Πατερικές αναφορές στο ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 26:29

Ο δε Αγρίππας είπε προς τον Παύλο: «Παρ' ολίγον να με πείσεις να γίνω Χριστιανός». Ο δε Παύλος απάντησε: «Θα ευχόμουν στον Θεό, και παρ' ολίγον και πλήρως, όχι μόνο εσύ, αλλά και όλοι όσοι με ακούνε σήμερα, να γίνουν τέτοιοι όπως είμαι κι εγώ, εκτός από τα δεσμά αυτά». Δες πώς εύχεται, λέγοντας: «Θα ευχόμουν βέβαια εγώ στον Θεό παρ' ολίγον», δηλαδή παραλίγο. Και δεν εύχεται απλώς, αλλά με πολλή θέρμη. Να γίνουν όλοι τέτοιοι, λέει, όχι μόνο εσύ, αλλά όλοι, όπως είμαι κι εγώ. Έπειτα προσθέτει: «Εκτός από τα δεσμά αυτά»· όχι επειδή δυσανασχετούσε για τα δεσμά, ούτε επειδή ντρεπόταν που ήταν δεμένος (διότι αυτό ήταν γι' αυτόν άξιο δόξας περισσότερο από κάθε τι άλλο), αλλά αποβλέποντας στη δική τους αντίληψη μίλησε έτσι. Γι' αυτό πρόσθεσε το «Εκτός από τα δεσμά αυτά». Αλλά ας δούμε από την αρχή αυτά που αναγνώστηκαν. «Την επομένη, λοιπόν, αφού εισήλθαν στο ακροατήριο, με προσταγή του Φήστου», λέει, «οδηγήθηκε εκεί ο Παύλος». Αποσύρθηκαν λοιπόν οι Ιουδαίοι, επειδή εκείνος έκανε χρήση της έφεσης, και τότε το θέαμα γίνεται λαμπρό γι' αυτόν· διότι με πολλή μεγαλοπρέπεια ήταν παρόντες ο βασιλιάς και όλο το πλήθος των Ιουδαίων, όλοι ανεξαιρέτως και όχι μόνο μερικοί. «Το πλήθος των Ιουδαίων», λέει, «με πλησίασαν, και στα Ιεροσόλυμα και εδώ, κραυγάζοντας ότι δεν πρέπει πια αυτός να ζει».

δ΄. Τι λέει λοιπόν ο Παύλος; «Διότι αυτό», λέει, «δεν έχει γίνει σε κάποια γωνία». Εδώ το λέει αυτό για τον σταυρό, για την ανάσταση· και επειδή η διδασκαλία έχει διαδοθεί σε όλη την οικουμένη, λέει: «Πιστεύεις, βασιλιά Αγρίππα;». Δεν είπε: «Στην ανάσταση», αλλά: «Στους προφήτες». Έπειτα τον προλαβαίνει και λέει: «Γνωρίζω ότι πιστεύεις». Προς αυτόν και ο Αγρίππας απάντησε: «Εν ολίγω με πείθεις να γίνω Χριστιανός». Ο Παύλος δεν κατανόησε τι σημαίνει το «εν ολίγω», αλλά νόμισε ότι σημαίνει «εξ ολίγου»· γι' αυτό και απαντά σε αυτό· τόσο απλός ήταν στον λόγο. Και δεν είπε: «Δεν επιθυμώ», αλλά: «Εύχομαι, όχι μόνο εσύ, αλλά και όλοι όσοι ακούνε».

Πρόσεξε έναν λόγο απαλλαγμένο από κολακεία. «Εύχομαι», λέγει, «σήμερα να γίνουν όλοι τέτοιοι, σαν κι εμένα, με εξαίρεση τα δεσμά αυτά». Πρόσεξε: αυτός που καυχάται για τα δεσμά του, αυτός που τα προβάλλει σαν χρυσή αλυσίδα, απεύχεται τώρα να τα υποστούν εκείνοι. Και μην απορήσεις· διότι η πνευματική τους κατάσταση ήταν ακόμη πιο αδύναμη, και ο λόγος του ήταν περισσότερο συγκαταβατικός. Διότι, για να πεισθείς ότι θεωρούσε τα δεσμά ανώτερα, άκουσε πώς πάντοτε στις επιστολές του τα προτάσσει όλων των άλλων, λέγοντας: «Παύλος, δέσμιος του Ιησού Χριστού»· και πάλι: «Για χάρη τούτου φέρω την αλυσίδα, αλλά ο λόγος του Θεού δεν δεσμεύεται»· και: «Μέχρι και δεσμά υπομένω ως κακούργος». Πρόσεξε: δεν ανέφερε μόνο «δεσμά», αλλά πρόσθεσε και το «ως κακούργος», επαυξάνοντας τη δόξα που πηγάζει από τα δεσμά. Η δε τιμωρία ήταν διπλή, και διότι ήταν δεμένος, και διότι λογιζόταν ως κακούργος. Διότι, εάν μεν ήταν δεμένος για κάποιο καλό, η κατάσταση θα προσέφερε κάποια παρηγοριά· τώρα όμως δεσμεύεται και ως κακούργος, και ως συλληφθείς για φοβερά εγκλήματα· και όμως για κανένα από αυτά δεν νοιαζόταν.

Αλλά μάλλον μας παρασύρει από τα προκείμενα ζητήματα η αλυσίδα και μας αποσπά την προσοχή, και δεν αντέχουμε να αντισταθούμε, αλλά ελκόμαστε ακόμη και παρά τη θέλησή μας, ή μάλλον και επειδή το θέλουμε και το ευχόμαστε. Και μακάρι να ήταν δυνατόν να ομιλούμε πάντοτε για την αλυσίδα του Παύλου. Αλλά μην αποκάμετε· διότι θέλω να πω ακόμη εκείνο το οποίο πολλοί ρωτούν και λένε: Και αν οι θλίψεις είναι καλό πράγμα, πώς ο ίδιος, απολογούμενος ενώπιον του Αγρίππα, έλεγε: «Θα ευχόμουν στον Θεό, και εν ολίγω και εν πολλώ, όχι μόνο εσύ, αλλά και όλοι όσοι με ακούνε σήμερα, να γίνουν τέτοιοι, όπως ακριβώς είμαι και εγώ, εκτός από τα δεσμά αυτά»; Δεν τα έλεγε αυτά επειδή θεωρούσε το πράγμα απευκταίο, μη γένοιτο· διότι, αν ήταν απευκταίο, δεν θα καυχιόταν για τα δεσμά, για τις φυλακίσεις, για τις άλλες θλίψεις· ούτε γράφοντας θα έλεγε: «Πολύ ευχαρίστως θα καυχηθώ για τις ασθένειές μου»· αλλά τι συμβαίνει; Αυτό το ίδιο αποτελούσε τεκμήριο του ότι θεωρούσε σπουδαία τα δεσμά. Διότι, όπως ακριβώς γράφοντας στους Κορινθίους έλεγε: «Γάλα σας πότισα, όχι στερεά τροφή, διότι δεν μπορούσατε ακόμη»· έτσι λοιπόν και εδώ, δεν μπορούσαν να κατανοήσουν το κάλλος, ούτε το στολίδι, ούτε την ωφέλεια των δεσμών. Για τον λόγο αυτόν λέει: «Εκτός από τα δεσμά αυτά». Στους Εβραίους όμως δεν μίλησε έτσι, αλλά τους προέτρεπε να συμπάσχουν δεσμευμένοι μαζί με τους δεσμίους. Γι' αυτό και ο ίδιος χαιρόταν για τα δεσμά, και δενόταν, και μαζί με τους άλλους δεσμίους οδηγούνταν στη φυλακή.

6. Τι λέγει λοιπόν ο Παύλος; Απλώνει ακόμη περισσότερο το δίχτυ του, και λέγει: «Θα ευχόμουν εγώ, όχι μόνο εσύ, αλλά και όλοι οι παρόντες να γίνουν αυτό ακριβώς που είμαι εγώ, χωρίς όμως τα δεσμά αυτά». Τι λέγεις, ω Παύλε; Χωρίς τα δεσμά; Και ποια παρρησία σου απομένει λοιπόν, εάν ντρέπεσαι γι' αυτά και τα αποφεύγεις, και μάλιστα ενώπιον ενός τόσο μεγάλου πλήθους; Δεν καυχάσαι παντού στις επιστολές σου γι' αυτό το πράγμα, και δεν αποκαλείς τον εαυτό σου δέσμιο, και δεν περιφέρεις παντού ενώπιόν μας αυτήν την αλυσίδα αντί για διάδημα; Τι συνέβη λοιπόν τώρα, ώστε να απεύχεσαι τα δεσμά;

Και αυτά τα μαρτύρησε ο ίδιος ο δικαστής λέγοντας: «Με λίγα λόγια με πείθεις να γίνω Χριστιανός». Αυτό ακριβώς έπρεπε να συμβεί και σήμερα, και ο άρχοντας αυτός να θαυμάσει τη μεγαλοψυχία σας, τη φιλοσοφία σας, την απόλυτη γαλήνη σας, και, αφού πάρει δίδαγμα από τη στάση σας, να αναχωρήσει, να θαυμάσει τη σύναξή σας, να επαινέσει τη συγκέντρωσή σας, και να μάθει από τα ίδια τα γεγονότα πόσο μεγάλη είναι η διαφορά μεταξύ Ελλήνων και Χριστιανών. Αλλά, όπως έλεγα, επειδή τον κέρδισε ο Παύλος, και εκείνος είπε, «Με λίγα λόγια με πείθεις να γίνω Χριστιανός», ο Παύλος αποκρίθηκε ως εξής: «Εγώ θα ευχόμουν στον Θεό, είτε με λίγα είτε με πολλά, όχι μόνο εσύ, αλλά και όλοι όσοι με ακούνε να γίνουν Χριστιανοί, χωρίς όμως αυτά τα δεσμά». Τι λες, Παύλε;

Διότι το ότι θεωρούνταν ντροπή, μας το κατέστησε σαφές ο ίδιος δια της απολογίας που έκανε προς τον Αγρίππα. Διότι, όταν εκείνος του είπε: «Λίγο έλειψε να με κάνεις Χριστιανό», αυτός απάντησε: «Θα ευχόμουν στον Θεό, και σε λίγο και σε πολύ χρόνο, όχι μόνο εσύ αλλά και όλοι όσοι παρίστανται να γίνουν Χριστιανοί, χωρίς όμως τα δεσμά αυτά». Δεν θα το είχε προσθέσει αυτό, εάν το πράγμα δεν φαινόταν επαίσχυντο στους πολλούς. Διότι οι άγιοι, τρέφοντας αγάπη προς τον Δεσπότη, δέχονταν τα παθήματα υπέρ του Δεσπότου με πολλή προθυμία και γίνονταν πιο περιχαρείς με αυτά. Και ο μεν λέγει: «Χαίρω για τα παθήματά μου», ο δε Λουκάς για τον υπόλοιπο χορό των αποστόλων εκφράζει ακριβώς τα ίδια. Διότι μετά από τις πολλές μαστιγώσεις αναχωρούσαν «χαίροντες, επειδή αξιώθηκαν να υποστούν ατίμωση υπέρ του Ονόματος». Για να μη νομίσει, λοιπόν, κάποιος από τους απίστους ότι οι άθλοι αυτοί αποτελούσαν καταναγκασμό και αφορμή κατήφειας, παραγγέλλει να ενταφιαστούν μαζί με το σώμα του αυτά τα ίδια τα σύμβολα των άθλων, αποδεικνύοντας ότι τα ασπαζόταν και τα αγαπούσε σφόδρα, επειδή ήταν απόλυτα προσηλωμένος στην αγάπη του Χριστού. Και βρίσκονται τώρα οι αλυσίδες μαζί με την τέφρα του, προτρέποντας όλους τους προεστώτες των εκκλησιών, ακόμη και αν χρειαστεί να δεθούν, ακόμη και αν χρειαστεί να σφαγιαστούν ή να υποστούν το οτιδήποτε, να τα υπομένουν όλα με προθυμία και με πολλή αγαλλίαση, ώστε να μην προδώσουν ούτε να καταισχύνουν ούτε στο ελάχιστο μέρος την ελευθερία που μας έχει εμπιστευθεί ο Θεός.

Τι σημαίνει το «εν ολίγω με πείθεις να γίνω Χριστιανός»; Αυτό σημαίνει με λίγα λόγια, με σύντομες φράσεις, με λίγη διδασκαλία, χωρίς πολύ κόπο και συνεχή διάλογο. Γι' αυτό και κατάλληλα του απαντά ο Παύλος «Ευχόμουν στον Θεό» και τα εξής· δηλαδή ότι «για μένα αυτό είναι η κύρια μέριμνά μου, το να γίνουν όλοι Χριστιανοί, και αυτό αποτελεί προσευχή μου προς τον Θεό, επειδή είμαι έτοιμος και με πολλά λόγια και με λίγα να κηρύξω την εν Χριστώ πίστη, και με κόπο και με μόχθο αλλά και άμεσα· διότι ο κόπος και ο μόχθος στη διδασκαλία και στο κήρυγμα διόλου δεν λογαριάζονται από εμένα, αλλά είναι το ίδιο το να κοπιάζω και το να μην κοπιάζω, και το να δαπανώ πολύ χρόνο στο κήρυγμα ή λίγο, αρκεί μόνο να βλέπω κάποιους να επιστρέφουν στον Χριστό». Αυτά δε τα έλεγε, αφενός μεν επιδεικνύοντας την προθυμία και τον διακαή ζήλο του, αφετέρου δε ενθαρρύνοντας και εκείνον, ότι αν ήθελε να ακούσει περισσότερα και να απολαύσει τελειότερη διδασκαλία, όχι μόνο δεν πρόκειται να διστάσει, αλλά είναι έτοιμος και παρέχει την προθυμία του, ώστε να το κάνει και έργο προσευχής, αρκεί μόνο να επιτύχει τον σκοπό του· διότι λέει «ευχόμουν, και εν ολίγω και εν πολλώ, όχι μόνο εσένα», και τα εξής.