Πατερικές αναφορές στο ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 4:12

Αλλά σας παρακαλώ να μη δίνετε καμία προσοχή σε αυτά τα βδελυρά σοφίσματα, τα οποία δεν μπορούν να παραπλανήσουν κανέναν. Αντιθέτως, να γνωρίζετε ότι το όνομα του Χριστού, το οποίο είναι ανώτερο από κάθε όνομα, είναι ακριβώς το να ονομάζεται ο ίδιος Υιός του Θεού, και σύμφωνα με τον λόγο του Πέτρου: «Δεν υπάρχει κανένα άλλο όνομα κάτω από τον ουρανό, το οποίο να έχει δοθεί στους ανθρώπους, μέσω του οποίου πρέπει να σωθούμε». Αναφορικά δε με το χωρίο «Εγώ ήλθα στο όνομα του Πατέρα μου», πρέπει να γνωρίζετε το εξής: τα λέει αυτά αναγνωρίζοντας τον Πατέρα ως αρχή και αιτία του εαυτού Του. Και αν έχει ειπωθεί το «Πορευθείτε και βαπτίζετε στο όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος», δεν πρέπει εξαιτίας αυτού να νομίζουμε ότι μας έχει παραδοθεί ένα μόνο όνομα.

Λέει λοιπόν πολύ ορθά ο Παύλος ότι ο ίδιος έθεσε το θεμέλιο, και ότι άλλοι μπορούν μεν να συνεχίσουν το έργο και να οικοδομήσουν, σε καμία περίπτωση όμως δεν μπορούν να θέσουν άλλο θεμέλιο παρά αυτό που έχει ήδη τεθεί, το οποίο είναι ο Ιησούς Χριστός· διότι «δεν υπάρχει άλλο όνομα κάτω από τον ουρανό που να έχει δοθεί στους ανθρώπους, μέσω του οποίου πρέπει να σωθούμε». Διότι «ένας είναι ο Θεός και Πατέρας, από τον οποίο προέρχονται τα πάντα και εμείς υπάρχουμε για αυτόν, και ένας ο Κύριος Ιησούς Χριστός, μέσω του οποίου έγιναν τα πάντα και εμείς υπάρχουμε δι' αυτού, και αυτός είναι η κεφαλή του σώματος της εκκλησίας». Εάν λοιπόν κάποιος αρνείται το θεμέλιο και απορρίπτει την πέτρα, δεν οικοδομεί πάνω σε αυτήν αλλά στην άμμο· γι' αυτό και πολύ εύκολα θα καταρρεύσει· διότι ό,τι δεν συγκρατεί ο Χριστός, αυτό οπωσδήποτε θα κλονιστεί, μη έχοντας σταθερή βάση. <Μερικοί όμως υπερηφανεύθηκαν, νομίζοντας ότι δεν πρόκειται να έλθω σε εσάς.> Επειδή υπήρχαν μερικοί στην Κόρινθο που θεωρούσαν ότι αρκούσαν στον εαυτό τους και δεν είχαν ανάγκη από δασκάλους, και ότι ξεπερνούσαν τον Παύλο στη σοφία της κοσμικής ευγλωττίας· και για τον λόγο αυτόν φούσκωναν από υπεροψία, υψώνοντας τον εαυτό τους πάνω από τους άλλους, μολονότι ο βίος τους δεν ήταν ακατηγόρητος.

Και εκείνος που ελπίζει να επιτύχει τον σκοπό που επιφυλάσσεται στους αγίους, γνωρίζει ότι δεν θα καταισχυνθεί εις τον αιώνα. <Με τη δικαιοσύνη σου λύτρωσέ με, και θα ελευθερωθώ> (C f. 60 b) Δηλαδή, εν Χριστώ λύτρωσέ με από την αιχμαλωσία του διαβόλου, και θα γλιτώσω από την κόλαση της γέεννας. Διότι Εκείνος έγινε για εμάς δικαιοσύνη· επειδή δεν υπάρχει άλλο όνομα που να έχει δοθεί στους ανθρώπους, με το οποίο πρέπει εμείς να σωθούμε. Διότι είπε: «Εγώ είμαι η οδός, η θύρα· και χωρίς εμένα δεν μπορείτε να κάνετε τίποτα καλό.» <Και ένεκα του ονόματός σου θα με οδηγήσεις και θα με διαθρέψεις.> (A f. 167) Και αυτά ακολουθούν την προηγούμενη από αυτά θεωρία.

Περί του Κάιν και του Άβελ. 1. Υποτάχθηκε μεν η ανθρώπινη φύση, στην αρχή του γένους στο πρόσωπο του Αδάμ, όπως μόλις προείπα, στον θάνατο και την αμαρτία· λυτρώθηκε όμως με κανέναν άλλον τρόπο, παρά μόνο μέσω του Χριστού. Διότι, όπως έγραψε ο μαθητής του, «δεν υπάρχει άλλο όνομα κάτω από τον ουρανό, το οποίο να έχει δοθεί στους ανθρώπους, μέσω του οποίου πρέπει να σωθούμε». Επειδή έπρεπε, έπρεπε Εκείνος μέσω του οποίου παρήχθησαν τα πάντα στην ύπαρξη, να γίνει ανακαινιστής των φθαρμένων, και να διώξει τη βλάβη που προήλθε από την αμαρτία· να καταργήσει ό,τι προξενεί πόνο και να διανείμει πάλι πλουσιοπάροχα το «ευ είναι» σε όσα δημιουργήθηκαν μέσω αυτού. Διότι θεωρώ ότι αποτελεί λαμπρό κατόρθωμα της θεοπρεπούς δυνάμεως, αλλά και εξουσίας, τόσο το να μπορεί να φέρνει κάτι από την ανυπαρξία στην ύπαρξη, όσο και το να ανακαλεί πάλι πίσω προς το «ευ είναι» εκείνα που ξέπεσαν από το να διατηρούνται καλά και αλώβητα. Έχει φανερωθεί λοιπόν στον Αδάμ ο τύπος αυτού του μυστηρίου. Θα μπορούσε όμως κανείς να τον δει να αποτυπώνεται εξίσου και στους απογόνους του. Διότι ο Θεός και Πατέρας ανακεφαλαιώνει στον Χριστό τα πάντα, και όσα είναι στους ουρανούς και όσα είναι πάνω στη γη.

Μία δε αρχή, κατά πάντων και επί πάντων, τέθηκε, ο Χριστός, και ανεβήκαμε από τη γη, δηλαδή, διδαχθήκαμε να φρονούμε τα άνω. Διότι «μεγάλη είναι αληθινά η ημέρα του Ιεζραέλ», δηλαδή της σποράς του Θεού, ήτοι του Υιού. Αυτήν δε την ημέρα μάς υπενθύμισε και ο θεσπέσιος Δαβίδ λέγοντας: «Αυτή είναι η ημέρα την οποία εποίησε ο Κύριος, ας αγαλλιαστούμε και ας ευφρανθούμε κατ' αυτήν.» Και επιπροσθέτως ο σοφότατος Παύλος μάς λέει: «Ιδού τώρα καιρός ευπρόσδεκτος, ιδού τώρα ημέρα σωτηρίας», κατά την οποία προφανώς και σωθήκαμε, καθώς ο Χριστός μάς καλεί σε αυτό. Όπως άλλωστε έχει πει ο σοφός μαθητής: «Δεν υπάρχει άλλο όνομα κάτω από τον ουρανό, το οποίο να έχει δοθεί στους ανθρώπους, μέσω του οποίου πρέπει εμείς να σωθούμε.» Θα πληροφορηθείς δε και τον Ιερεμία να λέει με σαφήνεια: «Ιδού, έρχονται ημέρες, λέγει ο Κύριος, και θα αναστήσω στον Δαβίδ ανατολή δίκαιη· θα βασιλεύσει ως βασιλιάς και θα δείξει σύνεση, και θα εφαρμόσει κρίση και δικαιοσύνη πάνω στη γη. Κατά τις ημέρες του θα σωθεί ο Ιούδας, και ο Ισραήλ θα κατοικήσει με ασφάλεια.»

ΓΛΑΦΥΡΩΝ ΣΤΗΝ ΕΞΟΔΟ, ΒΙΒΛΙΟ Β΄. Περί της θυσίας του αμνού. α΄. Ότι, λοιπόν, μόνο μέσω του Χριστού ξεφεύγουμε από την κυριαρχία του θανάτου, και όπως μας κατέγραψε ο σοφός μαθητής, «Δεν υπάρχει άλλο όνομα κάτω από τον ουρανό που να έχει δοθεί στους ανθρώπους, με το οποίο πρέπει να σωθούμε», μπορεί κανείς να το διδαχθεί και με πολλούς άλλους τρόπους, αν το επιθυμεί. Διότι αναρίθμητες λαμπρές και διαφανείς εικόνες στη θεόπνευστη Γραφή ακτινοβολούν τη δύναμη του μυστηρίου. Εμπρός, λοιπόν, συγκεντρώνοντας τα χρήσιμα γι' αυτό, ας το αποδείξουμε και μέσα από τα ακόλουθα. «Παρουσιάστηκαν στη μέση ο Μωυσής και ο Ααρών· και φτάνοντας στον Φαραώ, του έλεγαν ρητά: Αυτά λέει ο Κύριος, ο Θεός του Ισραήλ: Άφησε τον λαό μου να φύγει, για να μου γιορτάσουν στην έρημο. Και είπε ο Φαραώ: Και ποιος είναι αυτός του οποίου τη φωνή θα υπακούσω, ώστε να αφήσω να φύγουν οι γιοι του Ισραήλ; Δεν γνωρίζω τον Κύριο, και τον Ισραήλ δεν θα τον αφήσω να φύγει. Και του λένε: Ο Θεός των Εβραίων μας έχει καλέσει. Θα πορευτούμε λοιπόν δρόμο τριών ημερών, για να προσφέρουμε θυσία στον Θεό μας, μήπως τυχόν μας βρει θάνατος ή σφαγή. Και τους είπε ο βασιλιάς της Αιγύπτου: Γιατί, Μωυσή και Ααρών, αποσπάτε τον λαό μου από τα έργα του;»

Περί της ανόδου στο όρος του Μωυσή και του Ααρών, και του Ναδάβ και του Αβιούδ και των εβδομήντα πρεσβυτέρων του λαού. 1. Έχουν κληθεί μεν μέσω του νόμου προς τον Θεό εκείνοι που κατάγονται από το αίμα του Ισραήλ, με τη μεσιτεία και τη διακονία, τότε, του Μωυσή. Αλλά, όπως γράφει ο θεσπέσιος Παύλος, «κανέναν δεν έφερε στην τελειότητα ο νόμος». Βεβαίως, τελειότητα αυτού και των προφητών νοείται ο Χριστός. Διότι κάθε λύτρωση επιτυγχάνεται μέσω αυτού. Επειδή «δεν υπάρχει άλλο όνομα κάτω από τον ουρανό μεταξύ των ανθρώπων, μέσω του οποίου πρέπει να σωθούμε», και σε αυτόν υπάρχει κάθε τελειότητα δια του αγιασμού εν Πνεύματι.

Γι' αυτό ακριβώς και ο νόμος του Μωυσή όριζε να λαμβάνεται ο αμνός από τη δεκάτη του πρώτου μήνα, και να σφάζεται προς το βράδυ της δεκάτης τετάρτης του ίδιου μήνα, ώστε συγχρόνως να σημαίνεται ότι και ο πέμπτος καιρός για εμάς, σαν κατά την πέμπτη ημέρα, και για εκείνους που βρίσκονται στο τέλος του αιώνα, η σφαγή του Σωτήρα έγινε, μέσω της φράσης «προς το βράδυ». ΠΑΛΛ. Επομένως, όπως φαίνεται, όλος ο σκοπός της θεόπνευστης Γραφής αποβλέπει στο μυστήριο του Χριστού; ΚΥΡ. Απολύτως· διότι το τέλος του νόμου και των προφητών είναι ο Χριστός· «Επειδή δεν υπάρχει άλλο όνομα κάτω από τον ουρανό που να έχει δοθεί στους ανθρώπους, με το οποίο πρέπει να σωθούμε». Διότι έτσι είπε ο μαθητής του Σωτήρα, και η απόδειξη είναι κοντά, αν προχωρήσουμε στα επόμενα. «Αφού αναχώρησαν, λέει, οι γιοι του Ισραήλ από τη Σοκχώθ, στρατοπέδευσαν στην Οθώμ κοντά στην έρημο· και ο Θεός προπορευόταν αυτών, την ημέρα με στύλο νεφέλης, για να τους δείχνει την οδό, και τη νύχτα με στύλο φωτιάς· δεν έλειψε ο στύλος της φωτιάς τη νύχτα μπροστά από όλο τον λαό». Βλέπεις πώς, όταν οι Ισραηλίτες αναχώρησαν από τη γη των Αιγυπτίων, ο Θεός τους καθοδηγούσε με στύλο νεφέλης και φωτιάς; Και μέσω και των δύο προτυπωνόταν ο Χριστός. ΠΑΛΛ. Με ποιον τρόπο; ΚΥΡ. Πρώτον, επειδή είναι στύλος και εδραίωμα της αλήθειας, εντελώς ακαταμάχητος και άθραυστος, και υψώνεται πάνω από τη γη.

Και βεβαίως δεν λέμε ότι στο να ζει κανείς, δηλαδή στο να ζωοποιείται από τον Θεό, υπάρχει το περισσότερο ή το λιγότερο. Διότι αυτό είναι ανοησία. Αλλά λέγοντας ζωή, εννοούμε τη λαμπρότητα στον τρόπο ζωής, κατά την οποία ο ένας τυχόν θα υπερέχει από τον άλλον· ενώ κάποιος άλλος πάλι, θα βρίσκεται σε κατώτερη κατάσταση από εκείνη στην οποία ίσως βρίσκονται άλλοι. Χωρίς όμως να μένει εκτός τιμής και δόξας· «Διότι αστέρας από αστέρα διαφέρει ως προς τη δόξα». Εικόνα, λοιπόν, και εδώ της ένδοξης ζωής των αγίων αποτελεί η διαφορά των θυσιών, η οποία με την ποσότητα όσων προσφέρονται μαζί μας καταγράφει το μέτρο της δόξας· ότι δε έμελλαν εκείνοι που προέρχονται από τα έθνη, μαζί με αυτούς που προέρχονται από το αίμα του Ισραήλ, να υποτάξουν τον αυχένα τους στον ζυγό του Σωτήρα και να περάσουν μέσα από τις ίδιες θυσίες και πνευματικές προκοπές, το υπέδειξε προσθέτοντας ότι ο προσήλυτος δεν πρέπει να χρησιμοποιεί διαφορετικούς νόμους. Διότι μία είναι η οδός όλων για την οικείωση με τον Θεό και Πατέρα· και αυτή είναι ο Χριστός. Όπως άλλωστε είπε ο θεσπέσιος Πέτρος: «Δεν υπάρχει άλλο όνομα κάτω από τον ουρανό, το οποίο να έχει δοθεί στους ανθρώπους, με το οποίο πρέπει να σωθούμε». ΠΑΛΛ. Πόσο άριστα και επιδέξια αναπτύσσεται ο λόγος. ΚΥΡ. Διότι ότι σε καμία περίπτωση δεν θα πούμε ψέματα διαβεβαιώνοντας ότι είναι διαφορετικοί οι τρόποι της πνευματικής προκοπής, και ότι θα απονεμηθούν από τον Θεό αμοιβές ισάξιες με τα μέτρα του καθενός, το διασαφηνίζει και ο σοφότατος Παύλος λέγοντας: «Εκείνος που σπέρνει με φειδώ, με φειδώ και θα θερίσει· και εκείνος που σπέρνει με ευλογίες, με ευλογίες και θα θερίσει».

Β— Συμφωνώ· διότι μιλάς ορθά. Α— Έχει γράψει όμως κάπου και ο δικός μας σοφός Ιωάννης ότι: «Πολλά λοιπόν και άλλα θαύματα έκανε ο Ιησούς ενώπιον των μαθητών του, τα οποία δεν είναι γραμμένα σε τούτο το βιβλίο. Αυτά όμως έχουν γραφτεί για να πιστέψετε ότι ο Ιησούς είναι ο Χριστός, ο Υιός του ζώντος Θεού, και ώστε πιστεύοντας να έχετε ζωή στο όνομά του.» Θα θαύμαζε κανείς εξίσου και τον θεσπέσιο Πέτρο, ο οποίος απευθύνθηκε στους Ιουδαίους με σαφήνεια και παρρησία: «Άρχοντες του λαού και πρεσβύτεροι, εάν εμείς σήμερα ανακρινόμαστε για την ευεργεσία σε έναν ασθενή άνθρωπο, για το πώς αυτός θεραπεύτηκε, ας είναι γνωστό σε όλους σας και σε όλο τον λαό του Ισραήλ ότι στο όνομα του Ιησού Χριστού του Ναζωραίου, τον οποίο εσείς σταυρώσατε, τον οποίο ο Θεός ανέστησε από τους νεκρούς, με αυτό το όνομα στέκεται αυτός ενώπιόν σας υγιής.» Και μετά από άλλα πάλι λέει: «Και δεν υπάρχει σε κανέναν άλλον η σωτηρία.

«Διότι δεν υπάρχει άλλο όνομα κάτω από τον ουρανό, το οποίο να έχει δοθεί στους ανθρώπους, μέσω του οποίου πρέπει να σωθούμε.» Ποιος λοιπόν είναι αυτός που και υπέστη θάνατο και αναστήθηκε με δόξα και κατάγεται από τη Ναζαρέτ, αν όχι ο Ιησούς Χριστός, δηλαδή αυτός που πριν από κάθε αιώνα γεννήθηκε αρρήτως από τον Πατέρα, και στον έσχατο καιρό, όταν ο αιώνας έφτανε στο τέλος του, γεννήθηκε και σωματικά από γυναίκα; Εκείνος λοιπόν που αποδέχεται την πίστη σε αυτόν θα αποκομίσει την εξαιρετική ανταμοιβή· διότι θα ονομαστεί υιός Θεού. «Διότι σε όσους τον δέχθηκαν, λέει, έδωσε την εξουσία να γίνουν τέκνα Θεού, οι οποίοι δεν γεννήθηκαν από αίματα, ούτε από θέλημα σαρκός, ούτε από θέλημα ανδρός, αλλά από τον Θεό.» «Διότι για να γίνει αυτός που πρωτεύει στα πάντα», όπως είναι γραμμένο, γεννήθηκε μέσω γυναίκας.

Θα το μαρτυρήσει δε ο Πέτρος μαζί με τον Ιωάννη μιλώντας προς τους Ιουδαίους: «Διότι δεν υπάρχει άλλο όνομα κάτω από τον ουρανό που να έχει δοθεί στους ανθρώπους, με το οποίο πρέπει να σωθούμε»· ώστε πολύ λογικά ο ψαλμωδός πρόσθεσε στη συνέχεια: «Και από γενιά σε γενιά παραμένει η αλήθεια του· διότι ο Χριστός είναι Κύριος, στον αιώνα παραμένει το έλεός του». Διότι, αρχίζοντας από την τωρινή γενιά, η αλήθεια του φανερώνεται στη μέλλουσα γενιά, όταν θα ανταποδώσει στον καθένα σύμφωνα με τα έργα του. Διότι αυτή είναι η ακαταμάχητη και αψευδής αλήθεια, ότι ο Χριστός είναι Κύριος, στον αιώνα παραμένει το έλεός του. Επειδή ως Χριστός, δηλαδή, ως συμπαθής, ως φιλάνθρωπος, έδωσε το έλεος στον παρόντα αιώνα, ώστε, έστω κι αν πλανηθούμε από ραθυμία, μέσω της δικής του φιλανθρωπίας να επιστρέψουμε σε αυτόν.

Εδώ ομιλεί με υψηλό φρόνημα. Διότι, όταν δεν πρόκειται να κατορθώσει κάτι, παρά μόνο να επιδείξει παρρησία, δεν διστάζει· επειδή δεν φοβόταν μήπως τους πλήξει. Και δεν είπε απλώς: «Μέσω κάποιου άλλου», αλλά: «Σε κανέναν άλλον δεν υπάρχει η σωτηρία», δηλώνοντας ότι Αυτός δύναται να μας σώσει, θέλοντας ταυτόχρονα και να τους φοβίσει. Βλέποντας δε την παρρησία του Πέτρου και του Ιωάννη, και αντιλαμβανόμενοι ότι είναι άνθρωποι αγράμματοι και απλοϊκοί, θαύμαζαν και τους αναγνώριζαν ότι ήταν μαζί με τον Ιησού. Και πώς, λέει, οι αγράμματοι κατανίκησαν ρητορικά και αυτούς και τους αρχιερείς;

Αυτά τους τα λέει σχεδόν ονειδίζοντάς τους, και όχι απλώς, αλλά και επιμένει στον λόγο αυτόν, λέγοντας: «Αυτός είναι ο λίθος που εξουθενώθηκε από εσάς τους οικοδόμους». Έπειτα, δείχνοντας ότι αυτό το έπραξαν απέναντι σε κάποιον εξαιρετικά δόκιμο, προσθέτει: «Ο οποίος έγινε κεφαλή γωνίας»· δηλαδή, αυτός που εκ φύσεως είναι πολύτιμος και δόκιμος, αυτός περιφρονήθηκε. Τόσο μεγάλη παρρησία απέκτησαν εξαιτίας του σημείου. Εσύ όμως πρόσεξέ μου πώς, όταν μεν πρέπει να διδάξουν, παραθέτουν πολλές προφητείες, ενώ όταν πρέπει να μιλήσουν με παρρησία, απλώς αποφαίνονται. «Διότι δεν υπάρχει», λέει, «κανένα άλλο όνομα κάτω από τον ουρανό, το οποίο να έχει δοθεί μεταξύ των ανθρώπων, μέσω του οποίου πρέπει εμείς να σωθούμε».

«Διότι δεν υπάρχει άλλο όνομα κάτω από τον ουρανό», λέει, «με το οποίο πρέπει εμείς να σωθούμε». Αυτά τα λόγια προέρχονται από ψυχή που έχει περιφρονήσει την παρούσα ζωή. Η μεγάλη παρρησία το αποδεικνύει αυτό. Εδώ καθιστά φανερό ότι, ακόμη και όταν χρησιμοποιούσε ταπεινές εκφράσεις για τον Χριστό, δεν το έκανε από φόβο, αλλά από συγκατάβαση· επειδή όμως τώρα ήταν η κατάλληλη στιγμή, μιλάει με τόσο υψηλό τρόπο, ώστε ακριβώς με αυτό να καταπλήξει όλους όσους άκουγαν. Ιδού και άλλο σημείο, όχι μικρότερο από το προηγούμενο. «Και τους αναγνώριζαν», λέει, «ότι ήταν μαζί με τον Ιησού». Ο ευαγγελιστής δεν παρέθεσε απλώς αυτή τη φράση, αλλά για να καταδείξει και πού βρίσκονταν. Κατά τον καιρό του Πάθους, εννοεί. Διότι μόνο αυτοί ήταν τότε παρόντες, όταν τους έβλεπαν ταπεινωμένους και συνεσταλμένους· πράγμα το οποίο τους παραξένευε περισσότερο απ' όλα, η απότομη δηλαδή μεταβολή τους. Διότι εκεί βρίσκονταν οι περί τον Άννα και τον Καϊάφα, και είχαν παρασταθεί μπροστά τους και τούτοι· τώρα όμως τους εξέπληττε η υπερβολική παρρησία τους.

Ο Πατέρας δημιούργησε με το να γεννήσει τον δημιουργό Υιό· ο Υιός βασιλεύει με το να είναι Κύριος των κτισμάτων. Διότι δεν εργάζεται για αμοιβή, όπως συμβαίνει με εμάς, ούτε υπακούοντας σε κάποιον άλλον, όπως αυτοί, αλλά από τη δική του αγαθότητα και φιλανθρωπία. Τι λοιπόν; Έχει θεαθεί ποτέ ο Υιός; Κανείς δεν θα μπορούσε να το ισχυριστεί. Τι σημαίνει, λοιπόν, το «στον άφθαρτο, αόρατο, μόνο σοφό Θεό»; Και τι σημαίνει όταν λέει: «Διότι δεν υπάρχει άλλο όνομα μέσω του οποίου πρέπει να σωθούμε»; Και πάλι: «Σε κανέναν άλλον δεν υπάρχει η σωτηρία»; Τιμή και δόξα, λέει, στους αιώνες. Αμήν. Η τιμή και η δόξα δεν αποδίδονται με λόγια. Επειδή, λοιπόν, και εκείνος δεν μας τίμησε με λόγια, αλλά με πράξεις και με έργα, έτσι και εμείς ας τον τιμήσουμε με πράξεις και με έργα. Αν και αυτή η τιμή ωφελεί εμάς, εκείνον δεν τον αγγίζει καθόλου· διότι αυτός δεν έχει ανάγκη από τη δική μας τιμή, εμείς όμως έχουμε ανάγκη από τη δική του.

Φωνή που έχει την ίδια δύναμη υψώνει και ο μακάριος Πέτρος λέγοντας: «Αδελφοί, διότι δεν υπάρχει», λέει, «άλλο όνομα κάτω από τον ουρανό, μέσω του οποίου πρέπει να σωθούμε». Και τι υπάρχει μικρότερο από τον Χριστό κατά την οικονομία της σαρκώσεως, ο οποίος έγινε κατώτερος και από τους αγγέλους και από τους ανθρώπους;

Έτσι καλώ τον Υιό, όπως χαίρεται να καλείται· προσέρχομαι με τέτοια λόγια, με τα οποία όσοι τον πλησίασαν, επέστρεψαν έχοντας επιτύχει το ζητούμενο. Εάν όμως ο ληστής, η γυναίκα και ο πιστός στρατιώτης θεωρούνται απαράδεκτοι για τη διδασκαλία της πίστεως, σεβάσου τουλάχιστον τον χορό των αποστόλων, όπου, προκειμένου για τα υπερφυσικά χαρίσματα, έπρεπε να επικαλούνται τον Χριστό. Με ποια λόγια ο Πέτρος εγείρει τον παράλυτο; «Αινέα», λέει, «σε θεραπεύει ο Ιησούς Χριστός»· και πάλι, τελώντας άλλη θεραπεία, λέει: «Δεν υπάρχει σε κανένα άλλο όνομα η σωτηρία». Με ποια λόγια ο Ανανίας θεράπευσε τον Παύλο;

Ο Υιός όμως του Θεού έκανε το αδύνατο δυνατό, λύνοντας τις αμαρτίες και τοποθετώντας τους εχθρούς σε θέση φίλων. «Για να μας λυτρώσει από τον πονηρό αιώνα.» Δεν εννοούσε τον χρόνο, αλλά ονόμασε πονηρή την παρούσα ζωή. «Του ενεστώτος πονηρού αιώνα, σύμφωνα με το θέλημα του Θεού και Πατέρα μας, στον οποίο ανήκει η δόξα στους αιώνες των αιώνων· Αμήν.» Εννοεί τις πονηρές πράξεις, τη διεστραμμένη προαίρεση. «Απορώ πώς τόσο γρήγορα απομακρύνεστε από εκείνον που σας κάλεσε με τη χάρη του Χριστού.» Αυτό, λέει, μου προκάλεσε τη μεγάλη έκπληξη, το ότι αυτοί που διδάχθηκαν έτσι το μυστήριο της χάριτος, ώστε να μπορούν να γίνουν και δάσκαλοι άλλων, αυτοί πείθονται τόσο εύκολα σε εκείνους που τους εξαπατούν. «Σε ένα διαφορετικό Ευαγγέλιο, το οποίο δεν είναι άλλο.» Διότι, όπως λέει ο Πέτρος, δεν υπάρχει άλλο όνομα κάτω από τον ουρανό το οποίο να έχει δοθεί στους ανθρώπους, μέσω του οποίου πρέπει να σωθούμε. «Παρά μόνο υπάρχουν μερικοί που σας αναστατώνουν και θέλουν να διαστρέψουν το Ευαγγέλιο του Χριστού.» Εύστοχα λέει το «αναστατώνουν», και όχι «διδάσκουν» ούτε «πείθουν»· για να δείξει ότι το πράγμα είναι απλώς και μόνο απάτη. «Αλλά και εάν εμείς ή άγγελος από τον ουρανό σας κηρύξει Ευαγγέλιο διαφορετικό από εκείνο που σας κηρύξαμε, ας είναι ανάθεμα. Όπως το έχουμε προείπει, και τώρα πάλι το λέω: εάν κάποιος σας κηρύττει Ευαγγέλιο διαφορετικό από εκείνο που παραλάβατε, ας είναι ανάθεμα.»

Επειδή, λοιπόν, σαν φίδια τυλίγονται και σφίγγουν αυτούς που θέλουν να τους ξεφύγουν, είναι ανάγκη και εμείς, έχοντας την εντολή: «Γίνεσθε φρόνιμοι ως οι όφεις», να μιμηθούμε την πανουργία τους και με ευέλικτους συλλογισμούς να λύνουμε τα τέτοιου είδους περιπλέγματά τους, λέγοντας παρόμοια ότι, ακόμη κι αν ο Μελχισεδέκ είναι Θεός, δεν θα αμαρτήσουμε καθόλου σε αυτό το ζήτημα θεωρώντας και ονομάζοντάς τον άνθρωπο. Διότι έχει γραφτεί ότι: «δεν υπάρχει άλλο όνομα κάτω από τον ουρανό με το οποίο πρέπει να σωθούμε, παρά ο Κύριος Ιησούς Χριστός», «το πλήρωμα εκείνου που τα γεμίζει όλα μέσα σε όλα». Ας ακούσουν τον Απόστολο που παραγγέλλει να μη δεχόμαστε όσους κηρύττουν κάτι διαφορετικό από το Ευαγγέλιο. «Διότι, εάν αυτός που έρχεται κηρύττει άλλον Ιησού τον οποίο δεν κηρύξαμε, ή λαμβάνετε άλλο Πνεύμα το οποίο δεν λάβατε, ή άλλο Ευαγγέλιο το οποίο δεν δεχθήκατε, καλώς θα τον ανεχόσασταν.» Εάν, λοιπόν, αυτός επισφραγίζει τα του Ευαγγελίου, τι πρόκειται να πάθουν στο εξής όσοι εισάγουν κρυφά τις αιρέσεις ή όσοι τους πιστεύουν;

Ας επικαλούμαστε τον Θεό και με τη γλώσσα και με τη θέληση και με τους λογισμούς, ώστε σε όλα με τα οποία αμαρτάνουμε να εφαρμόσουμε το μοναδικό σωτήριο φάρμακο· «Διότι δεν υπάρχει», λέει, «άλλο όνομα με το οποίο πρέπει να σωθούμε». Για όλα αυτά θα αρκέσει, και θα δώσει δύναμη για την προθυμία και θα εξαλείψει από την ψυχή τη ραθυμία που αναφύεται, ο άρτος που αληθινά στηρίζει την καρδιά του ανθρώπου, ο οποίος ήλθε από τον ουρανό φέρνοντάς μας τη ζωή, και με τον οποίο πρέπει με κάθε τρόπο να επιδιώκουμε να τρεφόμαστε· και κάνοντας το δείπνο αυτό ένα συνεχές έργο, πρέπει να προφυλασσόμαστε από την πείνα. Και να μην κάνουμε την ψυχή ασθενέστερη και χειρότερη στα πάντα, απέχοντας από την τράπεζα περισσότερο από όσο πρέπει, επειδή τάχα δεν είμαστε απολύτως άξιοι για τα μυστήρια, αλλά προσερχόμενοι στους ιερείς για τα αμαρτήματά μας, να πίνουμε από τα καθαρτήρια αίματα.