Πατερικές αναφορές στο ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 2:37

Έλεγε, λοιπόν, στα πλήθη που προσέρχονταν για να βαπτισθούν από αυτόν: Γεννήματα εχιδνών, ποιος σας υπέδειξε να ξεφύγετε από τη μέλλουσα οργή; Και μετά από λίγα: Και τον ρωτούσαν τα πλήθη, λέγοντας: Τι να πράξουμε; Ομοίως και οι τελώνες, ομοίως και οι στρατιώτες. ΠΡΑΞΕΙΣ. Όταν τα άκουσαν δε αυτά, κατανύχθηκε η καρδιά τους και είπαν προς τον Πέτρο και τους λοιπούς αποστόλους: Τι να πράξουμε, άνδρες αδελφοί;

Λοιπόν, ετοίμασε το δοχείο της ψυχής σου, ώστε να γίνεις υιός Θεού, και κληρονόμος μεν Θεού, συγκληρονόμος δε του Χριστού. Εφόσον προετοιμάζεις τον εαυτό σου, για να λάβεις. Αν προσέρχεσαι με πίστη, για να στερεωθείς στην πίστη. Αν αποβάλλεις τον παλαιό άνθρωπο με ελεύθερη προαίρεση. Διότι όλα όσα έχεις πράξει θα συγχωρηθούν, είτε πρόκειται για πορνεία, είτε για μοιχεία, είτε για οποιοδήποτε άλλο τέτοιο είδος ακολασίας. Τι βαρύτερο υπάρχει από το να σταυρώσει κανείς τον Χριστό; Κι όμως, ακόμη και γι' αυτό το βάπτισμα προσφέρει κάθαρση. Διότι ο Πέτρος έλεγε στους τρεις χιλιάδες που προσήλθαν, οι οποίοι σταύρωσαν τον Κύριο και ρωτούσαν λέγοντας: «Τι να κάνουμε, άνδρες αδελφοί;». Διότι μεγάλο είναι το τραύμα.

Αν όμως πούμε «ο Θεός», είναι φανερό ότι με το άρθρο «ο» σημαίνουμε αυτόν που υπάρχει, τον αληθινό και γνωστό, όπως ακριβώς συμβαίνει με τις λέξεις «άνθρωπος» και «ο άνθρωπος». Και αν μεν ο νόμος έλεγε «εάν αγγίξετε νεκρό», η κρίση θα εκφερόταν για όλους και η επίμαχη λέξη θα αφορούσε γενικά τον κάθε νεκρό· εφόσον όμως λέει «εάν κάποιος αγγίξει τον νεκρό», κατευθύνει την αναφορά σε κάποιον συγκεκριμένο, εννοώ στον Κύριο, όπως έχω προαναφέρει πιο πάνω. Επομένως, ο νόμος το έλεγε αυτό αινιγματικά για εκείνους που επρόκειτο να επιβάλουν τα χέρια τους στον Χριστό και να τον παραδώσουν στον σταυρό, ότι δηλαδή αυτοί είχαν ανάγκη καθαρισμού, έως ότου δύσει γι' αυτούς η ημέρα και τους ανατείλει άλλο φως μέσω του βαπτίσματος του ύδατος, του «λουτρού της παλιγγενεσίας». Αυτό μου το επιμαρτυρεί εδώ και ο Πέτρος, όταν απευθύνεται στους Ισραηλίτες στα Ιεροσόλυμα, οι οποίοι του έλεγαν «τι να κάνουμε, άνδρες αδελφοί;», εξαιτίας του ότι τους είχε πει «αυτόν τον Ιησού, τον οποίο εσείς σταυρώσατε»· και όταν ένιωσαν συντριβή στην καρδιά, τους είπε: «Μετανοήστε, άνδρες αδελφοί, και ας βαπτιστεί ο καθένας στο όνομα του Ιησού Χριστού του Κυρίου μας, και θα σας συγχωρεθούν οι αμαρτίες και θα λάβετε τη δωρεά του Αγίου Πνεύματος».

Το ότι δε ο Ησαύ αναβόησε και έκλαψε, υποδηλώνει το ότι μετανόησαν για το έργο που έπραξαν. Όπως ακριβώς είναι γραμμένο και στις Πράξεις των Αποστόλων: «Όταν τα άκουσαν αυτά, κατανύχθηκε η καρδιά τους και είπαν προς τον Πέτρο και τους υπόλοιπους αποστόλους: Τι να κάνουμε, άνδρες αδελφοί; Εκείνοι δε είπαν: Μετανοήστε και ας βαπτιστεί ο καθένας σας στο όνομα του Ιησού Χριστού, και θα λάβετε τη δωρεά του Αγίου Πνεύματος. Διότι σε εσάς ανήκει η υπόσχεση και στα παιδιά σας και σε όλους όσους βρίσκονται μακριά, όσους προσκαλέσει ο Κύριος ο Θεός μας».

ΟΜΙΛΙΑ Ζ΄. «Όταν δε άκουσαν αυτούς τους λόγους, κατανύχθηκαν στην καρδιά, και είπαν προς τον Πέτρο και τους υπόλοιπους αποστόλους: Τι να κάνουμε, άνδρες αδελφοί;» Α΄. Βλέπεις πόσο μεγάλο αγαθό είναι η επιείκεια; Αυτή, περισσότερο από τη σφοδρότητα, κεντρίζει τις καρδιές μας και προκαλεί οξύτερο το πλήγμα. Διότι, όπως ακριβώς συμβαίνει με τα σκληρυμένα σώματα, όπου εκείνος που τα πλήττει δεν προκαλεί τόσο έντονη την αίσθηση του πόνου, εάν όμως κάποιος τα μαλακώσει προηγουμένως και τα κάνει απαλά, τότε τα κεντρίζει σφοδρότερα· έτσι ακριβώς και εδώ, πρέπει πρώτα να μαλακώσει κανείς την καρδιά και έπειτα να την κεντρίσει. Τη μαλακώνει δε όχι ο θυμός, ούτε η σφοδρή κατηγορία, ούτε οι ονειδισμοί, αλλά η επιείκεια· διότι εκείνος μεν επιτείνει την πώρωση, αυτή δε την εξαλείφει.

Δεν τους κατηγόρησε με σφοδρότητα, αλλά προσπάθησε σχεδόν να αγωνιστεί με ηπιότητα, κατά το δυνατόν· γι' αυτό και άγγιξε τις ψυχές τους. Και από πού είναι φανερό ότι κατανύχθηκαν; Από τα ίδια τους τα λόγια. Διότι τι λένε; «Τι να κάνουμε, άνδρες αδελφοί;». Αυτούς που άλλοτε αποκαλούσαν πλάνους, τώρα τους ονομάζουν αδελφούς. Όχι τόσο για να εξισωθούν μαζί τους, όσο για να τους ελκύσουν ώστε να τους δείξουν φιλοστοργία και μέριμνα. Εξάλλου, επειδή οι ίδιοι καταδέχθηκαν να τους αποκαλέσουν έτσι, λένε και αυτοί: «Τι να κάνουμε;». Δεν είπαν αμέσως: «Επομένως, ας μετανοήσουμε», αλλά εμπιστεύθηκαν τους εαυτούς τους σε εκείνους. Όπως ακριβώς κάποιος που βρίσκεται σε ναυάγιο ή σε ασθένεια, βλέποντας τον κυβερνήτη ή τον γιατρό, του παραχωρεί τα πάντα και τον υπακούει, έτσι και αυτοί ομολόγησαν ότι βρίσκονταν σε έσχατο κίνδυνο, χωρίς να έχουν πλέον ούτε ελπίδα σωτηρίας. Και πρόσεξε: Δεν είπαν «Πώς να σωθούμε;», αλλά «Τι να κάνουμε;». Τι κάνει λοιπόν ο Πέτρος; Και πάλι εδώ, ενώ ρωτήθηκαν όλοι, εκείνος απαντά λέγοντας: «Μετανοήστε, και ας βαπτιστεί ο καθένας σας στο όνομα του Ιησού Χριστού».

Εάν πάλι αναρωτιέται κανείς από πού προήλθε το ότι στην αρχή έγιναν τέτοιοι, ενώ τώρα δεν είναι τέτοιοι, ας μάθει ότι η αιτία είναι η θλίψη, η δασκάλα της φιλοσοφίας, η μητέρα της ευλάβειας. Όταν υπήρχε η στέρηση των χρημάτων, τότε δεν υπήρχε ούτε η πονηρία. «Ναι», λέει κάποιος, «διότι αυτό ακριβώς ρωτώ· από πού προέρχεται τώρα τόση πονηρία; Πώς συνέβη σε εκείνους τους τρεις και πέντε χιλιάδες πιστούς να επιλέξουν αμέσως την αρετή, και να γίνουν όλοι μαζί έτσι φιλόσοφοι, ενώ τώρα με δυσκολία βρίσκεται έστω και ένας; Και πώς τότε συμφωνούσαν τόσο πολύ μεταξύ τους; Τι ήταν αυτό που τους έκανε τόσο φλογερούς και δραστήριους; Τι τους πυρπόλησε ξαφνικά;». Επειδή προσήλθαν με πολλή ευλάβεια· επειδή τα σχετικά με τις τιμές δεν ήταν όπως είναι τώρα· επειδή έστρεψαν τη διάνοιά τους προς τα μελλοντικά αγαθά, και δεν προσδοκούσαν τίποτα από τα παρόντα. Αυτό είναι το γνώρισμα μιας πυρπολημένης ψυχής, το να αναστρέφεται μέσα στα δεινά· αυτό θεωρούσαν εκείνοι ότι είναι ο Χριστιανισμός. Όχι όμως εμείς· διότι τώρα αναζητούμε εδώ τις ανέσεις. Γι' αυτόν τον λόγο, ούτε όταν παραστεί ανάγκη, δεν θα επιτύχουμε αυτά τα αγαθά. «Τι να κάνουμε;» ρωτούσαν εκείνοι, απελπισμένοι από τον εαυτό τους. Εσείς όμως κάνετε το αντίθετο· «Τι θα κάνουμε;» λέμε, κάνοντας επίδειξη στους παρόντες και έχοντας μεγάλη ιδέα για τον εαυτό μας.

Και ο Βαρλαάμ αποκρίθηκε: «Είναι γραμμένο ότι, όταν κάποτε ο Πέτρος, ο οποίος ονομάστηκε και κορυφαίος των αποστόλων, δίδασκε τον λαό, εκείνοι ένιωσαν κατάνυξη στην καρδιά, όπως ακριβώς και εσύ σήμερα, και όταν είπαν: "Τι να κάνουμε;", ο Πέτρος τους είπε: "Μετανοήστε, και ας βαπτιστεί ο καθένας σας για την άφεση των αμαρτιών, και θα λάβετε τη δωρεά του Αγίου Πνεύματος. Διότι σε εσάς ανήκει η υπόσχεση και στα παιδιά σας και σε όλους όσους βρίσκονται μακριά, όσους προσκαλέσει ο Κύριος ο Θεός μας". Ιδού λοιπόν, και σε εσένα εξέχυσε το πλούσιο έλεός Του, και σε προσκάλεσε, εσένα που βρισκόσουν μακριά Του κατά το φρόνημα και λάτρευες, όχι θεούς, αλλά ολέθριους δαίμονες και ξόανα κωφά και αναίσθητα. Γι' αυτό, πριν από όλα, προσέλθε σε Αυτόν που σε κάλεσε, από τον οποίο θα λάβεις την αψευδή γνώση των ορατών και των αοράτων. Εάν όμως, μετά την κλήση σου, δεν θέλεις ή καθυστερείς, με δίκαιη κρίση του Θεού θα αποκληρωθείς, επειδή δεν θέλησες και άρα δεν έγινες αποδεκτός· διότι έτσι έχει μιλήσει και ο ίδιος ο απόστολος Πέτρος σε κάποιον από τους μαθητές. Εγώ όμως πιστεύω ότι και υπάκουσες στην κλήση, και ότι, υπακούοντας ακόμη πιο ξεκάθαρα, θα σηκώσεις τον σταυρό και θα ακολουθήσεις τον Θεό και Δεσπότη που σε καλεί, ο οποίος σε προσκαλεί από τον θάνατο στη ζωή και από το σκοτάδι στο φως».

Και ο κορυφαίος, λέει, μιλώντας προς τους Ιουδαίους για τα όσα παράνομα έπραξαν εναντίον του Χριστού, όταν εκείνοι συντρίφθηκαν από τη διδασκαλία και είπαν: «Τι να κάνουμε, άνδρες αδελφοί;», τους απάντησε: «Μετανοήστε, και ας βαπτιστεί ο καθένας από εσάς στο όνομα του Ιησού Χριστού» και τα εξής. Και υπάρχουν αναρίθμητα άλλα. Επομένως, η λέξη μετάνοια δεν παρέχει στους Ναυατιανούς τίποτε από όσα επιθυμούσαν.