Πατερικές αναφορές στο ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 3:2

Τότε λέγει προς αυτόν: «Έκτεινε το χέρι σου». Δεν σε αγγίζω εγώ, για να μην κατηγορήσουν οι Ιουδαίοι· για να μη νομίσουν ότι το άγγιγμα αποτελεί έργο, ομιλώ με τον λόγο. Δεν είπε ο Θεός: «Μη μιλάς την ημέρα του Σαββάτου». Εάν όμως ο λόγος γίνει έργο, ας θαυμάζεται αυτός που τον εξέφερε. «Έκτεινε το χέρι σου». Παρατήρησε τη διαφορά της πράξης· ο Πέτρος, όταν θεράπευε τον παραλυτικό στην Ωραία Πύλη, τον έπιασε από το δεξί χέρι και τον σήκωσε. Ο δούλος εκτείνει το χέρι κρατώντας το· ο Δεσπότης το εκτείνει δίνοντας προσταγή. «Έκτεινε το χέρι σου»· σε σένα δίδω τη δύναμη και την ενέργεια της θεραπείας.

Επιπλέον, τα ονόματα των επτά διακόνων που ορίστηκαν από τους αποστόλους είναι τα εξής: Στέφανος, Φίλιππος, Πρόχορος, Νικάνωρ, Τίμων, Παρμενάς και Νικόλαος. Τις πράξεις, λοιπόν, αυτών των αποστόλων και των διακόνων διηγείται ο Λουκάς, καθώς και τα σημεία που επιτελέστηκαν από αυτούς, τα οποία είναι τα εξής: Ο Πέτρος και ο Ιωάννης θεράπευσαν στο όνομα του Κυρίου τον εκ γενετής χωλό, ο οποίος καθόταν στην Ωραία Πύλη. Ο Πέτρος ήλεγξε τον Ανανία και τη σύζυγό του Σαπφείρα, επειδή υπεξαίρεσαν μέρος από το αντίτιμο του κτήματος και από την υπόσχεση προς τον Θεό, και έπεσαν αμέσως νεκροί. Ο Πέτρος στην Ιόππη, αφού προσευχήθηκε, ανέστησε εκ νεκρών την αποθανούσα Δορκάδα.

Έπειτα, γνωστό σημείο αποτελεί ο χωλός που καθόταν στην Ωραία Πύλη, ο οποίος από τον Πέτρο και τον Ιωάννη, διά της επικλήσεως του ονόματος του Χριστού, έγινε αρτίπους, καθώς στερεώθηκαν οι βάσεις των ποδιών του. Με αυτό το γεγονός εκπληρώθηκε και η παλαιά προφητεία, ότι: Τότε θα αναπηδήσει, σαν ελάφι, ο χωλός.

Στο Λουκ. 9, 41. 〈Άπιστη γενεά〉 αποκαλούσε εύλογα εκείνον βεβαίως και τους ομοϊδεάτες του 〈και διεστραμμένη〉, και που με κανέναν τρόπο δεν γνώριζε να βαδίζει ορθά. Για τέτοιους ανθρώπους λέει το ιερό γράμμα: 〈Των οποίων οι δρόμοι είναι σκολιοί και καμπύλες οι τροχιές τους.〉 Αποφεύγει τη νόσο ο μακάριος Δαβίδ λέγοντας: 〈Δεν προσκολλήθηκε σε εμένα καρδιά διεστραμμένη〉, δηλαδή που δεν μπορεί να βαδίσει σε ευθύ δρόμο. Σε αυτούς ο μακάριος Βαπτιστής απευθύνθηκε λέγοντας: 〈Ετοιμάστε την οδό του Κυρίου, κάντε ευθείες τις τρίβους του.〉 Επομένως ο άπιστος θα είναι οπωσδήποτε και διεστραμμένος. Με αυτούς που έχουν τέτοια νοοτροπία και έπεσαν σε τέτοια ανοσιότητα δεν καταδέχεται να συνυπάρχει ο Χριστός, αλλά—αν πρέπει να πούμε κάτι με ανθρώπινους όρους—δυσανασχετεί και αποστρέφεται, σαν να βαρύνεται εξαιτίας της κακίας τους τη συναναστροφή μαζί τους. Και αυτό το διδάσκει λέγοντας: Έως πότε θα είμαι 〈μαζί σας και θα σας ανέχομαι;〉 Διότι εκείνος που λέει ότι αδυνάτησαν ως προς την ενέργεια ενάντια στα πονηρά πνεύματα αυτοί που μέσω των δικών του προσταγμάτων έλαβαν την εξουσία να τα εκβάλλουν, μάλλον κατηγορεί τη χάρη και όχι αυτούς που την έλαβαν. Διότι το ότι ο Χριστός ήταν αυτός που ενεργούσε μέσα τους, δεν είναι καθόλου δύσκολο να το δουν όσοι το επιθυμούν. Και πράγματι, θεραπεύτηκε βέβαια ο χωλός στην 〈Ωραία πύλη〉, αλλά ο Πέτρος απέδιδε το παράδοξο θαύμα στον Χριστό μιλώντας στους Ιουδαίους, όπως έχει γραφτεί στις Πράξεις.

Ήδη, λοιπόν, ενώ οι μεν Φαρισαίοι δεν πίστευαν στα ίδια τους τα αυτιά και προσπαθούσαν να παρουσιάσουν όσους είχαν εκπλαγεί από τη θαυματουργία ως πλανημένους, ισχυριζόμενοι ότι το γλεύκος τους είχε προκαλέσει μια τέτοια παραφορά, ο δε Πέτρος με μία μόνο ομιλία του σαγήνευσε για τον Χριστό τρεις χιλιάδες ψυχές, και στη συνέχεια η Εκκλησία αυξανόταν συνεχώς σε πλήθος με την προσθήκη των σωζομένων, και καθώς ο εκ γενετής χωλός άνοιξε πάλι την Ωραία Πύλη του ιερού για τους σωζομένους, ο οποίος, καθισμένος εκεί, με το θαύμα της δικής του θεραπείας χειραγώγησε στην πίστη εκείνους που χώλαιναν κατά την ψυχή· καθώς, λοιπόν, πολλοί συνέρρεαν στο κήρυγμα της πίστεως και η ανάγκη απαιτούσε περισσότερα χέρια για τη διακονία της χάριτος, τότε καλείται από το Πνεύμα προς βοήθεια των αποστόλων ο Στέφανος, ο οποίος ήταν πλούσιος σε σοφία και χάρη. Και ας μην υποθέσει κανείς, εξαιτίας του ονόματος της διακονίας, ότι αυτός έρχεται δεύτερος σε σχέση με το αποστολικό αξίωμα· επειδή και ο Παύλος θεωρεί τον εαυτό του διάκονο των μυστηρίων του Χριστού, αλλά και ο Κύριος των πάντων, ο οποίος οικονόμησε την ανθρώπινη σωτηρία μέσω της σάρκας, δεν επαισχύνθηκε το όνομα της διακονίας, λέγοντας ότι βρίσκεται ανάμεσά τους ως «εκείνος που διακονεί», αυτός που ενεργεί τις διαιρέσεις των διακονιών, καθώς λέει ο απόστολος.

Νήστευσε ο Σωτήρας μας σαράντα ημέρες και καταντρόπιασε τον διάβολο, αυτός που δεν έπραξε αμαρτία ούτε βρέθηκε δόλος στο στόμα του. Νήστευσε δίνοντάς μας το παράδειγμα ότι μέσω των νηστειών μπορούμε να τύχουμε εξιλέωσης των αμαρτημάτων. Ας νηστεύσουμε, λοιπόν, αγαπητοί, με νηστεία καθαρή, για την οποία λέει ο απόστολος Ιάκωβος ότι «αυτή είναι η καθαρή θρησκεία: να επισκέπτεται κανείς» τους αδελφούς «στη θλίψη τους, και να διατηρεί τον εαυτό του αμόλυντο από τον κόσμο.» Νήστευσε ο Ιησούς του Ναυή και πρόσταξε τον ήλιο και τη σελήνη. Οι απόστολοι, μη έχοντας τίποτα πάνω στη γη, έλαβαν την εξουσία να δένουν και να λύνουν, και εκπληρώνεται σε αυτούς το ρηθέν: «ως μη έχοντες τίποτα και τα πάντα κατέχοντες.» Διότι ο Πέτρος, λέει, και ο Ιωάννης ανέβηκαν στο ιερό γύρω στην ενάτη ώρα για να προσευχηθούν. Και κάποιος που ήταν χωλός από την κοιλιά της μητέρας του καθόταν εκεί, ο οποίος δεν περπάτησε ποτέ. Αυτός περίμενε να λάβει κάτι από τους αποστόλους. Αποκρίθηκε όμως ο Πέτρος λέγοντάς του: «Αυτά που προσδοκάς να λάβεις δεν τα έχω, αυτά όμως που δεν προσδοκάς να λάβεις τα έχω. Ασήμι προσδοκάς να λάβεις, εγώ σου παρέχω υγεία· διότι είναι προτιμότερη η υγεία του σώματος από τον αμέτρητο πλούτο. Θα σου ομολογήσω την αλήθεια: 'Ασήμι και χρυσάφι δεν έχω'. Διότι ο Χριστός μάς παράγγειλε λέγοντας: 'Να μην αποκτήσετε χρυσό ούτε ασήμι ούτε χαλκό'. Μας έδωσε όμως εξουσία λέγοντας: 'Να εκβάλλετε δαιμόνια, να θεραπεύετε ασθενείς, να καθαρίζετε λεπρούς'.»

Δεν διατηρείς ακόμη εναύλους τους λόγους του, ο οποίος έλεγε: «Εκείνος που πιστεύει σε εμένα, τα έργα τα οποία εγώ πράττω θα τα πράξει και εκείνος, και μεγαλύτερα από αυτά θα επιτελέσει;» Δεν ήσουν παρών μαζί του, όταν εκείνους που ήταν ήδη νεκροί με ένα του πρόσταγμα τους έκανε να εγείρονται; όταν σε εκείνους που στερούνταν το φως παρείχε την ικανότητα της όρασης; όταν ανασταινόταν από το μνήμα και καθιστούσε τους φρουρούς σαν νεκρούς, και διαφύλαττε τις σφραγίδες αλώβητες; όταν σου χάρισε τη δύναμη των θαυμάτων διά της επιφοιτήσεως του Πνεύματος; όταν τον χωλό στην Ωραία Πύλη; όταν τον Αινέα; όταν την Ταβιθά; όπου τον μεν πρώτο τον κατέστησες αρτιμελή στα πόδια και ικανό να τρέχει; τον δεύτερο τον λύτρωσες από τη χρόνια αρρώστια; και της τρίτης την ψυχή, που είχε αναχωρήσει, την επανέφερες; Αφού έγινες μέτοχος τόσων πολλών και τόσο μεγάλων θαυμάτων, άλλα μεν έχοντας δει, άλλα δε έχοντας πράξει ο ίδιος, και έχοντας αποκτήσει πλούσια εμπειρία της δυνάμεως του Θεού, τώρα κατάλαβες ότι εξαπέστειλε ο Κύριος τον άγγελό του και σε έσωσε από τα χέρια του Ηρώδη; Εάν δεν βεβαιώθηκες από τα προηγούμενα θαύματα, πώς θα βεβαιωθείς με αυτό το ένα;

Και κάποιος άνδρας, λέει, που ήταν χωλός από την κοιλιά της μητέρας του, μεταφερόταν υποβασταζόμενος, τον οποίο τοποθετούσαν κάθε μέρα στη θύρα του ιερού που ονομαζόταν Ωραία, για να ζητά ελεημοσύνη από αυτούς που εισέρχονταν στο ιερό. Ελεημοσύνη, λοιπόν, ζητούσε να λάβει και δεν γνώριζε ποιοι ήταν οι άνδρες. Αυτός, όταν είδε τον Πέτρο και τον Ιωάννη να πρόκειται να εισέλθουν στο ιερό, παρακαλούσε να λάβει ελεημοσύνη. Αφού τον ατένισε δε ο Πέτρος, μαζί με τον Ιωάννη, είπε: Κοίταξε προς εμάς.

Τόσο ευγνώμων ήταν ο άνδρας. Αλλά ας δούμε από την αρχή τα όσα έχουν ειπωθεί. Ανέβαιναν, λέει, κατά την ενάτη ώρα της προσευχής. Ίσως κατά τον χρόνο αυτόν, μεταφέροντας τον χωλό, τον τοποθετούσαν εκεί, τότε ακριβώς που εισέρχονταν οι άνθρωποι στο ιερό. Και για να μη νομίσει κανείς ότι για κάποιον άλλον λόγο τον μετέφεραν, και όχι για να λάβει ελεημοσύνη, δες πώς το κατέστησε σαφές αυτό με όσα λέει: Τον τοποθετούσαν ώστε να λαμβάνει ελεημοσύνη από εκείνους που εισέρχονταν στο ιερό. Γι' αυτό και μνημονεύει τους τόπους, παρέχοντας αποδείξεις για όσα γράφει. Και πώς, λέει, δεν τον οδήγησαν στον Χριστό; Ίσως να ήταν άπιστοι αυτοί που παρέμεναν στο ιερό, αφού βέβαια ούτε στους αποστόλους δεν τον οδήγησαν, παρόλο που τους είδαν να εισέρχονται και να έχουν επιτελέσει τέτοια θαύματα. Ζητούσε, λέει, να λάβει ελεημοσύνη· καθώς ίσως από την εμφάνισή τους αντιλήφθηκε ότι ήταν κάποιοι ευλαβείς άνδρες, γι' αυτό και προσήλωνε την προσοχή του σε αυτούς.

εʹ. Αλλ', όπως έλεγα (διότι ας μην απομακρυνθούμε από το θέμα μας, ότι δηλαδή ο Πέτρος και πράξη επέδειξε και θαύμα επιτέλεσε, και επαινείται περισσότερο εξαιτίας της πράξης), ανέβηκε λοιπόν στο ιερό για να προσευχηθεί. Και ιδού, κάποιος χωλός από την κοιλιά της μητέρας του, ο οποίος μεταφερόταν εκεί στην πύλη του ιερού. Η αναπηρία της φύσης υπήρχε από τις ίδιες τις ωδίνες της γέννησης, και η ασθένεια ήταν ανώτερη από την ιατρική τέχνη, ώστε να φανερωθεί ακόμη περισσότερο η χάρη του Θεού. Αυτός λοιπόν ο χωλός κειτόταν στην πύλη του ιερού· και βλέποντάς τους να εισέρχονται, έστρεψε την προσοχή του σε αυτούς, ζητώντας να λάβει από αυτούς ελεημοσύνη. Τι έκανε λοιπόν ο Πέτρος;

Εις τον άγιο Ιωάννη τον απόστολο και ευαγγελιστή τον Θεολόγο. Πάλι ο δικός μας Ιωάννης, ω Εφέσιοι, ή μάλλον ο δάσκαλος ολόκληρης της οικουμένης, άπλωσε το πνευματικό δίχτυ και μας συγκέντρωσε όλους από διάφορους τόπους, όχι για να τον τιμήσουμε με στεφάνια από ρόδα, αλλά για να τον λαμπρύνουμε με αγαθά και δίκαια έργα. Πάλι έκανε να αναβλύσουν οι πνευματικές του πηγές, όχι για να ποτίσει οκνηρούς που διψούν, αλλά για να στηρίξει λαούς που κοπιάζουν· πάλι ανέβηκε στο ιερό ο δεύτερος μετά τον Πέτρο, όχι για να θεραπεύσει έναν χωλό και να τον κάνει να αναπηδά, αλλά για να μας ενδυναμώσει όλους στην ευσέβεια και να μας προετοιμάσει ώστε να έχουμε το πολίτευμά μας στους ουρανούς. Δεν αναπαύεται πλέον στο κυριακό στήθος, αλλά γέρνοντας προς τον καθένα από εμάς και αποδεχόμενος όλους μας ως ισότιμους, μας προσφέρει ως δικό του κέρδος στον Θεό, και έτσι ανακράζει λέγοντας: Ιδού εγώ και τα παιδιά που μου έδωσε ο Θεός. Ποια παιδιά; Αυτά που η χάρη έκανε να βλαστήσουν και τα ανέδειξε κληρονόμους της βασιλείας των ουρανών. Περισσότερους από όσους κάποτε αιχμαλώτιζε η Άρτεμις, συγκεντρώνει ο απόστολος.

Διότι, όταν ο κορυφαίος απόστολος μετέβη στην Ωραία Πύλη μαζί με τον Ιωάννη και είδαν έναν άνδρα σε αδυναμία να βηματίσει, ο οποίος ζητούσε ελεημοσύνη και ήταν κρατούμενος από άλυτα δεσμά, οι άνδρες αυτοί, νιώθοντας συμπόνια για την κοινή ανθρώπινη φύση, άνοιξαν το στόμα τους, εκεί όπου υπήρχαν ανάργυρα φάρμακα, και αμέσως με τον λόγο τους προσκάλεσαν τον ακίνητο να τρέξει· αντί για οβολό, του χάρισαν πόδια, και αντί για ελεημοσύνη, πρόσταξαν τον χωλό να βαδίσει απρόσκοπτα. Οι κήρυκες του Χριστού μετέτρεψαν την αγαθοεργία σε θαυματουργία, και αμέσως τα νεύρα ανέλαβαν τη φυσική τους λειτουργία, τα πέλματα στερεώθηκαν και οι αστράγαλοι έγιναν σταθεροί, ενώ φάνηκαν κρουνοί αίματος να διατρέχουν τις φλέβες του. Η γη υποδεχόταν και πάλι τον δικό της πολίτη· παρά κάθε προσδοκία, ο χωλός γευόταν τα βήματα. Όμως, οι φθονεροί, δυσαρεστημένοι με αυτό το παράδοξο θαύμα, αντί για ευχαριστία προσάπτουν κατηγορία στους ευεργέτες, και μάλιστα, αφού έστειλαν τους θαυματουργούς στη φυλακή, επειδή είχε ήδη πέσει το βράδυ, μετέθεσαν δήθεν την εξέταση της κατηγορίας για την επόμενη ημέρα.

Άρχοντες του λαού και πρεσβύτεροι του Ισραήλ, εάν εμείς σήμερα ανακρινόμαστε για την ευεργεσία προς έναν ασθενή άνθρωπο. Από την ίδια τη μήτρα, ω άθλιοι, ο άνθρωπος έφερε μαζί του την πάθηση· με δεμένα τα πόδια εισήλθε ο άνδρας στη ζωή· ως σύντροφο είχε ο χωλός την πάθησή του· σαν αδελφή κατείχε ο άνθρωπος τη νόσο· σαν να ήταν νόμος βάσταζε την πάθηση επί σαράντα έτη. Αποτελούσε όνειδος για το ιερό, καθήμενος παραπλεύρως του ιερού· σαν νιπτήρας ο χωλός κειτόταν δίπλα στην Ωραία Πύλη. Κανείς δεν μπόρεσε να τον ελευθερώσει από αυτή την πάθηση, ούτε ο νόμος, ούτε κάποιος προφήτης, ούτε αρχιερέας, ούτε ιερείς, ούτε γραμματείς, ούτε νομοδιδάσκαλοι· και όταν η θεία βούληση πρόσταξε να θεραπευτεί ο ανήμπορος, τότε εσείς κατασκευάζετε κατηγορίες εις βάρος των ιατρών.

Πολλοί, βέβαια, έλαβαν την ανταμοιβή τους και εδώ, αλλά δεν την έλαβαν με τέτοιον τρόπο ώστε, εξαιτίας αυτού, να έχουν περισσότερα από εκείνους που δεν έλαβαν. Όσοι όμως επιζητούν και λαμβάνουν ανταμοιβή εδώ, μειώνουν τον μισθό τους εκεί. Ας μη λέμε, λοιπόν, ότι ο τάδε είναι πονηρός και δεν αξίζει να ευεργετηθεί, ο δείνα είναι ευτελής, ο άλλος περιφρονημένος. Να μην εξετάζεις την αξία αυτού που έχει ανάγκη βοήθειας, αλλά μόνο την ανάγκη του· διότι, έστω κι αν είναι ευτελής και περιφρονημένος, έστω κι αν είναι καταφρονημένος, ο Χριστός σου υπολογίζει τον μισθό με τέτοιον τρόπο, σαν να είχε ευεργετηθεί ο Ίδιος μέσω αυτού. Ο Πέτρος και ο Ιωάννης ανέβαιναν κάποτε στο ιερό για να προσευχηθούν, και ιδού, ένας χωλός από την κοιλιά της μητέρας του, τον οποίο μετέφεραν στα χέρια, βρισκόταν πεσμένος κοντά στη θύρα του ιερού· και βλέποντάς τους να εισέρχονται, προσήλωσε το βλέμμα του σε αυτούς, ζητώντας να λάβει από αυτούς ελεημοσύνη. Τι είπε, λοιπόν, ο Πέτρος; «Κοίταξέ μας», του λέει, καθώς είναι επαρκής από την ίδια την όψη η απόδειξη της ακτημοσύνης μας· δεν υπάρχει ανάγκη από λόγια ούτε από εξήγηση· η ενδυμασία σού δείχνει τον ακτήμονα. Τι λοιπόν; Αυτό είναι όλο το κατόρθωμα της αποστολής προς τον φτωχό, το να μη διορθώσεις την πενία του, και να του πεις, «Δεν έχω χρυσό και άργυρο»; Περίμενε λίγο, και θα δεις μεγαλύτερο πλούτο. «Άργυρος», του λέει, «και χρυσός δεν μου υπάρχουν· ό,τι όμως έχω, αυτό σου δίνω· στο όνομα του Ιησού Χριστού σήκω και περπάτα». Είδες πενία χρημάτων και πλούτο χαρισμάτων; Δες, τέλος, και την επιείκειά του: «Κοίταξέ μας», του λέει.

Ο Πέτρος μαζί με τον Ιωάννη ανέβαινε στο ιερό την ώρα της ενάτης προσευχής, και κάποιος χωλός εκ κοιλίας μητρός, τον οποίο έφερναν υποβασταζόμενο κάθε ημέρα και τον τοποθετούσαν παρά την Ωραία Πύλη. Αυτός, βλέποντας τον Πέτρο και τον Ιωάννη, ζητούσε να λάβει από αυτούς ελεημοσύνη και με κραυγές φώναζε για να αποκομίσει νομίσματα από αυτούς. Βλέποντάς τον, τον σπλαγχνίζεται μαζί με τον Κηφά ο θεολόγος και φίλος του Χριστού: Έχοντας ως σύνοικο την παρθενία, παρέλαβες στα ίδια την παρθένο μεταξύ των μητέρων και μητέρα του Χριστού· διότι, αφού δεν εγκατέλειψες τον Υιό της κατά την ώρα του θείου του πάθους και παρέμεινες κοντά στον σταυρό, άκουσες τη θεία φωνή: "Ιδού η μήτηρ σου, φίλε"· και προς τη μητέρα πάλι φώναξε: "Ιδού το τέκνον σου, μητέρα μου· μαζί του κάνε την κατοικία σου, ως θεολόγο και φίλο του Χριστού". Έχοντας πρόθυμη την ευσπλαχνία, στεκόμενοι πλησίον του πτωχού και χωλού, ο Πέτρος τον σπλαγχνίσθηκε και του λέει: "Αργύριο και χρυσίο δεν έχω καθόλου· αλλά ό,τι έχω σου το δίνω· στο όνομα του Ναζωραίου Χριστού και Θεού ημών, σήκω και περπάτα". Και κρατώντας τον από το δεξί χέρι τον σήκωσε, και εκείνος στάθηκε όρθιος σκιρτώντας και ευχαριστούσε τον Θεό και τον μαθητή, ως θεολόγο και φίλο του Χριστού.