Πατερικές αναφορές στο ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 22:3

Αλλά δεν τον παρέβη· διότι μαρτυρείται ότι τον τήρησε, και έχει δώσει μαρτυρία για τον εαυτό του. Επομένως, ο νόμος δεν εμποδίζει κανέναν απολύτως να δίνει μαρτυρία για τον εαυτό του. Τι θα πούμε επιπλέον για αυτά, όταν βλέπουμε τον μακάριο Δαβίδ να λέει: «Κύριε ο Θεός μου, αν έπραξα αυτό, αν ανταπέδωσα κακά σε εκείνους που μου ανταπέδιδαν κακά;» Αλλά και επιπλέον λέει ο μακάριος Ιερεμίας: «Κύριε Παντοκράτορ, δεν κάθισα σε συνέδριο εκείνων που χλεύαζαν, αλλά σεβόμουν το πρόσωπο του χεριού σου». Και πάλι ο σοφότατος Παύλος, μολονότι ήταν «εκπαιδευμένος με ακρίβεια στον πατρικό νόμο», όπως βέβαια και ο ίδιος κάπου διαβεβαίωσε, αναφωνεί ρητά: «Διότι η συνείδησή μου δεν με ελέγχει για τίποτα».

Το ότι όλοι οι απόστολοι απορρίπτουν την πίστη του Εβίωνος και τη θεώρησαν ξένη προς τον χαρακτήρα του δικού τους κηρύγματος, είναι σε όλους φανερό. 25. Σχετικά δε με τον άγιο Παύλο, πόσα να πω για όσα λένε βλασφημώντας τον; Διότι, πρώτον, λένε ότι αυτός ήταν Έλληνας και από τα έθνη (εθνικός), και ότι έγινε προσήλυτος αργότερα. Πώς λοιπόν ο ίδιος λέει για τον εαυτό του ότι είναι «Εβραίος από Εβραίους, από το σπέρμα του Αβραάμ, από τη φυλή Βενιαμίν, Φαρισαίος σύμφωνα με τον νόμο, όντας υπερβολικά ζηλωτής των πατρικών μου παραδόσεων»· και σε άλλο σημείο λέει: «Είναι Ισραηλίτες; Είμαι και εγώ· είναι σπέρμα του Αβραάμ; Είμαι και εγώ», και αναφέρει: «περιτμημένος την όγδοη ημέρα και αναθρεμμένος στα πόδια του Γαμαλιήλ και Εβραίος από Εβραίους». Και, ω, τα φοβερά ουρλιαχτά των δεινών ερπετών και τα συρίγματα των δρακόντων και τα δηλητήρια της κενοφωνίας! Τίνος λοιπόν τη μαρτυρία θα δεχθώ; Του Εβίωνος και των οπαδών του ή του αγίου Πέτρου που λέει: «όπως σας έγραψε ο αδελφός μου Παύλος, πράγματα τα οποία είναι βαθιά και δυσερμήνευτα, τα οποία οι αμαθείς και αστήρικτοι διαστρεβλώνουν λόγω της δικής τους άγνοιας»; Και πάλι, ο άγιος Παύλος δίνει και αυτός μαρτυρία υπέρ εκείνων γύρω από τον Πέτρο, λέγοντας: «Ο Ιάκωβος και ο Ιωάννης και ο Κηφάς, οι οποίοι θεωρούνται ότι είναι στύλοι, έδωσαν σε εμένα και στον Βαρνάβα το δεξί χέρι της κοινωνίας».

Διότι, αν μεν ήταν κάποιος από τον κοινό λαό, θα ήταν λογικό να υποπτευθεί κανείς κάτι τέτοιο· αν όμως ήταν από εκείνους που περισσότερο από όλους δεσμεύονταν από τον νόμο, δεν ήταν λογικό να μεταστραφεί έτσι απλά, χωρίς να υπάρχει καμία ισχυρή ανάγκη. Αλλά ίσως πει κάποιος: «Αυτό δεν έχει καμία σημασία, το ότι δηλαδή ανατράφηκε εδώ· διότι τι σημαίνει αν βρέθηκες εδώ για εμπόριο ή για κάποια άλλη αιτία;». Για να μη νομιστεί λοιπόν ότι βρισκόταν για αυτόν τον λόγο, πρόσθεσε: «Παρά τους πόδας του Γαμαλιήλ»· και δεν είπε απλώς «κοντά στον Γαμαλιήλ», αλλά «παρά τους πόδας», δείχνοντας την καρτερία, την αφοσίωση, την προθυμία του στην ακρόαση και τον μεγάλο σεβασμό του προς τον άνδρα. «Εκπαιδευμένος με ακρίβεια στον πατρικό νόμο». Δεν λέει απλώς «στον νόμο», αλλά προσθέτει «στον πατρικό»· δείχνοντας ότι ανέκαθεν ήταν τέτοιος και όχι απλώς ότι γνώριζε τον νόμο. Και αυτά φαίνεται μεν ότι λέγονται υπέρ αυτών, στην πραγματικότητα όμως στρέφονταν εναντίον τους, εφόσον, αν και τον γνώριζε, τον εγκατέλειψε. Έπειτα, για να μην προβάλει πάλι κάποιος την αντίρρηση: «Τι σημασία έχει αν γνωρίζεις μεν με ακρίβεια τον νόμο, αλλά δεν τον υπερασπίζεσαι ούτε τον αγαπάς;», λέει: «Όντας ζηλωτής»· δηλαδή, όχι απλώς ότι τον γνώριζε, αλλά ότι επεδείκνυε και μεγάλο ζήλο για αυτόν. Έπειτα, επειδή εξέφρασε μεγάλα εγκώμια για τον εαυτό του, κάνει τον λόγο κοινό στη συνέχεια, προσθέτοντας: «Καθώς είστε όλοι εσείς σήμερα». Διότι δείχνει ότι αυτοί δεν ενεργούν με ανθρώπινο σκοπό, αλλά με θείο ζήλο. Και το λέει αυτό, για να τους ευχαριστήσει και να προκαταλάβει τη σκέψη τους, συγκρατώντας τους με πράγματα από τα οποία δεν προέκυπτε καμία βλάβη.

Έπειτα παρουσιάζει και τεκμήρια, λέγοντας: «Εγώ που καταδίωξα αυτή την Οδό μέχρι θανάτου, δένοντας και παραδίδοντας σε φυλακές άνδρες και γυναίκες, όπως άλλωστε μου δίνει μαρτυρία και ο αρχιερέας και όλο το πρεσβυτέριο». Για να μην πει κανείς: «Και από πού είναι αυτό φανερό;», παρουσιάζει ως μάρτυρες τον ίδιο τον αρχιερέα και τους πρεσβυτέρους. Και από τη μια το λέει κατευνάζοντάς τους, «Όντας ζηλωτής όπως εσείς», δηλαδή ίσος με εσάς· αποδεικνύει όμως διά των έργων του ότι τους ξεπερνούσε. Διότι βέβαια δεν περίμενα απλώς για να συλλάβω, αλλά και τους ιερείς ξεσήκωνα και επιχειρούσα ταξίδια μακρινά· και δεν περιοριζόμουν μόνο σε άνδρες, όπως εσείς, αλλά προχωρούσα και σε γυναίκες· και τους έδενα όλους και τους έριχνα στις φυλακές. Αναμφισβήτητη είναι η μαρτυρία, αδικαιολόγητη η στάση των Ιουδαίων. Πρόσεξε πόσους μάρτυρες παρουσιάζει: το πρεσβυτέριο, τον αρχιερέα, όσους βρίσκονταν στην πόλη.

Ποιος φόβος τους συγκλόνισε; Ανθρώπινος. Εκείνο όμως που αξίζει να εξεταστεί είναι το πώς, ενώ ήταν ακριβής γνώστης του νόμου, δεν είχε κατανοήσει τίποτα· διότι ο ίδιος ήταν που έλεγε: «Εκείνο που προανήγγειλε μέσω των προφητών Του». Πώς λοιπόν δεν γνωρίζεις, όντας ζηλωτής του πατρικού νόμου και έχοντας εκπαιδευτεί παρά τους πόδας του Γαμαλιήλ; Αλλά, ενώ εκείνοι που περνούν τη ζωή τους στις λίμνες και στα ποτάμια, καθώς και οι τελώνες, προσέδραμαν και αποδέχθηκαν, εσύ αντίθετα, ο νομομαθής, διώκεις;

Ιʹ. Όπως λοιπόν έλεγα, και οι δύο είχαν αναλάβει αυτά τα στρατόπεδα. Και αν δεν μακρηγορώ, αν δεν έχετε αποκάμει, θα σας πω και την αιτία για την οποία στον έναν εμπιστεύθηκαν τους Ιουδαίους, ενώ στον άλλον τους προερχόμενους από τα έθνη. Διότι είναι πράγματι άξιο διερεύνησης, γιατί άραγε ο μεν Παύλος, που εκπαιδεύτηκε με ακρίβεια στον πατρικό νόμο, που μαθήτευσε παρά τους πόδας του Γαμαλιήλ, που ως προς τη δικαιοσύνη του νόμου υπήρξε άμεμπτος, δεν αναλαμβάνει τους Ιουδαίους, αλλά τους Έλληνες· ενώ στον Πέτρο, τον αλιέα και αγράμματο, ο οποίος δεν διέθετε τόση γνώση, εμπιστεύθηκαν την προστασία των Ιουδαίων. Διότι αυτό που θα ειπωθεί συμβάλλει κάπως και στην επίλυση του ζητήματός μας, αν μπορέσουμε να το διατυπώσουμε σωστά. Διότι βεβαίως δεν μπορούμε να πούμε τούτο, ότι δηλαδή επειδή τον είδε τον Παύλο να διστάζει, να οπισθοχωρεί και να αποφεύγει την προστασία των οικείων του, δεν θέλησε να τον πιέσει και να τον αναγκάσει.

Επειδή, δηλαδή, ανέφερε την αρπαγή του στον ουρανό, την είσοδό του στον παράδεισο, την κοινωνία εκείνων των άρρητων ρημάτων, πρόσθεσε: «Και για να μην υπερηφανεύομαι από την υπερβολή των αποκαλύψεων, μου δόθηκε σκόλοπας στη σάρκα, άγγελος σατανά, για να με χτυπά»· υπονοώντας εδώ εκείνους που τον θλίβουν, τον κακοποιούν και τον ρίχνουν στη φυλακή· διότι καθέναν από αυτούς τον ονομάζει σατανά. Και μου επιτράπηκε, λέει, να υπομένω πειρασμούς, ώστε να καταστέλλεται η έπαρσή μου και να μάθω να είμαι μετριοπαθής. Γι' αυτό ακριβώς, αν και παρακάλεσα τον Θεό, δεν εκπληρώθηκε το αίτημά μου· αντίθετα, παρέμεινα να υφίσταμαι διαρκώς επιβουλές, έχοντας τη θλίψη ως φάρμακο ταπεινοφροσύνης. Εξάλλου, και ο προηγούμενος βίος του, πριν από την επιστροφή του, ήταν αρκετός για να τον συνετίσει. Διότι αυτός που καθόταν στα πόδια του Γαμαλιήλ, αυτός που ζούσε με ακρίβεια τον πατροπαράδοτο νόμο, ο ζηλωτής των πατρικών παραδόσεων, αυτός που μελετούσε τους προφήτες καθημερινά, αυτός που ανατράφηκε με τον νόμο, αυτός ο ίδιος, όταν παρουσιάστηκε ο Χριστός και επιτελούσε θαύματα, και δίδασκε αυτά τα πράγματα, και παρέθετε και ερμήνευε τις Γραφές, δεν Τον δέχθηκε, αλλά ακόμη και όταν σταυρώθηκε και αναστήθηκε Τον δίωκε, και με αμέτρητα χέρια χτυπούσε τον μαθητή Εκείνου, και πολεμούσε τις Εκκλησίες, και ήταν πιο θηριώδης από κάθε λύκο· και μέχρι τη στιγμή που έλαμψε φως από ψηλά, και ακούστηκε φωνή που τον είλκυσε προς την αλήθεια, από μόνος του δεν στάθηκε ικανός να κατανοήσει το ορθό.

Προς τον Ευσχήμονα, αρχιεπίσκοπο Καισαρείας. Ο Παύλος, ο θείος απόστολος, ο οποίος με τον διάπυρο πόθο της αγάπης προς τον Χριστό και με τον ανυπέρβλητο δρόμο του κηρύγματος κατέκτησε για τον εαυτό του ως πατρίδα την άνω Ιερουσαλήμ, είχε ως πατρίδα καταγωγής από τους παλαιούς προγόνους του και κατά τη σωματική του γέννηση τα Γίσχαλα (ένα χωριό που σήμερα είναι κώμη, ενώ παλαιότερα υπήρξε μικρή πόλη της Ιουδαίας). Όταν όμως οι γονείς του αιχμαλωτίστηκαν από το ρωμαϊκό δόρυ μαζί με πολλούς άλλους ομοεθνείς τους, η συγκυρία τού έδωσε ως πατρίδα την Ταρσό, όπου και η μητέρα του τον έφερε στον κόσμο. Διότι, όπως λέει, «Εγώ είμαι άνδρας Ιουδαίος, γεννημένος στην Ταρσό της Κιλικίας». Έπειτα, καθώς η γενναιοδωρία των Ρωμαίων συναγωνιζόταν το μέγεθος του κράτους τους και η εύνοιά τους επεκτεινόταν κυριαρχικά ακόμη και στους αλλοφύλους, δόθηκε σε πολλούς το δικαίωμα να ανυψωθούν στην τάξη της ρωμαϊκής ευγένειας, αποκτώντας την ιδιότητα του πολίτη και το όνομα, σε άλλους μεν δωρεάν, σε άλλους δε με την καταβολή χρημάτων.