Πατερικές αναφορές στο ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 24:10

Απολογία του αγίου Αθανασίου, αρχιεπισκόπου Αλεξανδρείας, προς τον βασιλέα Κωνστάντιο. Γνωρίζοντας ότι είσαι φιλόθεος, με προθυμία απολογούμαι τώρα για τον εαυτό μου· διότι, χρησιμοποιώντας τους λόγους του μακαρίου Παύλου, τον καθιστώ πρεσβευτή μου ενώπιόν σου υπέρ εμού, επειδή γνωρίζω ότι αυτός μεν είναι κήρυκας της αλήθειας, εσύ δε είσαι φιλήκοος στα λόγια του, θεοφιλέστατε Αύγουστε. Σχετικά λοιπόν με τα εκκλησιαστικά ζητήματα και τη σκευωρία που οργανώθηκε εναντίον μου, όσα γράφτηκαν από τόσους πολλούς επισκόπους είναι επαρκή για να μαρτυρήσουν στην ευλάβειά σου· ικανά δε είναι και όσα αφορούν τη μετάνοια του Ουρσακίου και του Ουάλεντος για να δείξουν σε όλους ότι τίποτα από όσα επινόησαν εναντίον μας δεν περιείχε αλήθεια. Διότι, τι περισσότερο μπορούν να μαρτυρήσουν άλλοι, από όσα αυτοί οι ίδιοι δήλωσαν γραπτώς; «Είπαμε ψέματα, πλάσαμε ανυπόστατα πράγματα, και όλα τα κατά του Αθανασίου γέμουν συκοφαντίας». Ως επιπλέον ολοφάνερη απόδειξη, εάν καταδεχθείς να πληροφορηθείς, είναι το γεγονός ότι, όταν εμείς ήμασταν παρόντες, οι κατήγοροι δεν απέδειξαν τίποτα εναντίον του πρεσβυτέρου Μακαρίου· όταν όμως απουσιάζαμε, έπραξαν μόνοι τους όσα ήθελαν. Για τέτοιου είδους πράξεις όμως, πρωτίστως ο θείος νόμος, και έπειτα και οι δικοί μας νόμοι, απεφάνθησαν ότι δεν έχουν απολύτως καμία ισχύ. Από αυτά λοιπόν γνωρίζεις ότι και η δική σου ευσέβεια, ούσα φιλαλήθης και φιλόθεη, εμάς μεν θεωρεί ελεύθερους από κάθε υποψία, αυτούς δε που στράφηκαν εναντίον μας τους αναδεικνύει συκοφάντες.

Απολογία του ιδίου προς τον βασιλέα Κωνστάντιο Γνωρίζοντας ότι είσαι Χριστιανός εδώ και πολλά χρόνια και φιλόθεος από τους προγόνους σου, με προθυμία απολογούμαι τώρα για όσα με αφορούν· διότι, χρησιμοποιώντας τα λόγια του μακαρίου Παύλου, καθιστώ τον ίδιο πρεσβευτή μου ενώπιόν σου, γνωρίζοντας ότι αυτός μεν είναι κήρυκας της αλήθειας, εσύ δε ακούς με ευχαρίστηση τα λόγια του, θεοφιλέστατε Αύγουστε. Σχετικά, λοιπόν, με τα εκκλησιαστικά ζητήματα και τη σκευωρία που στήθηκε εναντίον μου, τα όσα γράφτηκαν από τόσους πολλούς επισκόπους είναι επαρκή για να μαρτυρήσουν την αλήθεια στην ευλάβειά σου. Ικανά επίσης είναι και τα όσα αφορούν τη μετάνοια του Ουρσακίου και του Ουάλεντος, για να δείξουν σε όλους ότι τίποτε από όσα μεθόδευσαν εναντίον μας δεν ήταν αληθινό. Διότι, τι περισσότερο μπορούν να μαρτυρήσουν άλλοι, από όσα αυτοί οι ίδιοι ομολόγησαν εγγράφως; «Ψευσθήκαμε, τα επινοήσαμε, και όλα όσα στρέφονται κατά του Αθανασίου γέμουν συκοφαντιών». Πρόσθετο στοιχείο για φανερή απόδειξη, εάν καταδεχθείς να το πληροφορηθείς, είναι ότι, ενώ εμείς ήμασταν παρόντες, οι κατήγοροι δεν απέδειξαν τίποτε εναντίον του πρεσβυτέρου Μακαρίου· όταν όμως απουσιάζαμε, έπραξαν κατ' ιδίαν ό,τι ακριβώς ήθελαν. Για τέτοιου είδους ενέργειες όμως, πρώτα ο θείος νόμος και έπειτα και οι δικοί μας νόμοι, αποφάνθηκαν ότι στερούνται πάσης ισχύος. Από αυτά, λοιπόν, κατανοείς ότι και η δική σου ευσέβεια, ούσα φιλαλήθης και φιλόθεη, εμάς μεν θεωρεί ελεύθερους από κάθε υποψία, αυτούς δε που στράφηκαν εναντίον μας τους καταδεικνύει ως συκοφάντες.

Συμφώνησαν δε και οι Ιουδαίοι, υποστηρίζοντας ότι αυτά έτσι έχουν. Τι κάνει λοιπόν ο Παύλος; Μήπως μπροστά σε αυτά σιωπά; Καθόλου· αλλά μιλάει και πάλι με παρρησία και αποκρίνεται· και μάλιστα αφού το θέλησε ο ηγεμόνας· διότι πρόσθεσε: Αποκρίθηκε δε ο Παύλος, αφού του έκανε νόημα ο ηγεμόνας να μιλήσει: Επειδή γνωρίζω ότι εδώ και πολλά χρόνια είσαι δίκαιος κριτής σε αυτό το έθνος, με περισσότερη προθυμία απολογούμαι για τον εαυτό μου, εφόσον μπορείς να διαπιστώσεις ότι δεν έχουν περάσει περισσότερες από δώδεκα ημέρες αφότου ανέβηκα στην Ιερουσαλήμ για να προσκυνήσω. Και ούτε μέσα στο ιερό με βρήκαν να συζητώ με κάποιον ή να προκαλώ συγκέντρωση του πλήθους, ούτε στις συναγωγές, ούτε μέσα στην πόλη· ούτε μπορούν τώρα να αποδείξουν αυτά για τα οποία με κατηγορούν αυτή τη στιγμή. Δεν αποτελούν κολακεία τα λόγια αυτά, το να αναγνωρίζει δηλαδή κανείς δικαιοσύνη στον δικαστή· αλλά μάλλον εκείνα τα λόγια, το να λέει (ο κατήγορος): Απολαμβάνοντας πολλή ειρήνη χάρη σε σένα. Γιατί λοιπόν στασιάζετε άδικα;

Παρατήρησε όμως το εξής: εκείνοι παρακινούσαν σε αδικία, ενώ αυτός αναζητούσε το δίκαιο· γι' αυτό και έλεγε: «Με μεγαλύτερη προθυμία απολογούμαι για τον εαυτό μου»· έπειτα προβάλλει επιχείρημα και από τον χρόνο: «Διότι, επειδή γνωρίζω», λέει, «ότι επί πολλά χρόνια είσαι κριτής». Και τι συντελούσε αυτό στην απόδειξη; Σε μεγάλο βαθμό· διότι δείχνει ότι και ο ίδιος γνωρίζει πως αυτός δεν έχει πράξει τίποτε από όσα κατηγορείται. Εάν δε είχε υποκινήσει ποτέ εξέγερση, θα το γνώριζε όντας κριτής, και κάτι τέτοιο δεν θα του διέφευγε. Έπειτα, επειδή ο κατήγορος δεν είχε να αποδείξει τίποτε στα Ιεροσόλυμα, δες τι λέει: «Σε όλους τους Ιουδαίους ανά την οικουμένη», προσθέτοντας ψέμα στο ψέμα. Γι' αυτό ο Παύλος, απομακρύνοντάς τον από αυτό το σημείο, λέει: «Ανέβηκα για να προσκυνήσω»· σχεδόν απολογούμενος μέσα από αυτό, ότι δηλαδή απέχω τόσο πολύ από το να υποκινώ στάσεις· και επιμένει σε αυτό το δίκαιο επιχείρημα το οποίο ήταν ισχυρό· διότι προσθέτει: «Και ούτε στον ναό, ούτε στην πόλη, ούτε στη συναγωγή με βρήκαν να συζητώ με κάποιον». Πράγμα το οποίο ήταν και αληθές. Και εκείνος μεν τον αποκαλεί «Πρωτοστάτη», σαν να επρόκειτο για μάχη και συνωμοσία· αυτός όμως δες πόσο ήπια απαντά: «Σου ομολογώ όμως τούτο, ότι σύμφωνα με την οδό που αυτοί αποκαλούν αίρεση, έτσι λατρεύω τον πατρώο Θεό, πιστεύοντας σε όλα όσα είναι γεγραμμένα σύμφωνα με τον Νόμο και στους προφήτες, έχοντας ελπίδα στον Θεό, την οποία και οι ίδιοι προσδοκούν, ότι πρόκειται να υπάρξει ανάσταση δικαίων και αδίκων».