Πατερικές αναφορές στο ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 28:22

Διότι θα φέρει αντιρρήσεις και θα διατυπώσει αμφισβητήσεις για αυτόν και για το δόγμα του ο Σίμων προς τον Μαρκίωνα, και ο Άρειος προς τον Σαβέλλιο, και ο Ευτυχής προς τον Νεστόριο, και αμφότεροι προς την Εκκλησία· άλλοι μεν αποδίδοντας σε αυτόν μόνο θεότητα, και άλλοι αποδίδοντάς του σάρκα· άλλοι μεν εισάγοντάς τον ως κτιστό και ξένο προς την πατρική ουσία, άλλοι δε ως κάποιον Λόγο ανυπόστατο και στερημένο ουσίας, ο οποίος σε τίποτα δεν διαφέρει από τον προφορικό λόγο που εκφωνείται· άλλοι μεν υποθέτοντας ότι η ένσαρκη παρουσία του ήταν φαινομενική, άλλοι δε ισχυριζόμενοι ότι δεν προσέλαβε καθόλου σάρκα· ή ότι την προσέλαβε μεν, αλλά αυτή ήταν άψυχη και ανενέργητη, ή ότι είχε μεν ψυχή, αλλά ήταν χωρίς νου και άλογη· και, με μια λέξη, άλλοι με άλλους τρόπους θα αμφισβητούν και θα αντιλέγουν, βγάζοντας ο καθένας συμπεράσματα για αυτόν σύμφωνα με τις δικές του αντιλήψεις. «Διότι, όσον αφορά αυτή την αίρεση», λένε οι Ιουδαίοι προς τον Παύλο, «μας είναι γνωστό ότι παντού συναντά αντιλογίες». Αντιλογίες μεν συναντά, αλλά δεν καταβάλλεται· πολεμείται, αλλά δεν νικάται· τοξεύεται, αλλά δεν τραυματίζεται· πολιορκείται, αλλά δεν υποδουλώνεται· και το σημαντικότερο, πέφτει, αλλά δεν συντρίβεται· απεναντίας μάλιστα, ανατρέπει.

Έπειτα, στη συνέχεια προσθέτει: «το εσπέρας θα υπάρξει πένθος, και πριν από το πρωί δεν θα υπάρχουν πλέον»· διότι σε εκείνους που, σαν «κυματισμένη θάλασσα», υψώθηκαν αλαζονικά εναντίον της Εκκλησίας, προς τη δύση του βίου τους και στο ίδιο το τέλος τους, «θα υπάρξει πένθος», διότι δεν θα υφίστανται πλέον στον μέλλοντα αιώνα, όταν το νέο φως της ανατολής και της «πρωίας» θα αναλάμψει τότε για τους δικαίους. Αυτό εννοεί λέγοντας: «και αυτή είναι η μερίδα» και ολόκληρος ο κλήρος «εκείνων που σας λεηλάτησαν». Ποιους όμως εννοεί λέγοντας «εσάς», αν όχι προφανώς εκείνους που έχουν καταφύγει στην Εκκλησία του Θεού; Στις Πράξεις των Αποστόλων, όταν ο Παύλος έφτασε κάποτε στη Ρώμη και συζήτησε με τους άρχοντες των Ιουδαίων για την πίστη στον Χριστό, έχει καταγραφεί ότι του είπαν: «Εμείς ούτε επιστολές λάβαμε για σένα από την Ιουδαία, ούτε ήρθε κάποιος από τους αδελφούς να μας αναγγείλει ή να πει κάτι κακό για σένα. Αξιώνουμε όμως να ακούσουμε από σένα αυτά που φρονείς· διότι σχετικά με αυτή την αίρεση, μας είναι γνωστό ότι παντού συναντά αντιλογίες». Λέγοντας δε αυτό, φανέρωσαν ότι, πριν φτάσει ο Παύλος στη Ρώμη, τους είχε παραγγελθεί να μην αποδεχθούν το κήρυγμα περί του Χριστού, και ότι δεν είχαν λάβει αυτή την παραγγελία μόνο οι ίδιοι, αλλά και οι Ιουδαίοι σε ολόκληρη τη γη.

Γι' αυτό έλεγαν: «Διότι σχετικά με αυτήν την αίρεση μάς είναι γνωστό ότι παντού συναντά αντιλογίες». Το από πού, όμως, προέκυψε στους απανταχού Ιουδαίους το να αντιλέγουν όλοι συμφώνως, σαν από ένα σύνθημα, στο κήρυγμα περί του Χριστού, το βρήκαμε στα συγγράμματα των παλαιών: ότι δηλαδή οι ιερείς, οι γραμματείς και οι πρεσβύτεροι του ιουδαϊκού έθνους που κατοικούσαν στην Ιερουσαλήμ, συνέταξαν επιστολές και τις έστειλαν σε όλα τα έθνη προς τους απανταχού Ιουδαίους, διαβάλλοντας τη διδασκαλία του Χριστού ως αίρεση ξένη και αλλότρια προς τον Θεό, και παραγγέλλοντας μέσω των επιστολών να μην την αποδεχθούν. Αυτό ακριβώς, λοιπόν, φαίνεται να σημαίνει και η προκείμενη προφητεία, όταν λέει: «Αλίμονο στη γη των φτερωτών πλοίων, που βρίσκεται πέρα από τους ποταμούς της Αιθιοπίας, η οποία αποστέλλει στη θάλασσα ομήρους». Αντί για αυτήν τη λέξη, ο Σύμμαχος χρησιμοποίησε το «αποστόλους», λέγοντας: «η οποία αποστέλλει αποστόλους στη θάλασσα», ενώ ο Ακύλας απέδωσε το κείμενο με τη λέξη «πρεσβευτές», λέγοντας: «η οποία αποστέλλει στη θάλασσα πρεσβευτές». Βλέπεις πώς ο λόγος της Γραφής ταλανίζει τους προαναφερθέντες άρχοντες των Ιουδαίων και τη γη τους, της οποίας η κακία έφτασε μέχρι και τους Αιθίοπες. Γι' αυτό, σύμφωνα με τον Σύμμαχο, ειπώθηκε: «Αλίμονο στη γη, της οποίας ο ήχος είναι φτερωτός, που βρίσκεται πέρα από τους ποταμούς της Αιθιοπίας».

Τι έκαναν λοιπόν εκείνοι; Τόσο πολύ υποτάχθηκαν στον λόγο, ώστε να απολογηθούν όχι μόνο για τους εαυτούς τους, αλλά και για τους συγγενείς τους· γι' αυτό, φανερώνοντας αυτό το γεγονός, προσθέτει: «Εκείνοι δε του είπαν: Εμείς ούτε επιστολές λάβαμε για σένα από την Ιουδαία, ούτε ήρθε κάποιος από τους αδελφούς για να μας αναγγείλει ή να πει κάτι κακό για σένα. Επιθυμούμε όμως να ακούσουμε από εσένα τι φρονείς· διότι για την αίρεση αυτή μας είναι γνωστό ότι παντού συναντά αντιλογίες». Σαν να έλεγαν: Ούτε με επιστολές ούτε μέσω ανθρώπων μάθαμε κάτι κακό για εσένα· πλην όμως θέλουμε να ακούσουμε από εσένα. Έτσι φανέρωσαν εκ των προτέρων τη δική τους γνώμη, και λένε: «Διότι για την αίρεση αυτή μας είναι γνωστό ότι παντού συναντά αντιλογίες». Δεν είπαν «Εμείς αντιλέγουμε», αλλά «Αντιλέγεται», απαλλάσσοντας τους εαυτούς τους από την κατηγορία. Αφού του όρισαν λοιπόν κάποια ημέρα, ήλθαν στο κατάλυμά του περισσότεροι· στους οποίους τα εξέθετε δίνοντας μαρτυρία για τη βασιλεία του Θεού, και προσπαθούσε να τους πείσει για τα όσα αφορούν τον Ιησού, με βάση τόσο τον νόμο του Μωυσή όσο και τους προφήτες, από το πρωί έως το βράδυ. Και άλλοι μεν πείθονταν σε όσα έλεγε, άλλοι δε απιστούσαν. Είδες πώς δεν απαντά αμέσως, αλλά τους δίνει ορισμένη ημέρα για να έλθουν και να ακούσουν; Στους οποίους, όταν προσήλθαν, μιλούσε αναλύοντας τόσο τον νόμο του Μωυσή όσο και τους προφήτες. Και άλλοι μεν πείθονταν, άλλοι δε απιστούσαν.

Β΄. Αλλά ας δούμε από την αρχή τα όσα ειπώθηκαν. «Γι' αυτή την αιτία, λοιπόν», λέει, «σας παρακάλεσα να σας δω»· δηλαδή, γι' αυτό το θέλησα, ώστε να μην έχει κανείς το δικαίωμα να με κατηγορεί και να λέει ό,τι του έρχεται στον νου, ότι τάχα ξέφυγα από τα χέρια τους και γι' αυτό ήρθα· διότι δεν ήρθα προξενώντας κακό σε άλλους, αλλά αποφεύγοντας ο ίδιος τα κακά. Εκείνοι δε του είπαν: «Αξιώνουμε να ακούσουμε από εσένα αυτά που φρονείς». Δες ότι και αυτοί συνομιλούν με πιο ήπιο τρόπο· «Αξιώνουμε», λέει, και θέλουν να απολογηθούν και υπέρ εκείνων· γι' αυτό και ήρθαν, αφού όρισαν κάποια ημέρα μαζί του. Αυτό όμως αποτελεί απόδειξη του ότι καταδικάζουν σφόδρα τους εαυτούς τους και ότι στερούνται θάρρους.

Αναγκάστηκα, λέει, να επικαλεστώ τον Καίσαρα, όχι επειδή είχα να κατηγορήσω για κάτι το έθνος μου· δηλαδή, δεν το έκανα για να εμπλέξω άλλους σε δεινά, αλλά για να απαλλάξω τον εαυτό μου από τα δεινά, και το έπραξα όχι εκουσίως, αλλά εξαναγκασμένος. Δες την οικειότητα των λόγων· δεν τους αποξενώνει, αλλά τους θεωρεί δικούς του με το να πει: «Το έθνος μου». Και πάλι, όμως, σπέρνει το δόγμα. Και δεν είπε: «Δεν κατηγορώ», αλλά: «Δεν έχω κάτι να κατηγορήσω», παρόλο που είχε υποστεί τόσο φοβερά δεινά. Δεν λέει, λοιπόν, τίποτε από αυτά, για να μην καταστήσει τον λόγο του φορτικό· ούτε όμως φαίνεται να τους χαρίζεται. Και γι' αυτό δεν τα αναφέρει ανοιχτά, αλλά μόνο αφήνει υπονοούμενα και τα προσπερνά· διότι αυτό ήταν το πρωταρχικό του μέλημα, το να δείξει ότι τον παρέδωσαν στους Ρωμαίους ως δέσμιο. Εκείνοι, δε, που έπρεπε να καταδικάσουν, που έπρεπε να κατηγορήσουν, μάλλον απολογούνται· και μέσα από αυτά με τα οποία συμφωνούν στην απολογία τους, τους κατηγορούν. Μας είναι γνωστό, λέει, ότι παντού συναντά αντιρρήσεις. Αλλά, έστω κι αν συμβαίνει αυτό, εντούτοις και πιστεύετε παντού. Στους οποίους εξέθετε, λέει, τη διδασκαλία με βάση τον Νόμο και τους Προφήτες. Δες πάλι ότι δεν τους αποστομώνει με σημεία, αλλά με τον Νόμο και τους Προφήτες, και ότι το κάνει αυτό παντού· καίτοι βέβαια μπορούσε να επιτελέσει και σημεία, αλλά πλέον το πράγμα δεν θα ήταν πειστικό· διότι αυτό είναι μέγα σημείο, το να επιχειρηματολογεί κανείς με βάση τον Νόμο και τους Προφήτες.