Πατερικές αναφορές στο ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 21:13

Βλέποντας με τα πνευματικά του μάτια τον διάβολο να περιτρέχει, και άλλον μεν να τον παρακινεί σε δάκρυα, σε άλλον δε να συνεργεί στην πειστικότητα· είπε προς εκείνους που έκλαιγαν τον λόγο του Κυρίου: «Μην κλαίτε για εμένα, αλλά να κλαίτε για τους θεομάχους, εκείνους που τολμούν τέτοιες πράξεις εναντίον των ευσεβών, οι οποίοι με τη φλόγα αυτή, την οποία ανάβουν εναντίον μας, συσσωρεύουν για τον εαυτό τους το πυρ της γεέννης. Σταματήστε να κλαίτε και να μου συντρίβετε την καρδιά».

Και όταν ήρθε σε εμάς και πήρε τη ζώνη του Παύλου, έδεσε τα δικά του πόδια και χέρια και είπε: Αυτά λέγει το Πνεύμα το Άγιο: Τον άνδρα στον οποίο ανήκει αυτή η ζώνη, έτσι θα τον δέσουν στην Ιερουσαλήμ οι Ιουδαίοι και θα τον παραδώσουν στα χέρια των εθνικών. Όταν δε τα ακούσαμε αυτά, παρακαλούσαμε, τόσο εμείς όσο και οι ντόπιοι, να μην ανέβει στην Ιερουσαλήμ. Αποκρίθηκε τότε ο Παύλος: Τι κάνετε κλαίγοντας και συντρίβοντάς μου την καρδιά; Διότι εγώ είμαι έτοιμος όχι μόνο να δεθώ, αλλά και να πεθάνω υπέρ του ονόματος του Κυρίου Ιησού. Και επειδή δεν πειθόταν, ησυχάσαμε λέγοντας: Ας γίνει το θέλημα του Κυρίου. ΠΡΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΕΙΣ Α΄. Οι οποίοι και τον Κύριο Ιησού σκότωσαν, και τους δικούς τους προφήτες, και εμάς μας καταδίωξαν, και δεν είναι αρεστοί στον Θεό, και είναι ενάντιοι σε όλους τους ανθρώπους, εμποδίζοντάς μας να μιλήσουμε στα έθνη για να σωθούν, με αποτέλεσμα να συμπληρώνουν πάντοτε τις αμαρτίες τους· έφτασε όμως επάνω τους η οργή μέχρι τέλους.

ΕΡΩΤΗΣΗ ΙΑ΄ Εάν επιβάλλεται ή εάν είναι ακίνδυνο να αποφεύγει κανείς κάτι από όσα έχουν προσταχθεί από τον Θεό, ή να εμποδίζει αυτόν που έχει λάβει την εντολή να την εκτελέσει, ή να ανέχεται όσους τον εμποδίζουν· προπαντός εάν αυτός που τον εμποδίζει είναι στενά συνδεδεμένος μαζί του, ή εάν ένας λογισμός που φαίνεται εύλογος αντιτίθεται στην προσταγή. ΑΠΟΚΡΙΣΗ Εφόσον ο Κύριος λέει: «Μάθετε από εμένα, ότι είμαι πράος και ταπεινός στην καρδιά», είναι φανερό ότι διδασκόμαστε τα πάντα με μεγαλύτερη ασφάλεια όταν φέρνουμε στη μνήμη μας τον ίδιο τον Κύριό μας Ιησού Χριστό, τον μονογενή Υιό του ζώντος Θεού, όταν ο Ιωάννης ο Βαπτιστής Τού είπε: «Εγώ έχω ανάγκη να βαπτιστώ από εσένα, και εσύ έρχεσαι σε εμένα;» και Εκείνος του αποκρίθηκε: «Άφησέ το τώρα· διότι έτσι πρέπει να εκπληρώσουμε κάθε δικαιοσύνη». Στην περίπτωση πάλι των μαθητών, όταν ο Πέτρος ευχήθηκε να αποτραπούν τα πάθη στην Ιερουσαλήμ, τα οποία ο ίδιος ο Κύριος είχε προφητεύσει ότι θα υποστεί, Εκείνος του μίλησε με αγανάκτηση: «Ύπαγε οπίσω μου, σατανά, μου είσαι σκάνδαλο· διότι δεν φρονείς τα του Θεού, αλλά τα των ανθρώπων». Και πάλι, όταν ο ίδιος ο Πέτρος αρνήθηκε τη διακονία παρακινούμενος από διάθεση σεβασμού προς τον Δεσπότη, ο Κύριος του είπε ξανά: «Εάν δεν σε νίψω, δεν έχεις μέρος μαζί μου». Εάν δε η ψυχή έχει ανάγκη να βοηθηθεί περισσότερο με παραδείγματα από τους συνανθρώπους μας, ας θυμηθούμε τον Απόστολο που λέει: «Τι κάνετε και κλαίτε, και συντρίβετε την καρδιά μου;»

«Διότι εγώ είμαι έτοιμος όχι μόνο να δεθώ, αλλά και να πεθάνω στην Ιερουσαλήμ υπέρ του ονόματος του Κυρίου Ιησού». Ποιος άραγε θα μπορούσε να είναι πιο ένδοξος από τον Ιωάννη ή πιο γνήσιος από τον Πέτρο, ή ποιοι λογισμοί θα φαίνονταν πιο ευλαβείς από εκείνους που τους παρουσιάστηκαν; Εγώ, πάντως, γνωρίζω ότι ούτε ο άγιος Μωυσής ούτε ο προφήτης Ιωνάς, όταν χρησιμοποίησαν λογισμούς που οδηγούσαν σε αθέτηση της υπακοής, έμειναν ακατηγόρητοι ενώπιον του Θεού. Μέσα από αυτούς παιδαγωγούμαστε ούτε να αντιλέγουμε, ούτε να εμποδίζουμε, ούτε να ανεχόμαστε αυτούς που εμποδίζουν. Εάν, λοιπόν, ο λόγος μάς δίδαξε μια για πάντα να μην ανεχόμαστε αυτά και τα παρόμοια, πόσο μάλλον είναι αναγκαίο να μιμούμαστε τους αγίους στα υπόλοιπα; Οι οποίοι άλλοτε μεν είπαν: «Πρέπει να πειθαρχούμε στον Θεό μάλλον παρά στους ανθρώπους»· άλλοτε δε: «Αν είναι δίκαιο να ακούμε εσάς μάλλον παρά τον Θεό, κρίνετέ το. Διότι εμείς δεν μπορούμε να μη μιλάμε για όσα είδαμε και ακούσαμε».

Επομένως, ήταν τόσο φιλόχριστος, ώστε να θεωρεί ως τίποτα το να υποστεί τα πάντα, προκειμένου να γίνει γνήσιος μαθητής του Χριστού. Διότι άκουσέ τον να ανακράζει, αν θέλεις, προς κάποιους από τους οικείους του, όταν προσπαθούσαν να τον αποτρέψουν από τους άθλους: «Τι κάνετε, κλαίγοντας και συντρίβοντάς μου την καρδιά; Διότι εγώ είμαι έτοιμος όχι μόνο να δεθώ, αλλά και να πεθάνω υπέρ του ονόματος του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού». Ως προς την πίστη λοιπόν ήταν τέτοιος, αλλά ως προς τον προσωπικό του βίο, αν μάθεις πώς εμφανίζεται, θα εκπλαγείς. Διότι αυτός που ήταν τόσο μεγάλος στην αρετή, στις μάχες εναντίον του σώματος καθιστούσε συμπολεμιστή του τη νηστεία, και αφού την υπέταξε σαν κάποιον δοκιμότατο στρατιώτη στις αγαθές κινήσεις της διανοίας του, κατακυρίευε τους νόμους της σάρκας· και την ηδονή που τυραννούσε τα μέλη μας, πιάνοντάς την στα χέρια του σαν αιχμάλωτο πολέμου, την υπέτασσε στα θελήματα του πνεύματος. Αλλά, για να ωφελήσει και εμάς μέσω αυτών, πάλι γράφει· άλλοτε λέγοντας ότι έχει βρεθεί πολλές φορές σε νηστείες· και άλλοτε, «Καταπονώ το σώμα μου και το δουλαγωγώ, μήπως, αφού κήρυξα σε άλλους, ο ίδιος γίνω αδόκιμος». Διότι θυμόταν, όπως ήταν φυσικό, τον δικό του Δεσπότη που αναφωνούσε: «Όποιος λοιπόν καταλύσει μία από αυτές τις ελάχιστες εντολές, και διδάξει έτσι τους ανθρώπους, ελάχιστος θα κληθεί στη βασιλεία των ουρανών».

Διότι σχεδόν ξεκάθαρα λέει το εξής: Εκείνος που είναι προσκολλημένος στα γήινα, και χτίζει σπίτια, και φυτεύει αμπέλι, και νικιέται από τις σαρκικές ηδονές, θα είναι οπωσδήποτε δειλός και άνανδρος· ένας τέτοιος είναι εντελώς ακατάλληλος, και θα προκαλέσει ζημιά και στους άλλους· «Διότι φθείρουν τα καλά ήθη οι κακές συναναστροφές». Και κάποιες φορές παρασύρει στην ανανδρία τον δυνατό και γενναίο εκείνος που είναι πολύ ευάλωτος στη δειλία. Γι' αυτό λοιπόν και ο θεσπέσιος Παύλος επέπληττε κάποιους, οι οποίοι ήθελαν να τον εμποδίσουν να ανέβει στα Ιεροσόλυμα· διότι λέει: «Τι κάνετε, κλαίγοντας και συνθλίβοντάς μου την καρδιά; Διότι εγώ είμαι έτοιμος όχι μόνο να δεθώ, αλλά και να πεθάνω για το όνομα του Κυρίου μας Ιησού Χριστού». Πρέπει δε να σημειωθεί ότι και για όσους είχαν προσκληθεί στους γάμους η δικαιολογία ήταν το: «Αγόρασα χωράφι, και παντρεύτηκα γυναίκα, και δεν μπορώ να έρθω». Έτσι έχει γραφτεί στο Ευαγγέλιο και στις παραβολές. Δεν είναι δε καθόλου δύσκολο, αν το θεωρείς σωστό, να λάβεις την απόδειξη γι' αυτό και από αρχαία παραδείγματα. ΠΑΛΛ. Μίλησε λοιπόν, χωρίς καμία καθυστέρηση· διότι θα ωφελήσεις πάρα πολύ. ΚΥΡ. Λοιπόν, όπως διαβάσαμε στους Αριθμούς: «Και μετά από αυτά αναχώρησε ο λαός από την Ασηρώθ, και στρατοπέδευσαν στην έρημο Φαράν».

«Διότι έχω κατέβει», λέει, «από τον ουρανό, όχι για να κάνω το δικό μου θέλημα, αλλά το θέλημα εκείνου που με έστειλε.» Αυτό ακριβώς επιλέγοντας να φρονούν και να εφαρμόζουν και οι θεσπέσιοι μαθητές, έλεγαν ρητά: «Εμείς όμως έχουμε νου Χριστού.» Γι' αυτό άλλωστε και δίδασκαν να λέμε στις προσευχές: «Πατέρα μας, που βρίσκεσαι στους ουρανούς, ας αγιαστεί το θέλημά σου, ας έλθει η βασιλεία σου, ας γίνει το θέλημά σου όπως στον ουρανό και στη γη.» Βλέπεις ότι, έχοντας γίνει σύμφωνοι και ομοϊδεάτες με τον Χριστό, διαβεβαιώνουν με σαφήνεια ότι έχουν και τον δικό του νου; Αυτό, νομίζω, σημαίνει το να τρώγεται το κεφάλι του αμνού. Πορεία βέβαια του Χριστού είναι το να υπομείνει γενναία, όπως του ταίριαζε, και να μην δειλιάσει μπροστά στον θάνατο, ώστε, όπως λέει ο Παύλος, να σώσει τους αμαρτωλούς· πρέπει δε και εμείς οι ίδιοι να είμαστε πανέτοιμοι για αυτό, και να θυσιάζουμε πρόθυμα υπέρ των αδελφών μας ακόμη και την ίδια την ενσώματη ζωή μας. Γι' αυτό άλλωστε είπε και κάποιος από τους αγίους μαθητές: «Εφόσον λοιπόν ο Χριστός έπαθε για εμάς κατά σάρκα, οπλιστείτε και εσείς υπέρ αυτού με το ίδιο φρόνημα.» Ο Παύλος πάλι επιπλήττει κάποιους λέγοντας κάπως έτσι: «Τι κάνετε και κλαίτε συντρίβοντάς μου την καρδιά; Διότι εγώ είμαι έτοιμος όχι μόνο να δεθώ, αλλά και να πεθάνω υπέρ του ονόματος του Κυρίου μας Ιησού Χριστού.» Και ο ίδιος ο Χριστός, προστάζοντας να ακολουθούμε τα δικά του ίχνη, λέει: «Όποιος δεν παίρνει τον σταυρό του καθημερινά και δεν με ακολουθεί, δεν είναι άξιός μου.»

Διότι δειλοί είναι όλοι όσοι εμπλέκονται σε αυτά, και όχι μόνο ακατάλληλοι για τον νοητό πόλεμο, αλλά θα μπορούσαν να γίνουν και σε άλλους αίτιοι δειλίας και φυγής. Διότι τους κάνει να οπισθοχωρούν η προσκόλληση στα προαναφερθέντα πάθη, και οι κακές συναναστροφές φθείρουν τα καλά ήθη. Γι' αυτό και ο μέγας Παύλος, επιπλήττοντας αυτούς που τον εμπόδιζαν να ανεβεί στα Ιεροσόλυμα, έλεγε: «Τι κάνετε, κλαίγοντας και συνθλίβοντάς μου την καρδιά; Διότι εγώ είμαι έτοιμος όχι μόνο να δεθώ, αλλά και να πεθάνω υπέρ του ονόματος του Κυρίου μας Ιησού Χριστού». Εάν δε κάποιος έχει πάρει γυναίκα προσφάτως, δεν θα βγει στον πόλεμο· για έναν ολόκληρο χρόνο θα ευφραίνει τη γυναίκα του, την οποία πήρε. Διότι δεν πρέπει αυτός που μόλις έλαβε την αρετή ως σύνοικό του να εξάγεται σε κόπους και διωγμούς, μέχρις ότου δεθεί στενά με τη φιλοστοργία της· αυτό άλλωστε υποδήλωσε η ετήσια ευφροσύνη. Κάτι τέτοιο έπραξαν και οι απόστολοι, στέλνοντας επιστολή σε αυτούς από τα έθνη που μόλις είχαν προσέλθει στην ευσέβεια. «Διότι φάνηκε καλό», λέει, «στο Άγιο Πνεύμα και σε εμάς να μην σας επιθέσουμε κανένα επιπλέον βάρος, παρά μόνο να απέχετε από την πορνεία, το πνικτό, το αίμα και τα ειδωλόθυτα». Εάν κάποιος ανοίξει λάκκο και δεν τον σκεπάσει με κάλυμμα, και πέσει εκεί μοσχάρι ή γάιδαρος, ο κύριος του λάκκου θα καταβάλει αργύρια στον κύριό του· ενώ το νεκρό ζώο θα ανήκει στον ίδιο.

Αυτά είναι τα σκιρτήματα του Παύλου και τα βήματα. Γίνετε μιμητές μου, αδελφοί, καθώς και εγώ είμαι του Χριστού. Δεν επιθύμησα ασήμι ή χρυσό ή ιματισμό κανενός· τα πάντα σας τα υπέδειξα. Γίνετε μιμητές μου· διότι εγώ είμαι έτοιμος όχι μόνο να δεθώ, αλλά και να πεθάνω υπέρ του ονόματος του Κυρίου Ιησού. Επιδιώκω τον σκοπό για το βραβείο της άνω κλήσεως του Θεού. Έτσι τρέχω, όχι αβέβαια· έτσι πυγμαχώ, όχι χτυπώντας τον αέρα, αλλά καταπονώ το σώμα μου και το υποδουλώνω. Και καθένας που αγωνίζεται εγκρατεύεται σε όλα. Έτσι να τρέχετε, αδελφοί, για να κατακτήσετε το βραβείο. Μιμηθείτε τους Αγίους, και έτσι να τρέχετε, ώστε μαζί με αυτούς να στεφανωθείτε και να συμβασιλεύσετε.

Αυτός είχε τέσσερις θυγατέρες που προφήτευαν. Όμως δεν προλέγουν αυτές τα μελλούμενα στον Παύλο, μολονότι προφήτευαν, αλλά ο Άγαβος· και άκουσε με ποιον τρόπο. Ενώ δε εμείς παραμέναμε εκεί αρκετές ημέρες, ήλθε από την Ιουδαία ένας προφήτης με το όνομα Άγαβος. Και αφού ήλθε σε εμάς και πήρε τη ζώνη του Παύλου, έδεσε τα χέρια και τα πόδια του και είπε: Αυτά λέγει το Πνεύμα το Άγιο: Τον άνδρα στον οποίο ανήκει αυτή η ζώνη, έτσι θα τον δέσουν στην Ιερουσαλήμ οι Ιουδαίοι και θα τον παραδώσουν στα χέρια των εθνικών. Αυτός που παλαιότερα είχε προαναγγείλει τον λιμό, ο ίδιος λέγει: Τον άνδρα τούτο στον οποίο ανήκει αυτή η ζώνη, έτσι θα δέσουν. Αυτό ακριβώς που έπρατταν οι προφήτες, αναπαριστώντας οπτικά τα γεγονότα όταν μιλούσαν για αιχμαλωσία, όπως ο Ιεζεκιήλ, αυτό έπραξε και τούτος. Και το πλέον οδυνηρό είναι ότι θα τον παραδώσουν στα χέρια των εθνικών. Όταν δε ακούσαμε αυτά, τον παρακαλούσαμε, τόσο εμείς όσο και οι ντόπιοι, να μην ανεβεί στην Ιερουσαλήμ. Και πολλοί τον παρακαλούσαν να μην αναχωρήσει, αλλά ούτε και έτσι υπάκουσε. Αποκρίθηκε δε ο Παύλος: Τι κάνετε κλαίγοντας και συντρίβοντάς μου την καρδιά; Διότι εγώ είμαι έτοιμος, όχι μόνο να δεθώ, αλλά και να πεθάνω στην Ιερουσαλήμ υπέρ του ονόματος του Κυρίου Ιησού. Επειδή δε δεν πειθόταν, ησυχάσαμε λέγοντας: Ας γίνει το θέλημα του Κυρίου.

βʹ. Βλέπεις; Για να μην νομίσεις, ακούγοντας το «Πορεύομαι δεμένος από το Πνεύμα», ότι πρόκειται περί ανάγκης, ούτε ότι περιέπεσε σε αυτά από άγνοια, γι' αυτό τον λόγο προλέγονται αυτά. Εκείνοι μεν έκλαιγαν, αυτός δε τους παρηγορούσε, πονώντας για τα δικά τους δάκρυα. «Διότι τι κάνετε», λέει, «κλαίγοντας και συντρίβοντάς μου την καρδιά;» Δεν υπάρχει τίποτα πιο φιλόστοργο από τον Παύλο· διότι επειδή τους έβλεπε να δακρύζουν, πονούσε αυτός που δεν έπασχε στις δικές του δοκιμασίες. «Εμένα αδικείτε», λέει, «κάνοντας αυτό· διότι μήπως εγώ πονώ;» Τότε σταμάτησαν, όταν είπε: «Τι κάνετε συντρίβοντάς μου την καρδιά;»

Γιατί λοιπόν αναχωρείς, εάν σε αναμένουν δεσμά και θλίψεις; Γι' αυτό ακριβώς, λέγει, για να δεσμευθώ για τον Χριστό, για να αποθάνω γι' αυτόν. Διότι είμαι έτοιμος όχι μόνον να δεσμευθώ, αλλά και να αποθάνω υπέρ του ονόματος του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού.

Άρα, η καρδιά του Παύλου ήταν η καρδιά Εκείνου, και πλάκα του Αγίου Πνεύματος, και βιβλίο της χάριτος· αυτή που έτρεμε μεν για τα αμαρτήματα των άλλων («Διότι φοβάμαι», λέει, «μήπως τυχόν κοπίασα μάταια για εσάς», «Μήπως, όπως το φίδι απάτησε την Εύα», «Μήπως τυχόν, όταν έλθω, δεν σας βρω όπως σας θέλω»)· ενώ για τον εαυτό της και φοβόταν και θαρρούσε («Διότι φοβάμαι», λέει, «μήπως, αφού κήρυξα σε άλλους, γίνω ο ίδιος αδόκιμος»· και, «Επειδή είμαι πεπεισμένος ότι ούτε άγγελοι ούτε αρχές θα μπορέσουν να μας χωρίσουν»), αυτή που αξιώθηκε να αγαπήσει τον Χριστό όπως κανείς άλλος δεν τον αγάπησε, αυτή που περιφρόνησε τον θάνατο και την γέεννα, και που συντριβόταν από τα αδελφικά δάκρυα («Τι κάνετε», λέει, «που κλαίτε και μου συντρίβετε την καρδιά;»), την πλέον καρτερική, που όμως δεν άντεξε ούτε για λίγη ώρα να αποχωριστεί τους Θεσσαλονικείς.

Η άβυσσος των υδάτων δεν τον συνέτριψε, και όμως μικρά δάκρυα τον συνέτριψαν. «Τι κάνετε, κλαίγοντας και συντρίβοντάς μου την καρδιά;». Διότι μεγάλη είναι η δύναμή της. Θέλεις να τον δεις πάλι να κλαίει; Άκουσέ τον να λέει αλλού: «Επί μία τριετία, νύχτα και ημέρα», λέει, «δεν σταμάτησα να νουθετώ με δάκρυα τον καθένα». Από την πολλή αγάπη του φοβόταν, μήπως εισχωρήσει κάποια φθορά. Και πάλι: «Διότι από πολλή θλίψη και συνοχή καρδιάς σας έγραψα με πολλά δάκρυα». Και τι να πούμε, πες μου, για τον Ιωσήφ, τον ακλόνητο, αυτόν που αντιστάθηκε σε τόση τυραννία, που αποδείχθηκε τόσο γενναίος απέναντι σε τέτοια φωτιά έρωτα, που με τέτοιον τρόπο κατανίκησε και καταπάλαιψε την τόση μανία της δέσποινάς του; Διότι τι δεν τον έθελγε τότε; Η ωραία όψη, η έπαρση του αξιώματος, η πολυτέλεια των ενδυμάτων, η ευωδία των αρωμάτων (επειδή και αυτά γνωρίζουν να μαλακώνουν την ψυχή), τα λόγια που ήταν πιο μαλακά από όλα;

Τι είναι βαρύτερο από αυτή τη συμφορά; Ενώ έτρωγαν και έπιναν· κατά την ίδια την ώρα της ομόνοιας, κατά τον ίδιο τον χρόνο της ευφροσύνης. «Και σώθηκα», λέει, «εγώ μόνος». Στις άλλες περιπτώσεις βέβαια το «σώθηκα εγώ μόνος» είχε οπωσδήποτε κάποια λογική. Εδώ όμως μεγαλώνει τον πόνο, εάν βέβαια, ενώ τα παιδιά πέθαναν, αυτός σώθηκε μόνος· γι' αυτό μου φαίνεται ότι ο ίδιος ο διάβολος είναι αυτός που τα αναγγέλλει αυτά. Και πάλι αυτός ο τρόπος δεν είναι όπως ο προηγούμενος· 〈δύο άγγελοι ήλθαν αναγγέλλοντας φυσικό θάνατο,〉 δύο άγγελοι που λένε ότι ο θάνατος προήλθε άνωθεν, όχι σύμφωνα με τον κοινό νόμο. Εκεί, λέει, ήταν οι αιχμαλωτιστές και οι ιππείς, εδώ πυρ από τον ουρανό και άνεμος από την έρημο. 〈Ακούγοντας αυτά ο Ιώβ σηκώθηκε και έσκισε τα ιμάτιά του.〉 Μη νομίσεις, αγαπητέ, ότι αυτή η πράξη αποτελεί ήττα· αυτό ακριβώς αποδεικνύει τη νίκη. Διότι, εάν δεν είχε κάνει τίποτα, θα φαινόταν ότι είναι αναίσθητος, ενώ τώρα αποδεικνύεται ταυτόχρονα και φιλόσοφος και πατέρας και θεοσεβής. Διότι, τι ζημιώθηκε; Δεν πενθεί τα παιδιά ούτε την απώλεια των ποιμνίων, αλλά τον τρόπο της τελευτής. Ποιον δεν θα συγκινούσαν αυτά; Ποιον αδάμαντα; Επειδή και ο Παύλος από τα δάκρυα το ίδιο έπαθε, λέγοντας: «Τι κάνετε, κλαίγοντας και συντρίβοντάς μου την καρδιά;» Αλλά γι' αυτό ήταν θαυμαστός, όπως ακριβώς και ο Ιώβ είναι θαυμαστός γι' αυτόν τον λόγο, ότι δηλαδή, ενώ ο πόνος τον ανάγκαζε να τα πράττει και να τα υποφέρει αυτά, δεν ξεστόμισε τίποτα το άπρεπο.

Εκείνος δε που επέλεξε την κόλαση της γέεννας προκειμένου να μπορέσει να προσελκύσει όλους τους Ιουδαίους, είναι ολοφάνερο ότι, εφόσον δεν το πέτυχε, βίωνε κατάσταση βαρύτερη από εκείνους που τιμωρούνται στη γέεννα. Ω, του διαπύρου έρωτος της αγάπης! Ο Παύλος, που αψηφά το πυρ, ο αδαμάντινος, ο στερεός, ο ακλινής, ο άκαμπτος, αυτός που λέει: «Ποιος θα μας χωρίσει από τον Χριστό; Θλίψη ή στενοχώρια ή διωγμός ή λιμός ή γυμνότητα ή κίνδυνος ή μάχαιρα;» Εκείνος που αψηφά την ξηρά και τη θάλασσα, που περιγελά τις αδαμάντινες πύλες του θανάτου· αυτός, επειδή είδε τα δάκρυα κάποιων αγαπητών του, τόσο πολύ λύγισε και συνετρίβη, ώστε ούτε τον πόνο του δεν μπόρεσε να κρύψει, αλλά είπε αμέσως: «Τι κάνετε, κλαίγοντας και συνθλίβοντάς μου την καρδιά;»

Ω του θαύματος! Άβυσσος υδάτων δεν τον συνέτριψε, και όμως μικρά δάκρυα τον συνέτριψαν και τον λύγισαν. «Τι κάνετε και κλαίτε και μου συντρίβετε την καρδιά;» Τι λες, πες μου; Εκείνη την αδαμάντινη ψυχή μπόρεσε ένα δάκρυ να τη συντρίψει; Ναι, λέει· διότι είναι μεγάλη η δύναμη της αγάπης. Αυτή με κυριεύει και με εξουσιάζει· διότι αντέχω στα πάντα, εκτός από την αγάπη. Ακούστε όσοι δεν καταφρονείτε ούτε τα χρήματα για χάρη του Χριστού, ή μάλλον για τον ίδιο σας τον εαυτό, και φρίξτε αναλογιζόμενοι στον νου σας τη φλογερή αγάπη του Παύλου για τον Χριστό· διότι αυτός δεν αγαπούσε τον Χριστό για τα αγαθά του Χριστού, αλλά για χάρη Του αγαπούσε τα δικά Του, και ένα πράγμα μόνο φοβόταν, μήπως εκπέσει από την αγάπη προς Εκείνον· διότι αυτό ήταν για εκείνον φοβερότερο και από τη γέεννα, όπως ακριβώς και το να παραμένει στην αγάπη Του ήταν πιο ποθητό και από τη Βασιλεία. Όταν, λοιπόν, εκείνος από τον πόθο του για τον Χριστό καταδέχεται και στη γέεννα να πέσει, και τη Βασιλεία να χάσει, εάν βέβαια του προτείνονταν αυτά τα δύο, και εμείς δεν καταφρονούμε ούτε την παρούσα ζωή· άραγε είμαστε πλέον άξιοι έστω και για τα υποδήματά του, εφόσον απέχουμε τόσο πολύ από τη δική του μεγαλοφροσύνη;

Σε τι καυχάται; Σε δεσμά, σε θλίψεις, σε αλυσίδες, σε στίγματα. Διότι πορεύομαι, λέει, στα Ιεροσόλυμα, δεμένος από το Πνεύμα, μη γνωρίζοντας αυτά που πρόκειται να μου συμβούν εκεί, παρά μόνο ότι το Πνεύμα με διαβεβαιώνει σε κάθε πόλη λέγοντας ότι με περιμένουν δεσμά και θλίψεις. Γιατί λοιπόν πηγαίνεις, αν σε περιμένουν δεσμά και θλίψεις; Ακριβώς γι' αυτό, για να δεθώ για τον Χριστό, για να πεθάνω γι' αυτόν· διότι είμαι έτοιμος όχι μόνο να δεθώ, αλλά και να πεθάνω υπέρ του ονόματος του Κυρίου μου. Τι σημαίνει λοιπόν αυτό; Δεν ντρέπεσαι, δεν φοβάσαι να περιφέρεσαι στην οικουμένη ως δεσμώτης; Δεν φοβάσαι μήπως κάποιος καταλογίσει αδυναμία στον Θεό σου; Μήπως εξαιτίας αυτού κάποιος δεν προσέλθει στην πίστη; Δεν είναι τέτοια τα δεσμά μου, λέει· γνωρίζουν να λάμπουν και μέσα στα ανάκτορα: Ώστε τα δεσμά μου, λέει, έγιναν φανερά σε όλο το πραιτώριο, και οι περισσότεροι από τους αδελφούς εν Κυρίω, παίρνοντας θάρρος από τα δεσμά μου, τολμούν περισσότερο να κηρύττουν άφοβα τον λόγο. Βλέπεις τη δύναμη των δεσμών, ότι είναι μεγαλύτερη και από την ανάσταση των νεκρών; Δέθηκε στη Ρώμη και προσέλκυσε τους περισσότερους· δέθηκε στα Ιεροσόλυμα και, αγορεύοντας ενώ ήταν δεμένος, κατέπληξε τον βασιλιά και προκάλεσε φόβο στον άρχοντα· διότι, αφού τον κυρίευσε φόβος, τον απέλυσε. Δεμένος έπλεε και διέλυσε το ναυάγιο, και έδεσε την τρικυμία. Ενώ βρισκόταν στα δεσμά, τον δάγκωσε εκείνο το θηρίο, και έπεσε χωρίς να του προκαλέσει καμία βλάβη. Και πρόσεξε ότι αυτό συμβαίνει παντού.

Αυτήν, ακόμη και διαλυμένη, επιθυμούσα να δω, την υψηλότερη από τους ουρανούς, την πλατύτερη από την οικουμένη, την πιο λαμπρή από την ηλιακή ακτίνα, την πιο θερμή από τη φωτιά, την πιο στερεή από το διαμάντι, αυτήν που έζησε μια καινούργια ζωή, διαφορετική από τούτη τη δική μας. «Διότι δεν ζω πλέον εγώ, αλλά ζει μέσα μου», λέει, «ο Χριστός» (επομένως η καρδιά του Παύλου ήταν η καρδιά Εκείνου, και πλάκα του Αγίου Πνεύματος, και βιβλίο της χάριτος)· αυτήν που αξιώθηκε να αγαπήσει τον Χριστό, όπως κανένας άλλος δεν τον αγάπησε· αυτήν που καταφρονούσε τον θάνατο και τη γέεννα, και όμως συντριβόταν από τα αδελφικά δάκρυα. «Διότι τι κάνετε», λέει, «και κλαίτε, συντρίβοντάς μου την καρδιά;». Ήθελα να δω τη σκόνη των χεριών του Παύλου που βρέθηκαν σε αλυσίδες, δια των οποίων, με την επίθεσή τους, χορηγούνταν το Πνεύμα, δια των οποίων γράφονταν τα θεία γράμματα· «Διότι δείτε», λέει, «με πόσο μεγάλα γράμματα σας έγραψα με το δικό μου χέρι»· εκείνων των χεριών, τα οποία μόλις αντίκρισε η έχιδνα, έπεσε μέσα στη φωτιά.

Αυτοί δε είναι οι σταθμοί: από τα Καθαρά στα Λιβιανά, έπειτα στις Λεύκες, ύστερα λοιπόν στο Φύραιο. Εκεί μας συνέβη και κάτι οδυνηρό και άξιο εξιστόρησης· διότι, αφού εμφανίστηκαν από μακριά εννέα από τους προέχοντες αδελφούς σαν πρόβατα σκορπισμένα, μας περικύκλωσαν κλαίγοντας και συντρίβοντας την καρδιά μας. Και εκείνος που μας οδηγούσε δεν μας άφηνε ούτε να τους μιλήσουμε, αλλά, ανταλλάσσοντας θλιμμένα βλέμματα και λέγοντας λίγα λόγια ο ένας στον άλλον, τελικά αποχωριστήκαμε με δάκρυα. Έπειτα, αφού κατεβήκαμε στην Παύλα, βρήκαμε την πολυπόθητη αδελφή σου μαζί με τον κύριο Σάββα· αφού συναντηθήκαμε κρυφά και μείναμε στο ίδιο μέρος ολόκληρη τη νύχτα, αφού μιλήσαμε για τα πρέποντα και ασπαστήκαμε ο ένας τον άλλον σαν μελλοθάνατοι, χωρίσαμε στενάζοντας και θρηνώντας. Μπορούσε κανείς να δει εκεί σπλάχνα να σπαράζουν και να υποφέρουν, καθώς η φύση νικιόταν με τρόπο θεοπρεπή.