Πατερικές αναφορές στο ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 2:41

Ο Σωκράτης, εξάλλου, ως κατάληξη των πολλών του λόγων προς τους Αθηναίους και των σοφών του διαλέξεων βρήκε το κώνειο, έχοντας θανατωθεί από τον κύκλο των μαθητών του· σε τέτοιο βαθμό του περίσσευε η δύναμη της πειθούς. Ο Πέτρος, όμως, ο ψαράς, ο χειρώνακτας, ο αγράμματος, εκείνος τον οποίο θα μπορούσε κάποιος να αποκαλέσει με οποιονδήποτε απαξιωτικό χαρακτηρισμό, με μία μόνο ομιλία, αφού αλίευσε τρεις χιλιάδες άνδρες, τους μετέστρεψε οριστικά· και μάλιστα ενώ αυτοί δυσανασχετούσαν, στασίαζαν και δεν του επέτρεπαν αρχικά ούτε καν να ανοίξει το στόμα του.

«Με προσέλαβε μέσα από πολλά ύδατα». «Ύδατα» ονομάζει τους πειρασμούς. [«Μέσα από πολλά ύδατα». «Ύδατα» ονομάζει τους πειρασμούς. Λέει ο Δαβίδ: «Με έλαβε», δηλαδή την ανθρώπινη φύση· διότι την ημέρα της Πεντηκοστής βαπτίστηκαν περίπου τρεις χιλιάδες ψυχές από τους αποστόλους.] «Θα με λυτρώσει από τους δυνατούς εχθρούς μου και από εκείνους που με μισούν». Στη συνέχεια μετέβη στα πεπραγμένα του σχετικά με την αμαρτία και τη μετάνοια. Και αυτό που λέει σημαίνει το εξής: Ήδη βέβαια ο Κύριος, εισακούοντας την εξομολόγησή μου, έγινε για εμένα στήριγμα, ενώ επρόκειτο να ανατραπώ και να υποστώ μεγάλη πτώση, εάν μετά την αμαρτία ξέπιπτα σε πλήρη αποστασία. Όμως, θα με λυτρώσει και ολοκληρωτικά, δίνοντας άφεση της αμαρτίας κατά τον προφητευμένο καιρό της παρουσίας Του, και αυτό θα το πράξει ο Κύριος ευεργετώντας με, επειδή «με θέλησε». Διότι, εάν δεν με ήθελε, δεν θα είχε αποστείλει τον προφήτη Του σε εμένα.

«Διότι σε εσάς ανήκουν οι επαγγελίες, και στα τέκνα σας.» Όταν ο θεσπέσιος Πέτρος έλεγε αυτά, πολλοί πίστεψαν. Είναι γραμμένο άλλωστε στις Πράξεις των αγίων Αποστόλων, ότι εκείνη την ημέρα προστέθηκαν περίπου τρεις χιλιάδες ψυχές. Οι θεσπέσιοι μαθητές λοιπόν συνέχιζαν να νουθετούν όσους προέρχονταν από τον Ισραήλ, προσελκύοντάς τους στην πίστη. Έπειτα, αφού πέρασε κάποιος χρόνος, επήλθαν πλέον στη χώρα των Ιουδαίων και στα ίδια τα Ιεροσόλυμα τα δεινά της θείας οργής, επειδή είχαν ήδη εισέλθει και κληθεί οι πιο επιεικείς, και αυτοί αποτελούσαν το υπόλειμμα. Αυτό διδάσκει λέγοντας: «Πριν προλάβει να γεννήσει αυτή που κοιλοπονούσε, πριν έλθει ο πόνος των ωδινών διέφυγε, και γέννησε άρρεν.» Διότι πριν έλθουν τα δεινά και πριν κατασκήψουν στην Ιερουσαλήμ οι συμφορές του πολέμου σαν κάποιες πικρές ωδίνες, διέφυγε, δηλαδή πριν από τον κίνδυνο γέννησε άρρεν, το οποίο είναι κύημα καλό και τριπόθητο. Επειδή για όσες γεννούν, η αρρενοτοκία προτιμάται περισσότερο από το άλλο. Ή ίσως βέβαια είναι και άρρεν το γεννηθέν, επειδή ο λαός που είναι εν Χριστώ δεν εκθηλύνεται οδηγούμενος σε μαλθακότητες. Διότι υπάρχει σε αυτόν φρόνημα ανδροπρεπές και νεανικό, και μάρτυρας αυτού είναι ο μακάριος Παύλος που γράφει: «Εκείνοι δε που ανήκουν στον Ιησού Χριστό σταύρωσαν τη σάρκα μαζί με τα πάθη και τις επιθυμίες.» Έπειτα, για την υπερβολή της θείας δυνάμεως, επειδή ενέργησε και αυτό, εκφράζει μεγάλο θαυμασμό λέγοντας: «Ποιος είδε ποτέ κάτι τέτοιο;»

Έπειτα, αφού ο Πέτρος τους μίλησε για τη σωτήρια χάρη, «αφού αποδέχθηκαν τον λόγο» οι προαναφερθέντες, «βαπτίστηκαν, και προστέθηκαν εκείνη την ημέρα περίπου τρεις χιλιάδες ψυχές». Και άλλη φορά πάλι, περισσότεροι Ιουδαίοι «πίστεψαν, και ο αριθμός των ανδρών έγινε περίπου πέντε χιλιάδες». Και πάλι εξιστορεί η Γραφή ότι οι περί τον Ιάκωβο είπαν στον Παύλο: «Βλέπεις, αδελφέ, πόσες μυριάδες υπάρχουν ανάμεσα στους Ιουδαίους που έχουν πιστέψει, και όλοι τους είναι ζηλωτές του νόμου». Στα υπόλοιπα δε έθνη, οι απόστολοι και οι πρώτοι ευαγγελιστές του λόγου κήρυτταν πρώτα στους Ιουδαίους, και ήταν αναρίθμητοι οι Ιουδαίοι σε κάθε έθνος που κήρυτταν τον Χριστό του Θεού, μέσω όλων των οποίων το Ευαγγέλιο διαδιδόταν σε όλα τα έθνη, «ενώ ο Θεός συνεπικύρωνε τη μαρτυρία τους με σημεία και τέρατα και με ποικίλες δυνάμεις και με διαμοιρασμούς του Αγίου Πνεύματος», τους οποίους ο Θεός καθιστούσε ζηλωτές και ένδοξους σε όλους όσοι αποδέχονταν τον λόγο που αυτοί κήρυτταν. Και γι' αυτό ακριβώς λέει ότι «το υπόλειμμα σύμφωνα με την εκλογή της χάριτος» «θα υψώσει σημείο ανάμεσα στα έθνη και» προπάντων «θα συνάξει τα απολωλότα του Ισραήλ και τους διεσπαρμένους του Ιούδα», αυτούς που βρίσκονται «στις τέσσερις άκρες της γης»· διότι είχαν λάβει την εντολή να πορεύονται «προς τα απολωλότα πρόβατα του οίκου Ισραήλ».

Σε αυτήν τη σκηνή βλέπει κανείς να τελείται διαρκώς και η θυσία της αινέσεως και το θυμίαμα της προσευχής κατά τον όρθρο και την εσπέρα. Αυτά δε μας δίνει τη δυνατότητα να τα κατανοήσουμε ο μέγας Δαβίδ, ο οποίος κατευθύνει προς τον Θεό το θυμίαμα της προσευχής ως οσμή ευωδίας και ιερουργεί τη θυσία με την έκταση των χειρών του. Ακούγοντας, εξάλλου, κάποιος για λουτήρες, θα εννοήσει οπωσδήποτε αυτούς που αποπλύνουν τον μολυσμό των αμαρτιών διά του μυστικού ύδατος. Λουτήρας ήταν ο Ιωάννης, που έλουζε στον Ιορδάνη με το βάπτισμα της μετανοίας, λουτήρας ο Πέτρος, που κατέβασε στο ύδωρ τρεις χιλιάδες ταυτοχρόνως και μεμιάς, λουτήρας του Κανδάκου ο Φίλιππος, και για όλους όσοι μετέχουν της δωρεάς, όλοι όσοι ενεργούν τη χάρη.

Αν, λοιπόν, αυτά υποστηρίζονταν και από εμάς στον λόγο μας, ότι δηλαδή η πίστη κατανέμεται στους ανθρώπους από το θείο θέλημα, ώστε άλλοι μεν να καλούνται, ενώ οι υπόλοιποι να στερούνται την κλήση, θα ήταν εύλογο να προβάλλεται μια τέτοια κατηγορία εναντίον του μυστηρίου. Αν όμως η κλήση είναι ισότιμη προς όλους, χωρίς να κάνει διακρίσεις ως προς την κοινωνική θέση, την ηλικία ή τις εθνικές διαφορές —διότι γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο, κατά την πρώτη αρχή του κηρύγματος, εκείνοι που διακονούσαν τον λόγο κατέστησαν αμέσως ομόγλωσσοι με όλα τα έθνη μέσω της θείας επιπνοίας, ώστε κανείς να μη στερηθεί τη διδασκαλία των αγαθών— πώς, λοιπόν, θα μπορούσε κάποιος λογικά να κατηγορήσει πλέον τον Θεό για το ότι ο λόγος δεν επικράτησε σε όλους; Διότι Εκείνος που έχει την εξουσία των πάντων, λόγω της υπερβολικής του τιμής προς τον άνθρωπο, άφησε κάτι να βρίσκεται και υπό τη δική μας εξουσία, του οποίου ο καθένας είναι ο μόνος κύριος. Και αυτό είναι η προαίρεση, κάτι αδούλωτο και αυτεξούσιο, το οποίο έγκειται στην ελευθερία της διάνοιας. Επομένως, θα ήταν πιο δίκαιο μια τέτοια κατηγορία να μετατεθεί σε εκείνους που δεν προσήλθαν στην πίστη, και όχι σε Εκείνον που τους κάλεσε σε συγκατάθεση. Διότι ούτε στην περίπτωση του Πέτρου, όταν στην αρχή κήρυξε τον λόγο σε πολυπληθή συγκέντρωση Ιουδαίων και τρεις χιλιάδες αποδέχθηκαν ταυτόχρονα την πίστη, εκείνοι που απείθησαν, αν και ήταν περισσότεροι από αυτούς που πίστεψαν, δεν κατηγόρησαν τον απόστολο για το γεγονός ότι οι ίδιοι δεν πείστηκαν.

Δες τον παντού να συντομεύει τον λόγο του και να μην επιδιώκει δόξα ούτε να κάνει επίδειξη. «Διαμαρτυρόταν», λέει, «και παρακαλούσε, λέγοντας». Αυτή είναι μια ολοκληρωμένη διδασκαλία, η οποία εμπεριέχει αφενός μεν τον φόβο, αφετέρου δε την αγάπη. «Σωθείτε από αυτήν τη διεστραμμένη γενεά». Δεν αναφέρει τίποτα για τα μελλοντικά, αλλά για τα παρόντα, από τα οποία κυρίως παρακινούνται οι άνθρωποι· και αποδεικνύει ότι το κήρυγμα απαλλάσσει και από τα παρόντα και από τα μελλοντικά δεινά. «Εκείνοι λοιπόν που αποδέχτηκαν με χαρά τον λόγο του βαπτίστηκαν· και προστέθηκαν εκείνη την ημέρα περίπου τρεις χιλιάδες ψυχές». Πόσο νομίζεις ότι αυτό αναζωογόνησε τους αποστόλους, περισσότερο ακόμη και από το θαύμα; «Και παρέμεναν σταθεροί με ομοψυχία στη διδασκαλία των αποστόλων και στην κοινωνία».

Και δεν είπε: «Στον σταυρό», αλλά: «Στο όνομα του Ιησού Χριστού ας βαπτισθεί ο καθένας σας». Ούτε τους υπενθυμίζει συνεχώς τον σταυρό, για να μη φανεί ότι τους ονειδίζει, αλλά απλώς λέει: «Μετανοήστε, και ας βαπτισθεί ο καθένας στο όνομα του Ιησού Χριστού για την άφεση των αμαρτιών». Και βέβαια είναι διαφορετικός ο νόμος των κοσμικών δικαστηρίων· αντίθετα, στο κήρυγμα, όταν αυτός που αμάρτησε ομολογήσει, τότε σώζεται. Δες πώς ο Πέτρος δεν παρέβλεψε το μεγαλύτερο, αλλά αφού πρώτα ανέφερε τη χάρη, έπειτα πρόσθεσε και εκείνο, λέγοντας: «Θα λάβετε τη δωρεά του Αγίου Πνεύματος». Ο λόγος του είναι ευθύς εξ αρχής αξιόπιστος εξαιτίας εκείνων τα οποία οι ίδιοι έλαβαν. Διότι αρχικά αναφέρει αυτό που είναι εύκολο και προσφέρει μεγάλη δωρεά, και έπειτα τους καθοδηγεί στον ορθό βίο, γνωρίζοντας ότι το να γευθούν από τώρα τόσα πολλά αγαθά θα αποτελέσει γι' αυτούς αφορμή προθυμίας. Επειδή δε ο ακροατής ποθούσε να ακούσει ποιο ήταν το επιστέγασμα των πολλών λόγων, προσθέτει και αυτό, δείχνοντας ότι είναι η δωρεά του Αγίου Πνεύματος. Αυτοί, λοιπόν, που αποδέχθηκαν τον λόγο, επιδοκίμασαν τα όσα ειπώθηκαν, αν και ήταν γεμάτα φόβο, και μετά τη συγκατάθεσή τους, τότε προσέρχονται στο βάπτισμα.

Όλοι δε, αναφέρει, και όχι ο ένας ναι και ο άλλος όχι. Αυτό αποτελεί αγγελική πολιτεία, το να μη λέει κανείς τους ότι κάτι είναι δικό του. Έτσι αποκόπηκε η ρίζα των κακών, και με όσα έπρατταν απέδειξαν ότι εισάκουσαν. Άρα, αυτό ήταν που έλεγε: «Σωθείτε από αυτήν τη διεστραμμένη γενεά». Και προστέθηκαν εκείνη την ημέρα περίπου τρεις χιλιάδες ψυχές.