Πατερικές αναφορές στο ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 20:29

Είναι γνωστά αυτά που μας θλίβουν, ακόμη και αν εμείς δεν τα αναφέρουμε, διότι έχουν διαδοθεί σε ολόκληρη την οικουμένη. Έχουν καταφρονηθεί τα δόγματα των Πατέρων, έχουν εξουδενωθεί οι αποστολικές παραδόσεις και στις Εκκλησίες κυριαρχούν οι επινοήσεις νεωτεριστών ανθρώπων· οι άνθρωποι πλέον λογοκοπούν και δεν θεολογούν. Η σοφία του κόσμου διεκδικεί τα πρωτεία, έχοντας παραμερίσει το καύχημα του σταυρού. Οι ποιμένες εκδιώκονται και στη θέση τους εισάγονται λύκοι βαρείς, οι οποίοι κατασπαράσσουν το ποίμνιο του Χριστού. Οι ευκτήριοι οίκοι είναι έρημοι από τους εκκλησιαζομένους, ενώ οι ερημιές είναι γεμάτες από ανθρώπους που θρηνούν. Οι πρεσβύτεροι οδύρονται, συγκρίνοντας την παλαιά κατάσταση με τη σημερινή· οι νέοι είναι πιο αξιολύπητοι, διότι αγνοούν τι έχουν στερηθεί. Αυτά είναι βεβαίως ικανά να κινήσουν σε συμπάθεια όσους έχουν γαλουχηθεί με την αγάπη του Χριστού, ωστόσο η περιγραφή μας, συγκρινόμενη με την πραγματικότητα των γεγονότων, υπολείπεται κατά πολύ της βαρύτητάς τους.

Γι' αυτό και τους ονόμασε μωρούς, λέγοντας: «Ενώ ισχυρίζονταν ότι είναι σοφοί, έγιναν μωροί». Εγώ γνωρίζω ότι μετά την αναχώρησή μου θα εισέλθουν ανάμεσά σας λύκοι άγριοι, κ.λπ. Του Κυρίλλου Αλεξανδρείας. Για να μην παραξενευόμαστε με τα εκβράσματα των αιρετικών, τα λέει αυτά προφυλάσσοντάς μας με το Άγιο Πνεύμα.

Αυτό ακριβώς φρόντισε να διδάξει και ο Απόστολος. Διότι δεν δίστασε να πει το εξής: να γνωρίζετε καλά ότι, μετά την αναχώρησή μου, θα εισβάλουν ανάμεσά σας λύκοι άγριοι, οι οποίοι δεν θα λυπηθούν το ποίμνιο, και θα λένε λόγια διεστραμμένα, με σκοπό να παρασύρουν τους μαθητές οπίσω τους. Και αλλού λέει: οι οποίοι θα έρθουν ντυμένοι με ενδύματα προβάτων, ενώ στην πραγματικότητα είναι λύκοι άρπαγες. Έχουν μεν γλυκά λόγια, αλλά η καρδιά τους είναι γεμάτη χολή και πικρία. Και ενώ περιβάλλονται από πένθιμα ενδύματα, είναι μαθητές του Διαβόλου που μας φθονεί από την αρχή. Γι' αυτό ακριβώς και αποτελούν σπορά των δικών του ζιζανίων.

Έχοντας την πρόθεση να παραδώσω γραπτώς τις διαδοχές των ιερών αποστόλων, μαζί με τους χρόνους που έχουν διανυθεί από την εποχή του Σωτήρος μας μέχρι εμάς, καθώς και πόσα και πόσο σπουδαία γεγονότα αναφέρεται ότι συνέβησαν στην εκκλησιαστική ιστορία· και όσους με διαπρεπή τρόπο ηγήθηκαν και προέστησαν σε αυτήν στις πλέον επιφανείς παροικίες· και όσους σε κάθε γενεά, είτε προφορικά είτε μέσω συγγραμμάτων, κήρυξαν τον θείο λόγο· καθώς και ποιοι, πόσοι και πότε, ορμώμενοι από την επιθυμία για νεωτερισμούς και έχοντας φτάσει στο έσχατο σημείο της πλάνης, ανακήρυξαν τους εαυτούς τους εισηγητές της ψευδώνυμης γνώσης, κατασπαράζοντας ανελέητα σαν άγριοι λύκοι το ποίμνιο του Χριστού· και επιπλέον τα όσα βρήκαν αμέσως ολόκληρο το ιουδαϊκό έθνος μετά την επιβουλή τους εναντίον του Σωτήρος μας· καθώς επίσης με ποιον τρόπο, ποιας μορφής και σε ποιους χρόνους πολεμήθηκε ο θείος λόγος από τα έθνη, και πόσοι κατά καιρούς διεξήγαγαν τον δι' αίματος και βασάνων αγώνα υπέρ αυτού· μαζί με τα μαρτύρια που έλαβαν χώρα στις δικές μας ημέρες, και την ίλεω και ευμενή αρωγή του Σωτήρος μας απέναντι σε όλα αυτά, δεν θα αρχίσω από πουθενά αλλού, παρά από την αρχή της οικονομίας του Θεού στο πρόσωπο του Σωτήρος και Κυρίου μας Ιησού Χριστού.

Ένα από αυτά είναι και το εξής: ένας δεύτερος Ιουδαϊσμός (δεν γνωρίζω από πού προήλθε και ποιος είναι) και τα ληρήματα περί χιλίων ετών, που αποτελούν εκτρώματα της ελληνικής μέθης και πλάνης. Αυτοί, ορμώντας σαν άγριοι λύκοι, κλέβουν και αρπάζουν ανηλεώς το καλό ποίμνιο που έμεινε δίχως ποιμένα, προκαλώντας πόνο στην ψυχή μου. Κι εγώ, μολονότι έχω λάβει την ποιμαντορική ράβδο άλλου ποιμνίου, εντούτοις θλίβομαι, βλέποντας την καταστροφή των πατρικών μόχθων.

«Δεν λέω τούτο», αναφέρει, «ότι δηλαδή η δική μου απουσία το προκαλεί αυτό· αλλά τι; Ότι θα εγερθούν κάποιοι εναντίον σας. Δεν είπε: "Εξαιτίας της αναχώρησής μου", αλλά: "Μετά την αναχώρησή μου", δηλαδή την αποδημία μου· καίτοι αυτό έχει ήδη συμβεί· και αν έχει συμβεί, πολύ περισσότερο θα συμβεί έπειτα από αυτά».

ΟΜΙΛΙΑ ΜΕ΄. Και τώρα σας εμπιστεύομαι, αδελφοί, στον Θεό και στον λόγο της χάριτός του, η οποία έχει τη δύναμη να σας εποικοδομήσει και να σας δώσει κληρονομιά ανάμεσα σε όλους τους αγιασμένους. 1. Αυτό που κάνει όταν γράφει επιστολές, το ίδιο κάνει και όταν συμβουλεύει: καταλήγει από την προτροπή στην προσευχή. Διότι, επειδή τους φόβισε πάρα πολύ, λέγοντας ότι «λύκοι άγριοι θα εισέλθουν ανάμεσά σας», για να μην τους τρομάξει στον νου και τους οδηγήσει σε απόγνωση, δες την παρηγοριά του. «Και τώρα», λέει. Έτσι είπε, φανερώνοντας μέσω αυτού, ότι όπως πάντοτε, έτσι πράττει και τώρα. «Σας εμπιστεύομαι, αδελφοί, στον Θεό και στον λόγο της χάριτός του»· δηλαδή, στη χάρη του. Και πολύ σωστά μίλησε έτσι· διότι γνωρίζει ότι η χάρη είναι αυτή που σώζει. Συνεχώς τους υπενθυμίζει τη χάρη, κάνοντάς τους πιο πρόθυμους ως οφειλέτες, και πείθοντάς τους να έχουν θάρρος. «Σε εκείνον που έχει τη δύναμη να σας εποικοδομήσει». Δεν είπε, «να οικοδομήσει», αλλά «να εποικοδομήσει», δείχνοντας ότι ήδη είχαν οικοδομηθεί. Έπειτα τους υπενθύμισε τη μελλοντική ελπίδα, λέγοντας: «Και να σας δώσει κληρονομιά ανάμεσα σε όλους τους αγιασμένους». Έπειτα ακολουθεί πάλι προτροπή: «Ασήμι», λέει, «ή χρυσάφι ή ιματισμό κανενός δεν επιθύμησα». Αποκόπτει τη ρίζα των κακών, τη φιλαργυρία. «Ασήμι», λέει, «ή χρυσάφι». Δεν είπε, «Δεν πήρα»· αλλά, «Ούτε καν επιθύμησα».

Είπε ότι «θα εισέλθουν λύκοι βαρείς»· είπε ότι «Εγώ είμαι καθαρός από το αίμα όλων»· αυτά και τα δύο είναι φοβερά και ικανά να προκαλέσουν λύπη. Περισσότερο όμως από όλα τούτο τους προκάλεσε οδύνη, το να ακούσουν από τον ίδιο ότι δεν πρόκειται να τον δουν πλέον· και αυτό έκανε τον πόλεμο της ψυχής τους σκληρό. «Τον κατευόδωναν δε», λέει, «στο πλοίο». Τόσο πολύ τον αγαπούσαν, τέτοια αισθήματα έτρεφαν γι' αυτόν. «Όταν δε, αφού αποχωριστήκαμε από αυτούς, αποπλεύσαμε, πλέοντας κατευθείαν ήλθαμε στην Κω, την επομένη στη Ρόδο και από εκεί στα Πάταρα. Και αφού βρήκαμε πλοίο που περνούσε στη Φοινίκη, επιβιβαστήκαμε και αποπλεύσαμε. Όταν δε φάνηκε η Κύπρος, και την αφήσαμε στα αριστερά, πλέαμε προς τη Συρία και καταπλεύσαμε στην Τύρο». Δες, ήλθε στη Λυκία και, περνώντας προς τη Φοινίκη, αφήνοντας την Κύπρο, κατέπλευσε στην Τύρο· διότι εκεί το πλοίο επρόκειτο να ξεφορτώσει το φορτίο του.

Διότι και τώρα συμπλέει μαζί μας, αλλά όχι δεμένος όπως τότε· συμβουλεύει και τώρα, και λέει σε όσους βρίσκονται σε αυτήν τη θάλασσα: «Προσέχετε τους εαυτούς σας· διότι μετά την αναχώρησή μου θα εισέλθουν ανάμεσά σας λύκοι βαρείς»· και πάλι, «Στους έσχατους καιρούς θα ενσκήψουν καιροί χαλεποί, και οι άνθρωποι θα είναι φίλαυτοι, φιλάργυροι, αλαζόνες». Αυτό είναι χειρότερο από όλα τα πνεύματα.

Και από μεν την αλήθεια θα αποστρέψουν την ακοή τους, προς δε τους μύθους θα εκτραπούν. Αυτά τα προλέγει, όχι επειδή επιθυμεί να τον ρίξει σε απελπισία, αλλά για να τα υπομείνει γενναία, όταν αυτά εκπληρωθούν· όπως ακριβώς έκανε και ο Χριστός λέγοντας, ότι θα σας παραδώσουν, και θα σας μαστιγώσουν, και θα σας οδηγήσουν στις συναγωγές εξαιτίας του ονόματός μου. Επειδή και αλλού λέει ο μακάριος αυτός: Διότι εγώ γνωρίζω τούτο, ότι μετά την αναχώρησή μου θα εισέλθουν ανάμεσά σας λύκοι άγριοι, οι οποίοι δεν θα λυπηθούν το ποίμνιο.

Πες λοιπόν, για ποιον λόγο δίνεις αυτές τις παραγγελίες και τις προτροπές. «Γνωρίζω», λέει, «ότι μετά την αναχώρησή μου θα εισβάλουν άγριοι λύκοι στο ποίμνιο». Είδες αυτό που έλεγα, πώς δηλαδή δεν αγωνιά και φοβάται μόνο για τα χρόνια της ζωής του, αλλά και για την περίοδο μετά την αναχώρησή του;

Διότι θα εισέλθουν λύκοι, λέγει· και όχι απλώς λύκοι, αλλά λύκοι άγριοι, οι οποίοι δεν θα λυπηθούν το ποίμνιο. Διπλός είναι ο πόλεμος: η απουσία του Παύλου και η έφοδος των λύκων· ούτε ο διδάσκαλος είναι παρών, και εκείνοι που διαφθείρουν θα επιτεθούν.

«Λύκοι βαρείς, που δεν φείδονται του ποιμνίου. Προσέχετε τους εαυτούς σας. Δεν απέκρυψα τίποτα», λέει· «να με θυμάστε». Διότι είναι όντως αρκετό για να λάβετε θάρρος το να θυμάστε τον Παύλο. Και δεν εννοεί απλώς την ανάμνηση του εαυτού του, αλλά την ανάμνηση των κατορθωμάτων του. Διότι, το ότι δεν αναφέρει απλώς την ανάμνησή του, αλλά το κάνει ώστε ενθυμούμενοι να παρακινηθούν σε ζήλο, το πρόσθεσε απευθυνόμενος σε αυτόν που ακούει: «Να με θυμάστε, επειδή επί μία τριετία, νύχτα και ημέρα, δεν σταμάτησα με δάκρυα και με όλους εκείνους τους οδυρμούς να νουθετώ τον καθένα από εσάς». Δεν θέλω απλώς να θυμάστε εμένα, αλλά και τον χρόνο και τη νουθεσία, και την προθυμία και τα δάκρυα, και όλους εκείνους τους οδυρμούς. Διότι, όπως ακριβώς συμβαίνει με τους ασθενείς, όπου οι οικείοι τους, όταν έπειτα από πολλά και μακροσκελή λόγια δεν καταφέρουν να τους πείσουν να λάβουν τις τροφές και τα φάρμακα των αρρώστων, δακρύζουν ώστε να τους κάμψουν περισσότερο· έτσι ακριβώς έκανε και ο Παύλος με τους μαθητές του· όταν έβλεπε ότι ο λόγος της διδασκαλίας ασθενούσε, προσέφερε τη θεραπεία των δακρύων.

Δεν το έδειξε όμως μόνο το τέλος, αλλά και τα λόγια του Παύλου· διότι και αυτός, έχοντας διδαχθεί από εκείνον, αυτά συμβούλευε. Τι λέει λοιπόν ο Παύλος; Όταν επρόκειτο κάποτε να οδηγηθεί στη Ρώμη, στο τελευταίο του ταξίδι, μετά το οποίο δεν επρόκειτο πλέον να δει τους μαθητές του· διότι λέει: «Δεν πρόκειται πια να σας δω»· και το έλεγε αυτό, όχι επειδή ήθελε να τους λυπήσει, αλλά για να τους προφυλάξει. Καθώς επρόκειτο λοιπόν να αναχωρήσει από εκεί, κάπως έτσι τους προφύλασσε, λέγοντας: «Γνωρίζω ότι μετά την αναχώρησή μου θα εισέλθουν ανάμεσά σας λύκοι άγριοι, και από εσάς τους ίδιους θα αναδειχθούν άνδρες που θα λένε διεστραμμένα πράγματα».

Και πάλι λέγει: Στους έσχατους χρόνους θα υπάρξουν εμπαίκτες, οι οποίοι θα πορεύονται σύμφωνα με τις δικές τους ασεβείς επιθυμίες. Αυτοί είναι εκείνοι που ποιμαίνουν τον εαυτό τους άφοβα, σύννεφα άνυδρα που παρασύρονται από κάθε άνεμο, αστέρες περιπλανώμενοι, για τους οποίους έχει φυλαχθεί αιώνια το έρεβος του σκότους. Αυτά και περισσότερα από αυτά μας συμβουλεύει ο καλός Ιούδας. Έλα λοιπόν, Παύλε, το σκεύος της εκλογής, πες μας και εσύ σύμφωνα με τη χάρη που σου δόθηκε από τον Θεό, πες μας για τον παρόντα πονηρό αιώνα· φανέρωσε τους κρυφούς λύκους, διαπόμπευσε και στηλίτευσε τους κλέφτες του αγίου ποιμνίου του Θεού. Ο Παύλος είπε: Γνωρίζω ότι μετά την αναχώρησή μου θα εισέλθουν ανάμεσά σας λύκοι άγριοι, οι οποίοι δεν θα σπλαχνιστούν το ποίμνιο. Βλέπεις παντού τους θεολόγους να συμφωνούν με τον Διδάσκαλο σχετικά με τους άθεους αιρετικούς, αποκαλώντας τους σκύλους και λύκους; Καθώς και αλλού λέγει ο Παύλος: Προσέχετε τους σκύλους, προσέχετε τους κακούς εργάτες, προσέχετε την κατατομή. Προσέχετε μήπως υπάρξει κάποιος που θα σας αιχμαλωτίσει διαμέσου της φιλοσοφίας και της κενής απάτης.

Κεφάλαιο 14. Ότι και την εποχή των αποστόλων υπήρχαν πολλά σκάνδαλα και πολλοί που παρασύρονταν, καθώς και διώξεις και γρήγορες θανατώσεις διδασκάλων Τι γινόταν όμως την εποχή των αποστόλων, πες μου; Δεν συνέβαιναν αναρίθμητα τέτοια περιστατικά; Άκουσε λοιπόν τι λέει ο Παύλος: «Γνωρίζεις τούτο, ότι με αποστράφηκαν όλοι όσοι βρίσκονται στην Ασία, μεταξύ των οποίων είναι ο Φύγελλος και ο Ερμογένης». Δεν κατοικούσαν σε φυλακές οι διδάσκαλοι; Δεν ήταν ζωσμένοι με αλυσίδες; Δεν υπέφεραν τα έσχατα δεινά και από τους δικούς τους και από τους ξένους; Δεν εισέβαλαν στα ποίμνια μετά από αυτούς και στη θέση τους άγριοι λύκοι; Δεν τα προέλεγε αυτά ο Παύλος στους Εφεσίους, όταν τους προσκάλεσε κοντά του στη Μίλητο; «Διότι εγώ γνωρίζω», λέει, «ότι μετά την αναχώρησή μου θα εισέλθουν ανάμεσά σας άγριοι λύκοι, που δεν θα λυπηθούν το ποίμνιο. Αλλά και από εσάς τους ίδιους θα εγερθούν άνδρες που θα διδάσκουν διεστραμμένα πράγματα, ώστε να παρασύρουν τους μαθητές οπίσω τους». Ο χαλκουργός Αλέξανδρος δεν του προξένησε αναρίθμητα προβλήματα, καταδιώκοντάς τον από παντού, πολεμώντας τον, μαχόμενος εναντίον του, φέρνοντάς τον σε τόση μεγάλη αγωνία, ώστε να παραγγείλει στον μαθητή του και να του πει: «Από αυτόν να φυλάγεσαι και εσύ· διότι αντιτάχθηκε σφοδρά στα δικά μας λόγια»;

17. Πρέπει δε να επαναφέρουμε τον λόγο στους ηγέτες της ασέβειας. Και πρέπει να εξετάσουμε μήπως ταιριάζει εξίσου και στους άλλους. Επειδή, λοιπόν, έχοντας απομακρυνθεί εντελώς από την αλήθεια, στηριζόμενοι μάταια στους επιπόλαιους λογισμούς τους και πλάθοντας ψεύδη με όση δύναμη διαθέτουν, επιδόθηκαν σε ανόητες και αλλόκοτες αναζητήσεις και αναπτύσσουν μύθους γραϊδίων και νηπίων, και έχοντας μεγάλη αντιφατικότητα τόσο προς τον εαυτό τους όσο και προς την αλήθεια, ερευνώντας ζητήματα που δεν τους αρμόζουν καθόλου, μη κατανοώντας ούτε αυτά που λένε ούτε εκείνα για τα οποία εκφράζουν βεβαιότητα, τα οποία εφευρέθηκαν για τον όλεθρο των δικών τους ψυχών και όσων τους ακούνε, ώστε να τιμωρηθούν όχι μόνο για τη δική τους απώλεια αλλά και για τη βλάβη εκείνων. Την κακία και την απώλεια αυτών των ανθρώπων προανήγγειλαν τα ιερά Λόγια. Διότι θα μπορούσε κανείς πολύ δίκαια να τα εφαρμόσει σε αυτούς, και έχουν περίπου ως εξής: Όταν δηλαδή ο κήρυκας του Ευαγγελίου και μυσταγωγός των θείων προείδε εν Πνεύματι την κακία τέτοιων ανθρώπων, προανήγγειλε με προφητική χάρη: «Θα εισέλθουν ανάμεσά σας λύκοι άγριοι, που δεν θα λυπηθούν το ποίμνιο, και από ανάμεσά σας τους ίδιους θα αναδειχθούν άνδρες που θα λαλούν διεστραμμένα, για να αποσπάσουν τους μαθητές πίσω τους».

Εκτός όμως από όσα έχουν λεχθεί, αποτελεί αιτία μεγάλης απώλειας το να επιζητεί κανείς να τιμά και να αγαπά εκείνα των οποίων την κακουργία οι προγενέστεροι δεν αντιλήφθηκαν, και γι' αυτό ούτε τα καταδίκασαν. Διότι, αν ο ίδιος ο Σωτήρας μας προανήγγειλε ότι πολλοί ψευδοπροφήτες θα έρθουν στο όνομά του, και το εγκαλλώπισμα των μαθητών του, ο Παύλος, το στόμα της αλήθειας, προφήτευσε πως «μετά την αναχώρησή μου θα έρθουν λύκοι βαρείς που δεν θα λυπηθούν το ποίμνιο», και ο Πέτρος, ο κορυφαίος των μαθητών, διαβεβαίωσε ότι στους έσχατους καιρούς θα εγερθούν ψευδοπροφήτες και πλάνοι εναντίον του ποιμνίου του Χριστού, και η ίδια η έκβαση των πραγμάτων φαίνεται να επισφραγίζει αυτούς τους λόγους, τι πρέπει να κάνουμε, ω βέλτιστε; Να παραβλέπουμε τους λύκους να κατασπαράσσουν το ποίμνιο, επειδή, μετά τον Χριστό και τον Παύλο, και αν θέλεις και τον Γρηγόριο, εισπήδησαν στη λογική μάνδρα και αγέλη και τα διασπαράσσουν; Ή μήπως να αποδεχθούμε τους φθορείς και απατεώνες ως διδασκάλους, επειδή ούτε ο Παύλος ούτε ο Γρηγόριος τους πρόλαβαν, ώστε να τους δουν και να τους διώξουν από το ποίμνιο, απομακρύνοντας τα θηρία από τα λογικά θρέμματα;

Αλλά αυτά ας είναι αρκετά για τον πρώτο λόγο, αν και υπολείπονται της επιθυμίας μου. Θα προχωρήσω όμως σε έναν άλλον, θρηνητικό και όχι χαρμόσυνο, για τον οποίο παρακινήθηκα να γράψω και τον προηγούμενο. Η οργή του Θεού μας κατέλαβε, αγιώτατοι πατέρες, διότι, επειδή πληθύνθηκε η ανομία, ψυχράνθηκε η αγάπη, όπως είπε ο Κύριος, και ξέσπασε ένας διωγμός όμοιος με εκείνον των εθνικών, πάρα πολύ σκληρός. Εκδιώχθηκε από την αυλή ο αρχιποιμένας μας, σκορπίστηκαν τα πρόβατα του Χριστού· άγριοι λύκοι εισέβαλαν καταστροφικά στο ποίμνιο και μάλιστα ένας άγριος κάπρος το ρήμαξε. Τι είναι αυτό; Πάλι εδώ ατιμάστηκε η σεπτή εικόνα του Θεού και Σωτήρα μας Ιησού Χριστού, της Θεοτόκου και κάθε αγίου ανεξαιρέτως. Γι' αυτό οι ποιμένες φέρθηκαν άφρονα, και όχι απλώς επειδή δεν αναζήτησαν τον Κύριο, για να το πω προφητικά (διότι αυτό θα ήταν μικρότερη ασέβεια), αλλά επειδή συνάχθηκαν ιουδαϊκά εναντίον του Κυρίου και εναντίον του χριστού του, αποδοκιμάζοντας την αγία εικόνα του, καθώς και της μητέρας του και των υπηρετών του.

Και αφού συγκάλεσε τους μαθητές του, μιμείται τον Παύλο, ή μάλλον τον δικό μου Ιησού, και με αποχαιρετιστήρια λόγια τους παρηγορεί και τους στηρίζει, κληροδοτώντας στα παιδιά του με αυτόν τον τρόπο μια καλή κληρονομιά και αντάξια των κόπων που υπέμεινε, ώστε να αποκτήσει για τον εαυτό του μια τόσο μεγάλη περιουσία. Ποια είναι η κληρονομιά, ίσως επιθυμείτε να μάθετε; Τα λόγια του Θεού, τα οποία είναι πιο επιθυμητά από το χρυσάφι και τους πολλούς πολύτιμους λίθους, και η σοφία, την οποία είναι προτιμότερο να αποκτά κανείς παρά θησαυρούς χρυσού και αργύρου. «Διότι γνωρίζετε», λέει, «ω σπλάχνα μου, τη δύναμη των αιρετικών στην κακία, και πώς θολώνοντας τον λόγο του Θεού, σπεύδουν με κάθε τρόπο να ποτίσουν τους πλησίον με θολή καταστροφή, χρησιμοποιώντας και προβάλλοντας αυτά τα δύο, την πειστικότητα και την αυστηρότητα· την μεν στους πιο απλοϊκούς, τη δε στους πιο δειλούς. Όμως, για εσάς ελπίζω και εύχομαι οι ψυχές σας να στέκονται καλά και απέναντι στα δύο. Διότι ούτε από την πειστικότητα των λόγων θα παρασυρθείτε, ούτε μέσω κενής απάτης θα εξαπατηθείτε, καθώς έχετε θεμελιωθεί πάνω στην πέτρα της αποστολικής ομολογίας και διδασκαλίας, πάνω στην οποία έχει οικοδομηθεί η Εκκλησία και την οποία οι πύλες του Άδη δεν θα κατισχύσουν· γιατί είναι πιστός εκείνος που το υποσχέθηκε, ούτε από κάτι φοβερό θα κλονιστούν οι πύργοι των καρδιών σας. Διότι μάθατε να μην φοβάστε από τα ύψη της ημέρας, ούτε από αυτούς που σκοτώνουν το σώμα αλλά δεν μπορούν να βλάψουν την ψυχή. Μάλλον, λοιπόν, να στηρίζετε τους άλλους, ώστε να φυλάττουν την παρακαταθήκη που λάβαμε από τους Αποστόλους και τους κατά καιρούς Πατέρες, για την οποία θα μας ζητηθεί λόγος την ημέρα της ανταποδόσεως. Ιδού, σας τα προείπα και με το να σας τα προείπω σας κατέστησα υπεύθυνους για αμαρτία αν παραβείτε· διότι λέει 'αν δεν είχα έλθει και δεν τους είχα μιλήσει, δεν θα είχαν αμαρτία'. Είμαι αθώος από το αίμα σας, διότι δεν απέφυγα να σας μιλήσω, αλλά αγρύπνησα στο έργο του σκοπού ως σκοπός σύμφωνα με τον Ιεζεκιήλ. Προσέχετε πώς ακριβώς θα πορευτείτε, όχι ως άσοφοι αλλά ως σοφοί, και με κάθε προφύλαξη να τηρήσετε τις δικές σας καρδιές και των αδελφών σας· διότι θα διαβείτε ανάμεσα από παγίδες και θα περπατήσετε πάνω σε επάλξεις πόλεων. Διότι και μετά τον θάνατό μου θα εισέλθουν εναντίον σας λύκοι βαρείς, που δεν θα λυπηθούν το ποίμνιο, για να εξαπατήσουν τον λαό και να τον πάρουν οπίσω τους· σε αυτούς να αντισταθείτε όντας στερεοί στην πίστη. Ο Παύλος σάς τα παραγγέλλει αυτά μέσω εμού».