Πατερικές αναφορές στο ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 26:14

Επειδή λοιπόν έγραφε συνεχώς στη Ρώμη, απειλώντας, αποστέλνοντας απεσταλμένους και απεργαζόμενος επιβουλές, είχε ήδη λάβει χώρα και ο διωγμός στην Αλεξάνδρεια. Σύρεται, λοιπόν, και ο Λιβέριος ενώπιον του αυτοκράτορα και μιλάει και αυτός με πολλή παρρησία: «Πάψε», του λέει, «να διώκεις τους Χριστιανούς· μην επιχειρείς, μέσω ημών, να εισαγάγεις την ασέβεια στην Εκκλησία. Είμαστε έτοιμοι να υπομείνουμε τα πάντα, παρά να αποκληθούμε Αρειομανίτες. Εφόσον είμαστε Χριστιανοί, μην μας αναγκάζεις να γίνουμε χριστομάχοι. Αυτό συμβουλεύουμε και σε εσένα: μην πολεμάς απέναντι σε Εκείνον που σου έδωσε αυτήν την εξουσία· μην ασεβείς απέναντί Του, αντί να Τον ευχαριστείς· μη διώκεις εκείνους που πιστεύουν σε Αυτόν· για να μην ακούσεις και εσύ: "είναι σκληρό για εσένα να λακτίζεις προς τα κέντρα". Αλλά μακάρι τουλάχιστον να το ακούσεις, ώστε να πειστείς και εσύ, όπως ο άγιος Παύλος. Ιδού, είμαστε παρόντες, ήλθαμε, προτού πλάσουν κάποια πρόφαση. Διότι για αυτόν τον λόγο σπεύσαμε, γνωρίζοντας ότι μας περιμένει εξορία από εσένα, ώστε να υποστούμε την ποινή προτού βρεθεί πρόφαση, και να καταδειχθεί φανερά σε όλους ότι και όλοι οι άλλοι υπέφεραν όπως ακριβώς εμείς, και ότι οι προφάσεις που διατυπώθηκαν εναντίον τους πλάστηκαν από τους εχθρούς, και πως όλα όσα στρέφονται εναντίον τους αποτελούν συκοφαντίες και ψεύδη».

Απολλ.: Εάν ναός του Θεού γεννήθηκε από τη Μαρία, είναι περιττή η καινοτομία της εκ Παρθένου γεννήσεως· διότι ναοί του Θεού είναι οι άνθρωποι και χωρίς αυτήν. Ορθ.: Αντιτάξου στα θεία Ευαγγέλια, για να ακούσεις: «Σκληρό σου είναι να λακτίζεις προς τα κέντρα». Και άκου τον Κύριο που λέει: «Καταλύστε τον ναό τούτο, και σε τρεις ημέρες θα τον εγείρω». Και εάν κάποιοι άνθρωποι είναι ναοί, δεν είναι όμως με αυτόν τον τρόπο, ως Χριστοί· και κανένας από αυτούς δεν είναι Χριστός έχοντας συντεθεί με τον Θεό Λόγο· διότι δεν απομακρύνομαι από τη δική σου ορολογία, για να σε πείσω από το ίδιο σου το στόμα· εδώ όμως, αφού ο ναός συντέθηκε με τον Θεό Λόγο, γεννήθηκε ως Χριστός θεοπρεπώς εκ Παρθένου.

Φθάνοντας σε αυτό το σημείο του λόγου, θαύμασα αληθινά την οικονομία του Αγίου Πνεύματος· πώς δηλαδή τις επιστολές των άλλων τις περιόρισε σε μικρό αριθμό, ενώ στον Παύλο, τον πρώην διώκτη, χάρισε το να γράψει δεκατέσσερις επιστολές. Διότι δεν περιέκοψε τη χάρη επειδή ο Πέτρος ή ο Ιωάννης ήταν κατώτεροι· μη γένοιτο· αλλά για να είναι αναμφίβολη η διδασκαλία, χάρισε το να γράψει περισσότερα σε εκείνον που προηγουμένως ήταν εχθρός και διώκτης, ώστε όλοι με αυτόν τον τρόπο να βεβαιωθούμε. Όλοι λοιπόν εκπλήσσονταν για τον Παύλο και έλεγαν: Δεν είναι αυτός που προηγουμένως μας δίωκε; Δεν ήρθε εδώ για να μας οδηγήσει δεμένους στην Ιερουσαλήμ; Μην εκπλήσσεστε, λέει ο Παύλος, εγώ γνωρίζω ότι μου είναι σκληρό να κλωτσώ πάνω σε καρφιά. Γνωρίζω ότι δεν είμαι άξιος να ονομάζομαι απόστολος, διότι δίωξα την εκκλησία του Θεού, αλλά το έπραξα από άγνοια. Διότι νόμιζα ότι το κήρυγμα για τον Χριστό αποτελούσε κατάλυση του νόμου. Δεν γνώριζα όμως ότι ο ίδιος ήρθε για να εκπληρώσει τον νόμο, και όχι για να τον καταλύσει. Υπερεπερίσσευσε όμως η χάρη του Θεού σε εμένα.

«Τα οποία και κηρύσσουμε, όχι με λόγια που διδάσκει η ανθρώπινη σοφία, αλλά με λόγια που διδάσκει το Άγιο Πνεύμα, συγκρίνοντας τα πνευματικά με τα πνευματικά» και τα εξής. Το Πνεύμα, λοιπόν, του Θεού δεν είναι ξένο προς τον Θεό. Διότι, αν είναι ξένο προς τον Θεό, πώς ερευνά τα βάθη του Θεού; Αλλά τι θα μου πεις, ω κενόδοξε, εσύ που πολεμάς τον εαυτό σου, για να μην πω το Άγιο Πνεύμα του Θεού; Γιατί άραγε, κενόδοξε, πολεμάς τον ακαταπολέμητο; Γιατί μάχεσαι με τον ακαταμάχητο; «Είναι σκληρό για σένα να λακτίζεις προς τα κέντρα». Τον εαυτό σου σκανδαλίζεις και όχι τον Λόγο, τον εαυτό σου αιχμαλωτίζεις και όχι το Πνεύμα, τον εαυτό σου αποξενώνεις από τη χάρη του Θεού και όχι τον Υιό από τον Πατέρα, ούτε το Άγιο Πνεύμα από τον Πατέρα και τον Υιό.

βʹ. Δείχνει όμως και την προφητεία την οποία άκουσε: «Για τον σκοπό αυτόν σου εμφανίστηκα· για να σε ελευθερώσω από τον λαό και από τα έθνη, στα οποία εγώ σε αποστέλλω». Αποδεικνύοντας όλα αυτά, έλεγε: «Εγώ, λοιπόν, θεώρησα μέσα μου ότι έπρεπε να πράξω πολλά εναντίον του ονόματος του Ιησού του Ναζωραίου. Πράγμα που και έκανα στα Ιεροσόλυμα, και πολλούς από τους αγίους εγώ τους έκλεισα σε φυλακές, αφού έλαβα την εξουσία από τους αρχιερείς· και όταν θανατώνονταν, εγώ έδωσα τη συγκατάθεσή μου. Και σε όλες τις συναγωγές, τιμωρώντας τους πολλές φορές, τους εξανάγκαζα να βλασφημούν· και, γεμάτος από υπερβολική μανία εναντίον τους, τους καταδίωκα μέχρι και στις πόλεις του εξωτερικού. Με αυτόν τον σκοπό, ενώ πορευόμουν προς τη Δαμασκό με εξουσία και εντολή από τους αρχιερείς, το καταμεσήμερο στον δρόμο είδα, βασιλιά, να αστράφτει από τον ουρανό γύρω από εμένα και όσους πορεύονταν μαζί μου ένα φως ανώτερο από τη λαμπρότητα του ήλιου. Και αφού πέσαμε όλοι εμείς στη γη, άκουσα μια φωνή που μιλούσε σε εμένα και έλεγε στην εβραϊκή διάλεκτο: Σαούλ, Σαούλ, γιατί με καταδιώκεις; Σου είναι σκληρό να λακτίζεις προς τα κέντρα».

Διότι δεν αναγκάζονται εκείνοι να απολογηθούν για τα άσχημα λόγια που άκουσαν, αλλά τούτοι για όσα άσχημα είπαν· και πάνω σε αυτούς επικρέμαται όλος ο κίνδυνος. Επομένως, εκείνοι που δέχονται τις κακολογίες πρέπει να είναι αμέριμνοι, διότι δεν θα λογοδοτήσουν για όσα άσχημα είπαν άλλοι. Αντίθετα, αυτοί που κακολόγησαν πρέπει να αγωνιούν και να τρέμουν, διότι αυτοί πρόκειται να συρθούν στο δικαστήριο για αυτά τα λόγια. Διότι αυτό είναι διαβολική παγίδα και αμαρτία που δεν προσφέρει καμία ευχαρίστηση, παρά μόνο βλάβη. Επειδή ένας τέτοιος άνθρωπος αποταμιεύει πονηρό θησαυρό στην ψυχή του. Εάν λοιπόν εκείνος που έχει μέσα του κάποιον βλαβερό χυμό, υφίσταται πρώτος ο ίδιος την ασθένεια, πολύ περισσότερο αυτός που θησαυρίζει μέσα του κάτι πιο πικρό από κάθε χολή, δηλαδή την πονηρία, θα υποστεί τα χειρότερα, συσσωρεύοντας βαριά ασθένεια. Και τούτο είναι φανερό από όσα ξεστομίζει. Διότι, εάν πληγώνει τόσο τους άλλους, πολύ περισσότερο βλάπτει την ψυχή που τα γεννά. Επειδή αυτός που επιβουλεύεται τους άλλους, καταστρέφει πρώτα τον εαυτό του· διότι και αυτός που πατάει στη φωτιά, κατακαίει τον εαυτό του· και αυτός που χτυπάει το διαμάντι, τον εαυτό του βλάπτει· και αυτός που κλωτσάει τα καρφιά, τον εαυτό του ματώνει.

Διότι, για να παραλείψω τα άλλα, δεν θα άφηνε έκπληκτο, ακόμη και κάποιον που δεν είναι εντελώς αναίσθητος, το θαυμαστό σημείο που φανερώθηκε στα θεμέλια του παλαιού ναού των Ιεροσολύμων; Και ποιο ήταν αυτό; Βλέποντας ο τύραννος ότι η πίστη του Χριστού είχε διαχυθεί σε ολόκληρη την επικράτεια που βρισκόταν υπό την εξουσία του, και ότι είχε ήδη αγγίξει και τους Πέρσες και άλλους βαρβάρους μετά από αυτούς, και ότι είχε προχωρήσει ακόμη πιο βαθιά στο εσωτερικό τους και κατείχε, τρόπον τινά, όλη την υφήλιο, κατατρωγόταν και πονούσε, και προετοιμαζόταν για πόλεμο εναντίον των εκκλησιών. Αγνοούσε όμως ο άθλιος ότι «λακτίζει προς κέντρα». Και αρχικά μεν προσπαθούσε να ανοικοδομήσει τον ναό των Ιεροσολύμων, τον οποίο η δύναμη του Χριστού είχε γκρεμίσει ως το έδαφος, και ο ειδωλολάτρης περιποιούνταν τους Ιουδαίους, θέλοντας με αυτόν τον τρόπο να δοκιμάσει τη δύναμη του Χριστού.

Διότι, αν για τη γυναίκα και τον άνδρα λέει: «Ένεκα τούτου θα εγκαταλείψει ο άνθρωπος τον πατέρα του και τη μητέρα του, και θα προσκολληθεί στη γυναίκα του, και θα γίνουν οι δύο μία σάρκα· ό,τι λοιπόν ο Θεός συνέζευξε, άνθρωπος ας μη το χωρίζει». Αν τον γάμο δεν μπορείς να διασπάσεις, πόσο μάλλον δεν έχεις τη δύναμη να καταλύσεις την Εκκλησία του Θεού; Αλλά την πολεμάς, χωρίς να μπορείς να βλάψεις τον πολεμούμενο. Αντιθέτως, εμένα μεν με καθιστάς λαμπρότερο, ενώ καταλύεις τη δική σου ισχύ μέσα από τη μάχη εναντίον μου. Διότι είναι σκληρό για σένα να λακτίζεις πάνω σε αιχμηρά καρφιά. Δεν στομώνεις τα καρφιά, αλλά ματώνεις τα πόδια σου· επειδή και τα κύματα δεν διαλύουν τον βράχο, αλλά τα ίδια διαλύονται σε αφρό. Τίποτε δεν είναι δυνατότερο από την Εκκλησία, άνθρωπε. Τερμάτισε τον πόλεμο, για να μην καταλύσει τη δύναμή σου· μην εισάγεις πόλεμο στον ουρανό. Άνθρωπο εάν πολεμάς, ή νίκησες ή νικήθηκες. Την Εκκλησία όμως εάν πολεμάς, είναι αδύνατον να τη νικήσεις· διότι ο Θεός είναι ο ισχυρότερος όλων.

Διότι για εκείνους θα υπάρξει και άλλη ευκαιρία ευδοκίμησης, έστω και αν δεν πάθουν κακό τώρα· τούτοι όμως, εάν δεν απόσχουν από αυτήν τη μάχη, δεν θα μπορέσουν πλέον να σωθούν. Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο, παραβλέποντας το δικό τους ζήτημα, επικεντρώνομαι στο δικό σας, και σας παρακαλώ και σας ικετεύω να πεισθείτε σε εμάς που σας προτρέπουμε, και να μην ωθείτε πλέον το ξίφος εναντίον του εαυτού σας, ούτε να λακτίζετε προς τα κέντρα, ούτε, νομίζοντας ότι προκαλείτε δυσαρέσκεια σε ανθρώπους, να λυπείτε το Άγιο Πνεύμα του Θεού. Διότι το ότι θα επαινέσετε αυτήν την άποψή μας, έστω και αν όχι τώρα αλλά αργότερα, το γνωρίζω και είμαι απόλυτα πεπεισμένος· θέλω όμως να το κάνετε αυτό τώρα, ώστε να μην το πράξετε μάταια μετά ταύτα. Επειδή και εκείνος ο πλούσιος, όταν μεν βρισκόταν εδώ, θεωρούσε τους προφήτες, τον νόμο και την προτροπή που προερχόταν από αυτούς ως κάποιον μύθο και ανοησία· όταν όμως απήλθε εκεί, τόσο πολύ θαύμασε τη συμβουλή τους, ώστε, αφού συνειδητοποίησε ότι ο ίδιος δεν μπορούσε καθόλου να ωφεληθεί από τους επαίνους, παρακάλεσε τον πατριάρχη να στείλει κάποιον από αυτούς που βρίσκονταν στον άδη για να μεταφέρει το μήνυμα σε εκείνους που ζούσαν πάνω στη γη. Φοβόταν δηλαδή τούτο: μήπως τυχόν πάθουν και εκείνοι τα ίδια, και αφού πρώτα χλευάσουν τις θείες Γραφές, τις θαυμάσουν τότε, όταν πλέον δεν θα προκύπτει για αυτούς κανένα όφελος από τον θαυμασμό τους.

Πρόσθεσε, αν σου φαίνεται καλό, και άλλα βασανιστήρια· διότι θα βρεις διαμάντι, ή μάλλον ψυχή άθραυστη και στερεότερη και από το ίδιο το διαμάντι, άκμονα αλύγιστο, που επάνω του θα πέφτουν τα χτυπήματα των δικών σου σφυριών. «Σκληρό είναι για σένα να κλωτσάς σε κέντρα». Διότι όσο περισσότερο αυξάνεις τις τιμωρίες, τόσο περισσότερο, έστω και χωρίς να το θέλεις, θα αυξήσεις τα στεφάνια της μάρτυρος και πανευφήμου νεάνιδας· και, χωρίς να το επιθυμείς, θα της προξενήσεις λαμπρότερα νικητήρια βραβεία. Στον εαυτό σου όμως πληθαίνεις τις αισχύνες, καθώς σε κάθε πάλη και επίθεση νικιέσαι, πέφτεις και ανατρέπεσαι ανάσκελα· και συσσωρεύεις επάνω στην παγκάκιστη κεφαλή σου ακόμη περισσότερες ατελεύτητες κολάσεις και τους φλογερούς, άσβεστους άνθρακες.

ΤΙΤΛΟΣ Ιʹ. — Περί των ανωτέρων· και ότι δεν πρέπει να φιλονικεί κανείς με τους ανωτέρους. «Ο ασεβής, ο οποίος δεν νιώθει συστολή μπροστά σε αξιοσέβαστο πρόσωπο, δεν γνωρίζει πώς να τους αποδώσει καμία τιμή.» «Μη διαπληκτίζεσαι με άνθρωπο ισχυρό, μήπως τυχόν πέσεις στα χέρια του.» «Βάρος μεγαλύτερο από τις δυνάμεις σου μη σηκώνεις, και με κάποιον ισχυρότερο και πλουσιότερό σου μη συναναστρέφεσαι. Τι κοινό μπορεί να έχει η πήλινη χύτρα με τον λέβητα; Αυτή θα προσκρούσει πάνω του, και θα συντριβεί.» «Σε άρχοντα να κλίνεις το κεφάλι σου.» —«Ανάμεσα σε άρχοντες να μην εξισώνεις τον εαυτό σου (με αυτούς).» —«Αυτός που πετάει πέτρα, την πετάει στο ίδιο του το κεφάλι.» «Σκληρό είναι για σένα να λακτίζεις πάνω στα βουκέντρα.» Είναι πάντοτε καλό το κατώτερο να καθοδηγείται από το ανώτερο.

Πάλι ο σκολιός δράκοντας, του οποίου το κεφάλι συνθλίφθηκε από τον σταυρό, κουνούσε την ουρά του· και νόμιζε ότι με αυτήν θα φοβίσει τους ευσεβείς· πάλι ο νυχτερινός σπορέας, που έγινε σκοτάδι από εωσφόρος, επιθυμούσε να σπείρει στο σκοτάδι τα δικά του ζιζάνια· πάλι τα πετεινά του ουρανού ήθελαν να καταβροχθίσουν τον σπόρο του καλού σπορέα που έπεσε παρά την οδό· πάλι ο πειράζων λαχταρούσε να πειράξει εκείνους που ανήκουν στον Χριστό, ο Οποίος πειράχθηκε και νίκησε· πάλι ο δράκοντας που πλάνησε την Εύα με το σφύριγμά του, και έκανε τον Αδάμ αντίθεο, που φόνευσε τον Άβελ επειδή ήταν δίκαιος, και έκανε τον Κάιν αδελφοκτόνο, που έκανε τον παλαιό λαό φιλόσαρκο και τον οδήγησε στην καταστροφή μέσω του νερού, που έκανε τον Χαμ καταραμένο, και επέβαλε στους ανθρώπους στη Χαλάννη τη διαίρεση των γλωσσών, που πλήθυνε τα είδωλα για τους ανθρώπους και τους χώρισε από τον Θεό τον Δημιουργό, που έδειξε τον Ισραήλ αχάριστο και τον Φαραώ σκληρό και ατίθασο, και έκανε τον μεν να χαθεί στην έρημο, και τον δε στα αμείλικτα κύματα της θάλασσας, που έκανε τους Ιουδαίους απειθείς στον νόμο και στους προφήτες, και τους υπέταξε στα βδελύγματα των εθνών, που ενέβαλε στους Εβραίους τον φθόνο για τον Χριστό και τους έκανε να σταυρώσουν Εκείνον που ήρθε για να τους σώσει, που τους έπεισε να συκοφαντήσουν την ανάστασή Του, και να διώκουν και να φονεύουν τους κήρυκές της, που, μη αρκούμενος σε όλα αυτά, αργότερα πολέμησε τον Κύρο και τον Ιωάννη, τους μάρτυρες που έλαμψαν σε καιρό διωγμών και ήταν στρατιώτες του Χριστού· αλλά ηττάτο, κλωτσώντας σε καρφιά, ο δείλαιος, και συμπλεκόμενος σε πόλεμο με ανίκητους. Διότι τραβούσε μεν αστράφτουσα ρομφαία, αλλά οι γενναίοι την έμπηγαν στην καρδιά του, και τέντωνε ψυχοφθόρο τόξο, αλλά αυτοί το συνέτριβαν αμέσως, πριν από την εξαπόλυση των βελών, μαζί με τους βραχίονες που το είχαν τεντώσει. Και έσκαβε λάκκο, αλλά τον έσκαβε για τον εαυτό του και όχι για τους αντίπαλους μάρτυρες· τέλος, έχοντας αποκάμει από αυτές τις συγκρούσεις και μη μπορώντας να πολεμά πλέον, τους παραδίδει σε εκείνους που τιμούσαν τότε τα προστάγματά του, ώστε, βασανιζόμενοι από τα μιαιφόνα χέρια τους και μη υποφέροντας τη βία των βασανιστηρίων, να του προσφέρουν θυσίες και σπονδές, και να τον κηρύξουν θεό μαζί με τους άλλους δαίμονες· ή, αν δεν ήθελαν να το κάνουν αυτό, να υπομείνουν τη στέρηση της παρούσας ζωής. Πράττοντάς το όμως αυτό, ο άθλιος αγνόησε ότι στους μεν αγίους θα προξενούσε ανώτερη ζωή και ατέλειωτα στεφάνια, στον δε εαυτό του θάνατο, μεγαλύτερη ήττα και πλήγμα γεμάτο αισχύνη.

Τέτοια είναι τα δικά μας αφηγήματα. Ας τα ακούσουν οι πράοι και ας ευφρανθούν, ας ακούσει η Ανατολή και η Δύση τα όσα διαδραματίζονται στο Βυζάντιο και ας αινέσει: όπου πλεόνασε η αμαρτία, υπερπερίσσευσε η χάρη. Εδώ υπάρχει αγωνιστική αντίσταση, εδώ ρέει αίμα, το οποίο αρδεύει την Εκκλησία του Χριστού περισσότερο από το πότισμα του παραδείσου της Εδέμ. «Ζω εγώ», λέει ο Κύριος, «και εκείνους που με δοξάζουν θα τους δοξάσω και όποιος με περιφρονεί θα ατιμαστεί». Κατάγραφε κι εσύ, όποιος κι αν είσαι που τρέφεις ζήλο για τον Κύριο, τα πρωτοφανή, ή μάλλον τα θεουργά μαρτύρια, ώστε να δουν οι μεταγενέστεροι ότι ο Θεός είναι όντως ανάμεσά μας, και ότι ζει το σπέρμα των δικαίων και είναι χριστοφόρο το χρυσό γένος των μαρτύρων, του οποίου οι πύλες του άδη δεν υπερίσχυσαν ούτε πρόκειται να υπερισχύσουν, σύμφωνα με την υπόσχεση του Αψευδούς. «Είναι σκληρό για σένα», λέει, «να λακτίζεις προς τα κέντρα», και δεν μπορεί να γίνει διαφορετικά.