία μόνο φορά, για να μην τους επιβαρύνει. Και αφού έλαβε, λέγει, την επαγγελία του Αγίου Πνεύματος.

Όσο για το «Οστούν ου συντριβήσεται απ' αυτού», ο μακάριος Ιωάννης αναφέρει μεν ότι αυτό τηρήθηκε και σωματικά, «καθώς δεν έσπασαν τα σκέλη του», έχει όμως και την πνευματική του σημασία, ότι δηλαδή το στέρεο στοιχείο μέσα του παρέμεινε αήττητο, και για τον λόγο αυτό η φθορά δεν άγγιξε το σώμα του, το οποίο είχε θεμέλιο στερεότατο και ασύντριπτο, εξαιτίας του ότι το σώμα συγκροτήθηκε με τρόπο θεϊκό και όχι σαρκικό, και, έχοντας θεία γέννηση, δεν υπόκειτο στη φθορά των ανθρώπων. «Η σάρκα του», λέει, «δεν είδε διαφθορά».

ζʹ. Εσύ όμως εξέτασε και από άλλη πλευρά, πώς δεν είναι πειστική η κατηγορία. Διότι τότε μεν, στην αρχή, όταν έλεγε: «Αυτόν τον Ιησού, τον οποίο εσείς σταυρώσατε, τον ανέστησε ο Θεός, λύνοντας τις ωδίνες του θανάτου», τότε βρισκόταν ανάμεσα σε εχθρούς, οι οποίοι διψούσαν ακόμη για φόνο, έβραζαν ακόμη από θυμό και ήθελαν ακόμη να κατασπαράξουν τους μαθητές. Επειδή βρισκόταν ακόμη στην ακμή του το πάθος τους, και η διάνοιά τους ήταν διογκωμένη από τον θυμό. Τώρα όμως, όταν ο Παύλος έγραφε αυτά, το κήρυγμα βρισκόταν ήδη στο δέκατο έβδομο έτος. Διότι, αφού είπε: «Μετά από τρία έτη ανέβηκα στα Ιεροσόλυμα», λέει πάλι ότι «Μετά από δεκατέσσερα έτη ανέβηκα στα Ιεροσόλυμα». Αυτός λοιπόν που δεν φοβήθηκε τότε στο ξεκίνημα του κηρύγματος, τώρα μετά από τόσο χρόνο φοβάται; Αυτός που δεν δείλιασε στα Ιεροσόλυμα, φοβάται στην Αντιόχεια; Αυτός που δεν πτοήθηκε τότε, όταν τον περικύκλωναν οι εχθροί, τώρα που δεν είναι παρόντες εχθροί, αλλά πιστοί και μαθητές, αγωνιά και φοβάται και δεν ορθοποδεί; Και πώς θα είχαν λογική αυτά, όταν δηλαδή η φωτιά άναβε και υψωνόταν προς τα πάνω να δείχνει τόλμη, ενώ όταν αυτή έσβησε και έγινε στάχτη να φοβάται και να τρέμει; Εάν ο Πέτρος ήταν δειλός και άνανδρος, στην αρχή του κηρύγματος, στη μητρόπολη των Ιουδαίων, όπου όλοι ήταν εχθροί, τότε θα έπρεπε να είχε φοβηθεί, και όχι μετά από τόσο χρόνο στην πλέον χριστιανική πόλη, ούτε ενώ ήταν παρόντες γνήσιοι φίλοι.

Γι' αυτό, το ιερό και πανάμωμο σώμα σου παραδιδόταν σε όσια ταφή, με τους αγγέλους να προπορεύονται, να το περικυκλώνουν, να το ακολουθούν —και τι δεν έπρατταν από όσα, όπως ήταν φυσικό, ταίριαζε για να υπηρετήσουν τη μητέρα του δικού τους Δεσπότη— και με τους αποστόλους και όλο το πλήρωμα της Εκκλησίας να αναπέμπουν μεγαλόφωνα θεόπνευστους ύμνους, εμπνεόμενοι από το Πνεύμα: «Θα χορτάσουμε από τα αγαθά του οίκου σου· άγιος είναι ο ναός σου, θαυμαστός εν δικαιοσύνη», και πάλι: «Αγίασε το σκήνωμά του ο Ύψιστος. Όρος του Θεού, όρος εύφορο, το όρος στο οποίο ευαρεστήθηκε ο Θεός να κατοικήσει». Εσένα, την αληθινή κιβωτό του Κυρίου του Θεού, αφού η χορεία των αποστόλων σε σήκωσε στους ώμους της, όπως άλλοτε οι ιερείς την τυπική κιβωτό, και σε εναπέθεσαν σε τάφο, μέσα από αυτόν, σαν μέσα από κάποιον Ιορδάνη, σε προέπεμπαν προς την αληθινή γη της επαγγελίας, εννοώ την άνω Ιερουσαλήμ, τη μητέρα όλων των πιστών, της οποίας τεχνίτης και δημιουργός είναι ο Θεός· διότι δεν κατέβηκε η ψυχή σου στον άδη, αλλά ούτε και η σάρκα σου γνώρισε τη φθορά.

Τι σημαίνει ο χάλκινος όφις που, κατά την προσταγή του Θεού, κρεμάστηκε ψηλά στην έρημο από τον Μωυσή; Επειδή ο νοητός όφις, ο οποίος εξ αρχής απάτησε τον άνθρωπο διά της παρακοής, ανέμειξε στη σάρκα μας τον νόμο της αμαρτίας, έρποντας μέσα μας δίκην όφεως διά της ηδονής, για τον λόγο αυτόν εκείνος που βαδίζει την έρημη από πάθη αρετή, εάν στραφεί προς την Αίγυπτο, δηλαδή προς τον σκοτασμό της αμαρτίας, πλήττεται από τους νοητούς όφεις· εάν όμως ατενίσει τον σταυρωθέντα Κύριο, του οποίου η σάρκα που κρεμάστηκε στα ύψη διατηρούσε νεκρό και ανενεργό τον νόμο της αμαρτίας του όφεως ο οποίος βρισκόταν στη δική μας σάρκα, σώζεται. Χάλκινος δε είναι ο όφις, επειδή η φύση του χαλκού δεν επιδέχεται ούτε μείωση ούτε ιό, όπως ακριβώς ούτε ο Κύριος προσέλαβε τον ιό της αμαρτίας ούτε η σάρκα Του γνώρισε διαφθορά.