Πατερικές αναφορές στο ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 20:26

Έχοντας πλήρη επίγνωση ότι αυτό είναι αληθές και απαράβατο, ο Απόστολος έλεγε: «Καθαρός είμαι εγώ από τούδε και στο εξής από το αίμα όλων. Διότι δεν απέφυγα να σας αναγγείλω όλη τη βουλή του Θεού». Εάν λοιπόν αυτός που απλώς εσιώπησε βρίσκεται ένοχος για το αίμα αυτών που αμαρτάνουν, τι θα μπορούσε να πει κανείς για εκείνους οι οποίοι, με όσα πράττουν ή με όσα λέγουν, σκανδαλίζουν τους άλλους; Υπάρχουν όμως περιπτώσεις που δεν εκπληρώνεται το αίτημα και εξαιτίας της αναξιότητας αυτού που ζητά, όπως συνέβη με τον Δαβίδ, ο οποίος προσευχήθηκε να οικοδομήσει οίκο στον Θεό, αλλά εμποδίστηκε· ο οποίος βέβαια δεν αποξενώθηκε από το να είναι ευάρεστος στον Θεό, ωστόσο δεν κρίθηκε άξιος και για το έργο εκείνο. Ο Ιερεμίας, εξάλλου, φαίνεται ότι δεν εισακούστηκε εξαιτίας της κακίας εκείνων υπέρ των οποίων προσευχόταν. Πολλές φορές, μάλιστα, επειδή από ραθυμία αφήσαμε να παρέλθει ο καιρός κατά τον οποίο έπρεπε να υποβάλουμε το αίτημα, βρισκόμαστε εκ των υστέρων να ζητούμε άκαιρα και μάταια.

Κεφάλ. Ζʹ. ΛΟΥΚΑΣ. Αλίμονο σε εσάς τους νομικούς, διότι πήρατε το κλειδί της γνώσης· εσείς δεν εισήλθατε, και αυτούς που εισέρχονταν τους εμποδίσατε. ΠΡΑΞΕΙΣ. Όταν δε κατήλθαν από τη Μακεδονία τόσο ο Σίλας όσο και ο Τιμόθεος, ο Παύλος συνειχόταν από τον λόγο, δίνοντας μαρτυρία στους Ιουδαίους ότι ο Ιησούς είναι ο Χριστός. Επειδή όμως αυτοί αντιτάσσονταν και βλασφημούσαν, τίναξε το ιμάτιό του και είπε προς αυτούς: Το αίμα σας ας πέσει στο κεφάλι σας· εγώ είμαι καθαρός· από τώρα θα πορευτώ προς τα έθνη. ΠΡΑΞΕΙΣ. Γι' αυτό σας διαβεβαιώνω κατά τη σημερινή ημέρα, ότι είμαι καθαρός από το αίμα σας. Διότι δεν απέφυγα να σας αναγγείλω όλη τη βουλή του Θεού.

Αλλά και ο ίδιος ο Απόστολος, τηρώντας με μεγαλύτερη ακρίβεια αυτό που παραγγέλλει στους άλλους, λέει: «Έδωσαν σε εμένα και στον Βαρνάβα το δεξί χέρι της κοινωνίας, ώστε εμείς μεν να απευθυνθούμε στα έθνη, αυτοί δε στους περιτμημένους». Εάν όμως κάποτε παραστεί ανάγκη, επειδή η αγάπη προς τον Θεό ή προς τον πλησίον καλεί στην αναπλήρωση αυτού που υπολείπεται, εκείνος που θα υπακούσει λαμβάνει τον μισθό της εκούσιας υπακοής. Και καλεί μεν η αγάπη προς τον Θεό και τον Χριστό Του στο να εκπληρώσουμε την εντολή του Κυρίου, ο Οποίος είπε: «Καινή εντολή σας δίνω, να αγαπάτε ο ένας τον άλλον, όπως εγώ σας αγάπησα. Μεγαλύτερη αγάπη από αυτήν δεν έχει κανείς, από το να θυσιάσει κάποιος τη ζωή του για τους φίλους του». Η δε αγάπη προς τον πλησίον καλεί, όταν εκείνος που έχει αναλάβει την προστασία έχει ανάγκη από βοήθεια, ή όταν η τάξη εκείνων που δέχονται φροντίδα έχει ανάγκη από κάποιον για να αναπληρώσει αυτό που λείπει, καθώς ο Απόστολος λέει: «Κανείς ας μη ζητά το δικό του, αλλά ο καθένας το συμφέρον του άλλου»· διότι η κατά Χριστόν αγάπη δεν ζητά τα δικά της· και αλλού: «Να οικοδομείτε ο ένας τον άλλον, καθώς άλλωστε και κάνετε». Επομένως, για οτιδήποτε έχει αποσταλεί κανείς, εάν δεν εκπληρώσει το κήρυγμα με έργο και με λόγο, είναι ένοχος για το αίμα εκείνων που δεν άκουσαν· και δεν έχει το δικαίωμα να πει τα ίδια με τον Απόστολο, ο οποίος διαβεβαίωνε τους πρεσβυτέρους της Εφέσου, λέγοντας ότι: «Είμαι καθαρός από σήμερα από το αίμα όλων σας. Διότι δεν απέφυγα να σας αναγγείλω όλη τη βουλή του Θεού».

Επειδή ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός προστάζει: ό,τι σας λέω στο σκοτάδι, πείτε το στο φως· και ό,τι ακούτε ψιθυριστά στο αυτί, κηρύξτε το πάνω στα δώματα· και καθώς ο Απόστολος δείχνει τη φοβερή καταδίκη της σιωπής, με όσα λέει προς τους πρεσβυτέρους των Εφεσίων: σας διαβεβαιώνω σήμερα ότι είμαι καθαρός από το αίμα όλων· διότι δεν δίστασα να σας αναγγείλω όλη τη βουλή του Θεού· και επειδή παραγγέλλει και σε εμάς να πράττουμε το ίδιο, σε όσα γράφει: αυτά να υπενθυμίζεις, δίνοντας μαρτυρία ενώπιον του Θεού· επειδή, λοιπόν, δεν είμαι σε θέση να μιλήσω πρόσωπο με πρόσωπο σε όλους για τα προστάγματα του Κυρίου, θεώρησα αναγκαίο τουλάχιστον να απευθυνθώ γραπτώς στην εν Χριστώ αγάπη όλων σας, ώστε αφενός να απαλλάξω τον εαυτό μου από το κρίμα, και αφετέρου να σας πληροφορήσω στο όνομα του Κυρίου μας Ιησού Χριστού για όσα αποτελούν χρέος σας· για να μην περιπέσετε ούτε εσείς από άγνοια κάπου στο κεντρί του θανάτου, το οποίο είναι η αμαρτία, ούτε να παραβλέψετε κάποια εντολή του Θεού, για την οποία έχει γραφτεί ότι η εντολή Του είναι ζωή αιώνια, και εκπέσετε από αυτήν, καθώς ο Κύριος λέει: όποιος απειθεί στον Υιό δεν θα δει τη ζωή, αλλά η οργή του Θεού μένει πάνω του· αλλά ούτε και εμείς να βρεθούμε ένοχοι, εξαιτίας της σιωπής μας, για το αίμα εκείνων που έχουν θανατωθεί από την αμαρτία.

Διότι, για να μη νομίσει κανείς ότι αυτό αρκεί ως απολογία, το να είναι δηλαδή μαθητής και να μην υπακούει, γι' αυτό, αφού είπε «Διαμαρτύρομαι», πρόσθεσε: «Διότι δεν δίστασα να σας τα αναγγείλω». Άρα, αυτό μόνο ανήκει στον διδάσκαλο: να αναγγέλλει, να κηρύττει, να διδάσκει, να μη δειλιάζει, να νουθετεί νύχτα και ημέρα· όταν όμως, παρότι γίνονται αυτά, δεν επιτυγχάνεται τίποτα περισσότερο, γνωρίζετε το τι απομένει. Έπειτα προβάλλει και άλλη απολογία: ότι «Εγώ είμαι καθαρός από το αίμα όλων».

Μη νομίσετε, λοιπόν, ότι αυτά λέγονται μόνο σε εμάς· διότι αυτός ο λόγος απευθύνεται και σε εσάς, ώστε να προσέχετε τα λεγόμενα και να μην αποφεύγετε την ακρόαση. Τι να κάνω; Ιδού, καθημερινά διαρρηγνύομαι να φωνάζω: απομακρυνθείτε από τα θέατρα· και πολλοί μας περιγελούν· απομακρυνθείτε από τους όρκους, από την πλεονεξία· αναρίθμητα πράγματα συμβουλεύουμε, και δεν υπάρχει κανείς που να ακούει. Αλλά μήπως δεν μιλώ και κατά τη διάρκεια της νύχτας; Θα ήθελα να το κάνω αυτό και μέσα στη νύχτα, και στα τραπέζια σας, εάν μάλιστα ήταν δυνατόν, κομματιαζόμενος σε αναρίθμητα κομμάτια, να παρευρίσκομαι ανάμεσά σας και να σας μιλώ· αλλά εάν σας προσκαλούμε μία φορά την εβδομάδα, και διστάζετε, και άλλοι μεν δεν προσέρχεστε καν, άλλοι δε, αν και προσέρχεστε, αναχωρείτε χωρίς να έχετε αποκομίσει κανένα απολύτως όφελος· τι δεν θα κάνατε, εάν το πράτταμε αυτό συνεχώς; Τι θα κάνουμε; Γνωρίζω ότι πολλοί μας διασύρουν, επειδή μιλάμε συνεχώς για τα ίδια πράγματα· τόσο πολύ έχουμε γίνει φορτικοί. Αίτιοι όμως για αυτό δεν είμαστε εμείς, αλλά οι ίδιοι οι ακροατές. Διότι εκείνος που πράττει το σωστό, πάντοτε χαίρεται ακούγοντας τα ίδια πράγματα, σαν να λέγονται εγκώμια για αυτόν· εκείνος όμως που δεν θέλει να διορθωθεί, νομίζει ότι ενοχλείται, και ακόμη κι αν τα ακούσει μόνο για δεύτερη φορά, έχει την αίσθηση ότι τα ακούει πολλές φορές. «Είμαι καθαρός από το αίμα όλων», λέει.

«Και δεν τους ωφελεί σε τίποτα αυτό», λέγει, «ούτε τους προστατεύει, το ότι δηλαδή οι ίδιοι αγρυπνούν υπέρ των ψυχών μας;» Αλλά αγρυπνούν με την επίγνωση ότι πρόκειται να δώσουν λόγο. Και σε κάποιους μεν αυτό φαίνεται φοβερό, για εμένα όμως αυτό δεν έχει καμία σημασία μετά τη δική σας απώλεια. Διότι, είτε δώσω λόγο είτε δεν δώσω, κανένα απολύτως δεν είναι το όφελος για μένα. Είθε να σωθείτε εσείς, και να δώσω εγώ λόγο εξαιτίας σας· να σωθείτε εσείς, και εγώ να εγκαλούμαι ότι δεν εξεπλήρωσα το καθήκον μου. Διότι δεν φροντίζω να σωθείτε διά μέσου εμού, αλλά μόνο να σωθείτε, διά μέσου οιουδήποτε. Δεν γνωρίζετε την τυραννία των πνευματικών ωδίνων; Πώς δηλαδή αυτός που υπομένει τους πόνους αυτού του τοκετού θα προτιμούσε μύριες φορές να κατακοπεί, παρά να δει ένα από τα τέκνα που γεννήθηκαν να χάνεται και να καταστρέφεται; Με ποιον τρόπο θα σας πείσουμε; Με κανέναν άλλο, παρά μόνο από τα ίδια τα γεγονότα θα απαλλαγούμε από κάθε ευθύνη απέναντί σας. Μπορούμε και εμείς να ισχυριστούμε ότι δεν παραλείψαμε τίποτα· και όμως πονούμε, και το ότι πονούμε καθίσταται φανερό από τα αναρίθμητα μέσα που προετοιμάζουμε και μηχανευόμαστε. Καίτοι θα μπορούσα να σας πω: «Τι με μέλει; Εγώ έπραξα το καθήκον μου, εγώ είμαι καθαρός από το αίμα»· αλλά αυτό δεν αρκεί για παρηγοριά. Εάν ήταν δυνατόν να διαρρήξουμε την καρδιά μας και να σας την επιδείξουμε, θα βλέπατε ότι όλοι σας βρίσκεστε μέσα της με πολλή ευρυχωρία, και γυναίκες και παιδιά και άνδρες· διότι τέτοια είναι η δύναμη της αγάπης, που κάνει την ψυχή ευρυχωρότερη από τον ουρανό.

Είπε ότι «θα εισέλθουν λύκοι βαρείς»· είπε ότι «Εγώ είμαι καθαρός από το αίμα όλων»· αυτά και τα δύο είναι φοβερά και ικανά να προκαλέσουν λύπη. Περισσότερο όμως από όλα τούτο τους προκάλεσε οδύνη, το να ακούσουν από τον ίδιο ότι δεν πρόκειται να τον δουν πλέον· και αυτό έκανε τον πόλεμο της ψυχής τους σκληρό. «Τον κατευόδωναν δε», λέει, «στο πλοίο». Τόσο πολύ τον αγαπούσαν, τέτοια αισθήματα έτρεφαν γι' αυτόν. «Όταν δε, αφού αποχωριστήκαμε από αυτούς, αποπλεύσαμε, πλέοντας κατευθείαν ήλθαμε στην Κω, την επομένη στη Ρόδο και από εκεί στα Πάταρα. Και αφού βρήκαμε πλοίο που περνούσε στη Φοινίκη, επιβιβαστήκαμε και αποπλεύσαμε. Όταν δε φάνηκε η Κύπρος, και την αφήσαμε στα αριστερά, πλέαμε προς τη Συρία και καταπλεύσαμε στην Τύρο». Δες, ήλθε στη Λυκία και, περνώντας προς τη Φοινίκη, αφήνοντας την Κύπρο, κατέπλευσε στην Τύρο· διότι εκεί το πλοίο επρόκειτο να ξεφορτώσει το φορτίο του.

Μετά από αυτά, επιτρέψτε και σε εμένα να πω: «Είμαι καθαρός από το αίμα όλων», και ότι «Ο Θεός θα λυτρώσει την ψυχή μου». Πείτε ό,τι θέλετε, καθώς και μία δίκαιη αιτία για την οποία αποχωρείτε, και εγώ θα απολογηθώ. Αλλά δεν θα την πείτε. Γι' αυτό, παρακαλώ, φροντίστε από τούτη κιόλας τη στιγμή να σταθείτε και εσείς οι ίδιοι σταθερά, και να επαναφέρετε εκείνους που έχουν απομακρυνθεί, ώστε ομόθυμα να αναπέμψουμε ευχαριστία στον Θεό, διότι σε Αυτόν ανήκει η δόξα στους αιώνες. Αμήν.

Ποιον δεν κάνει να ντρέπεται το γεγονός ότι ο σκηνοποιός έγινε πιο τιμώμενος από εκείνον που θαυμάστηκε περισσότερο από όλους τους βασιλιάδες; Εάν εδώ συνέβησαν τα υπέρ φύσιν, πολύ περισσότερο θα συμβούν στο μέλλον. Πίστεψε, άνθρωπε, στα παρόντα, εάν δεν θέλεις στα μελλοντικά· πίστεψε, άνθρωπε, στα ορατά, εάν δεν επιθυμείς στα αόρατα. Ή μάλλον, πίστεψε στα ορατά· διότι έτσι θα πιστέψεις και στα αόρατα. Εάν όμως δεν θέλεις, είναι η κατάλληλη στιγμή να πούμε τον λόγο του Αποστόλου: Εμείς είμαστε καθαροί από το αίμα σας· διότι τα πάντα σας τα διαμαρτυρηθήκαμε, και τίποτα δεν παραλείψαμε από όσα οφείλαμε να πούμε· εσείς κατηγορήστε τους εαυτούς σας, και αναλογιστείτε την τιμωρία της γέεννας. Εμείς όμως, αγαπητά τέκνα, ας γίνουμε μιμητές του Παύλου, όχι μόνο ως προς την πίστη, αλλά και ως προς τον βίο. Για να επιτύχουμε την επουράνια δόξα, ας καταπατήσουμε την εγκόσμια δόξα· τίποτε από όλα τα παρόντα ας μην μας ελκύει· ας περιφρονήσουμε τα ορατά, για να επιτύχουμε τα επουράνια, ή μάλλον και αυτά θα τα αποκτήσουμε μέσω εκείνων, αρκεί πρωταρχικός μας σκοπός να είναι η επίτευξη εκείνων· τα οποία είθε να αξιωθούμε όλοι μας.

Εάν όμως μερικοί έχουν πιο αδύναμη διάθεση και δεν ανέχονται αυτή τη δική μας απολογία, εκείνο θα τους έλεγα: ότι δεν σας εξηγώ δικούς μου νόμους, αλλά αναγιγνώσκω γράμματα που κατέβηκαν από τους ουρανούς. Και είναι ανάγκη εκείνος στον οποίο έχει εμπιστευθεί αυτή η διακονία, είτε να πει με παρρησία όλα όσα περιέχονται σε αυτά, επιζητώντας το πνευματικό συμφέρον και όχι διαρκώς το ευχάριστο για τους ακροατές, είτε, φοβούμενος την απέχθεια αυτών που ακούν, να θυσιάσει και τη δική του και τη δική τους σωτηρία εξαιτίας αυτής της άκαιρης υποχώρησης. Διότι, για το ότι είναι εξαιρετικά επικίνδυνο και για εκείνον που ομιλεί και για εκείνους που ακούν το να αποκρύπτεται κάτι από τους θείους νόμους, και για το ότι οι διδάσκαλοι κρίνονται ένοχοι φόνων όταν δεν εξηγούν χωρίς καμία υποστολή όλα τα προστάγματα του Θεού, θα σας παρουσιάσω πάλι τον Παύλο ως μάρτυρα και γι' αυτά. Γι' αυτόν τον λόγο, άλλωστε, καταφεύγω συνεχώς για τα πάντα σε εκείνη την αγία ψυχή, διότι τα λόγια του Παύλου είναι θείοι χρησμοί και νόμοι· διότι δεν είναι ο Παύλος που ομιλεί, αλλά ο Χριστός, ο οποίος κινεί τη δική του ψυχή· διότι μέσω αυτού φθέγγεται όλα όσα εκείνος είπε. Τι λέει λοιπόν; «Εγώ είμαι καθαρός από το αίμα όλων».

Μείνε λοιπόν υπομονετικός, για να ακούσεις και εσύ: «Μήπως νομίζεις ότι σου μίλησα για άλλο λόγο, παρά για να αναδειχθείς δίκαιος;» Θ΄. Θα μπορούσα βέβαια να πω περισσότερα από αυτά, αλλά για να μην καταστρέψω τη μνήμη όσων έχουν ήδη ειπωθεί, θα τερματίσω εδώ τον λόγο μου, επαναλαμβάνοντας τα λόγια του Μωυσή: Βάζω μάρτυρες απέναντί σας τον ουρανό και τη γη, ότι εάν κάποιος, είτε από εσάς που είστε παρόντες είτε από τους απόντες, πάει να παρακολουθήσει τη γιορτή των σαλπίγγων, ή προσέλθει στη συναγωγή, ή ανεβεί στον ναό της Ματρώνης, ή συμμετάσχει σε νηστεία, ή τηρήσει τα σάββατα, ή τελέσει οποιοδήποτε άλλο ιουδαϊκό έθιμο, μικρό ή μεγάλο, εγώ είμαι καθαρός από το αίμα όλων σας. Αυτά τα λόγια θα παραστούν κατά την ημέρα του Κυρίου μας Ιησού Χριστού και για εμένα και για εσάς, και αν μεν πεισθείτε, θα σας χαρίσουν πολλή παρρησία· αν όμως παρακούσετε, ή αποκρύψετε κάποιους από αυτούς που τολμούν τέτοια πράγματα, θα σταθούν απέναντί σας ως σφοδροί κατήγοροι. Διότι δεν δίστασα να σας αναγγείλω όλο το θέλημα του Θεού, αλλά κατέθεσα το αργύριο στους τραπεζίτες. Δική σας ευθύνη είναι πλέον να πολλαπλασιάσετε αυτό που κατατέθηκε, και την ωφέλεια από όσα ακούσατε να τη χρησιμοποιήσετε για τη σωτηρία των αδελφών σας. Αλλά μήπως είναι φορτικό και δυσάρεστο να καταγγέλλετε αυτούς που διαπράττουν τέτοιες αμαρτίες; Το αντίθετο, φορτικό και δυσάρεστο είναι να σιωπάτε. Διότι και σε εσάς που τους αποκρύπτετε, και σε εκείνους που κρύβονται, αυτή η σιωπή επιφέρει την καταστροφή, καθιστώντας τον Θεό εχθρό σας.

Αφού προσκάλεσε τους κατοίκους της Εφέσου και τους απηύθυνε την τελευταία του ομιλία, επειδή πλέον επρόκειτο να τους αποχωριστεί, διδάσκοντας τους προεστώτες τους ότι, όπως ακριβώς εκείνοι που χύνουν το αίμα των μαθητών, έτσι και εκείνοι που δεν τους λένε όσα τους ωφελούν είναι υπόλογοι για κόλαση και τιμωρία, λέει περίπου τα εξής: «Εγώ είμαι καθαρός από το αίμα όλων». Γιατί;

δεν είναι αυτός που κάθεται στο τραπέζι; Εγώ όμως βρίσκομαι ανάμεσά σας ως εκείνος που υπηρετεί.» «Μακάριοι είναι εκείνοι οι δούλοι, τους οποίους ο κύριος, όταν έλθει, θα τους βρει να αγρυπνούν. Αλήθεια σας λέω, ότι θα ζωστεί, θα τους βάλει να καθίσουν στο τραπέζι, και περνώντας θα τους υπηρετήσει. Είπε δε ο Κύριος: Ποιος άραγε είναι ο πιστός και φρόνιμος οικονόμος, τον οποίο ο κύριος θα εγκαταστήσει πάνω στους υπηρέτες του, για να τους δίνει στην κατάλληλη ώρα το μερίδιο της τροφής; Μακάριος είναι εκείνος ο δούλος, τον οποίο, όταν έλθει ο κύριός του, θα τον βρει να πράττει έτσι. Αληθινά σας λέω, ότι θα τον εγκαταστήσει υπεύθυνο σε όλα τα υπάρχοντά του.» «Σας δηλώνω επισήμως τη σημερινή ημέρα, ότι είμαι καθαρός από το αίμα όλων σας. Διότι δεν δίστασα να σας αναγγείλω ολόκληρο το θέλημα του Θεού. Προσέχετε λοιπόν τους εαυτούς σας και όλο το ποίμνιο, στο οποίο το Άγιο Πνεύμα σας έθεσε επισκόπους, για να ποιμαίνετε την Εκκλησία του Θεού, την οποία απέκτησε με το δικό του αίμα. Και τώρα σας εμπιστεύομαι, αδελφοί, στον Θεό και στον λόγο της χάριτός του, ο οποίος έχει τη δύναμη να σας δώσει την κληρονομιά ανάμεσα στους αγιασμένους.» «Έτσι μιλάμε, όχι για να αρέσουμε στους ανθρώπους, αλλά στον Θεό, ο οποίος δοκιμάζει τις καρδιές μας.»

Διότι εγώ, λέγει, εκπλήρωσα στο ακέραιο τη διακονία μου προς εσάς και δεν παρέλειψα τίποτε, ούτε απέκρυψα κάτι από τα ωφέλιμα ώστε να μη σας το αναγγείλω και να σας το διδάξω, δίδοντας μαρτυρία σε όλους για την πίστη στον Κύριό μας Ιησού Χριστό και υποδεικνύοντας οδούς μετανοίας. Και τώρα ιδού, εγώ πορεύομαι την οδό την οποία ανέκαθεν ποθούσα· και δεν θα δείτε πλέον το πρόσωπό μου όλοι εσείς. Γι' αυτό σας διαβεβαιώνω τη σημερινή ημέρα, κατά τον θείο Απόστολο, ότι εγώ είμαι καθαρός από το αίμα όλων σας. Διότι δεν απέφυγα να σας αναγγείλω όλη τη βουλή του Θεού.

Διότι πιέζει και φοβίζει την ψυχή μου, όταν ακούω τον θείο διδάσκαλο της οικουμένης Παύλο, να λέει κάπου τα εξής: Εγώ είμαι καθαρός από το αίμα όλων· διότι δεν απέφυγα να σας αναγγείλω ολόκληρη τη βουλή του Θεού. Εάν λοιπόν και εγώ ο ταλαίπωρος, στο μέτρο του δυνατού, δεν σας αναγγείλω και δεν σας διακηρύξω τα δέοντα, πώς θα ξεφύγω από την αμείλικτη κρίση της σιωπής;

Όχι έτσι, τέκνα· μη· παρακαλώ· αλλά αφυπνιστείτε όλοι· Ιδού, δεν θα παύσω να σας αναγγέλλω το δικαίωμα του Θεού· και επαναλαμβάνοντας ότι είμαι καθαρός από το αίμα όλων σας, δεν θα αποσιωπήσω τίποτα· διότι δεν δειλιάζω, έστω κι αν είμαι ανάξιος, ούτε και δίστασα να σας αναγγείλω την αλήθεια του Θεού. Σε ό,τι, λοιπόν, έχει ταχθεί ο καθένας, σύμφωνα με αυτό ας επιμελείται το έργο του. Έχεις οριστεί στο να εργάζεσαι; Εργάζου, άνθρωπε του Θεού, με ζήλο· διότι ο Χριστός βλέπει και αποδέχεται τον κόπο σου. Να προφυλάσσεις το σκεύος που σου χρησιμεύει στο προκείμενο έργο· διότι κάποιοι κομματιάζετε τα εργαλεία και έρχεστε γελώντας για συγχώρεση, κάνοντας μετάνοια. Βλέπεις αφοβία ψυχής και περιφρόνηση; Αλλά ας μην γίνεται έτσι. Τάχθηκες σε τούτο το έργο· γιατί πηγαίνεις αλλού και μεταθέτεις τα όρια που έθεσαν οι πατέρες σου; Ο θείος λόγος σου λέει: —Σε αυτό που τάχθηκες, σε αυτό να μένεις—. Πρόσεχε πώς καθοδηγείς αυτούς που είναι υπό την ευθύνη σου, με απάθεια και σύνεση, και πώς φροντίζεις με επιμέλεια για όσα είναι αναγκαία.

Κατήχηση ΜΒ'. Περί του να προσέχουμε στις απειλές και τις διδασκαλίες των αγίων πατέρων. Πατέρες μου, αδελφοί και τέκνα, επειδή είναι έργο και διακονία μου ο λόγος της κατηχήσεως, δεν πρέπει να οκνώ ούτε να αμελώ αυτή τη διακονία, αλλά μάλλον πρέπει να την επιδιώκω περισσότερο και να μεριμνώ γι' αυτήν, αφενός για να έχετε εσείς οι εκλεκτοί του Θεού τα αναγκαία για υπενθύμιση, παρηγοριά και αφύπνιση προς σωτηρία της ψυχής, αφετέρου για να διατηρήσω και εγώ ο ταλαίπωρος τη δυστυχή μου ψυχή απαλλαγμένη από την ευθύνη του να κηρύττω όσα οφείλω, έστω και αν είμαι ανίκανος να το πράττω όπως πρέπει. Διότι πιέζει και φοβίζει την ψυχή μου, όταν ακούω τον θείο δάσκαλο της οικουμένης Παύλο να λέει κάπου τα εξής: «Είμαι καθαρός από το αίμα όλων· διότι δεν δίστασα να σας αναγγείλω όλη τη βουλή του Θεού». Αν λοιπόν και εγώ ο ταλαίπωρος, στο μέτρο των δυνατοτήτων μου, δεν σας αναγγείλω και δεν σας διακηρύξω τα δέοντα, πώς θα ξεφύγω από την αναπόδραστη καταδίκη της σιωπής; Γι' αυτό, συγχωρέστε με που και στην προηγούμενη κατήχηση απευθύνθηκα σε εσάς ελεγκτικά, κατηγορώντας και στηλιτεύοντας κάποιους, όχι για να σας λυπήσω παράλογα —μη γένοιτο—, ούτε για να ικανοποιήσω κάποιο δικό μου πάθος (μην το υποθέσετε), αλλά για να σας εκφοβίσω, να σας καταρτίσω και να σας βελτιώσω, εγώ ο ακατάρτιστος και αβέβαιος.

Θα αναστενάξουν δε δικαίως εναντίον μας και εκείνοι που τηρούν με ακρίβεια την ομολογία της πίστεως, εάν μας δουν να παρασυρόμαστε από τέτοια πράγματα και να γινόμαστε σκάνδαλο στην Εκκλησία του Θεού. Αλλά μη γένοιτο να παρασυρθούμε και να καταστρέψουμε μαζί και τους εαυτούς μας. Εφαρμόσαμε οικονομία στα προηγούμενα, στον βαθμό που το απαιτούσε ο καιρός και δικαιολογημένα· τώρα όμως πρέπει να οικοδομήσουμε και να μην υποχωρήσουμε. «Διότι εάν υποχωρήσει», λέει, «η ψυχή μου δεν ευαρεστείται σε αυτόν· και εσείς δεν είστε από αυτούς που υποχωρούν προς απώλεια, αλλά από αυτούς που πιστεύουν προς σωτηρία της ψυχής.» Βλέπεις ότι την υποχώρηση την ονόμασε απώλεια; Γι' αυτό, λέει ο ίδιος απόστολος: «Εγώ είμαι καθαρός από το αίμα όλων σας· διότι δεν δίστασα να σας αναγγείλω όλο το θέλημα του Θεού.»

Και όμως υπάρχουν μερικοί από εσάς που απειθώντας απειθείτε και φιλονικώντας φιλονικείτε με την αλήθεια· και εγώ ο ταπεινός είμαι «καθαρός από το αίμα σας, διότι δεν απέφυγα να σας αναγγείλω» το δίκαιο του Θεού, ούτε αποσιώπησα το να φανερώσω την επερχόμενη ρομφαία «στους υιούς της απειθείας». «Ή μήπως προκαλούμε τον Κύριο; Μήπως είμαστε ισχυρότεροί του;» «Ήδη μάλιστα το τσεκούρι βρίσκεται στη ρίζα των δέντρων. Κάθε δέντρο, λοιπόν, που δεν παράγει καλό καρπό, κόβεται και ρίχνεται στη φωτιά.» Δεν φοβάστε το παράδειγμα; Δεν τρέμετε την απειλή; Δεν φοβάστε τον θάνατο, τον οποίο λίγο αργότερα θα υποστούμε; Πώς θα αντικρίσουμε τους φοβερούς αγγέλους που έρχονται να μας πάρουν από το σώμα;