Πατερικές αναφορές στο ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 4:20

«Διότι εγώ είμαι έτοιμος όχι μόνο να δεθώ, αλλά και να πεθάνω στην Ιερουσαλήμ υπέρ του ονόματος του Κυρίου Ιησού». Ποιος άραγε θα μπορούσε να είναι πιο ένδοξος από τον Ιωάννη ή πιο γνήσιος από τον Πέτρο, ή ποιοι λογισμοί θα φαίνονταν πιο ευλαβείς από εκείνους που τους παρουσιάστηκαν; Εγώ, πάντως, γνωρίζω ότι ούτε ο άγιος Μωυσής ούτε ο προφήτης Ιωνάς, όταν χρησιμοποίησαν λογισμούς που οδηγούσαν σε αθέτηση της υπακοής, έμειναν ακατηγόρητοι ενώπιον του Θεού. Μέσα από αυτούς παιδαγωγούμαστε ούτε να αντιλέγουμε, ούτε να εμποδίζουμε, ούτε να ανεχόμαστε αυτούς που εμποδίζουν. Εάν, λοιπόν, ο λόγος μάς δίδαξε μια για πάντα να μην ανεχόμαστε αυτά και τα παρόμοια, πόσο μάλλον είναι αναγκαίο να μιμούμαστε τους αγίους στα υπόλοιπα; Οι οποίοι άλλοτε μεν είπαν: «Πρέπει να πειθαρχούμε στον Θεό μάλλον παρά στους ανθρώπους»· άλλοτε δε: «Αν είναι δίκαιο να ακούμε εσάς μάλλον παρά τον Θεό, κρίνετέ το. Διότι εμείς δεν μπορούμε να μη μιλάμε για όσα είδαμε και ακούσαμε».

«Ιδού έρχεται η ώρα και έχει ήδη έρθει, για να σκορπιστείτε ο καθένας στα δικά του και να με αφήσετε μόνο· αλλά δεν είμαι μόνος, διότι ο Πατέρας είναι μαζί μου». Με πολύ κομψό τρόπο και πάλι απέδειξε ο Σωτήρας ότι δεν είχε ακόμη έρθει ο καιρός της βεβαιότητας για όλα τα αγαθά. Αυτός ο καιρός ήταν που θα τους έφερνε την κάθοδο του Αγίου Πνεύματος από τον ουρανό και την εξ ύψους δύναμη, όπως έχει γραφτεί. Διότι τότε, έχοντας πει καθαρά αντίο στις ανθρώπινες μικροψυχίες, διέπρεψαν με ακαταγώνιστη τόλμη, χωρίς να φοβούνται ούτε τις εξεγέρσεις των Ιουδαίων, ούτε τον άκριτο θυμό των Φαρισαίων, ούτε κανένα άλλο από τα δεινά, αλλά υπερασπιζόμενοι με παρρησία το θείο κήρυγμα, και λέγοντας ρητά: «Πρέπει να πειθαρχούμε στον Θεό μάλλον παρά στους ανθρώπους· διότι εμείς δεν μπορούμε να μη μιλάμε γι' αυτά που είδαμε και ακούσαμε». Ταυτόχρονα, λοιπόν, απέδειξε ότι δεν είχαν ακόμη εδραιωθεί στην τέλεια πίστη, επειδή δεν είχαν γευθεί ακόμη την κοινωνία του Πνεύματος, προβάλλοντας ως απόδειξη τη δειλία που έμελλε να παρουσιαστεί πολύ σύντομα, και προλέγοντας αυτό που επρόκειτο να συμβεί, φαίνεται ότι τους ωφελεί σε μεγάλο βαθμό. Διότι θα έχουν μεγαλύτερη και πιο σταθερή πεποίθηση ότι είναι Θεός κατά φύση, κατανοώντας ότι δεν αγνοούσε τίποτα από τα μελλοντικά. Ιδού λοιπόν, λέει, θα έρθει όχι μετά από πολύ καιρό ο καιρός, μάλλον δε έχει ήδη περάσει την πόρτα, που θα με αφήσετε μόνο και θα φύγετε στα δικά σας.

Διότι ο μεν μακάριος Αμώς, αψηφώντας εντελώς τη σκαιότητα του Αμασία, όχι μόνο δεν σιώπησε, αλλά και με γενναιότητα εξήγγειλε την καταδίκη εναντίον του· οι δε θεσπέσιοι μαθητές, όταν κάποτε οι γραμματείς και οι Φαρισαίοι τους διέταξαν να σιωπούν, έλεγαν ρητά: «Κρίνετε αν είναι δίκαιο ενώπιον του Θεού να ακούμε εσάς μάλλον παρά τον Θεό· διότι εμείς δεν μπορούμε να μη μιλάμε για όσα είδαμε και ακούσαμε». <Έτσι μου έδειξε ο Κύριος, και ιδού ένα αγγείο ιξευτή. Και είπε: Τι βλέπεις, Αμώς; Και είπα: Ένα αγγείο ιξευτή. Και είπε ο Κύριος προς εμένα: Ήρθε το τέλος για τον λαό μου, τον Ισραήλ, δεν θα συνεχίσω πλέον να τον προσπερνώ. Και θα θρηνήσουν τα φατνώματα του ναού εκείνη την ημέρα, λέει ο Κύριος· πολύς θα είναι ο πεσμένος σε κάθε τόπο, θα επιβάλω σιωπή.> Προχωρά, λοιπόν, πάλι ο λόγος του Προφήτη ακολουθώντας τη φυσική του ροή, και, αφού όσα παρενεβλήθησαν άπαξ έλαβαν την επαρκή αφήγησή τους, η σειρά των οραμάτων κατευθύνεται προς τον σκοπό που της αρμόζει. Έχει δει, επομένως, το πλήθος των Ασσυρίων, σαν πρωινό σμήνος ακρίδων, και μαζί με αυτούς τον Γωγ, δηλαδή τον Σεναχειρείμ, ο οποίος περιγράφεται με τη μορφή βρούχου, επειδή το ζώο αυτό αναπηδά με δύναμη πολύ ψηλά από τη γη. Τέτοιος είναι περίπου και ο αλαζόνας, που αναπηδά συνεχώς προς τα ύψη, και αρνείται να συναναστρέφεται με τους ταπεινούς.

Αν οι δάσκαλοι είναι άφρονες και ανόητοι, ακόμη περισσότερο θα είναι οι μαθητές. Μην έχοντας τη δύναμη, συνέθεσαν εύηχα λόγια. Όπως και οι πόρνες, μην έχοντας αληθινή διάθεση, χρησιμοποιούν απατηλά στολίδια. Ο Ιωσήφ, αν και ήταν νέος και αγράμματος, νίκησε τους γέροντες Αιγυπτίους διά της ίδιας χάρης. Και οι Απόστολοι ήταν απλοί άνθρωποι και αγράμματοι, αλλά νίκησαν τους Φαρισαίους που έλεγαν πολλά, λέγοντάς τους: «Εσείς να κρίνετε αν είναι δίκαιο να μη μιλάμε για όσα είδαμε, ή να μην πράττουμε όσα μάθαμε για τη θεραπεία των ανθρώπων». Και εκείνοι σώπασαν.

Άκου λοιπόν πρώτα τον νομοθέτη Μωυσή. Διότι είναι δίκαιο από τη μία να θεμελιώσουμε το νόημα από την Παλαιά Διαθήκη, και από την άλλη να το στεφανώσουμε με την Καινή. Τι λέει στον λαό; «Δεν θα μπορέσεις να τελέσεις το Πάσχα σε καμία από τις πόλεις σου, παρά μόνο στον τόπο που θα επιλέξει ο Κύριος ο Θεός σου». Έχει χρησιμοποιήσει το «δεν θα μπορέσεις» αντί για το δεν επιτρέπεται, δεν είναι δυνατόν, δεν συγχωρείται και δεν ενδέχεται. Διότι το ότι μπορούσαν να τελέσουν το Πάσχα και σε άλλες πόλεις, είναι φανερό. Αφού και τώρα το τελούν μεν, αλλά παρανομούν. Τι σημαίνει λοιπόν το «Δεν θα μπορέσεις»; Ότι δεν σου επιτρέπεται, δεν θα προσφέρεις θυσία, δεν θα το πράξεις. Και ότι λέγεται με αυτήν την έννοια, άκουσε και τους αποστόλους, οι οποίοι ακολουθούν τον νομοθέτη και λένε: «Εμείς δεν μπορούμε να μην μιλάμε γι' αυτά που ακούσαμε και είδαμε». Τι λοιπόν; Δεν μπορούσαν να σιωπήσουν; Βεβαιότατα και μπορούσαν. Τι ήθελαν λοιπόν να πουν; Ότι δεν ενδέχεται, ούτε πρέπει να παραδοθούν στη σιωπή εκείνα που οφείλουν να κηρυχθούν λαμπρά και ξεκάθαρα. Και οι Ιουδαίοι επίσης είπαν (διότι βεβαίως είναι σεβαστή και η μαρτυρία των εχθρών): «Διότι το ότι έχει γίνει ένα γνωστό θαύμα είναι φανερό, και δεν μπορούμε να το αρνηθούμε». Με το «δεν μπορούμε», φανερώνουν το ότι δεν είναι δυνατόν να γίνει κάτι τέτοιο. Και ο Απόστολος λέει για τον Θεό και Πατέρα: «Στα οποία είναι αδύνατον να ψευσθεί ο Θεός». Με αυτό δεν προσάπτει κάποια αδυναμία στην παντοδύναμη ισχύ Του, αλλά φανερώνει τη μέγιστη ρώμη, διότι ο πατέρας της αλήθειας είναι ανεπίδεκτος ψεύδους.

Και αφού τους κάλεσαν, τους παρήγγειλαν να μη μιλούν καθόλου και να μη διδάσκουν στο όνομα του Ιησού. Παρατήρησε και την αναισχυντία αυτών, καθώς και τη φιλοσοφία των αποστόλων. Ο Πέτρος όμως και ο Ιωάννης αποκρίθηκαν και τους είπαν: «Αν είναι δίκαιο ενώπιον του Θεού να υπακούμε σε εσάς μάλλον παρά στον Θεό, κρίνετέ το εσείς. Εμείς δεν μπορούμε να μη μιλάμε για όσα είδαμε και ακούσαμε».

Δ΄. Έπειτα, πάλι βεβαιώνουν την ανάσταση με όσα προσθέτουν λέγοντας: «Εμείς δεν μπορούμε να μη μιλάμε για όσα είδαμε και ακούσαμε». Ώστε εμείς μεν είμαστε αξιόπιστοι μάρτυρες, εσείς δε που συνεχίζετε τις απειλές, μάταια πάλι απειλείτε. Ενώ λοιπόν έπρεπε να μεταστραφούν εξαιτίας αυτών για τα οποία ο λαός δόξαζε τον Θεό, εκείνοι απειλούν ακόμη και να τους θανατώσουν· τόσο θεομάχοι ήταν. Και αφού τους απείλησαν ξανά, τους απέλυσαν. Από το γεγονός αυτό έγιναν πιο περιφανείς και λαμπρότεροι. Διότι, όπως λέγει η Γραφή, «η δύναμή μου εν ασθενεία τελειούται». Ήδη αυτοί έδωσαν τη μαρτυρία τους, έχοντας παραταχθεί απέναντι σε όλα.

Τι σημαίνει το «Εμείς δεν μπορούμε να μην μιλάμε για όσα είδαμε και ακούσαμε»; Αν είναι ψευδή αυτά που λέμε, λέει, έλεγξέ τα· αν όμως είναι αληθινά, γιατί μας εμποδίζεις; Τέτοιο πράγμα είναι η φιλοσοφία. Εκείνοι βρίσκονταν σε αμηχανία, ενώ τούτοι σε ευφροσύνη· εκείνοι ήταν γεμάτοι από πολλή ντροπή, ενώ τούτοι έπρατταν τα πάντα με παρρησία· εκείνοι κατέχονταν από φόβο, ενώ τούτοι από θάρρος. Διότι ποιοι ήταν, πες μου, αυτοί που φοβούνταν; Εκείνοι που έλεγαν: «Για να μη διαδοθεί περισσότερο στον λαό», ή εκείνοι που έλεγαν: «Εμείς δεν μπορούμε να μην μιλάμε για όσα είδαμε και ακούσαμε»; Και σε χαρά, και σε παρρησία, και σε ευφροσύνη ανώτερη απ' όλους βρίσκονταν τούτοι· ενώ εκείνοι σε αθυμία, σε ντροπή, σε φόβο, διότι φοβούνταν τον λαό. Αυτά που ήθελαν, τα διακήρυξαν τούτοι· εκείνοι, αυτά που ήθελαν, δεν τα έκαναν. Ποιοι βρίσκονταν σε δεσμά και σε κινδύνους; Δεν ήταν κυρίως τούτοι;

Εσύ μαστιγώνεις, και εσύ φοβάσαι; Εσύ κακοποιείς, και εσύ δειλιάζεις; Εσύ δικάζεις, και εσύ τρέμεις; Τόσο ανίσχυρη είναι η κακία. Όμως οι απόστολοι δεν είναι έτσι· αλλά πώς; Εμείς δεν μπορούμε να μη μιλάμε για όσα είδαμε και ακούσαμε.

Πώς, λοιπόν, ικανοποίησε την επιθυμία του και ταυτόχρονα προνόησε εκ των προτέρων για την ασφάλειά του; Ώστε, με την επιθυμία του να μάθει, να δείξει τον ακάθεκτο πόθο του, ενώ με το να μην το κάνει ο ίδιος, αλλά να προβάλει άλλον, να φανερώσει την ευλάβεια και όλη του τη σεμνότητα. Διότι, λέει, βρίσκομαι σε αδιέξοδο από παντού· ο λόγος του Δεσπότη αφορά προδοσία· μεγάλος είναι ο κίνδυνος, και ο γκρεμός υπάρχει και από τις δύο πλευρές. Αν σιωπήσω, η αγωνία κατατρώει την ψυχή μου· αν μιλήσω, φοβάμαι μήπως δεχθώ και πάλι επιτίμηση. Ακολούθησε, λοιπόν, τη μέση οδό, και αυτός που παντού ορμούσε πρώτος, τότε χρειάστηκε την παρρησία του Ιωάννη, ώστε να μάθει τι σήμαιναν τα λόγια αυτά. Διότι για τίποτε άλλο δεν ανέπνεε και δεν είχε τίποτε άλλο διαρκώς στην ψυχή του, παρά μόνο τον Διδάσκαλο. Γι' αυτόν τον λόγο αργότερα αψήφησε και φυλακές και μύριους θανάτους, και περιγελούσε ολόκληρη την παρούσα ζωή. Για Εκείνον δέχθηκε μαστιγώσεις, και έχοντας τους μώλωπες στην πλάτη του, έλεγε προς αυτούς που τον μαστίγωσαν: «Εμείς δεν μπορούμε να μη μιλάμε για όσα είδαμε και ακούσαμε». Είδες φρόνημα αδούλωτο; Είδες παρρησία ακατανίκητη; Είδες ψυχή γεμάτη από ουράνιο πόθο και έρωτα; Πώς, λοιπόν, τολμάς να λες ότι, επειδή φοβόταν τους προερχόμενους από την περιτομή, υποχωρούσε και αποχώριζε τον εαυτό του; Και πολλά άλλα θα μπορούσαμε να πούμε για τον Πέτρο, που να αποδεικνύουν τη θέρμη του, την ανδρεία του και τον πόθο που είχε για τον Χριστό· αλλά, για να μη μακρηγορούμε άκαιρα, αρκούν τα όσα έχουν ειπωθεί.

Εγκώμιο του Σωφρονίου, μοναχού της μονής του Αββά Θεοδοσίου που βρίσκεται στην έρημο της αγίας πόλεως του Χριστού του Θεού ημών, προς τους αγίους μάρτυρες Κύρο και Ιωάννη. Η προθεωρία. Εξαιτίας μιας ασθένειας των οφθαλμών, προσήλθαμε στους μάρτυρες Κύρο και Ιωάννη και διατρίβαμε στον ναό τους, και, βλέποντας τα κύματα των θεραπειών, θελήσαμε να μελετήσουμε υπομνήματα που να μας διδάσκουν την άθληση των μαρτύρων και να αναφέρουν μερικά από τα προηγούμενα θαύματά τους. Και, μη βρίσκοντας τίποτε από όσα αναζητούσαμε, παρά μόνο δύο μικρές ομιλίες του μεγάλου Κυρίλλου, του προμάχου και κήρυκα της αλήθειας, κυριευθήκαμε από αφόρητο ζήλο. Εάν οι Έλληνες, συγγράφοντας ψεύδη και μη λέγοντας τίποτε το αληθινό, ούτε κάτι απαλλαγμένο από φαντασιώσεις, έγραψαν τόσα πολλά βιβλία υπέρ των δαιμόνων, εμείς, σαν τα τετράποδα, κατά τους φίλους του δίκαιου Ιώβ, θα αποσιωπήσουμε τόσα και τόσο σπουδαία θαυμαστά έργα της αλήθειας, η οποία είναι ο Χριστός ο Θεός ημών, τα οποία βλέπουμε να γίνονται μέσω των αθλητών και θεραπόντων Του; Και μάλιστα ενώ ακούμε τον Ίδιο να διακηρύσσει ρητά: «Όσα είπατε στο κρυπτό, θα ακουστούν στο φως· και ό,τι ακούσατε στο αυτί, κηρύξτε το πάνω στα δώματα»· αλλά και τους μακάριους αποστόλους στις Πράξεις, να λένε προς εκείνους που τους επέβαλαν να σιωπούν ότι «εμείς δεν μπορούμε να μη μιλάμε για όσα είδαμε και ακούσαμε».

Στον ίδιο. Επαρκώς μας πληροφόρησες, ω αγαπημένο τέκνο, για τα γεγονότα και για τις παρούσες καταστάσεις, και μάλιστα προφορικά μέσω του [Χ]. Επειδή, λοιπόν, για όλα οφείλουμε να ευχαριστούμε τον Κύριο και να προσφέρουμε στους αδελφούς μας ό,τι μπορούμε, για τον λόγο αυτόν, όσο χρυσάφι έφερε μαζί του ο [Χ] από ευεργέτες και είχα κι εγώ εδώ, εκτός από μια μικρή ανάγκη, σου το έστειλα. Και γίνε βοηθός όσων έχουν ανάγκη βοηθείας, όπως ακριβώς παρήγγειλα στον [Χ]· διότι για τον σκοπό αυτό σε άφησε ο αγαθός Θεός μας. Αν βρεις έμπιστο αδελφό, στείλε γράμμα στους δέκα· εγώ, βέβαια, έστειλα ήδη και προς το παρόν δεν είναι αναγκαίο. Διαφορετικά, στείλε έστω μια ευλογία. Έστειλα επιστολή στον [Δ]· αλλά και για άλλο πρόσωπο, είτε από τους δικούς μας είτε από τους άλλους, όποτε κρίνεις ότι είναι χρήσιμο, ειδοποίησέ με, και αν κι εγώ κρίνω ότι είναι σωστό, θα στείλω επιστολή. Διότι δεν πρέπει να σιωπούμε από φόβο προς τους κρατούντες, όταν υπάρχει ανάγκη να μιλήσουμε· διότι, λέει, αν δειλιάσει, δεν ευαρεστείται η ψυχή μου σε αυτόν. Σε αυτό αντιτάσσεται ο βασιλιάς, και διατάζει να μη διδάσκουμε ούτε να μιλάμε καθόλου. Αλλά, αν και είμαστε αμαρτωλοί, γνωρίζουμε ότι είμαστε μαθητές εκείνων που λένε: Κρίνετε εσείς αν είναι δίκαιο να ακούμε εσάς ή τον Θεό μας· εμείς, λοιπόν, δεν μπορούμε να μη μιλάμε για όσα ακούσαμε και γνωρίζουμε. Λαμβάνουμε, λοιπόν, τα μέτρα μας και σχετικά με τις φήμες που διαδίδονται· και, αν δεν είναι απολύτως αναγκαίο, δεν πρόκειται να δούμε ούτε καν όσους μας στέλνεις.