Πατερικές αναφορές στο ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 2:39

«Μετανοήστε, λοιπόν, και ας βαπτιστεί ο καθένας σας στο όνομα του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, και θα λάβετε τη δωρεά του Αγίου Πνεύματος. Διότι για εσάς είναι οι υποσχέσεις και για τα παιδιά σας.» <Αφαιρέστε τις πονηρίες από τις ψυχές σας ενώπιον των οφθαλμών μου· παύστε από τις πονηρίες σας.> Αρκεί βέβαια για την έκπλυση της αμαρτίας το σωτήριο και άγιο βάπτισμα, και καθαρίζει την κηλίδα όσων σφαλμάτων έχουν ήδη προηγηθεί. Λέω όμως ότι εκείνοι που έχουν άπαξ αγιαστεί, πρέπει να φυλάττουν τις ψυχές τους καθαρές και άμωμες, όσο μπορούν, και να θυμούνται εκείνον που λέει: «Με κάθε προφύλαξη τήρει την καρδιά σου.» Και πάλι: «Εάν το πνεύμα του εξουσιάζοντος αναβεί επάνω σου, μην εγκαταλείψεις τη θέση σου, διότι η θεραπεία θα καταπαύσει μεγάλες αμαρτίες.» Πάρα πολλές ηδονές, που αποβλέπουν στα αισχρότερα, συγκλονίζουν την ψυχή του ανθρώπου, και πριν από όλες τις άλλες, ο έμφυτος και εξαγριωμένος νόμος που βρίσκεται στα μέλη της σάρκας· έπειτα, εκτός από αυτά, οι πονηροί διαλογισμοί, που καταβροχθίζουν σφόδρα τον νου που υπάρχει μέσα μας, σέρνοντάς τον προς κάθε είδος φαυλότητας. Πρέπει, λοιπόν, οι βαπτισμένοι να απέχουν από όλα αυτά τα κακά, και να αφαιρούν τις πονηρίες από τη δική τους ψυχή· και όχι μόνο ενώπιον των οφθαλμών των ανθρώπων, αλλά κυρίως ενώπιον των οφθαλμών του Θεού, ο οποίος γνωρίζει και επιβλέπει τα πάντα.

«Θα ξεπλύνει», λέει, «ο Κύριος τον ρύπο των υιών και των θυγατέρων της Σιών, και θα καθαρίσει το αίμα από το μέσο τους, με πνεύμα κρίσεως και με πνεύμα καύσεως.» Διότι, βεβαίως, είχαν αμαρτήσει αναντίρρητα· όμως η χάρις δια του Χριστού δικαίωνε τους πάντες, και ακόμη και σε αυτούς που είχαν διαπράξει φόνο χάριζε την αμνηστία. Γι' αυτό άλλωστε και ο θεσπέσιος Πέτρος προσφωνούσε τα πλήθη των Ιουδαίων λέγοντας, άλλοτε μεν ότι «Εσείς αρνηθήκατε τον Άγιο και Δίκαιο, και ζητήσατε να σας χαριστεί ένας άνδρας φονιάς.» Και άλλοτε πάλι: «Και τώρα, αδελφοί, γνωρίζω ότι πράξατε από άγνοια, όπως ακριβώς και οι άρχοντές σας. Μετανοήστε, λοιπόν, και ας βαπτιστεί ο καθένας σας στο όνομα του Κυρίου Ιησού, και θα λάβετε τη δωρεά του Αγίου Πνεύματος· διότι για εσάς είναι οι υποσχέσεις και για τα τέκνα σας.» Εκείνος, λοιπόν, λέει, ο Δημιουργός και Κύριος των πάντων, που είναι πλούσιος σε έλεος, που νικά με την πραότητά του τις ανθρώπινες μικροψυχίες· που δεν επιθυμεί τον θάνατο αυτού που πεθαίνει, παρά μόνο να επιστρέψει από την πονηρή του οδό και να ζήσει, θα ξεπλύνει τον ρύπο όσων αμάρτησαν, και θα καθαρίσει το αίμα από το μέσο τους με πνεύμα κρίσεως και με πνεύμα καύσεως. Και πνεύμα κρίσεως ονομάζουμε την απόφαση που εκδόθηκε για εμάς από τον Θεό με ορθή κρίση, δηλαδή με δικαιοσύνη. Διότι έτσι κάπου λέει ο Σωτήρας: «Τώρα είναι η κρίση του κόσμου τούτου.»

Και αυτά μεν λέει ότι θα συμβούν στα πλήθη των Ιουδαίων που σκότωσαν τους προφήτες και λιθοβόλησαν τους απεσταλμένους από τον Θεό, και που προσέθεσαν σε αυτούς και τον ίδιο τον Υιό. Έπειτα, μεταφέρει τον λόγο στο πρόσωπο του ίδιου του Σωτήρα όλων μας, του Χριστού, ο οποίος συνομιλεί και απευθύνεται στους αγίους αποστόλους, δηλαδή σε όλους όσοι σε κάθε εποχή ιερουργούν το Ευαγγέλιό του και έχουν ως έργο τους να μυσταγωγούν: Εσείς δε συγκεντρώστε τους υιούς του Ισραήλ έναν-έναν. Δηλαδή, ας μην ανησυχούν υπερβολικά όσοι έχουν επιφορτιστεί με τη διδασκαλία, ακόμη και αν δεν βλέπουν τον Ισραήλ να προσέρχεται μαζικά σε πλήθη· αλλά αν κάποιος από αυτούς είναι συνετός, ας καλείται μέσω της πίστεως, και ας έρχεται έστω και καθένας χωριστά, σαν να είναι εκλεκτός. Διότι έχει σωθεί το υπόλειμμα του Ισραήλ. Και πράγματι, οι θεσπέσιοι μαθητές πολλές φορές τους έχουν απευθύνει τον λόγο, όπως ακριβώς έκανε και ο θεσπέσιος Πέτρος: «Και τώρα, αδελφοί», λέει, «γνωρίζω ότι ενεργήσατε από άγνοια, όπως και οι άρχοντές σας. Μετανοήστε λοιπόν και ας βαπτιστεί ο καθένας σας στο όνομα του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, και θα λάβετε τη δωρεά του Αγίου Πνεύματος. Διότι σε εσάς ανήκουν οι υποσχέσεις, και στα τέκνα σας».

Τους απευθύνθηκε λοιπόν ο μακάριος Πέτρος, λέγοντας ότι απαρνήθηκαν τον άγιο και δίκαιο, και σκότωσαν τον αρχηγό της ζωής, και ζήτησαν να τους χαριστεί ένας δολοφόνος. Όμως πρόσθεσε και τούτο: «Και τώρα, αδελφοί, γνωρίζω ότι πράξατε από άγνοια, όπως και οι άρχοντές σας. Μετανοήστε λοιπόν, και ας βαπτιστεί ο καθένας σας στο όνομα του Κυρίου Ιησού, και θα λάβετε τη δωρεά του Αγίου Πνεύματος. Διότι σε εσάς ανήκουν οι επαγγελίες, και στα παιδιά σας.» Αυτοί λοιπόν, λέει, που έχουν αποκοπεί από τον μαστό και το γάλα, αυτοί που έχουν κληθεί σε αποστολή. Και έχοντας γίνει ιερουργοί των νέων κηρυγμάτων, θα μιλήσουν σε αυτόν τον λαό, καταδεικνύοντας ξεκάθαρα ποια ανάπαυση θα υπάρξει για εκείνον που πίνει, και ποια θα είναι η συντριβή, δηλαδή, ποιο είναι το ωφέλιμο και ποιο το αντίθετο. Και όμως δεν θα ήθελαν να ακούσουν. Γι' αυτό, νομίζω, παρακινούμενος κάποιος από τους αγίους τους είπε: «Σκληροτράχηλοι και ανυπάκουοι στην καρδιά, εσείς πάντοτε αντιτάσσεστε στο Άγιο Πνεύμα.» Παρατήρησε γαρ πώς, αν και είχαν ασεβήσει σε ανυπόφορο βαθμό, είχαν ως παιδαγωγούς τους αγίους αποστόλους που τους οδηγούσαν σε μετάνοια και τους μετέδιδαν τη γνώση του τι τους συμφέρει. Εκείνοι όμως ήταν αλαζόνες, και πάρα πολύ σκληρυμένοι, και αχαλίνωτα παραδομένοι στην απείθεια και τη δυστροπία του χαρακτήρα τους. <Και ο λόγος του Κυρίου του Θεού θα είναι για αυτούς θλίψη πάνω στη θλίψη, ελπίδα πάνω στην ελπίδα.> Για ποιους θα είναι;

Και βέβαια ο θεσπέσιος Πέτρος κατηγορούσε σφόδρα τα πλήθη των Ιουδαίων, φωνάζοντας ρητά ότι σκότωσαν κρεμώντας πάνω στο ξύλο τον Σωτήρα και λυτρωτή των πάντων, και «Αρνήθηκαν μεν τον άγιο και δίκαιο, και ζήτησαν να τους χαριστεί ένας άνδρας φονιάς.» Πρόσθετε δε σε αυτά: «Και τώρα, αδελφοί, γνωρίζω ότι πράξατε από άγνοια, όπως και οι άρχοντές σας. Μετανοήστε λοιπόν, και ας βαπτιστεί ο καθένας σας στο όνομα του Κυρίου Ιησού, και θα λάβετε τη δωρεά του Αγίου Πνεύματος· διότι σε εσάς ανήκουν οι επαγγελίες, και στα τέκνα σας.» Επομένως, ακόμα και αν συμβούν, λέει, σημεία και τέρατα, θα σωθεί καθένας που θα αναγνωρίσει ως δεσπότη τον Κύριο του ουρανού και της γης. Και ότι ο λόγος της σωτηρίας επρόκειτο να κηρυχθεί πρώτα σε αυτήν ακριβώς την κυριοκτόνο Ιερουσαλήμ, και έπειτα να μεταφερθεί σε όλα τα έθνη μέσω των αγίων Αποστόλων, γίνεται σαφές από τον Προφήτη που λέει: «Στο όρος Σιών και στην Ιερουσαλήμ θα υπάρχει εκείνος που διασώζεται και εκείνος που ευαγγελίζεται, αυτούς που ο Κύριος έχει προσκαλέσει»· διότι, όπως γράφει ο θεσπέσιος Παύλος, «Κανείς δεν παίρνει από μόνος του αυτήν την τιμή, παρά μόνο αν καλείται από τον Θεό.»

Το ότι δε ο Ησαύ αναβόησε και έκλαψε, υποδηλώνει το ότι μετανόησαν για το έργο που έπραξαν. Όπως ακριβώς είναι γραμμένο και στις Πράξεις των Αποστόλων: «Όταν τα άκουσαν αυτά, κατανύχθηκε η καρδιά τους και είπαν προς τον Πέτρο και τους υπόλοιπους αποστόλους: Τι να κάνουμε, άνδρες αδελφοί; Εκείνοι δε είπαν: Μετανοήστε και ας βαπτιστεί ο καθένας σας στο όνομα του Ιησού Χριστού, και θα λάβετε τη δωρεά του Αγίου Πνεύματος. Διότι σε εσάς ανήκει η υπόσχεση και στα παιδιά σας και σε όλους όσους βρίσκονται μακριά, όσους προσκαλέσει ο Κύριος ο Θεός μας».

Και δεν λέει ακόμη: «Πιστέψτε», αλλά: «Ας βαπτισθεί ο καθένας σας». Διότι αυτό το παρέλαβαν μέσα στο βάπτισμα. Έπειτα δείχνει και το όφελος: «Για την άφεση των αμαρτιών· και θα λάβετε τη δωρεά του Αγίου Πνεύματος». Εάν πρόκειται να λάβετε δωρεά, εάν το βάπτισμα προσφέρει άφεση, γιατί καθυστερείτε; Έπειτα, καθιστώντας τον λόγο του πειστικό, πρόσθεσε: «Διότι σε εσάς ανήκει η επαγγελία».

Αυτήν αναφέρει και εδώ, την οποία είπε και πιο πάνω όταν ομιλούσε. «Και στα τέκνα σας», λέγει. Επομένως, είναι μεγαλύτερη η δωρεά, όταν έχουν και κληρονόμους των αγαθών. «Και σε όλους», λέγει, «όσοι βρίσκονται μακριά». Αν δίνεται σε αυτούς που βρίσκονται μακριά, πολύ περισσότερο σε εσάς που είστε κοντά. «Όσους προσκαλέσει ο Κύριος ο Θεός μας». Πρόσεξε πότε λέγει το: «Σε όσους βρίσκονται μακριά». Όταν τους βρήκε να έχουν καταστεί οικείοι και να έχουν καταδικάσει τον εαυτό τους· διότι, όταν η ψυχή καταδικάσει τον εαυτό της, δεν μπορεί πλέον να φθονεί. Και με πολλά άλλα λόγια έδιδε τη μαρτυρία του και τους προέτρεπε, λέγοντας.

Και ο Βαρλαάμ αποκρίθηκε: «Είναι γραμμένο ότι, όταν κάποτε ο Πέτρος, ο οποίος ονομάστηκε και κορυφαίος των αποστόλων, δίδασκε τον λαό, εκείνοι ένιωσαν κατάνυξη στην καρδιά, όπως ακριβώς και εσύ σήμερα, και όταν είπαν: "Τι να κάνουμε;", ο Πέτρος τους είπε: "Μετανοήστε, και ας βαπτιστεί ο καθένας σας για την άφεση των αμαρτιών, και θα λάβετε τη δωρεά του Αγίου Πνεύματος. Διότι σε εσάς ανήκει η υπόσχεση και στα παιδιά σας και σε όλους όσους βρίσκονται μακριά, όσους προσκαλέσει ο Κύριος ο Θεός μας". Ιδού λοιπόν, και σε εσένα εξέχυσε το πλούσιο έλεός Του, και σε προσκάλεσε, εσένα που βρισκόσουν μακριά Του κατά το φρόνημα και λάτρευες, όχι θεούς, αλλά ολέθριους δαίμονες και ξόανα κωφά και αναίσθητα. Γι' αυτό, πριν από όλα, προσέλθε σε Αυτόν που σε κάλεσε, από τον οποίο θα λάβεις την αψευδή γνώση των ορατών και των αοράτων. Εάν όμως, μετά την κλήση σου, δεν θέλεις ή καθυστερείς, με δίκαιη κρίση του Θεού θα αποκληρωθείς, επειδή δεν θέλησες και άρα δεν έγινες αποδεκτός· διότι έτσι έχει μιλήσει και ο ίδιος ο απόστολος Πέτρος σε κάποιον από τους μαθητές. Εγώ όμως πιστεύω ότι και υπάκουσες στην κλήση, και ότι, υπακούοντας ακόμη πιο ξεκάθαρα, θα σηκώσεις τον σταυρό και θα ακολουθήσεις τον Θεό και Δεσπότη που σε καλεί, ο οποίος σε προσκαλεί από τον θάνατο στη ζωή και από το σκοτάδι στο φως».