Πατερικές αναφορές στο ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 28:26

Στη συνέχεια, προχωρώντας πιο κάτω λέει: «Και άκουσα τη φωνή του Κυρίου, να λέει: Ποιον να αποστείλω; Και ποιος θα πάει προς τον λαό αυτόν; Και είπα: Ιδού εγώ, απόστειλέ με. Και μου είπε: Πήγαινε προς τον λαό αυτόν, και πες του: Ακούγοντας θα ακούσετε, και δεν θα κατανοήσετε· και βλέποντας θα δείτε, και δεν θα αντιληφθείτε· διότι πάχυνε η καρδιά του λαού τούτου», και τα εξής. Ο δε Ιωάννης τα εκλαμβάνει αυτά ως αναφερόμενα στον Υιό· διότι λέει: «Μολονότι δε εκείνος είχε κάνει τόσα σημεία μπροστά τους, δεν πίστεψαν σε αυτόν, για να εκπληρωθεί ο λόγος του προφήτη Ησαΐα, ο οποίος είπε: "Κύριε, ποιος πίστεψε στο κήρυγμά μας; Και ο βραχίονας του Κυρίου σε ποιον αποκαλύφθηκε; Αυτά δε τα είπε ο Ησαΐας, όταν είδε τη δόξα του"». Αναφερόμενος δε στο Πνεύμα ο Παύλος, συζητώντας με τους Ιουδαίους στη Ρώμη, είπε: «Ορθά μίλησε το Άγιο Πνεύμα μέσω του προφήτη Ησαΐα: "Ακούγοντας θα ακούσετε, και δεν θα κατανοήσετε· και βλέποντας θα δείτε, και δεν θα αντιληφθείτε"», και τα εξής.

Αναφέροντας αυτό το ρητό σαφώς και αναντίρρητα στους χρόνους της παρουσίας του Κυρίου, ο μακάριος Παύλος έλεγε στις Πράξεις, διαλεγόμενος με τους Ιουδαίους στη Ρώμη: «Ορθώς το Άγιο Πνεύμα μίλησε διά του προφήτη Ησαΐα προς τους πατέρες σας, λέγοντας: Πήγαινε και πες σε αυτόν τον λαό, και τα εξής». Και το ρητό αυτό μάλιστα παρουσιάζει τον Προφήτη να ομιλεί εκ Θεού· επειδή ακριβώς ο λαός άκουσε τον λόγο του Ιησού και δεν κατανόησε, και, βλέποντας τα θαύματα που τελούνταν από αυτόν, δεν έβλεπε. Διότι, καθώς το ρητό στρέφεται σε μελλοντικό χρόνο, φανερώνει την αναφορά των προφητευόμενων σε μεταγενέστερους χρόνους, και σε αυτό ακριβώς αναφαίνεται το εύλογο της κρίσεως του Θεού.

Αυτά είπε ο Ησαΐας, όταν είδε τη δόξα του. Ο δε Παύλος αποφάνθηκε ότι η οπτασία και η χρησμωδία είναι του Πνεύματος, λέγοντας: Ορθά μίλησε το Άγιο Πνεύμα διά του προφήτη Ησαΐα προς τους πατέρες σας: Με την ακοή σας θα ακούσετε και δεν θα κατανοήσετε, και βλέποντας θα κοιτάξετε και δεν θα ιδείτε· διότι πάχυνε η καρδιά του λαού αυτού.

Ο δε μέγας Παύλος προσέδωσε αυτόν τον ίδιο λόγο στο Άγιο Πνεύμα, κατά την ομιλία που έκανε προς τους Ιουδαίους στη Ρώμη, όταν λέει: «Ορθώς είπε για εσάς το Άγιο Πνεύμα ότι, με την ακοή θα ακούσετε και δεν πρόκειται να κατανοήσετε», αποδεικνύοντας, όπως φρονώ, μέσα από την ίδια την Αγία Γραφή, ότι κάθε θεία οπτασία και κάθε θεοφάνεια και κάθε λόγος που λέγεται εκ προσώπου του Θεού, νοείται ότι αναφέρεται και στον Πατέρα και στον Υιό και στο Άγιο Πνεύμα. Γι' αυτό, ενώ ο Δαβίδ είπε ότι «Εξόργισαν τον Θεό στην έρημο και τον παρόξυναν σε άνυδρη γη», ο απόστολος αναφέρει στο Άγιο Πνεύμα τα όσα έπραξαν οι Ισραηλίτες εναντίον του Θεού, γράφοντας κατά λέξη τα εξής: «Γι' αυτό, καθώς λέει το Άγιο Πνεύμα, μην σκληρύνετε τις καρδιές σας, όπως στον παραπικρασμό, κατά την ημέρα του πειρασμού στην έρημο, όπου με δοκίμασαν οι πατέρες σας», και αποδίδει στο πρόσωπο του Αγίου Πνεύματος όλα τα άλλα, όσα η προφητεία αναφέρει για τον Θεό. Εκείνοι δε που θρυλούν εναντίον μας περί τριών θεών εξαιτίας τέτοιων δογμάτων, μάλλον δεν έχουν διδαχθεί ακόμη ούτε καν να μετρούν. Διότι, εάν ο Υιός και ο Πατέρας δεν διαχωρίζονται μεταξύ τους σε δυαδική σημασία (καθώς είναι ένα και όχι δύο, σύμφωνα με τον λόγο του Κυρίου), και ένα είναι επίσης το Άγιο Πνεύμα, πώς το ένα, όταν συντίθεται με το ένα, διασπάται στον αριθμό των τριών θεών;

Επειδή δε δεν συμφωνούσαν μεταξύ τους, αναχωρούσαν, αφού ο Παύλος είπε έναν λόγο: Ορθώς μίλησε το Άγιο Πνεύμα μέσω του προφήτη Ησαΐα προς τους πατέρες μας, λέγοντας: Πήγαινε σε αυτόν τον λαό και πες: Με την ακοή σας θα ακούσετε και δεν πρόκειται να κατανοήσετε, και βλέποντας θα κοιτάζετε και δεν πρόκειται να αντιληφθείτε. Διότι σκληρύνθηκε η καρδιά αυτού του λαού, και με τα αυτιά τους άκουσαν βαριά, και τα μάτια τους τα έκλεισαν, μήπως τυχόν δουν με τα μάτια και ακούσουν με τα αυτιά, και κατανοήσουν με την καρδιά, και επιστρέψουν, και τους θεραπεύσω. Όταν, λοιπόν, αναχωρούσαν εναντιούμενοι, τότε επικαλείται τον Ησαΐα, όχι επειδή επιθυμούσε να υβρίσει εκείνους, αλλά για να στηρίξει τούτους.

Λέγοντας τι; «Με την ακοή σας θα ακούσετε και δεν πρόκειται να κατανοήσετε». Βλέπεις πώς τους στέρησε κάθε δικαιολογία; Εφόσον, παρόλο που είχαν τον προφήτη ο οποίος τα είχε προαναγγείλει αυτά από πολύ παλιά, δεν μεταστράφηκαν. Και με το να πει, «Ορθώς», αποδεικνύει ότι δικαίως έχουν απορριφθεί. Επομένως, στα έθνη δόθηκε να γνωρίσουν το μυστήριο αυτό. Δεν είναι, λοιπόν, καθόλου παράξενο που έφερναν αντιρρήσεις· αυτό είχε προλεχθεί από παλιά. Έπειτα πάλι υποκινεί εναντίον τους τη ζηλοτυπία εξαιτίας των εθνών, προσθέτοντας και λέγοντας: «Ας σας είναι, λοιπόν, γνωστό ότι στα έθνη εστάλη η σωτηρία αυτή του Θεού· και αυτοί θα την εισακούσουν».

Διότι, για να διαπιστώσεις ότι τα λόγια του πήγαζαν από ταπεινοφροσύνη, άκουσε πώς τους επιτιμά στη συνέχεια, λέγοντας τα εξής: «Ορθώς ελάλησε το Άγιο Πνεύμα: Με την ακοή σας θα ακούσετε και δεν πρόκειται να κατανοήσετε, και βλέποντας θα δείτε και δεν πρόκειται να αντιληφθείτε». Είδες ανδρεία; Δες και την ανδρεία του Ιωάννη του Βαπτιστή, την οποία επέδειξε προς τον Ηρώδη λέγοντας: «Δεν σου επιτρέπεται να έχεις τη γυναίκα του αδελφού σου, του Φιλίππου». Αυτό είναι παρρησία, αυτό είναι ανδρεία· κι όχι εκείνο το παράδειγμα του Σεμεΐ, όταν έλεγε: «Βγες έξω, άνδρα των αιμάτων»· αν και εκείνος μίλησε με παρρησία. Αλλά αυτό δεν είναι ανδρεία, παρά θρασύτητα και ύβρις και ακόλαστη γλώσσα.

«Πήγαινε», λέει, «και πες σε αυτόν τον λαό: Θα ακούσετε με τα αυτιά σας και δεν θα κατανοήσετε, και βλέποντας θα κοιτάζετε και δεν θα αντιληφθείτε. Διότι πωρώθηκε η καρδιά αυτού του λαού, και με τα αυτιά τους άκουσαν βαριά και έκλεισαν τα μάτια τους, μήπως τυχόν δουν με τα μάτια και ακούσουν με τα αυτιά και κατανοήσουν με την καρδιά και επιστρέψουν, και τους θεραπεύσω». Αυτά νομίζω πως δεν χρειάζονται καν ερμηνεία, εφόσον εκείνοι που τα γνωρίζουν με ακρίβεια, μας πρόλαβαν και τα εξήγησαν: δηλαδή ο Ιωάννης, ο υιός της βροντής, και ο Παύλος, ο οποίος γνώριζε με ακρίβεια τα παλαιά και τα καινά. Διότι ο μεν Παύλος, ευρισκόμενος στη Ρώμη, απευθυνόμενος δημόσια σε εκείνους που είχαν μεν συγκεντρωθεί, αλλά έπειτα απομακρύνθηκαν και δεν ανέχθηκαν όσα λέχθηκαν, έλεγε: «Πολύ σωστά μίλησε το Άγιο Πνεύμα: Θα ακούσετε με τα αυτιά σας και δεν θα κατανοήσετε». Ο δε υιός της βροντής, επειδή έβλεπαν θαύματα και δεν πίστευαν, και άκουγαν διδασκαλίες και δεν πρόσεχαν (διότι ο Χριστός ανέστησε τον Λάζαρο και εκείνοι επιχειρούσαν να Τον θανατώσουν· έδιωχνε δαίμονες και Τον αποκαλούσαν δαιμονισμένο· τους οδηγούσε στον Πατέρα και Τον ονόμαζαν πλάνο, και υιοθετούσαν τις αντίθετες δοξασίες), υπενθυμίζει αυτήν την προφητεία λέγοντας: «Πολύ σωστά είπε ο προφήτης Ησαΐας, ότι θα ακούσετε με τα αυτιά σας και δεν θα κατανοήσετε, και βλέποντας θα κοιτάζετε και δεν θα αντιληφθείτε».

Ποιος είναι αυτός που κάθεται επί του θρόνου; «Ο Πατέρας», λέγει. Εάν όμως μάθεις από τον Παύλο ότι είναι το Πνεύμα, θα το ομολογήσεις ως Θεό; «Απόδειξέ το», λέγει, «και πιστεύω». Άκουσε λοιπόν τον ίδιο να λέγει: «Ορθά μίλησε το Άγιο Πνεύμα μέσω του προφήτη Ησαΐα: Πήγαινε σε αυτόν τον λαό και πες: Με την ακοή σας θα ακούσετε», και τα εξής. Ο Παύλος λέγει: «Είπε το Άγιο Πνεύμα»· ο Ησαΐας λέγει: «Είπε ο Κύριος Σαβαώθ», διότι για την Γραφή δεν υπάρχει καμία διαφορά όταν ομιλεί περί του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος. Μην κάνεις λοιπόν πλέον λόγο για μεγάλο και μικρό Θεό, εκπίπτοντας έτσι στον Ελληνισμό.

Ο δε Παύλος αποφάνθηκε ότι η οπτασία και η χρησμωδία ανήκουν στο Πνεύμα, λέγοντας: «Ορθώς ελάλησε το Άγιο Πνεύμα διά του προφήτη Ησαΐα προς τους πατέρες σας: Με την ακοή θα ακούσετε και δεν θα κατανοήσετε, και βλέποντας θα δείτε και δεν θα αντιληφθείτε· διότι επωρώθη η καρδιά του λαού τούτου». Ο προφήτης εισάγει το πρόσωπο του Πατρός, στον οποίον πίστευαν οι Ιουδαίοι, ο ευαγγελιστής του Υιού, και ο Παύλος του Πνεύματος, ονομάζοντας όλοι από κοινού αυτόν που εμφανίστηκε ως έναν Κύριο Σαβαώθ. Διακρίνεται μεν μεταξύ τους ο λόγος περί της υποστάσεως, αλλά παραμένει αδιαίρετο σε αυτούς το φρόνημα περί του ενός Θεού.