Πατερικές αναφορές στο ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 4:24

Διότι, όπως ακριβώς ο τυφλός με μία ράβδο χτυπά και τον πλούσιο και τον φτωχό, τον δούλο και τον ελεύθερο, και, μην έχοντας τον οφθαλμό ως οδηγό, αστοχεί με το δεξί του χέρι, έτσι κάποτε οι Ιουδαίοι και οι Έλληνες και τα έθνη, τυφλωμένοι από την απιστία, πολέμησαν με τον ίδιο τρόπο τους προφήτες και τον Χριστό. 〈Γιατί φρύαξαν τα έθνη και οι λαοί,〉 οι βασιλείς και οι άρχοντες, σαν ένα άρμα κακίας που το οδηγεί ο διάβολος; Ερωτά δε ο προφήτης, όχι για να μάθει από αυτούς, αλλά για να τους ελέγξει ως πεπλανημένους ή για να τους διαπομπεύσει ως αναιδείς, ή για να τους ελέγξει ως κακοποιούς, εφόσον δεν έχουν τίποτα να πουν ή να αποκριθούν. Διότι, όταν τα έθνη και οι λαοί, οι βασιλείς και οι άρχοντες, αυτά τα τέσσερα τάγματα, σταύρωσαν τον Θεό των τεσσάρων περάτων της γης, τον σταύρωσαν επειδή το ανέχθηκε Εκείνος που σταυρωνόταν. Αυτό εξάλλου μας δίδαξαν με σαφήνεια οι απόστολοι λέγοντας: 〈Δέσποτα, εσύ είσαι ο Θεός που δημιούργησες τον ουρανό και τη γη και τη θάλασσα και όλα όσα υπάρχουν σε αυτά, εσύ που μέσω του Αγίου Πνεύματος διά στόματος του πατέρα μας και δούλου σου Δαβίδ είπες: Γιατί φρύαξαν τα έθνη και οι λαοί μελέτησαν μάταια πράγματα;〉

Για ποιους μιλούν; Για τον Ηρώδη και τον Πιλάτο και τους Ιουδαίους και τους στρατιώτες, που σταύρωσαν τον Χριστό. Ποιος είναι μάρτυρας γι' αυτό; Το βιβλίο των Πράξεων. Ότι δε το Άγιο Πνεύμα και ο Δαβίδ και οι απόστολοι είπαν αυτά, το μεν αποκαλύπτοντας, ο δε προφητεύοντας, και οι τελευταίοι βλέποντας την εκπλήρωση της προφητείας, άκουσέ το όταν ο Πέτρος και ο Ιωάννης θεράπευσαν τον χωλό στο ιερό και ανακρίνονταν ως ιερόσυλοι: «Αφού απολύθηκαν, ήλθαν προς τους συναποστόλους και τους ανήγγειλαν όσα τους είπαν οι αρχιερείς και οι πρεσβύτεροι. Εκείνοι δε, όταν άκουσαν, ύψωσαν ομόφωνα φωνή προς τον Θεό λέγοντας: Δέσποτα, εσύ είσαι ο Θεός που δημιούργησες τον ουρανό και τη γη, ο οποίος είπες δια του Αγίου Πνεύματος από το στόμα του πατέρα μας, του δούλου σου Δαβίδ: Γιατί φρύαξαν τα έθνη και οι λαοί μελέτησαν μάταια πράγματα; Παρατάχθηκαν οι βασιλείς της γης». Είδες πώς το Πνεύμα και ο Δαβίδ και οι απόστολοι είπαν τα προαναφερθέντα; «Παρατάχθηκαν οι βασιλείς της γης.» Ποιοι βασιλείς; Μήπως δεν τον ανέκρινε μόνο ο Ηρώδης κατά το πάθος;

Και από κοινού οι απόστολοι αναφωνούσαν τα εξής: «Δέσποτα, εσύ που δημιούργησες τον ουρανό, τη γη, τη θάλασσα και όλα όσα υπάρχουν σε αυτά, εσύ που μίλησες μέσω του Αγίου Πνεύματος δια στόματος του πατέρα μας και δούλου σου, του Δαβίδ». Και ο Παύλος, όταν βρέθηκε στη Ρώμη, μιλούσε με παρρησία στους Ιουδαίους που είχαν έρθει σε αυτόν: «Ορθά μίλησε το Άγιο Πνεύμα μέσω του προφήτη Ησαΐα προς τους πατέρες σας». Στον Τιμόθεο δε έγραφε: «Το Πνεύμα λέγει ρητώς ότι στους έσχατους καιρούς θα αποστατήσουν κάποιοι από την υγιαίνουσα πίστη, δίνοντας προσοχή σε πνεύματα πλάνης». Γι' αυτό και όταν λέγεται ότι το Πνεύμα κατοικεί σε κάποιον, νοείται ότι ο Λόγος χορηγεί σε αυτόν το Πνεύμα. Όταν λοιπόν εκπληρωνόταν η προφητεία, «Θα εκχέω από το Πνεύμα μου σε κάθε σάρκα», ο Παύλος έλεγε: «Σύμφωνα με την επιχορήγηση του Πνεύματος του Ιησού Χριστού σε εμένα»· και προς τους Κορινθίους έγραφε: «Ή μήπως ζητάτε απόδειξη του Χριστού που μιλάει μέσα μου;». Αν όμως ο Χριστός ήταν αυτός που μιλούσε μέσα του, είναι φανερό ότι του Χριστού ήταν το Πνεύμα που μιλούσε μέσα του· διότι, ενώ ο Χριστός μιλούσε μέσα του, στις Πράξεις έλεγε πάλι: «Και τώρα, ιδού, δεμένος εγώ από το Πνεύμα, πορεύομαι στην Ιερουσαλήμ, χωρίς να γνωρίζω αυτά που θα μου συμβούν εκεί, παρά μόνο ότι το Άγιο Πνεύμα με διαβεβαιώνει σε κάθε πόλη, λέγοντας ότι με περιμένουν δεσμά και θλίψεις».

Και όλοι μαζί οι απόστολοι αναφωνούσαν ως εξής: «Δέσποτα, εσύ που δημιούργησες τον ουρανό, τη γη, τη θάλασσα και όλα όσα υπάρχουν σε αυτά, εσύ που μίλησες μέσω του Αγίου Πνεύματος από το στόμα του πατέρα μας Δαβίδ, του δούλου σου». Και ο Παύλος, όταν βρέθηκε στη Ρώμη, μιλούσε με παρρησία στους Ιουδαίους που είχαν έλθει σε αυτόν: «Πολύ σωστά μίλησε το Άγιο Πνεύμα στους πατέρες σας μέσω του προφήτη Ησαΐα». Στον Τιμόθεο, εξάλλου, έγραφε: «Το δε Πνεύμα λέγει ρητώς ότι στους έσχατους καιρούς κάποιοι θα αποστατήσουν από την υγιαίνουσα πίστη, δίνοντας προσοχή σε πνεύματα πλάνης». Γι' αυτό, και όταν λέγεται ότι το Πνεύμα εισέρχεται σε κάποιους, εννοείται ότι ο Λόγος είναι αυτός που χορηγεί μέσα τους το Πνεύμα. Όταν, λοιπόν, εκπληρωνόταν η προφητεία, «Θα εκχύσω από το Πνεύμα μου σε κάθε σάρκα», ο Παύλος έλεγε: «Σύμφωνα με την επιχορήγηση του Πνεύματος του Ιησού Χριστού σε εμένα»· και προς τους Κορινθίους έγραφε: «Μήπως ζητάτε απόδειξη ότι ο Χριστός είναι αυτός που μιλάει μέσα μου;». Εάν δε ο Χριστός ήταν αυτός που μιλούσε μέσα του, είναι φανερό ότι το Πνεύμα που μιλούσε μέσα του ήταν του Χριστού. Διότι, ενώ ο Χριστός μιλούσε μέσα του, στις Πράξεις έλεγε πάλι: «Και τώρα, ιδού, εγώ, όντας δεμένος από το Πνεύμα, πορεύομαι στην Ιερουσαλήμ, χωρίς να γνωρίζω όσα πρόκειται να μου συμβούν εκεί· παρά μόνο ότι το Άγιο Πνεύμα με διαβεβαιώνει σε κάθε πόλη, λέγοντάς μου ότι με περιμένουν δεσμά και θλίψεις».

Όσο για τους ανεπίγραφους ψαλμούς μετά τον πρώτο και τον δωδέκατο, καθώς και για εκείνους που φέρουν επιγραφή αλλά δεν δηλώνουν σε ποιον ανήκουν, οι Εβραίοι αναφέρουν ότι ανήκουν σε αυτούς των οποίων το όνομα αναγράφεται στις επιγραφές που προτάσσονται των ανεπίγραφων. Τον πρώτο και τον δεύτερο, επειδή και οι δύο ουσιαστικά αποτελούν έναν, θεωρώ ότι ανήκουν στον Δαβίδ, διότι όλοι οι επόμενοι στο πρώτο μέρος των Ψαλμών είναι δικοί του. Εξάλλου, από τον τρίτο μέχρι τον τεσσαρακοστό, όλοι φέρουν την επιγραφή του Δαβίδ· γι' αυτό μου φαίνεται ότι ανήκουν στον ίδιο τόσο ο πρώτος όσο και ο δεύτερος. Την άποψη αυτή την επιβεβαιώνει το βιβλίο των Πράξεων των Αποστόλων, στο οποίο αναφέρεται: «Δέσποτα, εσύ δημιούργησες τον ουρανό και τη γη, και τη θάλασσα, και όλα όσα υπάρχουν σε αυτά· εσύ που μέσω του Αγίου Πνεύματος, δια στόματος του πατέρα μας και δούλου σου Δαβίδ, είπες: Γιατί φρύαξαν τα έθνη και οι λαοί μελέτησαν μάταια πράγματα;» Διότι σαφώς μέσω αυτών των λόγων δήλωσε ότι ο δεύτερος ψαλμός ανήκει στον Δαβίδ. Είναι δε εύλογο να έχει αποσιωπηθεί σε αυτόν η επιγραφή του ονόματος του Δαβίδ, επειδή περιέχει ξεκάθαρη και απροκάλυπτη προφητεία για τον Κύριο, στην οποία λέγεται: «Κατά του Κυρίου και κατά του Χριστού αυτού». Σε αυτά, ακολούθως, προσθέτει από το πρόσωπο του ίδιου του Χριστού το εξής: «Ο Κύριος είπε προς εμένα: Υιός μου είσαι εσύ». Φέρονται λοιπόν συνολικά εκατόν πενήντα ψαλμοί. Κάποιοι νομίζουν ότι όλοι ανήκουν στον μακάριο Δαβίδ· αυτό όμως δεν τεκμαίρεται από πουθενά.

Διότι το όνομα Μωυσής ερμηνεύεται ως ανάσυρση από το ύδωρ, πράγμα που για τον καθένα από τους βαπτιζομένους αποτελεί το βάπτισμα του Θεού· διότι ανασύρεται από τα θεία νάματα του σωτηρίου ύδατος. Είπαν, επίσης, ότι κάποιοι από τους ψαλμούς είναι ανεπίγραφοι επειδή έτσι έχουν παραδοθεί, και για τον λόγο αυτό υποστήριξαν ότι ούτε αυτοί ανήκουν στον Δαβίδ. Αλλά πιο αξιόπιστος οφείλει να είναι για εμάς ο απόστολος Πέτρος και όλοι όσοι ήταν μαζί του, οι οποίοι λένε στις Πράξεις: Εσύ ο Θεός που εποίησες τον ουρανό και τη γη και τη θάλασσα και όλα όσα υπάρχουν σε αυτά, εσύ που μέσω του Αγίου Πνεύματος, δια στόματος του πατέρα μας και δούλου σου Δαβίδ, είπες: Γιατί εφρύαξαν τα έθνη και οι λαοί μελέτησαν μάταια πράγματα; Παρατάχθηκαν οι βασιλείς της γης και οι άρχοντες συγκεντρώθηκαν μαζί εναντίον του Κυρίου και εναντίον του Χριστού του. Και μέσω αυτού κατέστησαν σαφές ότι ο Δαβίδ έχει πει αυτόν τον ψαλμό, ο οποίος είναι ένας από τους ανεπίγραφους. Κατά τον ίδιο λοιπόν τρόπο είναι φανερό ότι ο ίδιος έχει πει και τον προηγούμενο από αυτόν, εννοώ βέβαια τον πρώτο ψαλμό· διότι και αυτός θεωρείται ότι ανήκει στους ανεπίγραφους.

Εκείνοι δε, αφού άκουσαν, ύψωσαν ομόθυμα τη φωνή τους προς τον Θεό και είπαν. Δες πόσο ακριβώς διατυπωμένες είναι οι προσευχές τους. Όταν παρακαλούσαν να τους αναδειχθεί ο άξιος για την αποστολή, έλεγαν τα εξής: Εσύ, Κύριε, που γνωρίζεις τις καρδιές όλων, ανάδειξε (διότι εκεί υπήρχε ανάγκη προγνώσεως). Εδώ όμως, επειδή έπρεπε να αποστομωθούν οι εχθροί, ομιλούν περί της δεσποτείας του Θεού. Γι' αυτό και άρχισαν έτσι: Δέσποτα Θεέ, εσύ που δημιούργησες τον ουρανό και τη γη, και τη θάλασσα, και όλα όσα υπάρχουν σε αυτά· εσύ που διά στόματος του Δαβίδ, του δούλου σου, είπες: «Γιατί φρύαξαν τα έθνη, και οι λαοί μελέτησαν μάταια πράγματα; Παρατάχθηκαν οι βασιλιάδες της γης, και οι άρχοντες συγκεντρώθηκαν μαζί εναντίον του Κυρίου και εναντίον του Χριστού του». Σαν να απαιτούν από τον Θεό την τήρηση των συμφωνιών, προβάλλουν την προφητεία, παρηγορώντας συγχρόνως και τους εαυτούς τους ότι μάταια μηχανεύονται τα πάντα οι εχθροί. Αυτό λοιπόν που λένε, είναι το εξής: Φέρε εκείνα εις πέρας και δείξε ότι μάταια μηχανεύτηκαν. Διότι συγκεντρώθηκαν πράγματι σε αυτή την πόλη εναντίον του αγίου Παιδός σου του Ιησού, τον οποίο έχρισες, ο Ηρώδης και ο Πόντιος Πιλάτος μαζί με τα έθνη και τους λαούς του Ισραήλ, για να πράξουν όσα το χέρι σου και η βουλή σου προόρισε να γίνουν. Και τώρα, Κύριε, ρίξε το βλέμμα σου στις απειλές τους. Βλέπεις τη φιλοσοφία τους, και πώς αυτά δεν είναι λόγια ανθρώπων που καταριούνται;

Αν ήταν κάποιος άλλος, ίσως, λαμβάνοντας θάρρος από την παρρησία του πλήθους, και να είχε υβρίσει και να είχε εκστομίσει μύρια όσα δυσάρεστα. Αλλά όχι αυτοί οι φιλόσοφοι· αντιθέτως, τα αντιμετώπισαν όλα με πραότητα και επιείκεια. Εκείνοι δε, όταν άκουσαν, λέει, ύψωσαν ομόφωνα τη φωνή τους προς τον Θεό. Η κραυγή προήλθε από χαρά και βαθιά εσωτερική διάθεση. Διότι, πράγματι, τέτοιου είδους προσευχές είναι αποτελεσματικές: αυτές που είναι γεμάτες από πνευματική σοφία, που γίνονται για τέτοια θέματα, από τέτοια πρόσωπα, σε τέτοιες περιστάσεις και με αυτόν τον τρόπο· ενώ οι άλλες είναι βδελυρές και ακάθαρτες. Δες πώς δεν υπάρχει τίποτα περιττό, αλλά κάνουν λόγο μόνο για τη δύναμή Του· ή μάλλον, όπως ακριβώς έλεγε ο Χριστός στους Ιουδαίους: «Εάν εγώ μιλώ εν Πνεύματι Θεού», έτσι και αυτοί λένε: «Δια Πνεύματος Αγίου».

Ιδού, και ο Σωτήρας ομιλεί εν Πνεύματι. Άκουσε δε τι είναι αυτό που λέγουν: «Δέσποτα, εσύ ο Θεός που είπες διά στόματος του δούλου σου Δαβίδ: Γιατί φρύαξαν τα έθνη;». Διότι είναι συνήθεια στην Αγία Γραφή να ομιλεί για τον έναν σαν να πρόκειται για πολλούς. Αυτό λοιπόν που λένε, είναι το εξής: Δεν υπερίσχυσαν εκείνοι, αλλά εσύ ενέργησες το παν, εσύ που τα επέτρεψες και τα έφερες εις πέρας, ο ευμήχανος και σοφός, που χρησιμοποίησες τους εχθρούς για να εκπληρώσεις το θέλημά σου. Διότι εδώ ομιλούν για αυτά σχετικά με την ευμηχανία και τη σοφία του, δηλώνοντας ότι εκείνοι μεν συγκεντρώθηκαν ως εχθροί με φονική προαίρεση και ως πολέμιοι· έπρατταν όμως αυτά που εσύ ήθελες να γίνουν: «Όσα η χείρ σου και η βουλή σου προόρισε να γίνουν». Τι σημαίνει «η χείρ σου»; Εδώ μου φαίνεται ότι ονομάζει χείρα τη δύναμη και τη βουλή. Αρκεί, λέγει, να το θελήσεις μόνον εσύ· διότι κανείς δεν προορίζει κάτι με τη δύναμη. Το χωρίο, λοιπόν, «Όσα η χείρ σου», σημαίνει αυτό: «Όσα εσύ διέταξας». Ή λοιπόν εννοεί αυτό, ή ότι τα ενέργησε με τη χείρα του. Όπως λοιπόν τότε σχεδίασαν μάταια πράγματα, έτσι και τώρα, λέγει, κάνε τους να σχεδιάζουν μάταια. «Και δος στους δούλους σου»· δηλαδή, ας μην πραγματοποιηθούν οι απειλές τους.