Πατερικές αναφορές στο ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 20:33

Δεν επιθύμησα το ασήμι ή το χρυσάφι ή τον ιματισμό κανενός, εσείς οι ίδιοι το γνωρίζετε. Προς Τιμόθεον Β΄. Κανείς στρατευόμενος δεν εμπλέκεται στις βιοτικές υποθέσεις, προκειμένου να αρέσει σε εκείνον που τον στρατολόγησε. Ότι δεν πρέπει να παραχωρεί κανείς τον εαυτό του στη μέριμνα των βιοτικών, προς χάρη εκείνων που ασχολούνται με αυτά από εμπαθή προσκόλληση.

Κεφάλαιο λζʹ. ΠΡΑΞΕΙΣ. Εσείς γνωρίζετε από την πρώτη ημέρα που έφθασα στην Ασία, πώς έζησα μαζί σας όλον τον καιρό, υπηρετώντας τον Κύριο με κάθε ταπεινοφροσύνη και με πολλά δάκρυα και πειρασμούς. Και μετά από λίγα: Ασήμι ή χρυσό ή ιματισμό κανενός δεν επιθύμησα.

Αυτά είναι τα σκιρτήματα του Παύλου και τα βήματα. Γίνετε μιμητές μου, αδελφοί, καθώς και εγώ είμαι του Χριστού. Δεν επιθύμησα ασήμι ή χρυσό ή ιματισμό κανενός· τα πάντα σας τα υπέδειξα. Γίνετε μιμητές μου· διότι εγώ είμαι έτοιμος όχι μόνο να δεθώ, αλλά και να πεθάνω υπέρ του ονόματος του Κυρίου Ιησού. Επιδιώκω τον σκοπό για το βραβείο της άνω κλήσεως του Θεού. Έτσι τρέχω, όχι αβέβαια· έτσι πυγμαχώ, όχι χτυπώντας τον αέρα, αλλά καταπονώ το σώμα μου και το υποδουλώνω. Και καθένας που αγωνίζεται εγκρατεύεται σε όλα. Έτσι να τρέχετε, αδελφοί, για να κατακτήσετε το βραβείο. Μιμηθείτε τους Αγίους, και έτσι να τρέχετε, ώστε μαζί με αυτούς να στεφανωθείτε και να συμβασιλεύσετε.

Διότι είπε: «Από κανέναν σας δεν επιθύμησα ούτε αργύριο ούτε χρυσίο ούτε ιματισμό. Εσείς οι ίδιοι γνωρίζετε ότι στις ανάγκες μου και σε όσους ήταν μαζί μου, υπηρέτησαν αυτά τα χέρια». Αυτοί όμως -αλλά δεν θέλω να πω τίποτα το δυσάρεστο- δεν ντρέπονται να συγκρίνουν τον εαυτό τους με έναν τέτοιο άνδρα και να ισχυρίζονται ότι είναι διάδοχοί του. Αλλά δεν μας διαφεύγει ότι γι' αυτό τον θαυμάζουν, όχι για να τον μιμηθούν, αλλά για να τιμηθούν θεωρούμενοι ως διάδοχοι ενός θείου άνδρα, όχι εξαιτίας των δικών τους πράξεων, αλλά εξαιτίας αυτών που έπραξε εκείνος και θαυμάζεται.

ΟΜΙΛΙΑ ΜΕ΄. Και τώρα σας εμπιστεύομαι, αδελφοί, στον Θεό και στον λόγο της χάριτός του, η οποία έχει τη δύναμη να σας εποικοδομήσει και να σας δώσει κληρονομιά ανάμεσα σε όλους τους αγιασμένους. 1. Αυτό που κάνει όταν γράφει επιστολές, το ίδιο κάνει και όταν συμβουλεύει: καταλήγει από την προτροπή στην προσευχή. Διότι, επειδή τους φόβισε πάρα πολύ, λέγοντας ότι «λύκοι άγριοι θα εισέλθουν ανάμεσά σας», για να μην τους τρομάξει στον νου και τους οδηγήσει σε απόγνωση, δες την παρηγοριά του. «Και τώρα», λέει. Έτσι είπε, φανερώνοντας μέσω αυτού, ότι όπως πάντοτε, έτσι πράττει και τώρα. «Σας εμπιστεύομαι, αδελφοί, στον Θεό και στον λόγο της χάριτός του»· δηλαδή, στη χάρη του. Και πολύ σωστά μίλησε έτσι· διότι γνωρίζει ότι η χάρη είναι αυτή που σώζει. Συνεχώς τους υπενθυμίζει τη χάρη, κάνοντάς τους πιο πρόθυμους ως οφειλέτες, και πείθοντάς τους να έχουν θάρρος. «Σε εκείνον που έχει τη δύναμη να σας εποικοδομήσει». Δεν είπε, «να οικοδομήσει», αλλά «να εποικοδομήσει», δείχνοντας ότι ήδη είχαν οικοδομηθεί. Έπειτα τους υπενθύμισε τη μελλοντική ελπίδα, λέγοντας: «Και να σας δώσει κληρονομιά ανάμεσα σε όλους τους αγιασμένους». Έπειτα ακολουθεί πάλι προτροπή: «Ασήμι», λέει, «ή χρυσάφι ή ιματισμό κανενός δεν επιθύμησα». Αποκόπτει τη ρίζα των κακών, τη φιλαργυρία. «Ασήμι», λέει, «ή χρυσάφι». Δεν είπε, «Δεν πήρα»· αλλά, «Ούτε καν επιθύμησα».

Για σας κλαίω, λέει, όχι για τα παθήματά μου· διότι για χάρη αυτών επιθυμώ και να πεθάνω. Ας δούμε όμως από την αρχή τα όσα ειπώθηκαν. «Ασήμι ή χρυσάφι ή ιματισμό», λέει, «κανενός δεν επιθύμησα· εσείς οι ίδιοι γνωρίζετε ότι στις ανάγκες μου και σε εκείνους που ήταν μαζί μου υπηρέτησαν αυτά εδώ τα χέρια». Επομένως, δεν ενέργησαν κατ' αυτόν τον τρόπο μόνο στην Κόρινθο εκείνοι που διέφθειραν τους μαθητές, αλλά και στην Ασία. Πουθενά όμως δεν τους το προσάπτει αυτό ως όνειδος γράφοντας προς τους Εφεσίους. Για ποιον λόγο άραγε; Επειδή δεν βρέθηκε σε ανάγκη. Αλλά και στους Κορινθίους λέει: «Το καύχημά μου αυτό δεν ανακόπηκε στα μέρη της Αχαΐας». Και δεν είπε, «Δεν μου δώσατε»· αλλά, «Ασήμι ή χρυσάφι ή ιματισμό δεν επιθύμησα», για να μη φανεί ότι οφειλόταν σε εκείνους το γεγονός ότι δεν έδωσαν. Και δεν είπε, «Δεν επιθύμησα τίποτα από τα αναγκαία», για να μη φανεί πάλι ότι αποτελεί κατηγορία εναντίον τους· αλλά αφήνει να εννοηθεί τούτο, ότι εύλογα δεν έλαβε τίποτα, εφόσον μάλιστα έτρεφε και άλλους. Δες πώς εργαζόταν με ζήλο ένας άνθρωπος που νύχτα και μέρα δίδασκε με δάκρυα, νουθετώντας τον καθένα ξεχωριστά. «Σε όλα σας έδωσα το παράδειγμα, ότι κοπιάζοντας με αυτόν τον τρόπο πρέπει να υποστηρίζουμε τους αδυνάτους». Λέγοντας αυτό, πάλι τους προκάλεσε φόβο. Και αυτό που λέει, είναι το εξής: Δεν μπορείτε να καταφύγετε στη δικαιολογία της άγνοιας· σας υπέδειξα με τα έργα μου ότι έτσι κοπιάζοντας πρέπει να εργάζεται κανείς. Και δεν είπε ότι είναι κακό το να λαμβάνει κανείς· αλλά ότι είναι καλύτερο το να μη λαμβάνει.

Το δε πλήθος εκείνων που πίστεψαν είχε μία καρδιά και μία ψυχή· και κανείς δεν έλεγε ότι κάτι από τα υπάρχοντά του ήταν δικό του, αλλά τα πάντα ήταν κοινά μεταξύ τους.» «Δεν επιθύμησα το ασήμι ή το χρυσό ή τον ιματισμό κανενός.»

ΚΑΝΟΝΑΣ Δ'. Ο κήρυκας της αλήθειας, ο θείος Απόστολος Παύλος, θέτοντας τρόπον τινά κανόνα στους Πρεσβυτέρους των Εφεσίων, ή μάλλον και σε ολόκληρο το ιερατικό πλήρωμα, μίλησε με παρρησία λέγοντας: «Ασήμι, ή χρυσό, ή ιματισμό κανενός δεν επιθύμησα· σε όλα σας υπέδειξα ότι έτσι πρέπει να κοπιάζουμε και να βοηθούμε τους αδυνάτους, θεωρώντας ότι είναι πιο μακάριο το να δίνει κανείς παρά το να λαμβάνει». Γι' αυτό και εμείς, έχοντας μαθητεύσει από αυτόν, ορίζουμε ότι δεν επιτρέπεται με κανέναν τρόπο ο Επίσκοπος να επινοεί με αισχροκέρδεια, προβάλλοντας αμαρτωλές προφάσεις, ώστε να απαιτεί χρυσό, ή ασήμι, ή οποιοδήποτε άλλο είδος, από τους Επισκόπους, ή τους Κληρικούς, ή τους Μοναχούς που υπάγονται σε αυτόν· διότι λέει ο Απόστολος, «οι άδικοι δεν θα κληρονομήσουν τη βασιλεία του Θεού· και δεν οφείλουν τα παιδιά να αποταμιεύουν για τους γονείς, αλλά οι γονείς για τα παιδιά».

Ερμηνεία. Επειδή ο μέγας Παύλος, και με τον λόγο και με το έργο του, παραγγέλλει στους αρχιερείς των Εφεσίων, και μέσω αυτών σε όλους τους μεταγενέστερους αρχιερείς, να μην επιθυμούν αργύριο ή χρυσίο ή ιμάτια, αλλά με τον κόπο των χεριών τους να βοηθούν τους ασθενείς και αυτούς που έχουν ανάγκη, και ότι είναι μακάριο το να δίνει κανείς μάλλον παρά να παίρνει· για τον λόγο αυτό και ο παρών Κανόνας προστάζει ότι κανένας αρχιερέας δεν πρέπει να ζητά ως χρέος, από αισχροκέρδεια, χρυσό ή άργυρο ή οποιοδήποτε άλλο πράγμα από τους υποκείμενους σε αυτόν επισκόπους, κληρικούς ή μοναχούς, επειδή μια τέτοια απαίτηση είναι άδικη, και οι άδικοι δεν θα κληρονομήσουν τη βασιλεία του Θεού, σύμφωνα με τον ίδιο απόστολο. Και επειδή τα τέκνα δεν οφείλουν να θησαυρίζουν για να δίνουν στους γονείς, αλλά οι γονείς για να δίνουν στα τέκνα. Όποιος αρχιερέας, λοιπόν, βρεθεί να θέτει σε αργία ή να αφορίζει κάποιον ιερέα ή κληρικό ή να κλείνει εκκλησίες για να πάρει χρήματα ή εξαιτίας κάποιας άλλης εμπάθειάς του, αυτός ας παθαίνει εκείνο που κάνει, δηλαδή ας τίθεται σε αργία και ας αφορίζεται, αν μεν είναι επίσκοπος από τον μητροπολίτη του, αν δε είναι μητροπολίτης, από τον πατριάρχη του.