Πατερικές αναφορές στο ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 2:33

Και πώς δεν είναι ανόητο να το λέει κανείς αυτό; Και ο ίδιος ο Υιός λέει: «Πνεύμα Κυρίου είναι επάνω μου, γι' αυτό και με έχρισε. Με απέστειλε για να ευαγγελιστώ τους πτωχούς.» Και ο Πέτρος εξάλλου στις Πράξεις των Αποστόλων λέει τα εξής: «Αφού, λοιπόν, υψώθηκε στα δεξιά του Θεού και έλαβε από τον Πατέρα την επαγγελία του Αγίου Πνεύματος, εξέχεε αυτό που εσείς βλέπετε και ακούτε.» Άραγε, αυτό που ο ίδιος έκτισε, το λαμβάνει από τον Πατέρα; Και δεν είχε την εξουσία του δικού του κτίσματος; Αλλά θα πεις: Είναι, λοιπόν, το Άγιο Πνεύμα ανώτερο από τον Υιό;

Και μάλιστα εμφύσησε στους αγίους αποστόλους λέγοντας: «Λάβετε Πνεύμα Άγιον», ενώ ο θεσπέσιος Πέτρος προσφωνούσε στα πλήθη των Ιουδαίων γι' αυτόν: «Αφού, λοιπόν, υψώθηκε με τη δεξιά του Θεού και έλαβε την επαγγελία του Πνεύματος από τον Πατέρα, εξέχεε τούτο που εσείς βλέπετε και ακούτε». Ακούς μέσα σε αυτά πολύ σαφώς ότι και υψώθηκε από τη δεξιά του Θεού, και ταυτόχρονα έλαβε και έδωσε το Πνεύμα. Είναι προφανές δε ότι υψώνεται εφόσον είχε ταπεινώσει τον εαυτό του. Διότι, όπως ακριβώς καταβίβασε τον εαυτό του σε αυτό εκουσίως, έτσι πάλι υψώνει τον εαυτό του ακόμη και με τη σάρκα, όντας ο ίδιος η χείρα του Πατρός, διά της οποίας εργάζεται τα πάντα θεοπρεπώς. Υψώνεται, λοιπόν, μέσω του εαυτού του κατά το θέλημα του Πατρός, όταν, αφού διέρρηξε τα δεσμά του θανάτου και είπε στα πνεύματα του κάτω κόσμου «Εξέλθετε», κάθισε στα δεξιά του Πατρός.

Επειδή δε πτώχευσε αν και ήταν πλούσιος, όπως είπα, ο Μονογενής, και μαζί με εμάς ως άνθρωπος δέχθηκε το δικό του Πνεύμα ως κάτι το επίκτητο, «παρέμεινε πάνω του»· διότι έτσι είπε ο μακάριος Ιωάννης ο Ευαγγελιστής· ώστε να κατοικήσει πλέον και μέσα μας μόνιμα, καθώς έχει ήδη παραμείνει στη δεύτερη απαρχή του γένους μας, δηλαδή στον Χριστό. Διότι γι' αυτό έχει ονομαστεί και δεύτερος Αδάμ, μέσω του οποίου αναδημιουργηθήκαμε προς το ασυγκρίτως καλύτερο, και κερδίζουμε πλήρως την αναγέννηση μέσω του Πνεύματος, μη έχοντας πλέον την πρώτη, δηλαδή την κατά σάρκα, που οδηγεί στη φθορά και την αμαρτία. Διότι «το φρόνημα της σαρκός είναι θάνατος», σύμφωνα με το γεγραμμένο· αλλά την άνωθεν και δεύτερη, αυτήν που προέρχεται από τον Θεό μέσω του Πνεύματος, εφόσον είναι αληθές ότι «δεν γεννηθήκαμε από αίματα, ούτε από θέλημα ανδρός, αλλά από τον Θεό». Έπρεπε λοιπόν, έπρεπε όσοι συγκαταλέγονται στα τέκνα του Θεού να πλουτίσουν και με τη χάρη του Αγίου Πνεύματος. Αυτό το ενήργησε σε εμάς ο Χριστός, και το επιβεβαιώνει ο θεσπέσιος Πέτρος λέγοντας: «Αφού λοιπόν υψώθηκε με τη δεξιά του Θεού, και έλαβε την επαγγελία του Αγίου Πνεύματος από τον Πατέρα, εξέχεε αυτό που εσείς βλέπετε και ακούτε». Διότι δέχεται μεν ως άνθρωπος από τον Πατέρα αυτό που ενυπάρχει σε αυτόν φυσικώς, το εκχέει όμως πλούσια σε εμάς, επειδή είναι και Θεός κατά φύση, αν και έγινε σάρκα. Και το εκχέει σε κάθε σάρκα.

Διότι με αρώματα περιποιούνται το νεκρό σώμα, και από τα αρώματα το πιο ευχάριστο είναι ο στύρακας. Πέθανε δε για εμάς ο Χριστός, και ετάφη, σύμφωνα με τις Γραφές. Το ξύλο της καρυδιάς, πάλι, υποδηλώνει εγρήγορση και αγρυπνία. Διότι προκαλεί μέσα μας τέτοιες φυσικές καταστάσεις. Αναστήθηκε δε για εμάς ο Χριστός. Διότι δεν κρατήθηκε υποχείριος στις πύλες του Άδη, ούτε συνελήφθη ολοκληρωτικά από τα δεσμά του θανάτου. Το ξύλο του πλατάνου, πάλι, φαίνεται να υποδηλώνει τον δρόμο προς τα ύψη και προς τα άνω, δηλαδή την ανάβαση του Χριστού στους ουρανούς. Διότι ο πλάτανος είναι δέντρο ευθυτενές και από τα πλέον ψηλά. Υψώθηκε δε από τον Πατέρα ο Υιός. Διότι είπε ο Πέτρος για αυτόν: «Αφού λοιπόν υψώθηκε στα δεξιά του Θεού». Και ο Παύλος λέει ότι υπερυψώθηκε, και έλαβε το όνομα το υπέρ παν όνομα, και την προσκύνηση από όλους. Αν όμως κάποιος το επιθυμεί, θα εκλάβει το φυτό και με κάποιο άλλο νόημα. Και με ποιον τρόπο; Όσοι ερευνούν τις ετυμολογίες των ονομάτων, λένε ότι ονομάστηκε πλάτανος ακριβώς επειδή πλαταίνει πολύ το φύλλωμα του δέντρου. Διότι και εμείς πλατυνόμαστε μέσω της πίστεως και της αγάπης, σχεδόν συμφυόμενοι με τον Χριστό. Διότι ο νόμος είναι πολύ στενός και ο νους των ειδωλολατρών πεπιεσμένος.

Εάν δε ακούσεις ότι «αφού υψώθηκε στα δεξιά του Θεού και έλαβε από τον Πατέρα την επαγγελία του Πνεύματος» ή «να περιμένετε την επαγγελία του Πατρός, την οποία ακούσατε» ή ότι «το Πνεύμα τον εκβάλλει στην έρημο» ή ότι ο ίδιος λέει «μην μεριμνήσετε τι θα πείτε, διότι το Πνεύμα του Πατρός μου είναι αυτό που λαλεί μέσα σας» ή «εάν δε εγώ εκβάλλω τα δαιμόνια εν Πνεύματι Θεού» ή «όποιος βλασφημήσει εις το Άγιο Πνεύμα δεν θα του συγχωρεθεί» και τα εξής, ή «Πατέρα, στα χέρια σου θα παραθέσω το πνεύμα μου» [και τα εξής] ή «το παιδίον αυξανόταν και κραταιωνόταν στο πνεύμα» ή «ο Ιησούς δε, πλήρης Αγίου Πνεύματος, επέστρεψε από τον Ιορδάνη» ή «επέστρεψε ο Ιησούς με τη δύναμη του Πνεύματος» ή «εκείνο που έχει γεννηθεί από το Πνεύμα είναι πνεύμα» (παρόμοιο με το να λέει «αυτό που έγινε σε αυτόν ήταν ζωή») ή «και εγώ θα παρακαλέσω τον Πατέρα και θα σας δώσει άλλον Παράκλητο, το Πνεύμα της αληθείας» ή «γιατί γέμισε ο Σατανάς την καρδιά σου (λέει ο Πέτρος στον Ανανία) ώστε να πεις ψέματα στο Άγιο Πνεύμα;» και μετά από αυτά «δεν είπες ψέματα σε ανθρώπους, αλλά στον Θεό», (επομένως, Θεός εκ Θεού και Θεός είναι το Άγιο Πνεύμα, στο οποίο είπαν ψέματα όσοι υπεξαίρεσαν από το αντίτιμο του κτήματος) ή «ο οποίος φανερώθηκε εν σαρκί, δικαιώθηκε εν Πνεύματι» — από αυτό δεν έχω κάτι σπουδαιότερο να πω.

Εάν δε ακούσεις ότι «αφού υψώθηκε στα δεξιά του Θεού και έλαβε από τον Πατέρα την επαγγελία του Πνεύματος» ή «να περιμένουν την επαγγελία του Πατέρα που ακούσατε»· ή ότι «το Πνεύμα τον βγάζει στην έρημο», ή ότι ο ίδιος λέει «μη μεριμνήσετε τι θα πείτε, διότι το Πνεύμα του Πατέρα μου είναι αυτό που μιλάει μέσα σας», ή «εάν δε εγώ εκβάλλω τα δαιμόνια με το Πνεύμα του Θεού», ή «όποιος όμως βλασφημήσει κατά του Αγίου Πνεύματος, δεν θα του συγχωρεθεί» και τα εξής, ή «Πατέρα, στα χέρια σου θα παραδώσω το πνεύμα μου», ή «το παιδίον αυξανόταν και κραταιωνόταν στο πνεύμα», ή «ο Ιησούς, πλήρης Αγίου Πνεύματος, επέστρεψε από τον Ιορδάνη» ή «επέστρεψε ο Ιησούς με τη δύναμη του Πνεύματος» ή «εκείνο που έχει γεννηθεί από το Πνεύμα είναι πνεύμα», όμοιο με το να πει «εκείνο που έγινε σε αυτόν ήταν ζωή», ή «και εγώ θα παρακαλέσω τον Πατέρα και θα σας δώσει άλλον Παράκλητο, το Πνεύμα της αλήθειας», ή «γιατί ο Σατανάς γέμισε την καρδιά σου (λέει ο Πέτρος στον Ανανία), ώστε να πεις ψέματα στο Άγιο Πνεύμα;» και μετά από αυτά «δεν είπες ψέματα σε ανθρώπους, αλλά στον Θεό». Άρα, Θεός εκ Θεού και Θεός είναι το Άγιο Πνεύμα, στο οποίο είπαν ψέματα αυτοί που ιδιοποιήθηκαν μέρος από το τίμημα του κτήματος, ή «ο Θεός φανερώθηκε εν σαρκί, δικαιώθηκε εν πνεύματι». Ανώτερο από αυτό δεν έχω να πω. Και Θεός είναι ο Υιός: «από τους οποίους (λέει) προήλθε ο Χριστός κατά σάρκα, ο οποίος είναι Θεός πάνω από όλα». «

Ισχυρίζεται ότι οι άγιοι συκοφαντούνται από εμάς. Αλλά αν μεν ο ίδιος το άκουσε, ας πει τα λόγια της κατηγορίας· αν πάλι λέει ότι τα έχουμε πει σε άλλους, ας αποδείξει μέσω μαρτύρων ότι η κατηγορία είναι αληθινή· αν όμως το αποδεικνύει από όσα έχουμε γράψει, ας διαβάσει τα λεγόμενα, και θα αποδεχθούμε την κατηγορία. Αλλά δεν θα μπορούσε να παρουσιάσει τίποτα τέτοιο· διότι τα κείμενά μας βρίσκονται στη διάθεση του καθενός που θέλει να τα εξετάσει. Αν όμως ούτε στον ίδιο έχει ειπωθεί κάτι τέτοιο ούτε από άλλους το άκουσε ούτε έχει την απόδειξη μέσα από τα γραπτά, νομίζω ότι πρέπει να σιωπά αυτός που απολογείται για αυτά. Διότι απέναντι σε μια ανυπόστατη κατηγορία, η σιωπή είναι οπωσδήποτε η πρέπουσα απολογία. Ο απόστολος Πέτρος λέει: «Κύριον και Χριστόν έκανε ο Θεός αυτόν τον Ιησού που εσείς σταυρώσατε». Εμείς, έχοντας διδαχθεί αυτά από εκείνον, λέμε ότι ολόκληρη η συνάφεια των λεγομένων αναφέρεται σε ένα και μόνο πρόσωπο, και ο ίδιος ο σταυρός και το ανθρώπινο όνομα και η δεικτική λέξη της φράσης· διότι ο λόγος της Γραφής λέει ότι δύο πράγματα έχουν συμβεί σε ένα πρόσωπο: από τους Ιουδαίους το πάθος και από τον Θεό η τιμή, όχι σαν να έχει πάθει άλλος και άλλος να έχει τιμηθεί μέσω της ανύψωσης. Και το ερμηνεύει σαφέστερα λέγοντας στα επόμενα: «Αφού υψώθηκε», λέει, «με τη δεξιά του Θεού». Ποιος λοιπόν υψώθηκε; Ο ταπεινός ή ο ύψιστος; Και τι είναι το ταπεινό αν όχι το ανθρώπινο; Και τι άλλο πέρα από το θείο είναι ο ύψιστος;

Αλλά βέβαια ο Θεός δεν έχει ανάγκη να υψωθεί, εφόσον είναι ο Ύψιστος. Επομένως, για την ανθρώπινη φύση λέει ο απόστολος ότι υψώθηκε, και υψώθηκε με το να γίνει Κύριος και Χριστός. Και αυτό συνέβη μετά το πάθος. Συνεπώς, ο απόστολος δεν παρουσιάζει την προαιώνια ύπαρξη του Κυρίου με το ρήμα «εποίησε», αλλά τη μεταβολή του ταπεινού προς το υψηλό, η οποία συντελέστηκε μέσω της δεξιάς του Θεού· διότι και μέσω αυτού του ρήματος διασαφηνίζεται το μυστήριο της ευσέβειας. Διότι εκείνος που είπε «αφού υψώθηκε με τη δεξιά του Θεού», αποκαλύπτει φανερά την άρρητη οικονομία του μυστηρίου: ότι η δεξιά του Θεού που δημιούργησε όλα τα όντα, η οποία είναι ο Κύριος μέσω του οποίου έγιναν τα πάντα και χωρίς τον οποίο δεν υπήρξε κανένα από τα όντα, αυτή ανύψωσε τον άνθρωπο που ενώθηκε μαζί της στο δικό της ύψος, καθιστώντας και εκείνον, μέσω της ανάκρασης, αυτό που είναι η ίδια κατά φύση· και αυτή είναι Κύριος και βασιλιάς· διότι ο Χριστός ονομάζεται βασιλιάς· αυτά έκανε και εκείνον. Διότι, όπως ακριβώς, εισερχόμενος στον Ύψιστο υπερυψώθηκε, έτσι έγινε και όλα τα άλλα, αθάνατος μέσα στον αθάνατο, φως μέσα στο φως, άφθαρτος μέσα στον άφθαρτο, αόρατος μέσα στον αόρατο, Χριστός μέσα στον Χριστό, Κύριος μέσα στον Κύριο. Διότι είναι φυσικός νόμος, ακόμη και στις σωματικές αναμείξεις, όταν το ένα μέρος υπερτερεί σε πολύ μεγάλο βαθμό, το ελαττούμενο να μεταβάλλεται εξολοκλήρου προς το επικρατούν.

Έχει εκχυθεί, λοιπόν, ουσιωδώς για εμάς και μετά από εμάς· διότι αυτό φανερώθηκε αφ' εαυτού του παρέχοντας τη θεία δύναμη, αλλά και είναι πάντοτε παρόν ουσιωδώς σε εμάς, οπωσδήποτε δε και καθ' υπόστασιν, έστω και αν εμείς δεν μετέχουμε καθόλου στην ουσία ή στην υπόσταση, αλλά στη χάρη. Εκπορεύεται δε όχι μόνο πριν από εμάς, αλλά και προ των αιώνων αναιτίως εκ μόνου του Πατρός. Ο δε Πέτρος, ο οποίος είναι ταυτόχρονα και θεμέλιο και κορυφαίος της Εκκλησίας, μας έκανε γνωστή και τη διαφορά της εκχύσεως του Αγίου Πνεύματος εκ μέρους και των δύο· «διότι, αφού έλαβε ο Υιός», λέει, «από τον Πατέρα την επαγγελία του Πνεύματος, εξέχεε αυτό το οποίο τώρα εσείς βλέπετε και ακούτε», αναφέροντας ευθέως εκείνο το λόγο του Κυρίου και Διδασκάλου: «όταν δε έλθει ο Παράκλητος, τον οποίο εγώ θα σας πέμψω παρά του Πατρός».

Μεγάλο ήταν αυτό. Πώς όμως κάθισε επί του θρόνου; Ως βασιλιάς των Ιουδαίων. Εάν δε των Ιουδαίων, πολύ περισσότερο εκείνων που τον σταύρωσαν. Διότι, λέγει, η σάρκα του δεν γνώρισε φθορά. Αυτό φαίνεται μεν να υπολείπεται της αναστάσεως, εντούτοις είναι το ίδιο. Αυτόν τον Ιησού ανέστησε ο Θεός. Πρόσεξε πώς δεν τον ονομάζει διαφορετικά. Για αυτό το γεγονός όλοι εμείς είμαστε μάρτυρες. Αφού λοιπόν υψώθηκε στα δεξιά του Θεού. Πάλι καταφεύγει στον Πατέρα, αν και αρκούσε να πει το προηγούμενο· αλλά γνωρίζει πόση σημασία έχει αυτό. Εδώ υπαινίχθηκε και την ανάληψη, και το ότι βρίσκεται στους ουρανούς, αλλά ούτε αυτό το λέει φανερά. Και αφού έλαβε, λέγει, την επαγγελία του Αγίου Πνεύματος. Πρόσεξε πώς, όταν ξεκινούσε, δεν είπε ότι ο ίδιος το έστειλε, αλλά ο Πατέρας· επειδή όμως υπενθύμισε τα θαύματά του και όσα έγιναν σε αυτόν από τους Ιουδαίους, και αφού μίλησε για την ανάσταση, λαμβάνοντας πλέον θάρρος εισάγει και τον λόγο για αυτά, παρουσιάζοντάς τους πάλι ως μάρτυρες μέσω αμφοτέρων των αισθήσεων· και την μεν ανάσταση την μνημονεύει συνεχώς, ενώ το τόλμημά τους μία μόνο φορά, για να μην τους επιβαρύνει. Και αφού έλαβε, λέγει, την επαγγελία του Αγίου Πνεύματος.

ζʹ. Εσύ όμως εξέτασε και από άλλη πλευρά, πώς δεν είναι πειστική η κατηγορία. Διότι τότε μεν, στην αρχή, όταν έλεγε: «Αυτόν τον Ιησού, τον οποίο εσείς σταυρώσατε, τον ανέστησε ο Θεός, λύνοντας τις ωδίνες του θανάτου», τότε βρισκόταν ανάμεσα σε εχθρούς, οι οποίοι διψούσαν ακόμη για φόνο, έβραζαν ακόμη από θυμό και ήθελαν ακόμη να κατασπαράξουν τους μαθητές. Επειδή βρισκόταν ακόμη στην ακμή του το πάθος τους, και η διάνοιά τους ήταν διογκωμένη από τον θυμό. Τώρα όμως, όταν ο Παύλος έγραφε αυτά, το κήρυγμα βρισκόταν ήδη στο δέκατο έβδομο έτος. Διότι, αφού είπε: «Μετά από τρία έτη ανέβηκα στα Ιεροσόλυμα», λέει πάλι ότι «Μετά από δεκατέσσερα έτη ανέβηκα στα Ιεροσόλυμα». Αυτός λοιπόν που δεν φοβήθηκε τότε στο ξεκίνημα του κηρύγματος, τώρα μετά από τόσο χρόνο φοβάται; Αυτός που δεν δείλιασε στα Ιεροσόλυμα, φοβάται στην Αντιόχεια; Αυτός που δεν πτοήθηκε τότε, όταν τον περικύκλωναν οι εχθροί, τώρα που δεν είναι παρόντες εχθροί, αλλά πιστοί και μαθητές, αγωνιά και φοβάται και δεν ορθοποδεί; Και πώς θα είχαν λογική αυτά, όταν δηλαδή η φωτιά άναβε και υψωνόταν προς τα πάνω να δείχνει τόλμη, ενώ όταν αυτή έσβησε και έγινε στάχτη να φοβάται και να τρέμει; Εάν ο Πέτρος ήταν δειλός και άνανδρος, στην αρχή του κηρύγματος, στη μητρόπολη των Ιουδαίων, όπου όλοι ήταν εχθροί, τότε θα έπρεπε να είχε φοβηθεί, και όχι μετά από τόσο χρόνο στην πλέον χριστιανική πόλη, ούτε ενώ ήταν παρόντες γνήσιοι φίλοι.

Και αυτό πάλι διδάσκοντας ο ίδιος απόστολος έγραφε στους ίδιους τους Κορινθίους στη δεύτερη επιστολή: «η χάρις του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού, και η αγάπη του Θεού και Πατρός, και η κοινωνία του αγίου Πνεύματος είη μετά πάντων υμών». Διότι η διδόμενη χάρη και δωρεά δίδεται εν Τριάδι, από τον Πατέρα μέσω του Υιού εν αγίω Πνεύματι. Και όπως ακριβώς η διδόμενη χάρη προέρχεται από τον Πατέρα μέσω του Υιού, έτσι δεν θα μπορούσε να υπάρξει σε εμάς κοινωνία της δωρεάς, εάν όχι εν τω Πνεύματι τω αγίω. Διότι, μετέχοντας σε αυτό, έχουμε την αγάπη του Πατέρα, και την χάρη του Υιού, και την κοινωνία του ίδιου του αγίου Πνεύματος. Επομένως, αποδεικνύεται και από αυτά ότι η ενέργεια της Τριάδος είναι μία. Διότι ο απόστολος δεν εννοεί ότι τα διδόμενα είναι διαιρεμένα και διαφορετικά για τον καθένα, αλλά ότι τα διδόμενα δίδονται εν Τριάδι, και τα πάντα προέρχονται από έναν Θεό. Αλλά και ο ευαγγελιστής Λουκάς στις Πράξεις αναφέρει κάνοντας λόγο περί αυτής της προόδου: «και φάνηκαν σε αυτούς διαμοιραζόμενες γλώσσες ωσάν από πυρ, και κάθισε πάνω στον καθένα από αυτούς, και επλήσθησαν άπαντες Πνεύματος αγίου». Και πάλι: «όταν είδε δε ο Σίμων ότι διά της επιθέσεως των χειρών των αποστόλων δίδεται το Πνεύμα το άγιο». Και ξανά: «ενώ ακόμη μιλούσε ο Πέτρος τα λόγια αυτά, επέπεσε το Πνεύμα το άγιο επί πάντας τους ακούοντας». Και ο θειότατος Παύλος στην πρώτη προς Κορινθίους λέει: «στον καθένα δίδεται η φανέρωση του Πνεύματος προς το συμφέρον. Διότι στον μεν ένα διά του Πνεύματος δίδεται λόγος σοφίας, σε άλλον δε λόγος γνώσεως κατά το αυτό Πνεύμα, σε έτερον δε πίστη εν τω αυτώ Πνεύματι, σε άλλον δε χαρίσματα ιαμάτων εν τω αυτώ Πνεύματι, σε άλλον δε ενεργήματα δυνάμεων, σε άλλον δε προφητείες, σε άλλον δε διακρίσεις πνευμάτων, σε έτερον δε γένη γλωσσών, σε άλλον δε ερμηνείες γλωσσών. Πάντα δε ταύτα ενεργεί το ένα και το αυτό Πνεύμα, διαιρώντας ιδιαιτέρως στον καθένα καθώς βούλεται». Και ο κορυφαίος Πέτρος στις Πράξεις λέει: «υψωθείς λοιπόν τη δεξιά του Θεού, και αφού έλαβε την επαγγελία του αγίου Πνεύματος, εξέχεε τούτο, το οποίο νυν εσείς βλέπετε και ακούτε». Και πάλι: «μήπως το ύδωρ δύναται να εμποδίσει κανείς, ώστε να μη βαπτισθούν τούτοι, οι οποίοι έλαβαν το Πνεύμα το άγιο όπως ακριβώς και εμείς;». Και ο Κύριος δε, κάνοντας μνεία και των δύο προόδων του Πνεύματος στο κατά Ιωάννην Ευαγγέλιο, λέει: «όταν δε έλθει ο παράκλητος τον οποίον εγώ θα πέμψω σε εσάς παρά του Πατρός, το Πνεύμα της αληθείας το οποίο παρά του Πατρός εκπορεύεται, εκείνος θα μαρτυρήσει περί εμού». Με το να πει λοιπόν «όταν έλθει», κατέδειξε την δεσποτεία του Πνεύματος, και υπέδειξε χρόνο. Με το να πει δε «τον οποίον εγώ θα πέμψω σε εσάς παρά του Πατρός», παρέστησε το ότι το Πνεύμα το άγιο δεν είναι αντίθεο, και ότι αυτή η πρόοδος γίνεται ένεκα ημών, διότι επεμφθή σε εμάς. Με το να προσθέσει δε «το οποίο παρά του Πατρός εκπορεύεται», παρέδωσε θεοπρεπώς εκείνη την προαιώνια και αναίτια πρόοδο του θείου Πνεύματος, από πού δηλαδή είναι.

Εκείνος θα με δοξάσει, διότι από το δικό μου θα λάβει και θα το αναγγείλει σε εσάς. ιε΄. Όλα όσα έχει ο Πατέρας είναι δικά μου· γι' αυτό είπα ότι από το δικό μου λαμβάνει και σας το αναγγέλλει. ιστ΄. Από τις Πράξεις, του Πέτρου: Αφού, λοιπόν, υψώθηκε στα δεξιά του Θεού και έλαβε από τον Πατέρα την επαγγελία του Αγίου Πνεύματος, εξέχεε αυτό που εσείς τώρα βλέπετε και ακούτε.

Ας δούμε, όμως, και την αιτία για την οποία η σοφία σας λέει ότι το Άγιο Πνεύμα ονομάζεται Πνεύμα του Χριστού, και ότι αυτή είναι η εκπόρευση, δηλαδή το ότι το Πνεύμα εκπορεύεται από τον Υιό. Ακούστε, λοιπόν. Αν για αυτόν τον λόγο το Άγιο Πνεύμα ονομάζεται Πνεύμα του Χριστού, επειδή εκπορεύεται από Αυτόν, και αν κάθε πνεύμα που είναι κάποιου εκπορεύεται από αυτόν, τότε, σύμφωνα με αυτό το σκεπτικό, τα πνεύματα των προφητών θα λαμβάνουν την ύπαρξή τους από τους ίδιους τους προφήτες. Διότι λέμε και τούτο, ότι το Πνεύμα ονομάζεται Πνεύμα του Υιού όχι μόνο εξαιτίας του ομοουσίου, όπως δίδαξαν οι άγιοι Πατέρες, αλλά και εξαιτίας της χορηγίας των πνευματικών χαρισμάτων, σύμφωνα με την οποία οικονομία ο Μονογενής, αφού έγινε άνθρωπος, εξέχεε σε όλους τους πιστούς το Πνεύμα, όπως ακριβώς λέει ο πρωταπόστολος Πέτρος μιλώντας για τον Χριστό: «Αφού, λοιπόν, υψώθηκε με τη δεξιά του Θεού και έλαβε από τον Πατέρα την υπόσχεση του Αγίου Πνεύματος, εξέχεε τούτο το οποίο εσείς τώρα βλέπετε και ακούτε». Συμφωνεί με αυτό και ο κορυφαίος των αποστόλων Παύλος, γράφοντας προς τον μαθητή του Τίτο: «Μας έσωσε ο Θεός διά λουτρού παλιγγενεσίας και ανακαινίσεως του Αγίου Πνεύματος, το οποίο εξέχεε σε εμάς πλουσίως διά του Ιησού Χριστού του Σωτήρος ημών».

Και από αυτά, κάποια τα άκουσες ήδη, κάποια όμως άκουσέ τα και τώρα· αμέσως λοιπόν ο Πέτρος, ο κορυφαίος του χορού των αποστόλων, σε συμφωνία με όσα έχουν ειπωθεί περί του Πνεύματος, αποφαίνεται όχι μόνο μαζί με τον Μάρκο, στον οποίο παρέδωσε το Ευαγγέλιο που φέρει το όνομά του, αλλά πλέον και μαζί με τους ένδεκα, γινόμενος στόμα και εκείνων, όταν, αφού στάθηκε μετά την υποδοχή του Πνεύματος, ύψωσε τη φωνή του και είπε, εκτός των άλλων, περί του Κυρίου και τα εξής: Αφού λοιπόν υψώθηκε δια της δεξιάς του Θεού και έλαβε την επαγγελία του Αγίου Πνεύματος από τον Πατέρα, εξέχεε αυτό, το οποίο τώρα εσείς βλέπετε και ακούτε. Ιδού οι δώδεκα· διότι ο λόγος είναι κοινός, όπως ειπώθηκε, ότι δηλαδή ο Υιός έλαβε από τον Πατέρα το Πνεύμα της επαγγελίας· και αποφαίνονται σαφώς ότι το εξέχεε μεταδοτικώς. Εάν όμως εκπορευόταν από αυτόν, θα το έδινε λαμβάνοντάς το από τον εαυτό του και από τον Πατέρα· εκτός εάν πάλι, ενώνοντας τον Υιό με τον Πατέρα με τρόπο συγχυτικό, και διαιρώντας τον υποστατικώς κατά τον Νεστόριο, ισχυρίζεσαι ότι αυτός, λαμβάνοντας το Πνεύμα από εκείνον, το δίνει. Μετά από αυτό, ένα ακόμη άτοπο θα συναντήσεις· εννοώ δηλαδή ότι το Πνεύμα καθίσταται κατ' ανάγκην διπλό, το μεν προερχόμενο από τον Πατέρα, το δε από τον Υιό —ώστε να μη διχοτομείται για σένα μόνο ο Υιός, αλλά και το Πνεύμα— και ακόμη, ότι ο Πατέρας δεν προάγει το Πνεύμα τέλεια και εξ ολοκλήρου από τον εαυτό του.

Αφού, λοιπόν, υψώθηκε στα δεξιά του Θεού και έλαβε από τον Πατέρα την επαγγελία του Αγίου Πνεύματος, εξέχεε αυτό που εσείς τώρα βλέπετε και ακούτε. Κατανόησε, λοιπόν, και από αυτά τη συμφωνία του δόγματος περί του Πνεύματος: ότι ο Υιός, αφού έλαβε από τον Πατέρα το επαγγελθέν Πνεύμα, το εξέχεε.