Πατερικές αναφορές στο ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 4:19

«Διότι εγώ είμαι έτοιμος όχι μόνο να δεθώ, αλλά και να πεθάνω στην Ιερουσαλήμ υπέρ του ονόματος του Κυρίου Ιησού». Ποιος άραγε θα μπορούσε να είναι πιο ένδοξος από τον Ιωάννη ή πιο γνήσιος από τον Πέτρο, ή ποιοι λογισμοί θα φαίνονταν πιο ευλαβείς από εκείνους που τους παρουσιάστηκαν; Εγώ, πάντως, γνωρίζω ότι ούτε ο άγιος Μωυσής ούτε ο προφήτης Ιωνάς, όταν χρησιμοποίησαν λογισμούς που οδηγούσαν σε αθέτηση της υπακοής, έμειναν ακατηγόρητοι ενώπιον του Θεού. Μέσα από αυτούς παιδαγωγούμαστε ούτε να αντιλέγουμε, ούτε να εμποδίζουμε, ούτε να ανεχόμαστε αυτούς που εμποδίζουν. Εάν, λοιπόν, ο λόγος μάς δίδαξε μια για πάντα να μην ανεχόμαστε αυτά και τα παρόμοια, πόσο μάλλον είναι αναγκαίο να μιμούμαστε τους αγίους στα υπόλοιπα; Οι οποίοι άλλοτε μεν είπαν: «Πρέπει να πειθαρχούμε στον Θεό μάλλον παρά στους ανθρώπους»· άλλοτε δε: «Αν είναι δίκαιο να ακούμε εσάς μάλλον παρά τον Θεό, κρίνετέ το. Διότι εμείς δεν μπορούμε να μη μιλάμε για όσα είδαμε και ακούσαμε».

Διότι ο μεν μακάριος Αμώς, αψηφώντας εντελώς τη σκαιότητα του Αμασία, όχι μόνο δεν σιώπησε, αλλά και με γενναιότητα εξήγγειλε την καταδίκη εναντίον του· οι δε θεσπέσιοι μαθητές, όταν κάποτε οι γραμματείς και οι Φαρισαίοι τους διέταξαν να σιωπούν, έλεγαν ρητά: «Κρίνετε αν είναι δίκαιο ενώπιον του Θεού να ακούμε εσάς μάλλον παρά τον Θεό· διότι εμείς δεν μπορούμε να μη μιλάμε για όσα είδαμε και ακούσαμε». <Έτσι μου έδειξε ο Κύριος, και ιδού ένα αγγείο ιξευτή. Και είπε: Τι βλέπεις, Αμώς; Και είπα: Ένα αγγείο ιξευτή. Και είπε ο Κύριος προς εμένα: Ήρθε το τέλος για τον λαό μου, τον Ισραήλ, δεν θα συνεχίσω πλέον να τον προσπερνώ. Και θα θρηνήσουν τα φατνώματα του ναού εκείνη την ημέρα, λέει ο Κύριος· πολύς θα είναι ο πεσμένος σε κάθε τόπο, θα επιβάλω σιωπή.> Προχωρά, λοιπόν, πάλι ο λόγος του Προφήτη ακολουθώντας τη φυσική του ροή, και, αφού όσα παρενεβλήθησαν άπαξ έλαβαν την επαρκή αφήγησή τους, η σειρά των οραμάτων κατευθύνεται προς τον σκοπό που της αρμόζει. Έχει δει, επομένως, το πλήθος των Ασσυρίων, σαν πρωινό σμήνος ακρίδων, και μαζί με αυτούς τον Γωγ, δηλαδή τον Σεναχειρείμ, ο οποίος περιγράφεται με τη μορφή βρούχου, επειδή το ζώο αυτό αναπηδά με δύναμη πολύ ψηλά από τη γη. Τέτοιος είναι περίπου και ο αλαζόνας, που αναπηδά συνεχώς προς τα ύψη, και αρνείται να συναναστρέφεται με τους ταπεινούς.

Αν οι δάσκαλοι είναι άφρονες και ανόητοι, ακόμη περισσότερο θα είναι οι μαθητές. Μην έχοντας τη δύναμη, συνέθεσαν εύηχα λόγια. Όπως και οι πόρνες, μην έχοντας αληθινή διάθεση, χρησιμοποιούν απατηλά στολίδια. Ο Ιωσήφ, αν και ήταν νέος και αγράμματος, νίκησε τους γέροντες Αιγυπτίους διά της ίδιας χάρης. Και οι Απόστολοι ήταν απλοί άνθρωποι και αγράμματοι, αλλά νίκησαν τους Φαρισαίους που έλεγαν πολλά, λέγοντάς τους: «Εσείς να κρίνετε αν είναι δίκαιο να μη μιλάμε για όσα είδαμε, ή να μην πράττουμε όσα μάθαμε για τη θεραπεία των ανθρώπων». Και εκείνοι σώπασαν.

Και αφού τους κάλεσαν, τους παρήγγειλαν να μη μιλούν καθόλου και να μη διδάσκουν στο όνομα του Ιησού. Παρατήρησε και την αναισχυντία αυτών, καθώς και τη φιλοσοφία των αποστόλων. Ο Πέτρος όμως και ο Ιωάννης αποκρίθηκαν και τους είπαν: «Αν είναι δίκαιο ενώπιον του Θεού να υπακούμε σε εσάς μάλλον παρά στον Θεό, κρίνετέ το εσείς. Εμείς δεν μπορούμε να μη μιλάμε για όσα είδαμε και ακούσαμε».

«Εάν είναι δίκαιο», λέει, «ενώπιον του Θεού να ακούμε εσάς μάλλον παρά τον Θεό, κρίνετε». Όταν ο φόβος μετριάστηκε περισσότερο (διότι η εντολή που τους έδωσαν δεν ήταν τίποτε άλλο παρά απόλυση), τότε μιλούν και με μεγαλύτερη ηπιότητα· τόσο απείχαν από το θράσος. «Το ότι έγινε γνωστό θαύμα, δεν μπορούμε να το αρνηθούμε». Επομένως, θα το είχαν αρνηθεί, εάν δεν συνέβαινε αυτό, εάν δεν υπήρχε η μαρτυρία των πολλών. Και όμως ήταν σε όλους καταφανές. Αλλά τέτοιο πράγμα είναι η κακία, θρασύ και προπετές. «Ας τους εκφοβίσουμε με απειλές».

Τι λέγεις; Με απειλές προσδοκάτε να σταματήσετε το κήρυγμα; Έτσι παντού οι εξουσίες είναι σκληρές και δύστροπες. Τον Διδάσκαλο θανατώσατε, και δεν το σταματήσατε· και τώρα, εάν μας απειλήσετε, προσδοκάτε να μας αποτρέψετε; Τα δεσμά δεν μας έπεισαν να μιλήσουμε υποχωρητικά, και θα μας πείσετε εσείς; Βεβαίως, εμάς που θεωρούμε ένα τίποτα εσάς και τις απειλές σας. «Αν είναι δίκαιο», λέει, «ενώπιον του Θεού να υπακούμε σε εσάς περισσότερο παρά στον Θεό». Εδώ αναφέρουν τον Θεό αντί του Χριστού. Είδες πώς εκπληρώθηκε τώρα αυτό που τους είπε: «Ιδού, εγώ σας αποστέλλω ως πρόβατα εν μέσω λύκων· μην τους φοβηθείτε».

Διότι όχι μόνο εμποδίζετε τους εαυτούς σας, αλλά και όσους θέλουν να εισέλθουν. Ακόμη, υπερηφανεύονταν οι άρχοντες και οι ιερείς των Ιουδαίων εναντίον των αποστόλων, λέγοντάς τους: «Δεν σας παραγγείλαμε με αυστηρότητα να μη μιλάτε σε κανέναν γι' αυτόν τον λόγο; Και ιδού, έχετε γεμίσει την Ιερουσαλήμ με τη διδαχή σας». Αυτοί δε τους αποκρίθηκαν: «Αν είναι δίκαιο ενώπιον του Θεού να ακούμε εσάς μάλλον παρά τον Θεό, κρίνετέ το εσείς». Θυμήθηκα τα κρίματά σου από τους αιώνες, Κύριε, και παρηγορήθηκα. Διωκόμενος, λοιπόν, ο χορός των αποστόλων και όλων των μαρτύρων, θυμούνταν τα κρίματα του Θεού από τους αιώνες: όσα έπαθε ο Άβελ από τον αδελφοκτόνο Κάιν, όσα ο Αβραάμ, όσα ο Μωυσής· τα όσα συνέβησαν στον Ισαάκ, τα όσα στον Ιακώβ, τα όσα στον Ιωσήφ, τα όσα στον Ιώβ. Και αυτά αποτελούσαν για εκείνους παρηγοριά και ανακούφιση· καθώς και το πώς παραχωρήθηκε να περιπέσουν σε ποικίλους πειρασμούς, και αργότερα έγιναν περιφανείς και περίβλεπτοι. Φέρνοντας, λοιπόν, και εγώ αυτά στον νου μου, αποκόμισα από αυτά επαρκή ψυχική ανακούφιση. Αθυμία με κατέλαβε εξαιτίας των αμαρτωλών που εγκαταλείπουν τον νόμο σου.

Εσείς σκοτώσατε τον μέγα Ζαχαρία μεταξύ του ναού και του θυσιαστηρίου· το δε όνομα Ζαχαρίας ερμηνεύεται, μνήμη Θεού. Εγώ δε, όταν ήλθα, αυτόν τον Ζαχαρία, τη μνήμη του Θεού, τον οποίο εσείς θανατώσατε μεταξύ του ναού και του θυσιαστηρίου, δηλαδή μεταξύ του σώματος και της ψυχής (διότι ναός της ψυχής είναι το σώμα, όπως ακριβώς και θυσιαστήριο του Θεού είναι η ψυχή, στην οποία αναπέμπεται η προσφορά της λογικής λατρείας και τα θυμιάματα των προσευχών)· αυτήν τη μνήμη του Θεού, αφού τη ζωοποίησα, την εγκατέστησα στις καρδιές των ανθρώπων, ώστε όλοι όσοι τη δεχθούν να ιερατεύουν στον Θεό. Ποιος λοιπόν έχει δαιμόνιο, εγώ ή εσείς; Πείτε. Μην κρίνετε κατ' όψιν, αλλά να κρίνετε με δίκαιη κρίση. Αυτόν τον λόγο τον θυμούνται και οι μαθητές του Κυρίου. Διότι, όταν εγκαλούνταν από τους γραμματείς και τους Φαρισαίους να μη διδάσκουν στο όνομα του Χριστού, με τα λόγια: «Δεν σας δώσαμε ρητή παραγγελία να μη διδάσκετε στο όνομα του Ιησού; Και ιδού, έχετε γεμίσει την Ιερουσαλήμ με τη διδαχή σας»· τότε εκείνοι αποκρίνονται, υπενθυμίζοντας ταυτόχρονα την άδικη κρίση τους, και λέγοντας: «Εάν είναι δίκαιο να ακούμε εσάς περισσότερο παρά τον Θεό, κρίνετε το εσείς». Δες, αγαπητέ, και τον προφήτη, στον ψαλμό που μόλις ψάλθηκε σε εμάς, να μιλάει ολοφάνερα για την ένσαρκη παρουσία του Κυρίου και για το ότι δεν πρέπει να κρίνουμε άδικα: «Ο Θεός στάθηκε», λέει, «σε σύναξη θεών, και ανάμεσα σε θεούς θα κρίνει».

Στον ίδιο. Επαρκώς μας πληροφόρησες, ω αγαπημένο τέκνο, για τα γεγονότα και για τις παρούσες καταστάσεις, και μάλιστα προφορικά μέσω του [Χ]. Επειδή, λοιπόν, για όλα οφείλουμε να ευχαριστούμε τον Κύριο και να προσφέρουμε στους αδελφούς μας ό,τι μπορούμε, για τον λόγο αυτόν, όσο χρυσάφι έφερε μαζί του ο [Χ] από ευεργέτες και είχα κι εγώ εδώ, εκτός από μια μικρή ανάγκη, σου το έστειλα. Και γίνε βοηθός όσων έχουν ανάγκη βοηθείας, όπως ακριβώς παρήγγειλα στον [Χ]· διότι για τον σκοπό αυτό σε άφησε ο αγαθός Θεός μας. Αν βρεις έμπιστο αδελφό, στείλε γράμμα στους δέκα· εγώ, βέβαια, έστειλα ήδη και προς το παρόν δεν είναι αναγκαίο. Διαφορετικά, στείλε έστω μια ευλογία. Έστειλα επιστολή στον [Δ]· αλλά και για άλλο πρόσωπο, είτε από τους δικούς μας είτε από τους άλλους, όποτε κρίνεις ότι είναι χρήσιμο, ειδοποίησέ με, και αν κι εγώ κρίνω ότι είναι σωστό, θα στείλω επιστολή. Διότι δεν πρέπει να σιωπούμε από φόβο προς τους κρατούντες, όταν υπάρχει ανάγκη να μιλήσουμε· διότι, λέει, αν δειλιάσει, δεν ευαρεστείται η ψυχή μου σε αυτόν. Σε αυτό αντιτάσσεται ο βασιλιάς, και διατάζει να μη διδάσκουμε ούτε να μιλάμε καθόλου. Αλλά, αν και είμαστε αμαρτωλοί, γνωρίζουμε ότι είμαστε μαθητές εκείνων που λένε: Κρίνετε εσείς αν είναι δίκαιο να ακούμε εσάς ή τον Θεό μας· εμείς, λοιπόν, δεν μπορούμε να μη μιλάμε για όσα ακούσαμε και γνωρίζουμε. Λαμβάνουμε, λοιπόν, τα μέτρα μας και σχετικά με τις φήμες που διαδίδονται· και, αν δεν είναι απολύτως αναγκαίο, δεν πρόκειται να δούμε ούτε καν όσους μας στέλνεις.

Προς τους μοναχούς. Σε αυτόν τον καιρό, κατά τον οποίο ο Χριστός διώκεται μέσω της εικόνας του, όχι μόνο εάν κάποιος υπερέχει σε βαθμό και γνώση οφείλει να αγωνίζεται, μιλώντας και διδάσκοντας τον λόγο της ορθοδοξίας, αλλά ακόμη και αν έχει τη θέση του μαθητή, έχει χρέος να διακηρύττει με παρρησία την αλήθεια και να μιλάει ελεύθερα. Τα λόγια αυτά δεν είναι δικά μου, του αμαρτωλού, αλλά του θείου Χρυσοστόμου, καθώς και άλλων πατέρων. Το ότι όμως οι κύριοι ηγούμενοι, αφού κρατήθηκαν από τον βασιλιά, δεν έπραξαν τα προειρημένα, αν και υπερέχουν και σε βαθμό και σε γνώση από όλους τους ηγουμένους αυτής της γης, αλλά απεναντίας μάλλον σιώπησαν, και όχι μόνο αυτό, αν και είναι φοβερό, αλλά και υπέγραψαν έγγραφο ούτε να συνέρχονται μεταξύ τους ούτε να διδάσκουν, αυτό αποτελεί προδοσία της αλήθειας και άρνηση της προστασίας και καταστροφή των υποτακτικών, καθώς και των ομοταγών. Οι απόστολοι, όταν διατάχθηκαν από τους Ιουδαίους να μη διδάσκουν στο όνομα του Χριστού, είπαν τα εξής: κρίνετε εσείς, αν είναι δίκαιο να ακούμε εσάς ή τον Θεό μας. Και πάλι: πρέπει να πειθαρχούμε στον Θεό μάλλον παρά στους ανθρώπους.