Πατερικές αναφορές στο ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 3:21

Διότι ούτε ο Λόγος καθ' εαυτόν έλαβε αρχή βασιλείας, αλλά ο άνθρωπος, που εξαπατήθηκε από τον διάβολο, μέσω της δυνάμεως του Λόγου έγινε βασιλιάς, ώστε, αφού έγινε βασιλιάς, να νικήσει τον διάβολο που προηγουμένως τον είχε εξαπατήσει. Γι' αυτόν τον λόγο και οι Πράξεις των Αποστόλων, σχετικά με αυτόν τον άνθρωπο τον οποίο προσέλαβε ο Λόγος του Θεού και, έχοντάς τον προσλάβει, κάθεται στα δεξιά του Πατρός, διδάσκουν τα εξής λέγοντας: «τον οποίο πρέπει να δεχθεί ο ουρανός μέχρι τους χρόνους της αποκαταστάσεως». Και αυτές, σαν να ορίζουν κάποιο όριο και προθεσμία εντός της οποίας αρμόζει η ανθρώπινη οικονομία να παραμένει ενωμένη με τον Λόγο, ομιλούν κατ' αυτόν τον τρόπο. Διότι τι άλλο θέλει να πει η φράση «μέχρι τους χρόνους της αποκαταστάσεως», παρά να υποδηλώσει σε εμάς τον μέλλοντα αιώνα, στον οποίο πρέπει τα πάντα να τύχουν της τέλειας αποκαταστάσεως; Εάν λοιπόν στον καιρό της αποκαταστάσεως των πάντων, όπως είπε ο Παύλος, και η ίδια η κτίση πρόκειται να μεταβεί από τη δουλεία στην ελευθερία (διότι λέγει «ότι και αυτή η κτίση θα ελευθερωθεί από τη δουλεία της φθοράς στην ελευθερία της δόξης των τέκνων του Θεού»), πώς θα ήταν δυνατόν πλέον η μορφή του δούλου, την οποία προσέλαβε ο Λόγος, εφόσον είναι μορφή δούλου, να εξακολουθεί να συνυπάρχει με τον Λόγο; Σαφώς, λοιπόν, και ρητώς, σε κάποιο βραχύ χρονικό διάστημα των παρελθόντων και των μελλόντων αιώνων συνέβη να πραγματοποιηθεί για χάρη μας η κατά σάρκα οικονομία του Λόγου.

Διότι το να ισχυρίζεσαι ότι ο Σωτήρας άγγιξε το ανθρώπινο σώμα του και, δείχνοντάς το στους παρισταμένους, είπε: «Αυτό σας σκανδαλίζει;», το πλάθεις από τον εαυτό σου και τολμάς να κάνεις αυτή την προσθήκη από μόνος σου. Αντλώντας από τον εαυτό του αυτό το τόλμημα, νομίζει ότι εξ αυτού μπορεί να αποδείξει πως η σάρκα του Σωτήρα θα εγκαταλειφθεί έρημη από την ενέργεια του Λόγου, λέγοντας: «Εάν, λοιπόν, ομολογεί ότι η σάρκα δεν τον ωφελεί σε τίποτα, πώς είναι δυνατόν αυτή που προέρχεται από το χώμα και δεν ωφελεί σε τίποτα, να συνυπάρχει με τον Λόγο στους μελλοντικούς αιώνες σαν να του ήταν ωφέλιμη;». Έτσι, λοιπόν, αμαθώς και ανεπιστημόνως επιχείρησε να παρερμηνεύσει την ευαγγελική ρήση. Και παρομοίως προέβαινε σε διαστρεβλωμένες ερμηνείες των αποστολικών λόγων. Για παράδειγμα, αμέσως στις Πράξεις των Αποστόλων, ενώ ο Πέτρος είπε για τον Σωτήρα μας «τον οποίο πρέπει να δεχθεί ο ουρανός μέχρι τους χρόνους της αποκαταστάσεως», μην έχοντας κατανοήσει το νόημα αυτού του λόγου, επιχειρεί εξ αυτού να θέσει όρια στη βασιλεία του Χριστού, ισχυριζόμενος ότι υποδηλώνεται κάποιο όριο και προθεσμία για τη βασιλεία Του μέσω της φράσης «μέχρι τους χρόνους της αποκαταστάσεως».

Λέει δε ότι αυτό ακριβώς αποδεικνύεται και από τον Ψαλμό που αναφέρει: «κάθου εκ δεξιών μου, έως ότου θέσω τους εχθρούς σου υποπόδιο των ποδών σου», και ότι για αυτόν τον λόγο ο απόστολος Παύλος έχει πει το: «διότι πρέπει αυτός να βασιλεύει, έως ότου θέσει τους εχθρούς κάτω από τα πόδια του»· διότι υπέθεσε ότι το «έως» και το «μέχρι» υποδηλώνουν περιορισμένο χρόνο. Άκουσε, λοιπόν, πώς ακριβώς κατά λέξη γράφει, λέγοντας: «διότι για αυτόν τον λόγο μου φαίνεται ότι και ο παντοκράτορας Θεός, ο Δεσπότης, του λέει: "κάθου εκ δεξιών μου, έως ότου θέσω τους εχθρούς σου υποπόδιο των ποδών σου"». Δίνοντας την εντύπωση ότι τον διαχωρίζει μόνο ως προς την ενέργεια εξαιτίας της ανθρώπινης σάρκας, και ορίζοντας σε αυτόν τρόπον τινά έναν ρητό χρόνο για την εκ δεξιών καθέδρα, του λέει έτσι: «έως ότου θέσω τους εχθρούς σου υποπόδιο των ποδών σου». Ερμηνεύοντας δε σαφέστερα σε εμάς αυτό το προφητικό ρητό του Δαβίδ, ο ιερός απόστολος είπε κάπως έτσι: «διότι πρέπει αυτός να βασιλεύει, έως ότου θέσει τους εχθρούς του υποπόδιο των ποδών του». Επομένως, φαίνεται ότι έχει κάποιο όριο τόσο η κατά άνθρωπον οικονομία του όσο και η βασιλεία του. Και έπειτα από άλλα προσθέτει: «και για αυτό οι Πράξεις των Αποστόλων, σχετικά με αυτόν τον άνθρωπο τον οποίο προσέλαβε ο Λόγος του Θεού και, έχοντάς τον προσλάβει, κάθεται στα δεξιά του Πατρός, διδάσκουν τα εξής λέγοντας: "τον οποίο πρέπει να δεχθεί ο ουρανός μέχρι τους χρόνους της αποκαταστάσεως", ορίζοντας και αυτές τρόπον τινά κάποιο όριο και προθεσμία».

Έτσι, λοιπόν, και το «κάθισε στα δεξιά μου, έως ότου θέσω τους εχθρούς σου υποπόδιο των ποδιών σου» και το «τον οποίο πρέπει ο ουρανός να δεχθεί μέχρι τους χρόνους της αποκαταστάσεως» δεν έχει λεχθεί με την έννοια ότι δεν θα υπάρχει πλέον μετά από αυτά, αλλά με την έννοια ότι πρόκειται, κατά τον καιρό της συντέλειας, να εγερθεί από τον πατρικό θρόνο και να πραγματοποιήσει δεύτερη κάθοδο από τον ουρανό, για την οποία διδάσκει ο απόστολος λέγοντας: «ότι ο ίδιος ο Κύριος με πρόσταγμα, με φωνή αρχαγγέλου και με σάλπιγγα Θεού, θα κατέβει από τον ουρανό, και οι νεκροί εν Χριστώ θα αναστηθούν πρώτοι, έπειτα εμείς που ζούμε και απομένουμε, θα αρπαγούμε μαζί με αυτούς μέσα σε νεφέλες για να προϋπαντήσουμε τον Κύριο στον αέρα· και έτσι πάντοτε θα είμαστε μαζί με τον Κύριο». Πρέπει, επομένως, ο Σωτήρας να παραμένει στον ουρανό και να κάθεται στα δεξιά του Πατρός «έως τη συντέλεια», και κατά την ίδια τη συντέλεια των πάντων, πραγματοποιώντας την ένδοξη και δεύτερη παρουσία του, θα παραλάβει τους αγίους του για να είναι πάντοτε μαζί του, όχι μέχρι κάποιο χρονικό διάστημα, αλλά στον άπειρο αιώνα· διότι λέει: «έτσι πάντοτε θα είμαστε μαζί με τον Κύριο». Επομένως, οι άγιοι, αφού θα είναι πάντοτε μαζί του, θα απολαύσουν τη βασιλεία του στην εξαγγελθείσα βασιλεία των ουρανών. Αλλά ο γενναίος αυτός, μην κατανοώντας αυτά, μολονότι ο θείος απόστολος έχει πει για τον Σωτήρα μας το: «διότι πρέπει αυτός να βασιλεύει, μέχρις ότου θέσει τους εχθρούς κάτω από τα πόδια του».

β΄. Και πρόσεξε πώς προχωρεί μεθοδικά. Στην μεν πρώτη του ομιλία υπαινίχθηκε ήπια την ανάσταση και την καθέδρα στον ουρανό· εδώ όμως αναφέρει και την εμφανή παρουσία Του. «Και να αποστείλει τον προορισμένο για σας Ιησού Χριστό, τον οποίο πρέπει βέβαια να δεχθεί ο ουρανός»· αντί του να πει, είναι ανάγκη· «έως τους χρόνους της αποκατάστασης των πάντων». Το γιατί δεν έρχεται τώρα, η αιτία είναι φανερή. «Για τα οποία», λέει, «μίλησε ο Θεός δια στόματος των αγίων του προφητών από τους αιώνες». Ο Μωυσής βέβαια είπε προς τους πατέρες, ότι «Ο Κύριος ο Θεός σας θα σας αναστήσει προφήτη από τους αδελφούς σας σαν εμένα· αυτόν θα ακούτε σε όλα όσα σας πει». Εκεί μεν μνημόνευσε τον Δαβίδ, ενώ εδώ τον Μωυσή. «Όλων αυτών», λέει, «για τα οποία μίλησε ο Θεός». Δεν λέει, «Για τα οποία μίλησε ο Χριστός», αλλά, «Για τα οποία μίλησε ο Θεός», καθοδηγώντας τους έτσι σιγά-σιγά προς την πίστη με το να τα παρουσιάζει ακόμη συγκαλυμμένα. Έπειτα καταφεύγει στο πιο αξιόπιστο, λέγοντας: «Ο Κύριος ο Θεός θα σας αναστήσει προφήτη από τους αδελφούς σας σαν εμένα· αυτόν θα ακούτε σε όλα». Έπειτα ακολουθεί και μεγάλη τιμωρία. «Και θα συμβεί», λέει, «κάθε ψυχή, η οποία δεν θα ακούσει τον προφήτη εκείνο, να εξολοθρευτεί από τον λαό». «Αλλά και όλοι οι προφήτες από τον Σαμουήλ και έπειτα, όσοι μίλησαν, προανήγγειλαν τις ημέρες αυτές». Εδώ εύστοχα ανέφερε τον όλεθρο. Διότι, όταν λέει κάτι το σπουδαίο, καταφεύγει στους πρώτους προφήτες.

Έπειτα προσθέτει: «Ώστε να έλθουν σε εσάς καιροί αναψυχής». Εδώ ομιλεί αμυδρά περί της αναστάσεως. Διότι πράγματι εκείνοι είναι οι καιροί αναψυχής, τους οποίους επιζητούσε και ο Παύλος, λέγοντας: «Και εμείς που βρισκόμαστε στο σκήνωμα στενάζουμε βαρυνόμενοι». Έπειτα, δεικνύοντας ότι Αυτός είναι ο αίτιος των καιρών της αναψυχής, λέγει: «Και να αποστείλει τον προορισμένο για εσάς Ιησού Χριστό». Δεν είπε, «να εξαλειφθεί η αμαρτία σας», αλλά «οι αμαρτίες», υπονοώντας και εκείνην. «Να αποστείλει». Λέγοντας αυτό, δεν λέγει πλέον από πού, αλλά μόνον προσθέτει: «Τον οποίον πρέπει να δεχθεί ο ουρανός».

«Ακόμη να δεχθεί». Και πώς δεν είπε, «Τον οποίο ο ουρανός δέχθηκε»; Αυτό το εξέφρασε καθώς αναφερόταν στους παρελθόντες χρόνους: «Έτσι έχει ρυθμιστεί από τη θεία Οικονομία», λέει, «έτσι έχει καθοριστεί»· δεν ομιλεί ακόμη για την αιώνια ύπαρξή Του, αλλά ενδιατρίβει εξακολουθητικά στα λόγια της θείας Οικονομίας και λέει: «Διότι ο Μωυσής είπε προς τους πατέρες, ότι ο Κύριος θα αναστήσει για εσάς Προφήτη». Έπειτα, αφού είπε παραπάνω, «Μέχρι τους χρόνους της αποκαταστάσεως των πάντων, για τους οποίους μίλησε ο Θεός δια στόματος όλων των αγίων προφητών Του απ' αιώνος», εισάγει πλέον τον ίδιο τον Χριστό. Διότι, εάν προείπε πολλά και πρέπει να ακούμε Αυτόν, δεν θα έσφαλλε κανείς λέγοντας ότι αυτά τα έχουν πει οι προφήτες.

Επομένως, μην αισθάνεστε ως παραπεταμένοι ή απορριφθέντες. «Με το να αποστρέψει», λέει, «τον καθένα από τις πονηρίες του». Έτσι σας ευλογεί, και όχι απλώς. Και ποια είναι αυτή η ευλογία; Μεγάλη. Διότι η αποστροφή από τις πονηρίες δεν αρκεί από μόνη της για να τις εξαλείψει. Εάν δε δεν ήταν ικανή ούτε να τις εξαλείψει, πώς θα μπορούσε να προσφέρει ευλογία; Διότι αυτός που έχει αδικήσει, δεν σημαίνει ότι αμέσως ευλογείται κιόλας, αλλά ότι του συγχωρούνται τα αμαρτήματά του. Το δε «Όπως εμένα», αν δεν το εκλάβει κανείς ως προς τον τρόπο της νομοθεσίας, δεν θα μπορούσε πουθενά αλλού να έχει λογική εξήγηση. «Αυτόν θα υπακούσετε», λέει· και όχι απλώς αυτό, αλλά, «Κάθε ψυχή, η οποία δεν θα υπακούσει σε εκείνον τον προφήτη, θα εξολοθρευτεί από τον λαό». Όταν τους απέδειξε ότι είχαν αμαρτήσει, και τους παρείχε συγγνώμη, και τους υποσχέθηκε αγαθά· τότε ακριβώς δείχνει ότι και ο Μωυσής λέει το ίδιο πράγμα. Και ποια λογική ακολουθία υπάρχει στο να πει, «Μέχρι τους χρόνους της αποκαταστάσεως», και να προσθέσει τον Μωυσή να λέει ότι θα υπακούσουν σε όλα όσα θα πει ο Χριστός· και όχι απλώς, αλλά με φοβερή απειλή; Μεγάλη (ακολουθία υπάρχει)· διότι αποδεικνύει ότι και γι' αυτόν τον λόγο οφείλουν να τον υπακούουν. Τι σημαίνει, «Υιοί των προφητών, και της διαθήκης»;