Πατερικές αναφορές στο ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 3:13

Όταν τους ρωτούμε για κάθε ευαγγελική και αποστολική και προφητική και μωσαϊκή πτωχοπρεπή φωνή, που αρμόζει στην ανθρώπινη φύση του Χριστού, όπως το «Προφήτην ὑμῖν ἀναστήσει Κύριος», και το «Ἐγενήθην ὡσεὶ ἄνθρωπος ἀβοήθητος», και το «Ἰδοὺ συνήσει ὁ παῖς μου», και το «Ἄνθρωπός ἐστι, καὶ τίς γνώσεται αὐτόν;», και πάλι τις ευαγγελικές φωνές, όπως το «Ὁ Πατήρ μου μείζων μού ἐστι», και το «Οὐ δύναμαι ἀπ’ ἐμαυτοῦ ποιεῖν οὐδέν», και το «Ἐμὲ δὲ οὐ πάντοτε ἔχετε», και το «Τί με ζητεῖτε ἀποκτεῖναι, ἄνθρωπον, ὃς τὴν ἀλήθειαν εἶπον ὑμῖν;», και το «Λάζαρος ἀπέθανε, καὶ χαίρω, ὅτι οὐκ ἤμην ἐκεῖ», και ό,τι λέγεται από τον άγγελο, ότι «Ἠγέρθη, οὐκ ἔστιν ὧδε», και το «Ἰησοῦς ὁ παῖς προέκοπτε σοφίᾳ καὶ ἡλικίᾳ καὶ ὑπετάσσετο τοῖς γονεῦσι», και το «Ὁ Θεὸς καὶ τὸν Κύριον ἤγειρε», και το «Ἐδόξασε τὸν παῖδα αὐτοῦ Ἰησοῦν», δηλαδή τον δούλο του, και, για να το πω σύντομα, οποιοδήποτε πτωχοπρεπές ρήμα του Χριστού από τη θεία Γραφή, τους ρωτούμε: κατά ποια φύση του Χριστού έχουν ειπωθεί αυτά τα ταπεινά λόγια; Εκείνοι, αποφεύγοντας να πουν ότι η σάρκα του Χριστού είναι φύση, λέγουν ότι αυτά λέγονται κατά την ανθρωπότητα του Χριστού, κατά το πρόσλημμα, κατά το ορατό, κατά το σώμα, κατά τη σάρκα· και γενικά ονομάζουν με μυριάδες άλλες προσηγορίες την ανθρωπότητά του, αλλά να την πουν φύση δεν ανέχονται καθόλου. Έπειτα τους ρωτούμε: «Για ποιο λόγο αποφεύγετε να ονομάσετε φύση την ανθρωπότητα του Χριστού;» Και αποκρίνονται λέγοντας ότι, «αν την πούμε φύση, τότε από κάθε ανάγκη την λέμε και πρόσωπο, και έτσι βρισκόμαστε να ομολογούμε δύο πρόσωπα, όπως ο Νεστόριος. Διότι δεν υπάρχει απρόσωπη φύση.»

Επειδή δε ο Θεός Κύριος φανερώθηκε σε εμάς, σύμφωνα με τις Γραφές, αρνήθηκαν και αυτόν, και συμπεριφέρθηκαν υβριστικά σε μεγάλο βαθμό απέναντι στον αρχηγό της ζωής. Επομένως, τα εγκλήματα είναι όμοια, και ο τρόπος της παραφροσύνης δεν είναι ανόμοιος με τον πρώτο, μάλλον δε ενέχει και ευθύνη μεγαλύτερης παραφροσύνης. Και τιμωρούνταν μεν, τουλάχιστον κατά τους καιρούς πριν από την έλευση του Κυρίου, με τις επιθέσεις των εχθρών, με εμπρησμούς πόλεων, με καταστροφές σπιτιών .......

Στο Λουκ. 9, 41. 〈Άπιστη γενεά〉 αποκαλούσε εύλογα εκείνον βεβαίως και τους ομοϊδεάτες του 〈και διεστραμμένη〉, και που με κανέναν τρόπο δεν γνώριζε να βαδίζει ορθά. Για τέτοιους ανθρώπους λέει το ιερό γράμμα: 〈Των οποίων οι δρόμοι είναι σκολιοί και καμπύλες οι τροχιές τους.〉 Αποφεύγει τη νόσο ο μακάριος Δαβίδ λέγοντας: 〈Δεν προσκολλήθηκε σε εμένα καρδιά διεστραμμένη〉, δηλαδή που δεν μπορεί να βαδίσει σε ευθύ δρόμο. Σε αυτούς ο μακάριος Βαπτιστής απευθύνθηκε λέγοντας: 〈Ετοιμάστε την οδό του Κυρίου, κάντε ευθείες τις τρίβους του.〉 Επομένως ο άπιστος θα είναι οπωσδήποτε και διεστραμμένος. Με αυτούς που έχουν τέτοια νοοτροπία και έπεσαν σε τέτοια ανοσιότητα δεν καταδέχεται να συνυπάρχει ο Χριστός, αλλά—αν πρέπει να πούμε κάτι με ανθρώπινους όρους—δυσανασχετεί και αποστρέφεται, σαν να βαρύνεται εξαιτίας της κακίας τους τη συναναστροφή μαζί τους. Και αυτό το διδάσκει λέγοντας: Έως πότε θα είμαι 〈μαζί σας και θα σας ανέχομαι;〉 Διότι εκείνος που λέει ότι αδυνάτησαν ως προς την ενέργεια ενάντια στα πονηρά πνεύματα αυτοί που μέσω των δικών του προσταγμάτων έλαβαν την εξουσία να τα εκβάλλουν, μάλλον κατηγορεί τη χάρη και όχι αυτούς που την έλαβαν. Διότι το ότι ο Χριστός ήταν αυτός που ενεργούσε μέσα τους, δεν είναι καθόλου δύσκολο να το δουν όσοι το επιθυμούν. Και πράγματι, θεραπεύτηκε βέβαια ο χωλός στην 〈Ωραία πύλη〉, αλλά ο Πέτρος απέδιδε το παράδοξο θαύμα στον Χριστό μιλώντας στους Ιουδαίους, όπως έχει γραφτεί στις Πράξεις.

Ούτε αυτό είναι δικό μας κατόρθωμα, λέει· διότι δεν προσελκύσαμε την εύνοια του Θεού επειδή είμαστε άξιοι. «Ο Θεός του Αβραάμ, και ο Θεός του Ισαάκ, και ο Θεός του Ιακώβ, ο Θεός των πατέρων μας». Πρόσεξε πώς τοποθετεί τον εαυτό του συνεχώς μαζί με τους προγόνους, για να μη φανεί ότι εισάγει κάποιο καινούργιο δόγμα· και προηγουμένως μνημόνευσε τον πατριάρχη Δαβίδ, και εδώ αυτούς που σχετίζονται με τον Αβραάμ. «Εδόξασε τον Παίδα του Ιησού». Πάλι εκφράζεται με ταπεινότητα, όπως στο προοίμιο. Έπειτα λοιπόν επιμένει στο τόλμημά τους, και εξαίρει τα όσα έχουν γίνει, χωρίς να τα συγκαλύπτει, όπως προηγουμένως. Το κάνει δε αυτό, επειδή θέλει μάλλον να τους ελκύσει. Διότι, όσο περισσότερο τους απεδείκνυε ενόχους, τόσο περισσότερο επιτυγχανόταν αυτό. «Εδόξασε», λέει, «τον Παίδα του Ιησού, τον οποίο εσείς παραδώσατε, και αρνηθήκατε μπροστά στον Πιλάτο, ενώ εκείνος είχε κρίνει να τον απολύσει». Δύο είναι τα εγκλήματα: και το ότι ο Πιλάτος ήθελε να τον απολύσει, και το ότι εσείς, ενώ εκείνος το ήθελε, δεν το θελήσατε. «Εσείς δε αρνηθήκατε τον Άγιο και Δίκαιο, και ζητήσατε να σας χαριστεί ένας άνδρας φονιάς· τον δε αρχηγό της ζωής τον σκοτώσατε, τον οποίο ο Θεός ανέστησε εκ νεκρών, γεγονός για το οποίο εμείς είμαστε μάρτυρες». Σαν να τους έλεγε: Αντί για αυτόν ζητήσατε έναν ληστή. Κατέδειξε τη μεγάλη βαρύτητα της πράξης. Διότι, επειδή τους είχε πλέον στο χέρι του, τους πλήττει σφοδρά. «Τον δε αρχηγό της ζωής», λέει. Εδώ θεμελιώνει την πίστη της αναστάσεως.

Αν αυτό σας ταράζει και σας θορυβεί, μάθετε ποιος είναι εκείνος που το έπραξε, και μην εκπλήσσεστε. Και πρόσεξε παντού ότι, όταν καταφεύγει στον Θεό και λέει πως όλα γίνονται από Αυτόν, τότε τους επιπλήττει άφοβα. Γι' αυτό και πιο πάνω έλεγε: «Άνδρα που έχει αποδειχθεί σε εσάς από τον Θεό». Και παντού τους υπενθυμίζει το τόλμημά τους, ώστε και το θαύμα να φανερωθεί, και η ανάσταση να επικυρωθεί. Εδώ όμως πρόσθεσε και κάτι άλλο· διότι δεν τον αποκαλεί πλέον Ναζωραίο, αλλά τι; «Ο Θεός», λέει, «των πατέρων μας δόξασε τον Παίδα Του, τον Ιησού».

Και δεν είπε, «επειδή το θέλησε», αλλά, «ενώ εκείνος έκρινε να τον απολύσει»· δηλώνοντας ότι ζητήσατε να αφεθεί ελεύθερος εκείνος που θανάτωσε άλλους, ενώ εκείνον που ζωογονεί τους νεκρούς δεν τον θελήσατε. Και για να μην πουν πάλι, «Πώς τώρα τον δοξάζει Αυτός που τότε δεν τον βοήθησε;», παρουσιάζουν τους προφήτες να μαρτυρούν ότι έτσι έπρεπε να γίνει. Έπειτα, για να μη νομίσουν ότι η οικονομία του Θεού αποτελεί δικαιολογία για τις πράξεις τους, προηγουμένως τους ελέγχει.

Διότι, όπως ακριβώς εμείς δεν λέμε τίποτε στους μεθυσμένους, αλλά όταν συνέλθουν και αναλάβουν από τη μέθη, τότε τους επιπλήττουμε· έτσι λοιπόν και ο Πέτρος, όταν πλέον μπορούσαν να κατανοήσουν τα λεγόμενα, τότε ακόνισε τη γλώσσα του· απαριθμεί πολλά εγκλήματα· όπως, για παράδειγμα, ότι εκείνον που ο Θεός δόξασε, αυτοί τον παρέδωσαν· ότι εκείνον που ο Πιλάτος απέλυε, αυτοί τον αρνήθηκαν κατά πρόσωπο· ότι προτίμησαν τον ληστή.

«Και όταν εξετέλεσαν όλα όσα ήταν γραμμένα για αυτόν, αφού τον κατέβασαν από το ξύλο, τον έθεσαν σε μνήμα». Πρόσεξε με πόση μεγάλη σπουδή το έπραξαν αυτό. Ανέφερε τον τρόπο του θανάτου και φέρνει στο προσκήνιο τον Πιλάτο, αφενός για να γίνει φανερό το πάθος από την απόφαση του δικαστηρίου, και αφετέρου για να κατηγορηθούν εκείνοι βαρύτερα, επειδή τον παρέδωσαν σε αλλόφυλο άνδρα. Και δεν είπε «Απευθύνθηκαν», αλλά «Απαίτησαν να θανατωθεί, χωρίς να βρουν καμία αιτία θανάτου», ώστε να δηλώσει ότι έλαβαν χάρη από εκείνον παρόλο που δεν το ήθελε· πράγμα το οποίο εκφράζει σαφέστερα ο Πέτρος λέγοντας: «ενώ εκείνος είχε κρίνει να τον απολύσει». Πάρα πολύ τους αγαπούσε ο Παύλος. Και πρόσεξε, δεν επιμένει στην αγνωμοσύνη των πατέρων, αλλά τους επισείει τον φόβο. Διότι ο μεν Στέφανος δικαιολογημένα το κάνει αυτό, επειδή επρόκειτο να θανατωθεί και όχι να διδάξει, αποδεικνύοντας ότι ο νόμος ήδη καταργείται· αυτός όμως όχι πλέον, αλλά μόνο απειλεί και προκαλεί φόβο. «Ο δε Θεός τον ανέστησε εκ νεκρών. Ο οποίος εμφανίστηκε», λέει, «επί πολλές ημέρες σε εκείνους που είχαν ανεβεί μαζί του από τη Γαλιλαία στα Ιεροσόλυμα». Διότι, πρόσεξε ότι αυτός, καθώς κινείται από το ίδιο το Πνεύμα, κηρύττει ακατάπαυστα το πάθος και τον τάφο. «Και εμείς σας ευαγγελιζόμαστε», λέει, «την υπόσχεση που είχε δοθεί στους πατέρες»· δηλαδή, οι μεν πατέρες δέχτηκαν την υπόσχεση, ενώ εσείς το ίδιο το έργο.

Όπως στην έρημο ο απειθής λαός απαρνιόταν τον τροφοδότη του, φέροντας ακόμη την τροφή στο στόμα του, έτσι και τώρα απαρνείται τον Δίκαιο ενώπιον του Πιλάτου, ενώ εκείνος τον απέλυε, και αντί για το μάννα τού ανταποδίδει σπόγγο γεμάτο χολή και όξος.

Αλλά τέτοιου είδους δόγματα ας αφεθούν στο δικό του μυαλό, ο οποίος δεν έκρινε σωστό να αποδώσει καμία απολύτως μορφή εδώ στον Χριστό. Ο δε θεσπέσιος Απόστολος, διασαφηνίζοντας το μυστήριο του Χριστού, εκτός από τη μία, δηλαδή τη θεία, έχει εισαγάγει σε εμάς και άλλη μορφή, εκείνη του δούλου, και ότι ο Χριστός έλαβε ανθρώπινο ομοίωμα και βρέθηκε κατά το σχήμα ως άνθρωπος. Γι' αυτό, όσοι πείθονται στον Παύλο και ομολογούν δύο μορφές στο πρόσωπο του Χριστού, μέσω των οποίων δηλώνονται οι φύσεις Του, γνωρίζουμε ότι ο άνθρωπος που είναι ομοιοπαθής με εμάς και φέρει το ίδιο σχήμα, είναι περιγραπτός. Αυτόν, όμως, ούτε το ανθρώπινο σχήμα δεν τον οδήγησε στην έννοια της περιγραφής, ούτε έδωσε προσοχή στον θείο Πέτρο που λέει: «Ότι ο Θεός εδόξασε τον Παίδα Του Ιησού» και έτσι έχει δογματίσει έναν Παίδα άμορφο και απρόσωπο. Τι λοιπόν θεωρήθηκαν από αυτόν η πλάτη και οι σιαγόνες, η μεν για να παραδίδεται σε μαστιγώσεις, οι δε σε ραπίσματα, ή η θεία πλευρά που διανοίχθηκε, και τα τρυπήματα των καρφιών; Αλλά αυτά γι' αυτόν είναι ανοησίες και ειπώθηκαν μάταια. Διότι ίσως και σε αυτά να είχε δάσκαλο τον δικό του Ευσέβιο, ο οποίος κενολογεί υποστηρίζοντας ότι η ανθρώπινη μορφή του Χριστού έχει μεταβληθεί εξ ολοκλήρου και δεν παραμένει καθόλου στη δική της ιδιότητα.

Διότι, δες τι λέει: «Ο Θεός του Αβραάμ και του Ισαάκ εδόξασε τον Παίδα του Ιησού»· και κάνοντας τη βούλησή του σαφέστερη, προσθέτει: «και πάνω στην πίστη στο όνομά του, το όνομά του εστερέωσε τούτον, τον οποίον βλέπετε και γνωρίζετε» (πρόσεξε)· αλλά και «η πίστη η οποία προήλθε δι' αυτού έδωσε σε αυτόν την τέλεια αυτή υγεία». Ξεκινώντας από το θαύμα, διακηρύττει ότι το όνομα του Ιησού Χριστού ενεργεί από μόνο του τη θεραπεία· έπειτα, μεταβάλλει το όνομα σε πίστη, πράγμα που αποτελεί το μυστήριο της ευσέβειας· μετά από αυτό, ονομάζει πάλι την πίστη σε Αυτόν «όνομα», σαν να φοβόταν μήπως ξεχάσουν οι ακροατές ότι χρησιμοποίησε το όνομα αντί της πίστεως· έπειτα προσθέτει, «και η πίστη η δι' αυτού», δηλαδή αυτή που κηρύχθηκε από αυτόν. Βλέπεις πώς αφενός μεν το όνομα φανερώνει τώρα την πίστη σε Αυτόν, η δε πίστη τη θεοσέβεια που κηρύχθηκε από Αυτόν, και το κήρυγμα στερεώνει τα πόδια του χωλού; Ώστε, ακόμη και αν δεν υπήρχε καμία άλλη από τις μαρτυρίες, θα αρκούσε να προβληθεί μόνο αυτή του κορυφαίου, για να παραστήσει λαμπρά τι σημαίνουν τα ιερά λόγια όταν αναφέρουν ότι αυτοί που προσέρχονται «βαπτίζονται στο όνομα του Ιησού Χριστού» και τα παρόμοια.